رفتن به محتوای اصلی
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

ساختن و نشر حدیث دروغ در تاریخ اسلام، به‌ویژه در دورهٔ امویان.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:گزیده بیانات در پایان مجلس عزاداری سالروز شهادت حضرت امام جعفر صادق علیه‌السلام— ۱۴۰۴/۰۲/۰۴

شاهدها (۲۷ پاراگراف)

لزوم پرهیز مطلق از نقل روایات نادرست تضعیف‌کنندهٔ روحیهٔ شیعه

… باشد، چه خطر کشته شدن نباشد؛ هر چه؛ امام اصلاً این‌جوری حرف نمیزند. راوی [این حرف] کیست؟ ربیع؛ راوی‌اش ربیع خادم است! ربیع، خادم منصور است، یعنی همه‌کاره‌ی منصور است؛ یک فرد درباریِ دروغگوی مثلاً این‌جوری. این [شخص] آمده نقل کرده که امام صادق این‌جوری گفت. خب این برای از بین بردن روحیه‌ی شیعه ابزار خوبی است دیگر؛ لذا از نقل اینها مطلقا باید اجتناب کرد. بعضی‌ها بی‌خودی نقل میکنند، در حالی که این روایات، روایات درستی نیست. ائمّه درس استقامت و درس ایستادگی و درس منطق [میدادند]؛ و در سخن گفتن با منطق، استدلال، طرف را گیر انداختن.

وادار کردن قاریان و محدثان به جعل حدیث در مذمت اهل‌بیت به دست دستگاه معاویه

در تاریخ خواندم که هیچ قاری و محدث و راوی دین در دنیای اسلام باقی نماند مگر اینکه دستگاه حکومت معاویه و جانشینان معاویه، آنها را وادار کردند که در مذمت اهل‌بیت و در مدح دشمنان اهل‌بیت حدیث درست کنند و آیه تفسیر کنند و امثال اینها. همین سَمُرَةبن‌جُندَب معروف ـ که روایت معروف «لاضَرَرَ و لاضِرارَ»[30] مربوط به اوست ـ که یکی از اصحاب پیغمبر است منتها آن صحابی‌ای است که پیغمبر نسبت به او غضب کردند. به‌خاطر آن داستان معروفی که یک درختی داشت در زمینی متعلق به یک خانواده‌ای و می‌رفت مزاحم …

استفادهٔ خلفای جور از محدثان برای جعل حدیث به میل خود

… ظالم شایستۀ خلافت رسول‌الله (ص) نیست، بدون شک تسلیم او نمی‌شدند. اگر این مطلب را نسبت به همۀ مردم نپذیریم، مطمئناً در جامعۀ اسلامی افراد زیادی بودند که از روی ایمان قلبی، وضع غیر اسلامی دستگاه خلفا را تحمل می‌کردند؛ یعنی تصور می‌کردند که این وضع اسلامی است. به همین جهت بود که خلفای جور، حداکثر استفاده را از محدثین و علمای دینی آن زمان می‌کردند، و آنها را به آنچه که خود مایل بودند وادار می‌ساختند، و از آنها می‌خواستند، احادیثی را از زبان پیامبر و صحابۀ بزرگ آن حضرت طبق میل و خواستۀ آنها جعل کنند. در این زمینه مواردی داریم که خیلی تکان‌دهنده است. به‌عنوان نمونه این حدیث را نقل می‌کنیم:

آسانی جعل حدیث و پیدایش فرهنگ مخلوط و نادرست از اسلام

از این داستان معلوم می‌شود که آن‌قدر جعل حدیث برای آنها آسان بود که حتی به‌خاطر ترحم بر اشک چشم کودکشان، یک حدیث علیه مکتب‌دار یا شهری که مکتب‌دار از آنجاست، درست می‌کردند. درهرصورت، این وضعیت موجب شده بود که یک ذهنیت و فرهنگی بسیار مخلوط، مجعول، و نادرست از اسلام، در جهان اسلام وجود داشته باشد، و منشأ این ذهنیت غلط، همان محدثین و علمایی بودند که در خدمت قدرتمندان و صاحب‌منصبان آن زمان بودند. بنابراین، در چنین وضعیتی، برخورد با این دسته، یک عمل بسیار مهم و تعیین‌کننده است.

انگیزهٔ سیاسی جعل حدیث صخره برای منصرف کردن مردم از مکه

این حدیث برای آن زمانی است که عبدالله‌بن‌زبیر بر مکه مسلط بود، و هروقت مردم می‌خواستند به حج بروند، مجبور بودند در مکه ـ منطقه‌ای که زیر نفوذ عبدالله‌زبیر است ـ چند روزی بمانند و این فرصت بسیار خوبی به عبدالله‌زبیر می‌داد که علیه دشمنان خودش ـ و از همه مهم‌تر عبدالملک‌ مروان ـ تبلیغات کند. و چون عبدالملک مایل بود که مردم تحت تأثیر این تبلیغات قرار نگیرند و به مکه نروند، لذا بهترین و آسان‌ترین راه را در این دید که حدیثی جعل کند که آن حدیث شرف و منزلت مسجدالاقصی را به‌اندازۀ مکه بداند، و حتی آن سنگی که در مسجدالاقصی است به‌قدر کعبه شرف داشته باشد! درحالی‌که می‌دانیم ـ در عرف و فرهنگ اسلامی ـ هیچ نقطه‌ای از دنیا به‌اندازۀ کعبه شرافت ندارد و هیچ سنگی در دنیا جایگزین سنگ خانۀ کعبه و حجرالاسود نمی‌شود. ازاین‌رو، انگیزۀ جعل این حدیث، همین است که مردم را از رخت‌بستن و کمر همت بستن به‌سوی خانۀ خدا و مدینه ـ که آنجا هم احتمالاً مرکز تبلیغات علیه دستگاه عبدالملک بوده ـ منصرف کرده و رهسپار فلسطین سازند، زیرا فلسطین جزئی از شام و تحت نفوذ عبدالملک بوده است، حال چقدر مردم به این حدیث مجعول ترتیب اثر دادند، باید در لابه‌لای تاریخ جستجو کرد که آیا اتفاق افتاد که در برهه‌ای از زمان مردم به‌جای رفتن به مکه، به بیت‌المقدس برای زیارت صخره می‌رفتند یا چنین چیزی اتفاق نیفتاده است؟! اگر چنین چیزی اتفاق افتاده باشد، باید مجرم اصلی یا یکی از مجرمین را محمدبن‌شهاب زهری دانست که با جعل این‌چنین احادیثی، مردم را این‌طور دچار اشتباه می‌کرد و این فقط به‌خاطر مقاصد سیاسی عبدالملک‌مروان بوده است.

هدف جعل: حمایت از بنی‌امیه و فروکاستن جایگاه خاندان پیامبر (ص)

… دو روایت، محمدبن‌شهاب ادعا می‌کند که امیرالمؤمنین (ع) جبری[51] بوده! و به پیغمبر استناد می‌دهد که مراد از «انسان» در آیه «وَ کانَ الاِنسانُ اَکثَرَ شَئٍ جَدَلاً»[52] امیرالمؤمنین است! العیاذ‌بالله. در روایت دیگری نقل می‌کند که حمزۀ سیدالشهدا، شراب خورده بود. جعل این دو روایت فقط برای این است که از جبهۀ قدرتمندان سیاسی ـ که همان عبدالملک و خاندان بنی‌امیه می‌باشند ـ درمقابل ائمۀ هدی علیهم‌السلام حمایت شود، و خاندان پیامبر و سلسلۀ اولاد آن بزرگوار را ـ که مقابل اُمَویون قرار داشتند ـ از صورت مسلمانان طراز اول خارج کند و آنان را این‌چنین معرفی کند که از جهت دلبستگی و عمل به احکام دین یا در حد متوسطند و یا قاصر[53] و در سطح معمولی و یا پایین‌تر از آنانند! امام سجاد (ع) موضع‌گیری بسیار سخت و تندی در برابر این شخص کرده که این موضع‌گیری در یک نامه منعکس شده است. البته ممکن است کسی فکر کند که یک نامه مگر تا چه حد می‌تواند نشان‌دهندۀ این موضع‌گیری تند باشد، اما با توجه به اینکه مضمون این نامه نسبت به خودِ زهری و …

جعل روایات ثواب خواندن سوره‌ها برای ترغیب مردم به قرآن

… شده که از بزرگ‌ترینِ صحابۀ پیغمبر و از حواریین امیرالمؤمنین بود. راوی این روایت‌هایی که دربارۀ فضایل قرآن هست، یک مردی است با نام نوح‌بن‌ابی‌مریم[4]. یک‌وقتی به او گفتند این فضایلی که تو نقل می‌کنی دربارۀ این سُوَر قرآنی، از کجاست؟ از چه طریقی و چه کسی است؟ گفت اینها را من جعل کردم! گفتند چرا جعل کردی؟ گفت چون دیدم که مردم به قرآن بی‌رغبت شدند؛ برای اینکه به قرآن رغبت بیشتری پیدا کنند، این ثواب‌ها را جعل کردم![5] خب، این طرز فکر یک آدمی است. این مسلّم غرض بدی هم ندارد. غرضش این است که مردم قرآن بخوانند، منتها عقلش به همین اندازه است که برای ترغیب مردم به قرآن‌خواندن، به‌جای اینکه بر فرهنگ اسلام، معرفت اسلامی و معرفت قرآنی و فرهنگ قرآنی، و ده‌ها و صدها نقطۀ درخشنده‌ای که در قرآن می‌شود پیدا کرد؛ …

نقل ساختگی ربیع، خادم منصور، و راه یافتن آن به کتاب‌ها از طریق نوه‌اش

… ما منصور، و این‌طور تواضع کرد، این‌طور دستش را بوسید، این‌طور تملق کرد. از ربیع چه توقعی دارید؟ توقع دارید ربیع بیاید بگوید امام صادق علیه‌السلام در مجلس منصور علیه او شعار داد؟ خب ربیع این‌طوری حرف می‌زند دیگر. ربیع خادم منصور است، باید این‌طور حرف بزند. بعد پسر ربیع از قول ربیع نقل می‌کند، نوۀ او از قول او نقل می‌کند؛ باز یک نفر از شیعیانِ ساده‌لوحِ ساده‌دل هم از قول نوۀ ربیع نقل می‌کند! نتیجه این می‌شود که در کتاب می‌نویسند: عن عبدالله‌بن‌فضل بن ربیع، یکی از چهره‌های خیلی شناسای موجّهِ خوبِ نجیبِ شیعۀ واقعی، وَ کانَ مُتَشَیِّعاً ـ نوۀ ربیع شیعه بود؛ بعد هم گفتند چون نوۀ ربیع شیعه بود، این قضیه را برای ما نقل کرد؛ ولی اگر سنّی بود، نقل نمی‌کرد! ـ عَن اَبیه، عَن اَبیه، که ربیعِ معروف است؛ گفت در مجلس منصور بودم که امام صادق علیه‌السلام وارد شد، خیلی تملق کرد و گفت: «یا امیرالمؤمنین! من را ببخش، تو بزرگی؛ تو به شیوۀ ـ ایوب، یوسف، و سلیمان ـ عمل کن!»[17]

هشدار دربارهٔ سخنان دروغ منسوب به ائمه (ع) و لزوم مراقبت در خواندن آنها

این حدیث، حدیثِ صحیح‌السّند است؛ بنده گاهی مقیدم اسناد بعضی از احادیثی را که مضامینش از ذهن معمولی بشر فاصله دارد، ببینم، و اگر سند محکمی داشته باشد، آن‌وقت آن را مطرح کنم. این لازم است؛ چون آقایان، زیاد، سخنانی را که ائمه نگفته‌اند، به ایشان بسته‌اند. مواظب باشید! ما که خودمان را جزو موالی این بزرگواران می‌دانیم، باید حواسمان جمع باشد؛ نکند یک نفر آدمِ خبیثِ بدجنسِ دروغ‌گو، حدیثی جعل کرده باشد! ازاین‌قبیل، در کتب مربوط به حدیث، کتب «درایه»[2] زیاد است. کسانی که اهلش هستند، اگر مراجعه کنند، می‌بینند که مثلاً فلان‌بن‌فلان، کذّابٌ، دجّالٌ[3] و دروغ‌گوست. در اسناد بعضی از روایات هم هست. بنابراین اگر دروغ‌گوی خبیثی، حدیثی را جعل کرده و به امام صادق …

تفسیر وارونهٔ قرآن و جعل حدیث به سود معاویه و زیان علی (ع)

… مثل کعب‌الاحبارها و امثال اینها را مزدور و اجیر خود کرد؛ به اینها پول دادند، به اینها حرمت و ارزش اجتماعی دادند، به خودشان نزدیکشان کردند، خط اینها را خواندند، آنها را مُفتی[8] و رهبر مذهبی مردم معرفی کردند. در مقابل از آنها چه خواستند؟ یک چیز خیلی کوچک! از آنها خواستند که آیات قرآن و سخنان پروردگار را برای مردم، عوضی معنا کنند؛ خیلی ساده. کار دیگر اینکه، از آنها خواستند از قول پیغمبر احادیث دروغ به نفع معاویه و به زیان علی جعل کنند؛ خیلی کار مختصر و بی‌ارزشی! درمقابل این کار کوچک که یک نیشِ قلم علاجش را می‌کند، یک تکان‌خوردن زبان و گردش زبان در کام می‌تواند این را برآورده کند، پول‌ها دادند، قصرها دادند، باغ‌ها دادند، مقام‌ها دادند، آقایشان کردند، الی غیره. کعب‌الاحبار یهودی، آن …

تأویل نادرست قرآن و جعل حدیث در فضیلت بنی‌امیه و شیوه‌های غیرمستقیم

آن‌وقت در اینجا نقش ابوهریره‌ها چیست؟ وظیفۀ آنها چیست؟ وظیفۀ آنها این است که وضع و زمینۀ جامعه را آن‌چنان آماده کنند که معاویه بتواند به‌آسانی و با خاطر جمع، بر این مردم حکومت کند. البته این کار از راه‌هایی انجام می‌گیرد؛ آیات قرآن را عوضی معنا کنند از قول پیغمبر صلی‌الله‌علیه‌وآله؛ روایاتی از قول پیغمبر صلی‌الله‌علیه‌وآله جعل کنند در فضیلت معاویه و پدر معاویه و دودمان بنی‌امیه؛ یا از شیوه‌های غیر مستقیم استفاده کنند. به نظر من این شیوه‌های غیر مستقیم خیلی جالب‌تر هم واقع می‌شود...حدیثی برای شما بخوانم؛ به نظر من این حدیث از همه جالب‌تر و رندانه‌تر و مؤثرتر است. ازاین‌قبیل احادیث زیاد داریم که غیر مستقیم کاری می‌کند که معاویه‌ها، آسوده و راحت زندگی کنند. این حدیث در کتاب «صحیح بخاری» که کتاب اولِ حدیثِ اهل سنت است، نوشته و مضبوط است.

ساختن حدیث صبر بر امیر برای جلوگیری از قیام مردم

… نخواهد ماند؛ چون آنها را با پول نگه داشته بود. پس فقر به‌وجود می‌آید، نابرابری و تبعیض به‌وجود می‌آید و این نابرابری و تبعیض، مردم را آشفته و ناراضی می‌کند، آنها را به قیام و شورش علیه حکومت معاویه وامی‌دارد و این برای معاویه خیلی سنگین است. چه‌کار کنند؟ حدیث از پیغمبر صلی‌الله‌علیه‌وآله درست می‌کنند، و آن حدیث این است ـ و امثال این، صدها ـ که پیغمبر فرموده: «مَن کَرِهَ مِن اَمیرِهِ شَیئًا فَلیَصبِر» هرکس از یک امیری و حاکمی یک چیز ناخوشایندی دید، صبر کند. دلیلش چیست که صبر کند؟ «فَاِنَّهُ مَن خَرَجَ مِنَ السُّلطانِ شِبرًا ماتَ میتَةً جَاهِلِیَّةً» ـ این‌هم دنبالۀ کلام پیغمبر صلی‌الله‌علیه‌وآله است به نقل از ابن‌عباس، گناهش به گردن خودش! ـ هرکس خودش را یک وجب از تحت قدرت موجود و مستقر خارج کند، به مرگ جاهلی می‌میرد، مسلمان نمی‌میرد. خب شما ببینید که این حدیث چقدر به درد معاویه می‌خورد، چقدر برای معاویه قیمت دارد. معاویه برای این حدیث چقدر به ابن‌عباس داده باشد خوب است؟ درمقابل این حدیث، ابن‌عباس چند میلیارد دینار گرفته باشد، سرش کلاه نرفته!

پر شدن جامعهٔ اسلامی از حدیث دروغ و تربیت مردم بر پایهٔ آن

… یهودی‌ها فکر می‌کردند که اساطیر تورات را به این وسیله به خورد اسلام بدهند، که عاقبت، اسرائیلیات درست شد. ما یک سلسله روایت داریم به نام «اسرائیلیات»[8]، روایت‌های اسرائیلی، روایت‌هایی که یهود، مثل کعب‌الاحبار و بعضی دیگر درست کردند و به خورد مردم دادند. آفاق جامعۀ اسلامی پر شد از حدیث دروغ از زبان پیغمبر صلی‌الله‌علیه‌وآله و از زبان صحابۀ اولین، در مدح کسانی که شایستۀ مدح نبودند، و در مذمت کسانی که شایستۀ مدح بودند. این احادیث آفاق عالم اسلام را فراگرفت و یک تربیتی به‌وجود آمد و مردم به این صورت تربیتی پیدا کردند. (51/11/25)

ساختن فوری حدیث برای هر خواستهٔ خلیفه

به دلایلی، خلیفه تصمیم می‌گرفت یک کاری را انجام بدهد. بلافاصله حدیثش حاضر بود. هر کاری اینها می‌خواستند انجام بدهند، فوراً روایتش را درست می‌کرد. آن‌وقت هم مثل حالا کتاب و اینها نبود که بگویند آقا در فلان کتاب نوشته، بعد بگویند نه آقا ننوشته، سندش ضعیف است؛ نه! نزدیک به زمان پیغمبر بود، هرکس می‌گفت من خودم از یک نفر شیخ بزرگواری، از استادی شنیدم و او از پیغمبر نقل کرد که مثلاً فلان‌چیز؛ قابل قبول بود. …

ساختگی‌بودن روایات ضد امامزادگان به دست دشمنانشان

… آنها هم اکتفا نکرد، بلکه به پدران آنها، به امام حسن مجتبی علیه‌السلام و حتی به امیرالمؤمنین علیه‌السلام هم ـ که خود منصور یک‌وقتی از دُعات آن بزرگوار بود ـ بنا کرد بدگفتن و طعن‌زدن و اشکالات بیجا و بی‌مورد گرفتن، برای اینکه این انقلابیون را از نظرها بیندازد. این را شما به‌عنوان یک اصل موضوعی مسلّم در بررسی زندگی امامزادگانِ دوران ائمه علیهم‌السلام در دست داشته باشید و یادتان باشد که این روایات ضد امامزاده‌ها را دشمنانِ این انقلابیون درست کرده‌اند، برای اینکه این انقلابیون را از نظرها بیندازند. این یک مطلب کلی بود که خواستم قبل از ورود در بحث، برای شما روشن بشود.

دروغ و خلاف اسلام‌دانستن مضمون واحد روایات مذمت زید بن علی

به هر صورت، یک مطلب را لازم می‌دانم در آخر [این] بحث به شما عرض کنم و آن روایاتی است که در مذمت زید نقل شده. درمقابل این روایاتی که بنده عرض کردم که سرتاپا تعریف زید است، بعضی از روایات هم هست که زید را مذمت می‌کند؛ عمدۀ آنها ـ که چندتا از آن به‌حسب ظاهرش قرص و محکم هم است ـ یک مضمون واحدی دارد. من آن مضمون واحد را می‌گویم و روشن می‌کنم و ثابت می‌کنم برای شما که این مضمون اصلاً خلاف اسلام است و اصلاً دروغ است؛ آن روایت اصلاً ممکن نیست راست باشد. روایت این‌طوری است که یکی از اصحاب امام صادق علیه‌السلام ـ که حالا آن‌هم در برخی روایات، مختلف نقل شده، بعضی جاها زُراره، بعضی جاها مؤمن‌الطاق ـ با زید مباحثه می‌کند و به زید می‌گوید که تو خروجت و قیامت مثلاً بیجاست و ادعا می‌کند که چون امام قیام نکرده و خروج …

برچیده شدن غالب این سخنان جعلی به دست علما و ماندن آثاری از آن

… بناکردند مرتب آوردن، پول‌ها را، کیسه‌ها را روی هم گذاشتن و گذاشتن و گذاشتن، تا سقف اتاق رسید، گفتند این پانصدهزار درهم است. حاضری یا نه؟ نگاهی کرد به این پول‌ها، دید خیلی ثروت عظیمی است، قبول کرد. و آیه را به همین ترتیب تفسیر کرد و این ماند در کتاب‌ها. اگرچه که در دنیای اسلام این‌گونه حرف‌های چرندِ غلطِ رذالت‌آمیز غالباً برچیده شد. غالباً بعدها علما آمدند اینها را انداختند دور؛ اما خُب یک رشحاتی[34] از اینها بالاخره باقی ماند، در ذهن یک عده‌ای هم اثر گذاشت. این کاری بود که معاویه می‌کرد؛ تبلیغ. مجموعۀ این روش‌ها، روش‌های معاویه را تشکیل می‌دهد برای کسب قدرت. خُب از این بگذریم.

پخش احادیث مجعول در سبّ و لعن اهل‌بیت (ع) طی ده‌ها سال

2. آشناکردن مردم نسبت به حقانیت آن‌کسانی‌که حکومت باید به‌دست آنها تشکیل شود. درحالی‌که تبلیغات ضد خاندان پیامبر در طول ده‌ها سال تا دوران امام سجاد (ع) غوغا کرده و عالم اسلام را پُر کرده و احادیث مجعول فراوانی از قول پیامبر در خلافِ جهت حرکت اهل‌بیت و حتی در مواردی مشتمل بر سَبّ[11] و لعن اهل‌بیت جعل شده و در بین مردم پخش شده بود، و مردم هیچ‌گونه آگاهی از مقام معنوی و واقعی اهل‌بیت نداشتند، چگونه می‌توان حکومتی به‌دست اهل‌بیت تشکیل داد؟

انگیزه‌های جعل: تملق امرا یا مخلوط کردن احادیث پیامبر (ص)

شاید اگر آن مرد، می‌گفت: اهل فلسطین نیستم، کعب‌الاحبار برای هر یک از اهالی بَعلَبَک، طرابلس و بقیۀ شهرهای شام احادیثی نقل می‌کرد که حاکی‌از این بود که اینها مردم برجسته و شایسته‌ای هستند! و اینها اهل بهشتند! کعب‌الاحبار این احادیث را یا برای تملق به امرای شام جعل می‌کرد که از این طریق کمک بیشتری از آنها دریافت کرده و محبت آنها را جلب کند، یا اینکه باید ریشۀ این عمل را در دشمنی و عناد او نسبت به اسلام بدانیم که می‌خواست احادیث اسلامی را تخلیط[44] کند تا اینکه اقوال پیامبر به‌آسانی شناخته نشود.

داستان امیری که برای تنبیه مکتب‌دار به جعل حدیث فرمان داد

در کتب تذکره و رجال و حدیث ازاین‌قبیل داستان‌ها زیاد است. از آن جمله است داستان آن امیری که پسرش به مکتب‌خانه رفته بود و مکتب‌دار، پسر او را زده بود. وقتی پسر گریان به منزل برگشت و به پدرش گفت که امروز مکتب‌دار مرا زده است. پدر عصبانی شده گفت: الان می‌روم و می‌گویم یک حدیثی علیه این مکتب‌دار بسازند که دیگر این مکتب‌دار از این غلط‌ها نکند!!

حدیث جعلی جایگزینی صخرهٔ مسجدالاقصی به جای کعبه

حدیث دیگری دربارۀ زهری هست که بدون شک مربوط می‌شود به دوران وابستگی زهری به دستگاه خلافت. یعقوبی در تاریخش چنین می‌گوید: «اِنَّ الزُّهریَّ یُحَدِّثُکُم عَن رَسولِ اللهِ اَنَّهُ قالَ: لا تُشَدُّ الرِّحالُ اِلّا اِلَی ثَلاثَةِ مَساجِدَ، اَلمَسجِدِ الحَرامِ وَ المَسجِدِ مَدینَةِ وَ المَسجِدِ الاَقصَیٰ، وَ اِنَّ الصَّخرَةَ الَّتی وَضَعَ رَسولُ اللهِ قَدَمَهُ عَلَیها تَقومُ مَقامَ الکَعبَةِ»[49] یعنی زهری به پیامبر خدا نسبت داده که پیامبر فرموده است: با ایمان و قداست نباید کوچ و عزیمت کرد مگر به‌سوی سه مسجد: مسجدالحرام و مسجد مدینه و مسجدالاقصی و آن سنگی که ـ در مسجد الاقصی ـ رسول خدا پای خود را روی آن سنگ گذاشته، جای کعبه قرار می‌گیرد!! همین قسمت آخر حدیث مورد توجه من است که این سنگ را به‌جای کعبه حساب می‌کند و برای آن، همان شرف و ارزش کعبه را قرار داده است!

جعل روایت برای القای لزوم تذلل در برابر خلیفه

… منصور بوده و بعد هم خدمات فراوانی کرده. وقتی‌که منصور می‌مُرد، اگر ربیع نبود، خلافت از دست خانوادۀ منصور بیرون می‌رفت. عموهایش بودند، این بود که یک وصیت‌نامه‌ای جعل کرد به نام مهدی پسر منصور، و مهدی را به خلافت رساند؛[8] بعد هم فضل‌بن‌ربیع، پسر همین شخص است. نه‌خیر خانواده، خانواده‌ای هستند جزو وفاداران و مخلصین بنی‌عباس، هیچ ارادتی هم به اهل‌بیت نداشتند و هرچه هم جعل کرده، دروغ جعل کرده، برای خاطر اینکه حضرت را در سُمعۀ[9] آن روزِ محیط اسلامی یک‌چنین آدمی وانمود کند که باید درمقابل خلیفه تذلل کرد، تا دیگران هم تکلیف خودشان را بدانند. به‌هرحال، برخورد بین امام صادق و منصور خیلی تند است، تا به شهادت امام صادق منتهی می‌شود در سال صدوچهل‌وهشت. (1365/4/28)

نمونه‌های جعل حدیث با دست قدرت‌های سیاسی

کتاب‌نویسان و مورّخان قرن‌های پیشین، نمونه‌های وحشت‌انگیزی از جعل حدیث و تفسیربه‌رأی را که غالباً دست قدرت‌های سیاسی در آن نمایان است، ذکر کرده‌اند. این کار که در روزگارهای نخستین (تا اواخر قرن اول هجری) بیشتر شکل روایت و حدیث داشت، کم‌کم شکل فتوا نیز یافته بود؛ و لذا در اواخر دوران بنی‌امیه و اوایل بنی‌عباس فقهای بسیاری بودند که با استفاده از شیوه‌های بدعت‌آمیز همچون قیاس و استحسان[20]، احکام اسلامی را …

طبیعی بودن نسبت دادن قضاوت جعلی به شخص مورد اعتماد به‌دست ذی‌نفعان

فرض کنید کسی مورد اطمینان و مورد قبولتان است و شما گفته‌اید که هرچه او گفت، من قبول دارم؛ [گرچه] آن شخص الان پیش شما هم نباشد. بعد خیلی طبیعی است یک نفر آدم ذی‌نفع ـ یک آدمی که از تحریف سود می‌برد ـ بیاید به شما بگوید که فلانی این‌طور گفت، فلانی به نفع من این‌طور قضاوت کرد، برای اینکه شما هم همان‌طور قضاوت کنید؛ این امر، خیلی طبیعی است!

حدیث ساختگی نفی پیوستگی آل ابی‌طالب با پیامبر (ص)

… پشت سر او نماز می‌خواندند، در قضاوت‌ها به او مراجعه می‌کردند، در کارها حکمیت او را معتبر می‌شمردند، قرآن را از او می‌خواستند. و خب، البته در رأس حکومت و در دستگاه معاویه، مهره‌ای در شطرنجِ بازی ظلم و بغی و عدوان علیه عدل علی‌بن‌ابی‌طالب علیه‌السلام بود. روایت این است: «سَمِعتُ رَسُولَ‌اللهِ» خودم شنیدم از پیغمبر صلی‌الله‌علیه‌وآله «یَقولُ آلُ اَبی‌طالِبٍ لَیسوا لی بِاَولیاءَ»[13] آل ابی‌طالب جزو بستگان من نیستند، جزو نزدیکان من و پیوستگان به من نیستند. در اینجا «ولی» به‌معنای دوست نیست؛ بلکه یعنی پیوسته، هم‌سطح، هم‌جبهه. آل ابی‌طالب جزو همفکرهای من محسوب نمی‌شوند. (51/11/25)

رد روایت ساختگی سجدهٔ امام نزد خلیفه، نشانهٔ نشناختن امام

… نکرده می‌ماند، این راه، طی‌نشده باقی می‌ماند. بنابراین با عبدالملک و با دستگاه خلافت، به‌طور کلی آن‌طوری عمل نمی‌کرد که آنها احساس کنند که آقا مشغول چه فعالیت‌ها و تحرکاتی است. و ازطرفی زیر بار زبونی‌ها و ذلت‌ها هم نمی‌رفت. این دوتا را باهم اشتباه نکنید. بعضی خیال می‌کنند اگر امام به ظاهر شمشیر نکشیده تا روبه‌روی خلیفۀ زمان بایستد، این حتماً به‌این‌معناست که اگر یک روایت ضعیفِ دروغِ به‌وسیلۀ دشمن درست شده‌ای گفت که امام ـ العیاذبالله ـ پیش خلیفه به سجده هم افتاده، آدم باید بگوید بله! درست است! چون امام که شمشیر نکشیده بود. این اشتباهی است که انجام می‌گیرد،..و نشان از بی‌معرفتی به مقام امام است، نشانِ نشناختن امام است. (52/11/30)

جعل حدیث و فتوا به دست علمای وابسته به دربار با پول خلفا

… امام سجاد در اختیار مردم قرار داشت، اسلام پیغمبر نبود. آن‌قدر تحریف و غلط و خلاف عمدی و سهوی در معارف اسلامی، در عقاید اسلامی، در احکام اسلامی، در مقررات اسلامی وارد کرده بودند که اگر احکام و معارف انحرافی آن روز را یک کتاب بکنیم، یک کتاب ضخیم خواهد شد. خلفا پول ریخته بودند؛ علمای وابستۀ به دربارها حدیث جعل کرده بودند و فتوا داده بودند؛ مبلغین و قُرّا و وابستگان گوناگون و سرسپرده‌های دستگاه هم این را در طول چندین سال، در تمام اقطار اسلامی، مخصوصاً آنجاهایی که از مرکز اسلام فاصله داشتند، برده بودند؛ یک اسلام عوضیِ غلطِ مسخره‌ای درست کرده بودند که امام سجاد باید آن را تصحیح می‌کرد. این کار هم کار خطرناکی بود...اینجا برخورد، هم با دستگاه سیاسی، هم با دستگاه روحانی بود؛ اینجاست که امام سجاد به دعا متوسل می‌شد.