اسلام ظاهری و تسلیم در برابر قوای نظامی پیامبر پس از فتح مکه
… مبارزات پیغمبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم با پدر همین معاویه است؛ یعنی با ابوسفیان. هشت سال پیغمبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم با بنیامیه جنگیده است، با قریش، که در رأسشان در سالهای آخر ابوسفیان قرار داشت. هشت سال پیغمبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم مبارزه کرد. در سال هشتم هجرت، پیغمبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم با دههزار [نفر] سپاه رفت و مکه را فتح کرد و بنیامیه که راه هر نوع دفاع از جان خود را مسدود میدیدند، درمقابل پیغمبر تسلیم شدند؛ یعنی به ظاهر اسلام آوردند. ابوسفیان و فرزندان و تمام عشیرهاش به اسلام گرویدند. و البته مسلمانشدن نبود، تسلیم قوای نظامی شدن بود. برای ابوسفیان، فکر برای جان است. برای مردمی که در جهت ضد انقلابِ تکاملی اسلام حرکت میکردند، ابتدائاً مسئلۀ جان مطرح بود. اگر فردپرستند، اگر تابع اختلاف طبقاتی هستند، اگر عرب را از مَوالی[12] جدا میدانند و به تبعیض نژادی قائلند، همه به خودشان برمیگردد و …
ایمان ظاهری با دلی پر از کینهٔ پیامبر و نفی ایمان واقعی او
برخلاف جبهۀ توحید و جبهۀ اسلام که جان برای فکر است و فکر، اصیل است. لذا وقتیکه خود را در محاصرۀ قوای پیغمبر میبینند، وقتی احساس میکنند که راه گریزی برای آنها وجود ندارد، ناچار تسلیم میشوند؛ به ظاهر ایمان میآورند، اما دلهایشان از کینۀ پیامبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم مالامال و در صدد انتقام است. گمان نمیکنم کسی جرئت کند در تاریخ ادعا کند که ابوسفیان یکلحظه به پیغمبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم ایمان آورده بود بهمعنای واقعی. البته در مورد معاویه و غیر معاویه و حتی یزید، دفاعهایی از ناحیۀ افرادی در تاریخ شده است که خواستهاند اینها را مسلمان بدانند، اما در مورد ابوسفیان، اصلاً نمیشود این حرف را زد؛ اصلاً امکان ندارد.
شادی از رسیدن حکومت به بنیامیه در زمان عثمان و اهانت به قبر حمزه
وقتیکه عثمان به حکومت رسید، ابوسفیان پیرمردی کور شده بود، اما همچنان رهبری معنوی و واقعی بنیامیه با او بود. در جایی که مجلس را خلوت میدید، گفت حکومت به دست ما رسید؛ آنچه را که برای آن سالیانی با محمد میجنگیدیم، اکنون در اختیار ماست؛ مراقب باشید آن را از دست ندهید و دستبهدست بگردانید بین خودتان. رفت سر قبر حمزۀ سیدالشهدا ـ یعنی آنکسیکه در جنگ احد شهید شده است؛ و جنگ احد، آن جنگی است که ابوسفیان در رأس آن جنگ بود؛ فرماندۀ مستقیم جنگ، ابوسفیان بود ـ رفت سر قبر، با پایش کوفت روی قبر، گفت یا اباعُماره! ـ کُنیۀ حمزه ـ آنچه که ما و تو بر سر آن میجنگیدیم، امروز دست ماست؛[13] حکومت عثمان. اینجا بود که آنچه را که …
سفارش به دستبهدست کردن خلافت میان بنیامیه
… اعتقادى اصلاً ما بحث نمیکنیم؛ یعنى من خوش ندارم از آن دیدگاه مسائل را بررسى کنم؛ فقط [از دید] تاریخی ــ در یک مجلسى ابوسفیان که آن وقت نابینا هم شده بود، با دوستانش دُور هم نشسته بودند؛ ابوسفیان پرسید چه کسانی در جلسه هستند؟ گفتند: فلانى، فلانى، فلانى؛ بعد از آنکه خاطرجمع شد که در جلسه آدم بیگانهاى نیست و فهمید همه خودى هستند، خطاب کرد به آنها و گفت: تَلَقَّفوها تَلَقُّفَ الکُرَة؛[2] مثل توپ، خلافت را به هم پاس بدهید و نگذارید از دست شما خارج بشود. البتّه ابوسفیان آن وقت مسلمان بود، اسلام آورده بود، منتها اسلامِ بعد از فتح یا مشرف به فتح؛ اسلامِ دوران غربت نبود، اسلامِ بعد از قدرت اسلام بود، نه اسلامِ زمان ضعف. خب، این جریان در زمان امام حسن مجتبىٰ (علیه الصّلاة و السّلام) به اوج قدرت خود رسید؛ و همان …
سفارش به بنیامیه برای دستبهدست کردن خلافت میان خود
… خوش ندارم از آن دیدگاه مسائل را بررسی کنم؛ فقط تاریخی ـ در یک مجلسی ابوسفیان که نابینا هم شده بود آنوقت، با دوستانش دور هم نشسته بودند. ابوسفیان بعد از آنکه خاطرجمع شد که در جلسه آدم بیگانهای نیست ـ پرسید: چه کسانی در جلسه هستند؟ گفتند فلانی، فلانی، فلانی. فهمید همه خودی هستند ـ خطاب کرد به آنها گفت: «تَلَقَّفوها تَلَقُّفَ الکُرَةِ»[1]. مثل توپ، این را به هم پاس بدهید، نگذارید از دست شما خارج بشود. خب، ابوسفیان البته آنوقت مسلمان بود، اسلام آورده بود، منتها اسلامِ بعد از فتح یا مشرِف به فتح؛ اسلامِ دوران غربت نبود، اسلامِ بعد از قدرتِ اسلام بود، نه اسلامِ زمان ضعف اسلام. خب این جریان، در زمان امام حسن مجتبی علیهالصلاةوالسلام به اوج خودش رسید، اوج …
خطر تصاحب موقعیت به دست کافردلان مسلماننام در جنگ داخلی
… استعمار خارجی غلبه پیدا میکند، امپراتوری روم میآید جلو، امپراتوری ایران میآید جلو؛ نزدیکتر [از اینها]، یهودیهای گریزانشدۀ از اطراف مدینه، باز برمیگردند و اخلال میکنند؛ دیری نمیگذرد که اسلامی و قرآنی و جامعۀ اسلامیِ پیغمبر باقی نخواهند ماند. و من میگویم نوبت به آنها نمیرسید، قبل از آنیکه آنها بیایند، کافردلانِ مسلماننام، یعنی ابوسفیان و دیگران میآمدند، موقعیت را میبردند؛ «سومی آمد و زر را زد و برد!»[2]، میبردند؛ این یک راه.
پیشنهاد دشمن بهظاهر دوست برای پر کردن مدینه از سرباز
… جمعیت نشسته، نمیفهمد چه خبر است، از پشتبام که نگاه کند، میفهمد چه خبر است. امیرالمؤمنین در زمان خودش، با آن چشم تیزبینِ خداداده، موقعیت را میفهمد، میبیند. خونهای بهناحقریختهای را میبیند که باید در راه اسلام مصرف میشد و در راه جهالتها مصرف میشود. لذا در روی ابوسفیانِ دشمنِ بهظاهردوست، نیشخند تمسخر میزند. ابوسفیان میگوید: یا علی بلند شو، مدینه را از سرباز پر خواهم کرد! (53/7/15) امیرالمؤمنین با یک کلام قاطع، او را سر جای خود مینشاند. «اَیُّهَا النّاسُ شُقّوا اَمواجَ الفِتَنِ بِسُفُنِ النَّجاةِ وَ عَرِّجوا عَن طَریقِ المُنافَرَةِ وَ ضَعوا تیجانَ المُفاخَرَةِ اَفلَحَ مَن نَهَضَ بِجَناحٍ اَوِ استَسلَمَ فَاَراحَ هَذا ماءٌ آجِنٌ وَ لُقْمَةٌ یَغَصُّ بِها آکِلُها»[3] امیرالمؤمنین آب پاکی را ریخت …
جنگ و معارضهٔ خاندان ابوسفیان با پیامبر (ص) در مکه و مدینه
بعد میرویم سراغ معاویه. معاویه همان کسی است که آنوقتیکه امیرالمؤمنین ایمان آورد، او ایمان نیاورد. امیرالمؤمنین از اسلام دفاع کرد، او و پدر و برادر و قوم و خویشهایش، با امیرالمؤمنین و با پیغمبر و با اسلام جنگیدند. تمام سیزده سال زندگی پیغمبر در مکه، بین پیغمبر و جناح ابوسفیان و فرزندان ابوسفیان جنگ و معارضه بود. بعد هم که پیغمبر به مدینه آمدند، بازهم دائماً با اینها درگیری و جنگ و نزاع داشتند؛ در بدر و در احد و در احزاب و در همۀ این جنگهایی که تا سال هشتم وجود داشت، امیرالمؤمنین در کنار پیغمبر، معاویه در نقطۀ مقابل! تا وقتیکه پیغمبر اکرم مکه را فتح کرد. وقتی مکه را فتح کرد، ابوسفیان ایمان آورد، همۀ کسانی که مغلوب شده بودند، ایمان آوردند، معاویه هم ایمان آورد.
سرکردهٔ کفار قریش در جنگ با پیامبر اکرم (ص)
… و میان ابوسفیان. این همان جنگی بود که سیزده سال، پیغمبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم در مکه به آن دچار بود، و بعد که به مدینه عزیمت کرد و جامعۀ اسلامی را تشکیل داد و شکل مطلوب را به گروه انسانهای پیرو خود بخشید، میان مدینه و مکه این جنگ برقرار بود. این همان مبارزۀ مرگ و زندگی است که تمام آیات قرآن که دربارۀ قتال و جهاد است، مصداق عینیِ آن روزش، همین صفبندی میان پیغمبر صلیاللهعلیهوآلهوسلم و کفار و مشرکین بود، که رأسشان و مهمترین رکنشان کفار قریش بودند و در رأس آنها ابوسفیان؛ این همان مبارزه است.
شگفتی ابوسفیان از نفوذ اسلام در دلهای مردم
… - هنگامی که وضو میگرفت، اصحاب آن بزرگوار سبقت میجستند برای اینکه آب وضوئی را که از صورت مبارک آن بزرگوار جاری میشد، بگیرند و به عنوان تبرک بر سر و روی خود بکشند، این همان پیوند عاطفی است؛ این فرق دارد با خضوع قلبی و ایمان به معارف نبوی؛ این یک چیز دیگر است؛ این همان چیزی است که یک دشمن عنود مثل ابیسفیان را متحیر و متعجب کرد. او این منظره را دید و گفت: من قدرتها و حکومتها و سلطنتهای زیادی را دیدم، اما هیچ قدرتی را ندیدم که اینجور در دلهای مردم نفوذ کند؛ آنچنانی که امروز قدرت اسلام را میبینم. این، ارتباط قلبی و عاطفی است؛ این را باید حفظ کرد.