رفتن به محتوای اصلی

بنی‌امیهگروه و سازمان

نام‌های دیگر: امویان

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

دودمان خلافت اموی و مواجههٔ آن با اهل‌بیت (ع) و جامعهٔ اسلامی.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:گزیده‌ای از بیانات به مناسبت شهادت امام باقر(ع)— ۱۳۶۱/۰۷/۰۲

سیر زمانی

از ۱۳۶۱ تا ۱۴۰۰
۱۳۶۱۱۴۰۰

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

شاهدها (۱۰۷ پاراگراف)

وجود افراد عاقل و زرنگ از خواص در میان طرفداران بنی‌امیه

… حق را شناخته‌اند و براساس تشخیص خود، برای آن، کار و حرکت میکنند.اینها یک دسته‌اند. یک دسته هم نقطه‌ی مقابل حق و ضد حقّند. اگر باز به صدر اسلام برگردیم، باید این طور بگوییم که «عدّه‌ای اصحاب امیرالمؤمنین و امام حسین، علیهما السّلام هستند و طرفدار بنی‌هاشمند. عدّه‌ای دیگر هم اصحاب معاویه و طرفدار بنی‌امیّه‌اند.» بین طرفداران بنی‌امیّه هم، افراد با فکر، عاقل و زرنگ بودند. آنها هم جزو خواصند.

آسیب‌پذیری جبههٔ بنی‌امیه به‌وسیلهٔ کاروان اسیران عاشورا

… پیامها و درسهایی دارد. عاشورا درس میدهد که برای حفظ دین، باید فداکاری کرد. درس میدهد که در راه قرآن، از همه چیز باید گذشت. درس میدهد که در میدان نبرد حقّ و باطل، کوچک و بزرگ، زن و مرد، پیر و جوان، شریف و وضیع و امام و رعیّت، با هم‌ در یک صف قرار میگیرند. درس میدهد که جبهه‌ی دشمن با همه‌ی تواناییهای ظاهری، بسیار آسیب‌پذیر است -همچنان‌که جبهه‌ی بنی‌امیه، به‌وسیله‌ی کاروان اسیران عاشورا، در کوفه آسیب دید، در شام آسیب دید، در مدینه آسیب دید، و بالأخره هم این ماجرا، به فنای جبهه‌ی سفیانی منتهی شد- درس میدهد که در ماجرای دفاع از دین، از همه چیز بیشتر، برای انسان، بصیرت لازم است. بی‌بصیرتها فریب میخورند. بی‌بصیرتها در جبهه‌ی باطل قرار میگیرند؛ بدون این‌که خود بدانند. همچنان‌که در جبهه‌ی ابن‌زیاد، کسانی بودند که از فسّاق و فجّار نبودند، ولی از بی‌بصیرتها بودند.

تلاش برای تثبیت خلافت برای خود در دوران اختناق

… و اشتباه بالاتر نمیشود. پس کار اوّل امام سجّاد این بود که آرام‌‌‌‌آرام به‌‌‌ صورت عمیق مفهوم امامت و مصداق امام را به خورد جامعه‌‌‌‌ی اسلامى بدهد. بسیارى از بیانات امام سجّاد در این رابطه است و میدانید که این کار همیشه و همه ‌‌‌جا یک کار خطرناک سیاسى است؛ بخصوص در دوران اختناق اموىِ مروانى که با تمام امکاناتشان دنبال این بودند که خلافت را و امامت را براى خودشان و نوکرانشان و خانواده‌‌‌شان تثبیت کنند. امام سجّاد این بناى ظالمانه را از بنیان میلرزانْد و به ‌‌‌سمت انهدام سوق میداد. لذا این کار، کار خطرناکى بود و این کار خطرناک را امام در پوشش تقیّه در طول سى‌‌‌ و چند سال انجام دادند؛ این کار اوّل که کار سیاسى است.

خنثی شدن تبلیغات چندده‌ساله‌شان با تلاش امام سجاد (ع) و یارانش

… وقتى آن حضرت این دنیاى فانى را ترک میگفت، در تمام دنیاى اسلام آوازه‌‌‌ى امام و امامت و تفکّر امامتِ خاندان پیغمبر پیچیده بود. یک عدّه‌‌‌اى بشدّت معتقد بودند و پابند، عدّه‌‌‌اى هم آن‌‌‌ چنان اعتقادى نداشتند امّا محبّت خاندان پیغمبر در دل اینها جا گرفته بود. یعنى در مقابل همه‌‌‌ى تبلیغات پنجاه‌‌‌‌شصت‌‌‌‌ساله‌‌‌ى خاندان اموى تا زمان شهادت امام سجّاد، یک‌‌‌تنه امام سجّاد با یاران خود این تبلیغات را خنثى کرد؛ که برادران اهل تحقیق به کتابهاى رجال و حدیث مراجعه کنند تا ببینند که یحیى‌‌‌بن‌‌‌امّ‌‌‌‌طویل‌‌‌ها و سعیدبن‌‌‌جبیرها و دیگران و دیگران چه کردند در زمان امام سجّاد و چه یادگارى گذاشتند. این سه محورِ کار امام سجّاد بود.

مسموم کردن امام سجاد (ع) پس از ناکامی در برابر او

… امام سجّاد (علیه الصّلاة و السّلام) چهره‌‌‌ى یک مبارزِ قهرمانِ خستگى‌‌‌ناپذیرِ آشتى‌‌‌ناپذیرِ پیگیرى است که با تدبیر تمام، با دقّت کامل، راه‌‌‌ها را مى‌‌‌شناسد و انتخاب میکند و به سمت هدفها این راه‌‌‌ها را میپیماید؛ خودش خسته نمیشود و دشمن را خسته میکند. و نتیجه هم این شد که بالاخره دشمنِ خسته‌‌‌ى شکست‌‌‌‌خورده ــ یعنى دستگاه اموى ــ دیگر وقتى هیچ کار نتوانست بکند، متشبّث شد به مسموم کردن امام سجّاد و آن حضرت را مسموم کرد و این امام بزرگوار و عزیز بعد از یک عمر پُربرکتِ پُرمبارزه‌‌‌ى پُرتلاشِ مقدّسِ سر تا پا نورانى، جوار پروردگار را زیارت کرد و به عالم قدس و رضوان الهى پرواز کرد. این، خلاصه‌‌‌ى زندگى امام سجّاد است.

ادعای امامت به معنای پیشوایی دین و دنیا از سوی خلفای اموی و عباسی

… عالم است، و امام در دوران خودش همان عالم است؛ خلیفه کار خودش را میکرد، او هم دین مردم را درست میکرد یا اخلاق مردم را درست میکرد؛ برداشت ما از امام این است درحالی‌که در صدر اسلام برداشت همه از امام غیر از این است، یعنی پیشوای جامعه، منتها پیشوای دین و دنیا. بنی‌امیّه هم همین ادّعا را داشتند، بنی‌العبّاس هم همین ادّعا را داشتند؛ همان مخمورهای غرق‌شده‌ی در لهوولعب‌ها هم همین ادّعا را داشتند؛ آنها هم خودشان را امام میدانستند، که حالا اگر ان‌شاءالله‌ برسیم و وقت بشود، در این زمینه صحبت خواهم کرد.

سردرگمی و بی‌اختیاری کسانی که تحت تأثیر دستگاه خلافت‌اند

… ای حاضران، ای برادران، ای مؤمنان؛ [میگوید] ای مردم! اصلاً خطاب گویا که به این جمع معدودی که اینجا نشسته‌اند نیست. اَینَ تَذهَبون؛ کجا میروید؟ و اَینَ یُرادُ بِکُم؛ شما را کجا میبرند؟ مقصد شما چیست، کجا است؟ اصلاً این حرکت شما به سوی کدام مقصد است؟ چه میکنید؟ سردرگمیِ اینها را مشخّص میکند؛ بی‌اختیاریِ اینها را مشخّص میکند؛ آلت فعل بودن و سردرگم بودنِ آن عدّه‌ای را که تحت تأثیر این دستگاه خلافت و خود خلیفه هستند، به رُخشان میکشد. بِنا هَدَی اللهُ اَوَّلَکُم؛ خدا به وسیله‌ی ما بود که گذشتگان شما را هدایت کرد. وَ بِنا یَختِمُ آخِرَکُم؛ مُهر خاتمه‌ی شماها را به وسیله‌ی ما خدا خواهد زد؛ یعنی بالاخره ما خواهیم ماند و شما خواهید رفت. فَاِن یَکُن لَکُم مُلکٌ مُعَجَّلٌ فَاِنَّ لَنا مُلکاً …

خلفای پس از مرگ یزید تا روی کار آمدن عبدالملک

حادثۀ بعد که باز موجب سرکوب و ضعف شیعیان شد، حادثۀ شهادت مختار در کوفه و تسلط عبدالملک‌بن‌مروان بر همۀ جهان اسلام بود. بعد از مرگ یزید، خلفایی که آمدند یکی معاویة‌بن‌یزید بود که بیش از سه ماه حکومت نکرد. پس از او مروان‌بن‌حکم آمد که ده ماه خلافت کرد و بعد از او عبدالملک به خلافت رسید که او یکی از مدبرترین خلفای بنی‌امیه است. دربارۀ او گفته‌اند: «کانَ عَبدُالمَلِکِ اَشَدَّهُم شَکیمَةً، وَ اَمضاهُم عَزیمَةً».[10] عبدالملک توانست تمام عالم اسلام را در مشت خودش بیاورد و یک حکومت مسلطی توأم با ارعاب و اختناقِ شدید ایجاد کند.

ناخشنودی دستگاه از طرح مسئلهٔ امامت

… که تو امام درستی انتخاب کرده بودی؟ و آن‌کسی‌که بر تو حکومت می‌کرد، آن‌کسی‌که رهبری جامعه‌ات به دست او بود، آیا او به راستی امام بود؟ به راستی آن همان کسی بود که خدا به امامت او راضی بود؟ با این مطلب مردم را نسبت به این مسئله حساس می‌کند، بیدار می‌کند. به این وسیله امامت را که آن روز دستگاه بنی‌امیه مایل نبود به‌کلی راجع‌به آن صحبتی بشود، امام در روالِ موعظه، در ضمنِ یک گفتار خطاب به عامۀ مردم، در ذهن مردم بیدار می‌کند و زنده می‌کند. این یکی از روش‌های خیلی آرام امام سجاد (ع) است، که بعد به روش‌های تندترش نیز می‌رسیم. بنابراین، در این بیان عمومی که مربوط به عامۀ مردم است، می‌بینیم که امام به زبان موعظه معارف اسلامی، و ازجمله آن معارفی را که مورد نظر خاص خود آن حضرت هست، در ذهن مردم زنده …

اختلاف همیشگی بنی‌امیه و بنی‌هاشم

… می‌کنند و راهش نمی‌دهند که حجَر را استلام کند! از آن‌طرف یک مرد دیگری پیدا می‌شود که با کمال راحتی حجرالاسود را استلام می‌کند. با عصبانیت پرسید: این مرد کیست؟ اطرافی‌ها شناختند که او علی‌بن‌الحسین (ع) است، لکن برای اینکه مبادا هشام از آنها نگران شود، نگفتند؛ زیرا معلوم بود میان خانوادۀ هشام و خانوادۀ امام سجاد (ع) اختلاف هست، و همیشه بنی‌امیه و بنی‌هاشم اختلاف داشته‌اند. نخواستند بگویند او بزرگ خانوادۀ دشمنِ توست که این‌طور مردم به او علاقه‌مندند، چون این را نوعی اهانت به هشام به‌حساب می‌آوردند.

تسلط قاسطین بر حکومت پس از شهادت امیرالمؤمنین

… بود که با جبهۀ علوی نمی‌ساخت، در هیچ شرایطی نمی‌ساخت. هرچه آن می‌رفت عقب، این یک قدم می‌آمد جلو. نقطۀ تلاقی باهم نداشتند، جز در میدان جنگ. امیرالمؤمنین این را می‌دانست. و لذا تا زمانی که علی سرِ کار بود، اینها هیچ کار نتوانستند بکنند، همیشه شکست خوردند؛ اما وقتی امیرالمؤمنین به شهادت رسید،..آن بیگانه‌ها ـ قاسطین ـ حکومت را گرفتند. با گذشت چند سال، نشان دادند که ایده‌آل آنها در حکومت چیست. حکومت حَجّاج‌بن‌یوسف در همین کوفه به‌وجود آمد، حکومت یوسف‌بن‌عمر ثقفی به‌وجود آمد، حکومت یزیدبن‌معاویه به‌وجود آمد. معلوم شد که آن جریان، جریانی نیست که بتواند در یک نقطه با جریان علوی تلاقی بکند. (78/9/26) اصلاً مبنای علوی و مبنای اسلامی را در حکومت قبول نداشتند. خود علی و بیعت مردم با علی را هم قبول نمی‌کردند و زیر بار آن نمی‌رفتند. به رفتار عادلانه، و تقسیمِ به قسط، و …

فکر ضد انقلاب بنی‌امیه در برابر فکر انقلابی اسلام

..این مبارزۀ بین حق و باطل، یعنی بین اسلام و کفر، بین توحید و شرک، بین فکر انقلابیِ اسلام و فکر ضد انقلابِ بنی‌امیه، یک روز به‌صورت مکتب نبوی و مکتب اموی، روبه‌روی هم قرار داشتند؛ بعد از گذشتن سالیانی، به‌شکل مکتب علوی درمقابل مکتب اموی، این درگیری وجود داشت و امیرالمؤمنین علیه‌السلام که با معاویه می‌جنگید، توحید بود که با شرک می‌جنگید، اسلام و ایمان بود که با کفر مبارزه می‌کرد و جنگ‌های زمان پیغمبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم بود که تکرار …

وجود خواص بافکر و زرنگ در میان طرف‌داران بنی‌امیه

… مگر این‌طور نیست؟ یک عده‌ای اهل فکر و فرهنگ و معرفتند، برای جبهۀ حق دارند کار می‌کنند. فهمیدند حق با این‌طرف است، حق را شناختند، دارند برای حق حرکت می‌کنند، کار می‌کنند، می‌شناسند حق را، اهل تشخیصند؛ اینها یک دسته‌اند. یک دسته هم نقطۀ مقابل حقند، ضد حقند. حالا اگر باز برویم به صدر اسلام، یک عده‌ای اصحاب امیرالمؤمنین و امام حسین علیهم‌السلام و بنی‌هاشم هستند، یک عده‌ای هم اصحاب معاویه‌اند؛ آنها هم بِینشان خواص بودند، آدم‌های بافکر، آدم‌های عاقل، آدم‌های زرنگ، طرف‌دار بنی‌امیه؛ آنها هم خواصند، آنها هم خواص دارند. پس خواص هم در یک جامعه دو جورند؛ خواصِ طرف‌دار حق، خواصِ طرف‌دار باطل. از خواص طرف‌دار باطل شما چه توقع دارید؟ توقع دارید که بنشیند علیه حق و علیه شما برنامه‌ریزی کند دیگر. باید با او بجنگید. با خواص طرف‌دار باطل باید …

نابودی سفیانیان در پی کشتن شیعیان و فاجعهٔ کربلا

… عبدالملک در جواب نوشت: «اَمّا بَعدُ فَجَنِّبنی دِماءَ بَنی‌هاشِمٍ»[6] مرا وادار مکن، بلکه باز بدار از اینکه در خون بنی‌هاشم دست ببرم. دلیلی هم که آورد، این بود که گفت من بنی‌امیه را دیدم که هرگاه ولع و حرص به خرج دادند در ریختن خون بنی‌هاشم، نابود شدند. راست هم می‌گفت، عبدالملک دیده بود که معاویه در آخر عمر، در آن مدتی که بعد از رحلت امام حسن مجتبی صلوات‌الله‌علیه در گوشه‌کنار بنا کرد به کشتن شیعیان و دوستان بنی‌هاشم و شاگردانشان، مثل حجربن‌عدی و دیگران، و پسرش یزید که فاجعۀ کربلا را به‌وجود آورد، چگونه طومار زندگی این سفیانی‌ها، فرزندان ابوسفیان پیچیده شد؛ [لذا] می‌ترسید؛ «اَمّا بَعدُ فَجَنِّبنی دِماءَ بَنی‌هاشِمٍ» نگذار من دست به خون اینها بیالایم. این نتیجۀ رفتار امام سجاد بود.

نهایت ضعف دستگاه اموی با تغییر پیاپی دولت‌ها

… ما را منتشر بکند لعنت خدا بر او باد، و چه و چه.[8] آن اسراری که آن روز اگر منتشر می‌کردند، لعنت خدا بر آن منتشرکننده بود، همین‌هایی است که من می‌خواهم افشا کنم. منتها امروز دیگر افشایش اشکالی ندارد، بلکه واجب است تا مردم بدانند که امام چه‌کار می‌خواسته بکند. بعد از رحلت امام باقر، نقشۀ امام صادق این بود که کارها را جمع‌وجور کند، یک قیام علنی به راه بیندازد و حکومت بنی‌امیه را ـ که هر روزی یک دولتی عوض می‌شد و حاکی از نهایت ضعف دستگاه بنی‌امیه بود ـ واژگون کند و از خراسان و ری و اصفهان و عراق و حجاز و مصر و مراکش و همۀ مناطق مسلمان‌نشین ـ که در همۀ این مناطق، شبکۀ حزبی امام صادق، یعنی شیعه، گسترده بود ـ نیرو بیاید مدینه و امام لشکرکشی کند به شام. حکومت شام را ساقط کند و خودش پرچم خلافت را بلند کند و بیاید مدینه و حکومت پیغمبر را به راه بیندازد. این نقشۀ امام صادق بود. (59/6/14)

منابع ثروت بی‌شمار امویان در شام و مزارع آنان در کوفه

… خودش را بفروشد. شما از این چه می‌فهمید؟ امیرالمؤمنین، یعنی همین جناب هشام، هشام‌بن‌عبدالملک. ایشان در کوفه غله دارند، یعنی مزارع بزرگ و پرمحصولی برای شخص خلیفه در کوفه است. کوفه یک نقطۀ خوش‌آب‌وهوایی بوده در آن زمان، و محصول داشته، برخلاف مثلاً طرف‌های حجاز. اینها علاوه‌براینکه در شام ـ که خودشان حاکم بودند ـ موارد ثروت و منابع ثروت بی‌شمار داشتند، از کوفه هم که یک نقطۀ حاصلخیزی بود، نمی‌گذشتند، مبالغ زیادی آنجا مزرعه داشتند. دستور می‌دادند تا وقتی‌که غله‌ای که محصول مزارع شخص هشام است، به فروش نرفته و پولش نقد نشده، هیچ‌کس حق ندارد محصول خودش را بفروشد؛ که در بازار، این محصول رقیبی نداشته باشد. این یک حرکت از حرکات هشام.

فاسد کردن جامعه به دست قدرت‌های طاغوتی

تجربۀ امامان بزرگوار خاندان پیغمبر به اینجا رسیده بود که این جامعه به‌قدری خراب شده، به‌قدری دست‌های ظالم و ستمگر قدرت‌های طاغوتی، از بنی‌امیه و بنی‌عباس روی این مزرعه بد کار کرده‌اند و سمپاشی کرده‌اند و فاسد کرده‌اند، که دیگر گیاه سالم در آن نمی‌توان رویانید؛ لذا امام علیه‌السلام از نظرها مخفی می‌شود. آن روزی که می‌آید چطور؟ آن روزی که ظهور خواهد کرد، که ما نمی‌دانیم ده سال دیگر است یا ده‌هزار سال دیگر، هیچ معلوم نیست، آن روزی که امام ظهور می‌کند، بشریت به آمادگی رسیده، آماده است که سخن حق اسلام را بشنود و بپذیرد. …