رفتن به محتوای اصلی

بنی‌امیهگروه و سازمان

نام‌های دیگر: امویان

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

دودمان خلافت اموی و مواجههٔ آن با اهل‌بیت (ع) و جامعهٔ اسلامی.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:گزیده‌ای از بیانات به مناسبت شهادت امام باقر(ع)— ۱۳۶۱/۰۷/۰۲

سیر زمانی

از ۱۳۶۱ تا ۱۴۰۰
۱۳۶۱۱۴۰۰

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

شاهدها (۱۰۷ پاراگراف)

تبدیل امامت به سلطنت و نود سال حکومت

… و دل، از او تبعیت میکنند و پیشوای آنان است. اما سلطان و پادشاه کسی است که با قهر و غلبه بر مردم حکم میراند. مردم دوستش ندارند. مردم قبولش ندارند. مردم به او اعتقاد ندارند. (البته مردمی که سرشان به تنشان بیرزد.) درعین‌حال، با قهر و غلبه، بر مردم حکومت میکند. بنی‌امیّه، امامت را در اسلام به سلطنت و پادشاهی تبدیل کردند و هزار ماه - یعنی نود سال! - در دولت بزرگ اسلامی، حاکمیت داشتند. بنای کجی که بنی‌امیّه پایه‌گذاری کردند، چنان بود که بعد از انقلاب علیه آنان و سقوطشان، با همان ساختار غلط در اختیار بنی‌عبّاس قرار گرفت. بنی‌عبّاس که آمدند، به مدّت شش قرن، به عنوانِ خلفا و جانشینان پیغمبر، بر دنیای اسلام حکومت کردند. خلفا یا به تعبیر بهتر …

جلوگیری از آموختن کفر و فسق برای پنهان ماندن رفتار خود

در روایتی از امام صادق و علیه‌الصّلاةوالسّلام نقل شده است که فرمود: «انّ بنیامیّة اطلقوا تعلیم الایمان، و لم یطلقوا تعلیم الکفر، لکی اذا حملوهم علیه لم یعرفوه»[2] یعنی بنی‌امیّه اجازه دادند که مردم ایمان را یاد بگیرند و بفهمند ایمان چیست؛ اما اجازه ندادند که مردم بفهمند کفر و فسق چیست! چرا نگذاشتند مردم این را درست بفهمند؟ برای این‌که اگر خودشان رفتاری کردند که مردم را به سمت کفر و فسق سوق دادند، مردم نفهمند اینها چه کار میکنند، و مشتشان جلوِ مردم باز نشود. این، رفتار بنی‌امیّه است؛ رفتار طاغوتهاست. گاهی برای خاطر دل مردم، یا تظاهر به هم‌ایمانی با مردم، اسمی از خدا می‌آورند؛ اما نمیگذارند در زندگی آنها، نبایدها بر طبق نظر خدا و اسلام، اندکی محو و نابود شود. زندگیشان آلوده است. این، رفتار طاغوتها و نقطه مقابل …

جریان مخالف حکومت اسلامی با ریشه در دوران مکه

در دوران امام حسن، یک جریان مخالف آن‌‌‌‌چنان رشد کرد که به‌‌ صورت یک مانع توانست ظاهر بشود. البتّه این جریان مخالف در زمان امام مجتبىٰ به‌‌ وجود نیامده بود؛ سالها قبل به‌‌ وجود آمده بود. اگر کسى بخواهد یک قدرى دور از ملاحظات اعتقادى و صرفاً متّکى به شواهد تاریخى حرف بزند، شاید بتواند ادّعا کند که این جریان حتّى در دوران اسلام به‌‌ وجود نیامده بود، بلکه ادامه‌‌اى بود از آنچه در دوران نهضت پیغمبر، یعنى دوران مکّه وجود داشت؛ زیرا بعد از آنکه خلافت به دست بنى‌‌امیّه رسید، یعنى زمان عثمان ــ چون عثمان از بنى‌‌امیّه بود ــ تواریخ سنّى و شیعه هر دو نقل کرده‌‌اند ــ اینها مسائل اعتقادى نیست و از دیدگاه اعتقادى اصلاً ما بحث نمیکنیم؛ یعنى من خوش ندارم از آن دیدگاه مسائل را بررسى کنم؛ …

اثر معکوس بدگویی بنی‌مروان از علی (ع) و تمجیدشان از گذشتگان خود

… کَیفَ تُظْهِرُ بَنو مَرْوانَ مِن عَیبِهِ وَ ذَمِّهِ وَ اللهِ لَکَاَنَّمَا یَأخُذُونَ بِناصِیَتِهِ رَفعاً اِلَی السَّمَاءِ» گفت ببین بنی‌مروان چطور هرچه می‌توانند، نسبت به علی‌بن‌ابی‌طالب عیب‌جویی و عیب‌گویی می‌کنند! در هر مناسبتی، در هر منبری لعن می‌کنند؛ اما همین عیب‌جویی‌های آنها و بدگویی‌های آنها، مثل این است که این چهرۀ درخشان را هرچه برتر می‌بَرند و منوّرتر می‌کنند؛ تأثیر عکس می‌بخشد در ذهن‌های مردم، بدگویی‌های آنها. نقطۀ مقابل، بنی‌امیه‌اند؛ «وَ ما تَریٰ ما یَنذِبونَ بِه مَوتاهُمُ مِنَ الْمَدیحِ وَ اللهِ لَکَاَنَّمَا یَکشِفونَ بِه عَنِ الجِیَفِ» اما بنی‌مروان، بنی‌امیه از گذشتگان خودشان تمجیدها، تعریف‌ها می‌کنند، هرچه بیشتر تعریف می‌کنند، نفرت مردم از آنها بیشتر می‌شود. این حرف شاید در حدود مثلاً سی سال بعد از شهادت امیرالمؤمنین گفته شده است. یعنی امیرالمؤمنین با همۀ آن مظلومیت، باز، هم در زمان حیات خود پیروز شد، هم در تاریخ پیروز شد، در خاطرۀ بشریت پیروز شد.

حکومت دنیایی محض و خودپرستانهٔ بنیان‌گذاشتهٔ معاویه تا حجاج

… حکومت، تبدیل شد به برخوردهای خشن، تا رسید به زمان یزید، حادثۀ کربلا؛ بعد هم مروان و عبدالملک. و حَجّاج‌بن‌یوسف ثَقَفی یکی از میوه‌های آن حکومت است و یوسف‌بن‌عمر ثقفی یکی از میوه‌های آن حکومت است، یعنی این حکامی که تاریخ از ذکر جرائم اینها به خود می‌لرزد؛ اینها همان حکومتی هستند که معاویه بنیان‌گذاری کرد و بر سر چنین چیزی با امیرالمؤمنین جنگیدند. معلوم بود که چه چیزی را آنها دنبال می‌کنند و می‌خواهند؛ یعنی یک حکومت دنیایی محض، با محور قراردادن خودپرستی‌ها و خودی‌ها و همان چیزهایی که در حکومت بنی‌امیه همه مشاهده کردند. بنده البته اینجا هیچ بحث عقیدتی و کلامی ندارم، این چیزهایی که عرض می‌کنم متن تاریخ است. تاریخ شیعه هم نیست؛ اینها تاریخ ابن‌اثیر و تاریخ ابن‌قُتَیبه و اینهاست که یادداشت‌شده و محفوظ است. حرف‌هایی است که جزو مسلّمات است؛ بحث اختلافات فکری شیعه و سنی و اینها …

جریان مخالف ریشه‌دار از دوران مکه که در زمان امام حسن (ع) به اوج قدرت رسید

… الکُرَةِ»[1]. مثل توپ، این را به هم پاس بدهید، نگذارید از دست شما خارج بشود. خب، ابوسفیان البته آن‌وقت مسلمان بود، اسلام آورده بود، منتها اسلامِ بعد از فتح یا مشرِف به فتح؛ اسلامِ دوران غربت نبود، اسلامِ بعد از قدرتِ اسلام بود، نه اسلامِ زمان ضعف اسلام. خب این جریان، در زمان امام حسن مجتبی علیه‌الصلاةوالسلام به اوج خودش رسید، اوج قدرت؛ و همان جریانی بود که به‌شکل معاویةبن‌ابی‌سفیان، درمقابل امام حسن مجتبی ظاهر شد. این جریان، معارضه را شروع کرد؛ راه را بر حکومت اسلامی ـ یعنی اسلام به‌شکل حکومت ـ بُرید و قطع کرد و مشکلات فراهم کرد؛ تاآنجایی‌که عملاً مانع از پیشرَوی آن جریانِ حکومت اسلامی شد؛ مانع شد!

غصب امامت جامعه به‌دست نااهلان و امام شناخته شدن آنان

کلمۀ امام یعنی پیشوا؛ امام صادق (ع) می‌آمدند در مِنا یا در عرفات، فریاد می‌کشیدند «اَیُّهَا النّاسُ اِنَّ رَسولَ اللهِ کانَ الاِمامَ» پیغمبر امام بود. امام یعنی آن‌کسی‌که هم امور دینی مردم دست اوست و هم امور دنیایی مردم. در جامعۀ اسلامی دوران عبدالملک‌مروان، که امام سجاد آن‌وقت زندگی می‌کردند، این معنی غلط جا افتاده بود. امامت جامعه، یعنی ادارۀ امور زندگی مردم و قبض و بسط نظام زندگی آنها که بخش مهم امامت است، از دست اهلش گرفته شده و به‌دست نااهل سپرده شده بود و آن نااهل خودش را امام می‌دانست، و مردم او را در طول مدت، امام شناخته بودند. یعنی مردم عبدالملک‌مروان و پیش از او مروان، و پیش از او یزید و بعد از عبدالملک هم کسانِ دیگر را امام شناخته بودند. و آنان را به‌عنوان رهبر جامعه و حاکم بر نظام اجتماعی مردم قبول کرده بودند. و این در ذهن مردم جا افتاده بود.

باز گذاشتن آموزش ایمان و بستن آموزش شرک برای مردم

این جلوه‌های تعرض‌آمیز در چند شکل بود. یک شکل از آنها همان است که در نامۀ امام سجاد (ع) به محمدبن‌شهاب زهری ملاحظه می‌کنید، یک شکل در بیان موضع و پایگاه خلفای اموی است، در پوشش تعلیمات معمولی و عادی دینی. حدیثی است از امام صادق (ع) که می‌فرماید: «اِنَّ بَنی اُمَیَّةَ اَطلَقوا لِلنّاسِ تَعلیمَ الایمانِ وَ لَم یُطلِقوا تَعلیمَ الشِّرکِ لِکَی اِذا حَمَلوهُم عَلَیهِ لَم یَعرِفوهُ»[25] بنی‌امیه برای مردم راهِ فراگرفتنِ ایمان را باز گذاشتند، اما راه فراگرفتن شرک را بستند. بدین خاطر که اگر مردم را به شرک کشاندند، مردم شرک را نشناسند. یعنی بنی‌امیه اجازه می‌دادند که علما و اهل دین، و ازجمله ائمه علیهم‌السلام راجع‌به نماز و حج و زکات و روزه و عبادات و... و همچنین راجع‌به توحید و نبوت، سخن بگویند و احکام الهی را در این‌گونه موارد بیان کنند، ولی راه را باز نمی‌گذاشتند که راجع‌به مفهومِ شرک و مصادیق و جلوه‌های آن در جامعه بحثی کنند و مردم را بیاموزند، زیرا اگر این معارف مربوط به شرک را به مردم می‌آموختند، آنان …

ناشایستگی برای حکومت و رواج فسق و ظلم و تبعیض در دوران آنان

بعضی از سلاطین و زمامدارانی که به‌عنوان خلافت پیغمبر بر سر کار آمدند ـ مثل بنی‌امیه و مروانی‌ها ـ اینها به‌هیچ‌وجه شایستۀ آن نبودند که بر جامعۀ اسلامی حکومت کنند و در دوران زمامداری خودشان انواع فسق و ظلم و فساد و تبعیض و جهل و خلاصه انحراف‌های گوناگون وجود داشت. اگر قرار بود احکام اسلامی و آیات قرآنی همان‌طورکه هست، برای مردم تبیین بشود، امکان ادامۀ حکومت و زمامداری و قبضه‌کردن قدرت برای اینها نبود؛ این بود که دست به تحریف می‌زدند. حالا تحریف را هم از چندین راه انجام می‌دادند. یکی‌اش این بود که بعضی از فقها و علما و …

تشنگی دادن به فرزندان امیرالمؤمنین (ع) پس از آب رساندن او به عثمان

مرگ باد بر مردم ظالمی مثل بنی‌امیه. اینها هم بیست‌وپنج بیست‌وشش سال بعد جبران کردند. فرزندان همین امیرالمؤمنین، بچه‌های کوچک، به‌وسیلۀ بنی‌امیه تشنگی کشیدند.

برتر نبودن مدعیان یاری عثمان از دفاع‌نکنندگان، چون از ظلم دفاع کردند

… که آنجا به سودِ کُشندگان عثمان سخنی نگفته است، مبادا فتنه افروخته شود؛ اینجا که حالا عثمان کشته شده و کار تمام شده و همه‌چیز واقع شده است، برای آگاهی زمان خود و زمان‌های آینده دو جمله بیان می‌کند. بله ما عثمان را نکشتیم، از کشتن عثمان جلوگیری هم نکردیم؛ اما بدانند آنان که می‌بینند یک عده مردمی دارند می‌گویند ما عثمان را یاری کردیم ـ یعنی بنی‌امیه ـ و آن عده مردمی که دارند می‌گویند امیرالمؤمنین و دوستانش از عثمان دفاع نکردند، اینها بدانند که دفاع‌کنندگان از عثمان، برتر و شریف‌تر نیستند از آنانی که از او دفاعی نکردند، و این مطلبی است که هر دو گروه خودشان قبول دارند. همان کسانی که از عثمان دفاع کردند و اول کار مانع شدند از کشتن او، حالا هم دارند اسمش را مرتب می‌آورند و پیراهن عثمان درست کردند و به رُخ مردم می‌کِشند، اینها بدانند هیچ‌گونه فضیلتی ندارند بر آن کسانی از مهاجر و انصار، که از عثمان دفاع نکردند و در مدینه‌اند یا در کوفه‌اند. چرا؟ برای خاطر اینکه اینها از چه کسی دفاع کردند؟ از ظلم دفاع کردند، از قتل دفاع کردند.

آشکارشدن دست باند اموی در جنگ جمل

عده‌ای از آنها اسیر شدند، بسیاری فرار کردند و بعد از آنی‌که اسرا را نگاه کردند، معلوم شد که دستِ باند اموی در جنگ جمل هم هست. مروان‌بن‌حَکَم که یکی از بنی‌امیه بود و جزو دوستان و باند نزدیک معاویه و اموی‌ها بود، در جنگ جمل به دست امیرالمؤمنین اسیر شد. متوسل شد به امام حسن و امام حسین، التماس کرد که به پدرتان بگویید من را نکُشد؛ و امام حسن و امام حسین از روی ترحم و عطوفت پیش امیرالمؤمنین وساطت کردند. حضرت مروان حکم را آزاد کرد و نجات داد، حتی از او بیعت هم نخواست. 1‌63/4/1

دشمنان دیروز پیامبر با ادعای اسلام در صفین

… هست، همین پرچمی که امروز امیرالمؤمنین دارد ـ یعنی پرچم بنی‌هاشم ـ آن روز هم در جنگ بدر و احد بود و همین کسانی که امروز زیرش ایستاده‌اند ـ یعنی علی‌بن‌ابی‌طالب و یارانش ـ آن روز هم زیر همین پرچم ایستاده بودند. از این علامت بهتر؟ ببینید چه علامت خوبی است. پرچم، همان پرچم جنگ احد است، آدم‌ها همان آدم‌هایند، در جبهۀ دیگر، در جبهۀ مقابل. فرقش این است که آن روز آنها ادعا می‌کردند و معترف بودند و افتخار می‌کردند که کافرند، امروز همان‌ها زیر آن پرچم، ادعا می‌کنند که مُسلِمند و طرف‌دار قرآن و پیغمبرند. اما آدم‌ها همان آدم‌هایند، پرچم هم همان پرچم است. (88/10/19)

تبلیغات اموی در شام و خلاصه کردن اسلام در چند صحابی از جمله معاویه

تبلیغاتی هم که آنجا شده بود، تبلیغات اموی بود، خیال می‌کردند که اسلام خلاصه می‌شود در چند نفر که یاران نزدیک پیغمبر بودند، که یکی از اینها و مهم‌ترین اینها، مثلاً معاویه است! (65/3/12) دربارۀ آنها ـ [معاویه و برادرش] ـ این‌قدر حرف خوب شنیده بودند: اینها کاتب وحی پیغمبر بودند، خواهر اینها زن پیغمبر بوده، چون پیغمبر، پدر مؤمنین است، زن پیغمبر، مادر مؤمنین است، معاویه هم دایی مؤمنین است! خال‌المؤمنین[5]، جزو تعبیراتی است که الان هم …

تبدیل جنگ صریح با اسلام به جنگ پنهان زیر پوشش دوستی

… گفت یا اباعُماره! ـ کُنیۀ حمزه ـ آنچه که ما و تو بر سر آن می‌جنگیدیم، امروز دست ماست؛[13] حکومت عثمان. اینجا بود که آنچه را که می‌خواستند، یافتند. منظور اینکه ابوسفیان را نمی‌شود گفت اسلام آورده بود به‌معنای واقعی، [بلکه] تسلیم شده بود برای حفظ جان خودش؛ منتها شکل کار عوض شد؛ یک روز صریح درمقابل اسلام می‌ایستادند و بی‌رودربایستی با اسلام می‌جنگیدند، مثل جنگ احد؛ اما روزی که بنی‌امیه در جامعۀ اسلامی به‌عنوان خاندان پیغمبر معرفی شده‌اند، جنگ صریح با اسلام دیگر معنی ندارد؛ جنگ نهانی، جنگی در زیرِ روپوشی از دوستی و خیرخواهی است.

ترویج ادعای خلیفهٔ خدا بودن خلیفه و برتری او بر پیامبر

بنی‌امیه، یعنی سلسلۀ مروانی‌ها ـ که از دوران مروان، از سال 64 هجری بر سر کار آمدند و حدود هفتاد سال هم حکومت کردند ـ از اوایل کار، این ایده را ترویج می‌کردند که خلیفه، خلیفۀ خداست، و به‌تدریج آن‌قدر پُررو شده بودند که می‌گفتند خلیفه از پیغمبر مقامش بالاتر است.[3] چرا؟ یک استدلال عوام‌پسند بسیار ترفندآمیزی هم اینها بیان می‌کردند. [یکی از کسانی] هم که این حرف را زد، آن‌طورکه به ذهنم می‌آید، خالدبن‌عبدالله قَسری[4] بود، که یکی از جوان‌های فعال دستگاه خلافت بنی‌امیه بود. مدتی هم او را گذاشتند در کوفه؛ که استاندار مقتدر و مسلط …

رد ادعای جانشینی پیامبر به سبب ناسازگاری خصوصیاتشان با پیامبر

این ترفند بسیار خباثت‌آمیز و شعبده‌بازانه‌ای بود درحقیقت. بحث خلیفةالله اصلاً نیست. غلط کرد عبدالملک که خلیفۀ خدا باشد. او ادعایش این بود که من خلیفۀ پیغمبرم، جانشین پیغمبرم. بحث سر خلیفۀ خدا و رسول خدا اصلاً نیست. اصلاً ادعای اینها این بود که جانشین پیغمبرند؛ که البته غلط می‌کردند که جانشین پیغمبر هم حتی باشند. برای خاطر اینکه اینها کسانی بودند که هیچ گوشه‌ای از خصوصیاتشان با خصوصیات پیغمبر تطبیق نمی‌کرد.

ادعای دین‌داری و ابزار سلطه قرار دادن قرآن و دین

… دارد. در تاریخ اسلام، این را خیلی روشن می‌شود پیدا کرد. در یک دوره‌ای دین واقعاً حاکم بوده. در دورۀ اول، صدر اول، مبنا، مبنای دینی بوده. اشتباهات، خطاها، لغزش‌ها، کارهای ناشایست البته وجود داشته در سطوح مختلف، اما مبنای جامعه و گذران جامعه بر مبنای دین بوده؛ ولی در دوران بنی‌امیه نه دیگر. خلیفه ادعای دین‌داری هم می‌کرد، اما از دین خبری نبود...قرآن و دین برای هرچه بیشتر مسلط‌شدن بر مردم [بود]؛ اما به‌عنوان پایۀ کار، به‌هیچ‌وجه. مبنای کار، مبنای سلطنت و حکومتِ مقتدرانه با خصوصیات دیگر است. (68/2/5) آنی‌که قدرت برایش اصل است، به‌راحتی از اصول می‌گذرد، از دین می‌گذرد، دین برایش اصالتی ندارد. و ما این را در روش‌های معمول و رایج دنیا مشاهده می‌کنیم. حالا در مجامع اسلامی، آنجایی که دین …

مالک مردم دانستن خود و روا شمردن هر کاری با مردم برای تقویت حکومت

… من آنها را مدح می‌گویم و ستایش می‌کنم ـ یعنی اهل‌بیت پیغمبر ـ سیاستمدارانی هستند که سرپرستیِ مردم را مثل سرپرستی گوسفندان نمی‌دانند. سیاست‌مدارانی وجود دارند که سرپرستی مردم را مثل سرپرستی گوسفندان می‌دانند؛ طعنه می‌زند به بنی‌امیه. واقعاً هم همین‌طور است. برای بنی‌امیه، سرپرستی مردم مثل سرپرستی گوسفندان بود. یعنی گوسفند متعلق به مالکش است دیگر، اینها خودشان را مالک مردم می‌دانستند و [می‌گفتند] هر کاری در راه تقویت دستگاه حکومت، بشود با این مردم کرد، باید کرد. این خصوصیتی بود که در دستگاه بنی‌امیه و حکومت‌های سلطنتی بود. (68/2/5)

تبدیل امامت در اسلام به سلطنت و پادشاهی

[علی ای حال] بنی‌امیه، امامت را در اسلام تبدیل کردند به سلطنت، به پادشاهی. و بنی‌امیه هزار ماه، یعنی نود سال در این دولت بزرگ اسلامی، حاکمیت کردند. بنای کجی که پایه‌گذاری شده بود، آن‌چنان بود که بعد از آنکه انقلاب هم شد علیه بنی‌امیه و بنی‌امیه رفتند، تازه بنی‌عباس آمدند که شش قرن، یعنی ششصد سال بر دنیای اسلام، به‌عنوانِ خلیفه و جانشینان پیغمبر، حکومت کردند. بنی‌عباسی که خلفایشان یا به تعبیر بهتر …

آشکارشدن چهرهٔ آنان برای مردم با تبلیغات امام حسن (ع) و امام حسین (ع)

… کرده‌اند، از آنها نقل کرده‌اند. (75/9/24) به هر صورت در زمان معاویه این کار امکان‌پذیر نبود؛ بعد که یزید سر کار آمد، این کار امکان‌پذیر شد...بیست سال است که این دو برادر ـ ده سال دونفری باهم، ده سال امام حسین به تنهایی ـ مشغول مقدماتند، دارند کار می‌کنند؛ چهرۀ بنی‌امیه را تا حدود زیادی برای مردم آشکار کرده‌اند. در آثار تاریخی می‌خوانیم که بعد از آنکه معاویه بر سر کار آمد، بر اثر تبلیغات منظم و صحیح امام حسن صلوات‌الله‌علیه و برادرش امام حسین، مردم ناگهان بنی‌امیه را شناختند، گفتند ای‌وای که چه فریبی خوردیم!

زمامداری بدون رضایت مردم و رفتار به شیوهٔ کسری و قیصر

«وَ تَاَمَّرتُمْ عَلَی النّاسِ بِغَیرِ رِضیً مِنهُم» ببینید! عین همان حرفی که در نامۀ سران شیعه به حسین‌بن‌علی [وجود داشت] اینجا هم هست. می‌گوید شما بدون اینکه مردم راضی باشند، خشنود باشند، زمام امر مردم را به‌دست گرفتید، «وَ حَمَلتُموهُم عَلَی غَیرِما اَمَرَکُمُ اللهُ بِهِ» مردم را به غیر آنچه خدا فرمان داده بود، وادار کردید. خدا می‌گوید که باید زمامداران و حاکمان و امیران، مردم را وادار کنند بر اطاعت خدا و شما مردم را وادار کردید بر طاعت خودتان. قرآن می‌گوید که باید زمامداران، مردم را وادار کنند به پیمودن راه تکامل و تعالی، شما مردم را از پیمودن این راه باز داشتید. «وَ عَمِلتُم فیهِم بِاَعمالِ کِسرَیٰ وَ قَیصَرَ» نام شما خلیفه بود و شما آرم خلافت پیغمبر را بر سینه و سر و دوشتان آویختید و گفتید ما خلیفۀ پیغمبریم، اما عملاً و علناً رفتارهای امپراتوران فارس و روم را انتخاب کردید، مثل کسری و قیصر عمل کردید؛ گناه از این بالاتر! بعد شما که این کارها را کردید، با مردم این‌طور عمل کردید، «فَاَتَیناهُم» ما آمدیم به‌سوی این مردم، «لِنَأمُرَ فیهِم بِالمَعروفِ وَ نَنهَی عَنِ المُنکَرِ» [تا در میان مردم به نیکی‌ها فرمان دهیم و از بدی‌ها نهی کنیم.]

سرمستی حکومت اموی پس از عاشورا به گمان نابودی مخالفان

بعد از آنکه واقعۀ عاشورا پیش آمد، حکومت اموی ابتدا خیلی سرمست بود، خوشحال بودند که قال [قضیه] کنده شد، همه‌جا تبلیغ کردند و گفتند که دشمنان حکومت، دشمنان قدرت یزید، سرکوب شدند و از بین رفتند؛ تصور خودشان این بود. خب خیلی روشن است، خلاصه و عصارۀ قرآن‌خوان‌های حجاز و عراق و فارس و یمن و شام و بقیۀ استان‌های اسلامی در هفتادودونفر جمع شد و این هفتادودونفر در یک نیم‌روز کشته شدند و به خاک و خون تپیدند؛ تمام شد. تا حالا [اگر] معاویه به ابن‌عباس می‌گفت قرآن را بخوان، اما …

سیاست محو اسلام و تضعیف همه‌جانبهٔ اهل‌بیت (ع)

سیاست بنی‌امیه، اساساً سیاستی بود که قصد و غرض آن محو آثار اسلام و روح اسلام بود. درمقابل این سیاست، سیاست خاندان پیغمبر این بود که با تمام قوا کوشش کنند، مانع از به موفقیت رسیدن سیاست اموی بشوند. و سران اهل‌بیت ـ یعنی ائمه علیهم‌السلام ـ در هر دورانی، به‌عنوان بزرگ‌ترین مانع بر سر راه اجرای سیاست اموی، سیاست ضد اسلامی به‌حساب می‌آمدند. تضعیف اهل‌بیت از بعد از شهادت امیرالمؤمنین علیه‌الصلاة‌والسلام به‌صورت همه‌جانبه‌ای شروع شده بود؛ اصحاب اینها را کشتند، خود اینها را محصور کردند، قدرت و حکومت را به‌کلی از آنها سلب کردند، ولی موقعیتی پیش نیامده بود برای آل ابی‌سفیان که به‌کلی مسئلۀ خاندان پیغمبر را حل کنند و آنها را به‌کلی در دنیای اسلام محو و نابود کنند، و آن‌چنان اختناقی پیش بیاورند که …

یکسانی سیاست خلفای اموی در نابودی کانون اسلام واقعی

در نظرتان باشد که یزید و عبدالملک و معاویه ندارد! (51/11/22) یزید رفت، مروان [آمد]، بعد مروان رفت، عبدالملک [آمد]؛ سیاست، یک سیاست بود، و خط‌مشی، یکی. و تماماً برای اینکه آثار اسلام واقعی را که در دستگاه اهل‌بیت پیدا می‌شد، [از بین ببرند]. آنها بودند که شجاعت داشتند و همه‌چیز را می‌دانستند و همه‌چیز را می‌گفتند و مردم را ارشاد می‌کردند، دیگر علمای آن زمان و محدثین بزرگ، این شجاعت و جرئت را نداشتند، خیلی‌هایشان وابسته می‌شدند و در اختیار دستگاه درمی‌آمدند. لذا سیاست این بود که کانون اسلام واقعی را به‌کلی از بین ببرند و کسانی را که ممکن است ادعای جانشینی پیغمبر را داشته باشند و مردم هم قبول داشته باشند که اینها جانشین به‌حق پیغمبرند، اینها را به‌کلی نابود یا منزوی کنند. این هدف سیاست اموی از بعد از حادثۀ عاشورا تا چند سال بعد از آن بود. (67/6/4)

دشمنی با ائمه (ع) به‌خاطر دین آنان

دستگاه بنی‌امیه با امیرالمؤمنین و امام حسن و امام حسین و امام علی‌بن‌الحسین، به‌خاطر دین بد بودند؛ این یک نکتۀ خیلی مهمی است. معاویه با امیرالمؤمنین چرا مخالف بود؟ با شخص امیرالمؤمنین یک عنادی داشت؟ ممکن است! با امام حسن چه؟ ممکن است بگویید که امیرالمؤمنین در میدان‌های جنگ، دایی‌ها و پدربزرگ‌های معاویه را کشته بود،[1] امام حسن چه‌کار کرده بود؟ امام حسن کدام‌یک از قوم و خویش‌های …

دشمنی بی‌حد با اسلام در حکومت آن نه در نماز و زکات

[بنی‌امیه] آن‌قدر با اسلام دشمن بودند که نمی‌شود برایش حد و حصری تصور کرد. البته این را هم توضیح بدهم که با کجای اسلام دشمن بودند؛ آیا با نماز اسلام؟ ابداً. آیا با زکات اسلام؟ هرگز! زکاتی که می‌گرفتند را در صندوق بیت‌المال آنها می‌ریختند. پس چرا دشمنی؟ آیا با توجهِ به خدا، که صرفاً انسان یک ذکری بگوید و به خدا توجه داشته باشد و امیدوار به رزق و رحمت خدا باشد، با این دشمن بودند؟ هرگز! بنده یک چیزی دربارۀ معاویه دیدم که واقعاً حیرت کردم. …

مخالفت‌نکردن با ظواهر اسلام مانند نماز جمعه و جماعت و حج

… و معشوقه‌هایش شراب خوردند و مست بودند، صبح بلند شد آمد در محراب عبادت برای مردم نماز جماعت خواند. نماز صبح را چهار رکعت خواند! به او گفتند آقا چهار رکعت خواندی. گفت امروز حال خوشی دارم، بخواهید بیشتر هم می‌خوانم. نماز را می‌خوانند، در حال مستی هم می‌خوانند. بنی‌امیه با ظواهر اسلام مخالفتی نداشتند، با نمازجمعه مخالفت نداشتند، با نماز جماعت مخالفت نمی‌کردند، با حج خانۀ خدا مخالفت نمی‌کردند. تاریخ ابن‌اثیر و تواریخ دیگر را نگاه کنید، از سال رحلت پیغمبر معیّن کرده که سال بعدی، چه کسی امیرالحاج بود، سال بعدی‌اش چه کسی، تا آخرِ زمان بنی‌امیه و بنی‌عباس. هر بار یک عده‌ای می‌رفتند مکه، اینها هم یک امیرالحاجی برایش معیّن می‌کردند؛ [یعنی] مکه هم می‌رفتند، حج هم مشرّف می‌شدند، زیارت قبر پیغمبر هم می‌رفتند.

پست و بی‌شخصیت بار آوردن مردم تا ارتکاب هر جنایت برای حاکم

خب در یک‌چنین زمینه‌ای، اسلام دارد تحریف می‌شود، قدرت‌ها دارند خودشان را هرچه بیشتر در مغزها و دل‌های مردم جا می‌کنند و خاندان پیغمبر دارند از افق ذهن و عاطفۀ مردم دور می‌مانند. (52/11/29) علاوه‌بر همۀ اینها، مردم را طوری بار آورده بودند، به کیفیتی روحیات انسانیِ مردم را عوض کرده بودند، که مردم، پست‌فطرت و دَنیّ‌الطبع و کوچک و بی‌شخصیت شده بودند؛ حاضر بودند برای خاطر دلخوشی حاکم، استاندار و خلیفه، هر جنایتی را مرتکب بشوند. نگویید چطور ممکن است در ظرف ده، بیست سال این کار را انجام داد! می‌شود؛ وقتی‌که قدرت در دست کسی بود، او می‌تواند مردم را به‌صورت فرشتگانی بسازد و می‌تواند به‌صورت اهریمنانی بسازد. مردم، این لوح‌های پاک، آمادۀ هر نقش و نگاری هستند. هرگز آحاد بشر با حقیقت عناد …

تلقین دینی بی‌توحید و سازگار با طاغوت‌پرستی و اشرافی‌گری

اگرچه ظاهر اسلام در برخی از مسائلِ چشمگیر حفظ شده بود، اما از روح اسلام و معنای اسلام خبری نبود و به‌تدریج مردم را به‌وسیلۀ علمای وابستۀ به دستگاه خلافت، به‌سمتی می‌کشاندند که بعد از گذشت چند سال، مردم دیگر از قرآن و از دین چیز درستی و زیادی نمی‌دانستند. دینی که بنی‌امیه به مردم تلقین می‌کردند، دینی بود که در آن، توحید به‌معنای حقیقی کلمه وجود نداشت و عبادتِ طواغیت در آن، مانع از اسلام و ایمان مردم به‌حساب نمی‌آمد. دینی بود که در آن تکاثر ثروت، اشرافی‌گری، تجملات، و عیش و شهوات ایرادی نداشت. و دینی بود که در آن، فضیلت‌های انسانی و تقوا و جهاد فی‌سبیل‌الله به‌عنوان یک ارزش محسوب نمی‌شد؛ و این خطر بزرگی بود برای جامعۀ اسلامی آن روز. همان کاری که در طول قرن‌ها، دست‌های استبداد و دیکتاتوری حکام، و در این اواخر، دست استعمار در جوامع اسلامی انجام داد که نشانه‌هایش را شما می‌بینید.