رفتن به محتوای اصلی

مرجعیت

نام‌های دیگر: مراجع تقلید، مرجعیت تقلید

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

جایگاه مراجع تقلید و شرایط و نقش آنان در حوزه و جامعه.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در جلسه پرسش و پاسخ در مسجد ابوذر تهران— ۱۳۶۰/۰۴/۰۶

سیر زمانی

از ۱۳۶۰ تا ۱۴۰۴
۱۳۶۰۱۴۰۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

شاهدها (۵۶ پاراگراف)

تأثیر بسیار ورود مراجع عظام به عرصهٔ انتخابات خبرگان

ورود مراجع عظام در این میدان، تأثیر بسیار زیادی داشت. همه فهمیدند که این شایعات و حرفها و دودستگیهایی که گفته میشود، یاوه و پوچ است. همه پای پرچم اسلام ایستاده‌اند. گروههای سیاسی و مسئولان عالیرتبه کشور، وارد شدند و صحبت کردند. جناح‌بندیهای مختلف سیاسی کشور؛ اینهایی که آنها میخواهند رویشان اسم بگذارند؛ یکی را چپ …

ناتوانی دشمنان از تخطئهٔ تقوای مراجع تقلید

ممکن است دشمنان، مراجع بزرگ تقلید را گاه از لحاظ علمی تخطئه کنند؛ اما از لحاظ تقوایی نمیتوانند. مرحوم آیت‌اللَّه بروجردی و مرحوم آیت‌اللَّه حاج شیخ عبدالکریم[5] نمونه‌ای از این مراجع بزرگوارند. خدای متعال کسانی را که از لحاظ تقوا اشکال داشتند، رسوا کرد. فقاهت یک روش و شیوه استنباط است؛ علم است. این علم را باید آموخت. برای همه راه باز است که دین را یاد …

رد ادعای دشمن دربارهٔ جنگ قدرت بر سر مرجعیت در ایران

… خودشان عمل کردند. البتّه نمیشود گفت آنهایی که اسمشان در آن فهرست نیست، از کسانی که نامشان در فهرست، ذکر شده است، کمترند. عرض کردم اگر شما امروز به قم بروید، حداقل صدنفر را میتوانید پیدا کنید که میشود اسمشان را فهرست کرد و گفت این آقایان جایزالتّقلیدند. بر خلاف گفته‌ی دشمن که وانمود کرد جنگ قدرتی بر سر مرجعیّت در ایران است؛ عجله‌ای ندارند. گفت: «کافر همه را به کیش خود پندارد»؛ اینها خودشان برای در دست گرفتن یک قدرت کوچک در کشورهای اروپایی، در امریکا و در دیگر جاهایی که با تمدن مادّی اداره میشود - مثلاً برای شهردار شدن در فلان ایالت یا فلان شهر، یا برای گرفتن فلان کرسی نمایندگی - حاضرند همه‌ی …

بی‌رغبتی بزرگان حوزه به مطرح شدن و رد ادعای جنگ قدرت

… نداد. بنده خودم جزو کسانی بودم که به ایشان عرض کردم. ایشان آن وقت جواب نمیداد و فقط میفرمود: آقایان هستند. تا این‌که بالاخره یک عدّه رفتند و ایشان را وادار کردند. فتاوی ایشان معلوم بود؛ رساله‌ی ایشان را تنظیم کردند و بیرون دادند. از این قبیل فراوان است. امروز در گوشه و کنارِ حوزه‌ها کسانی از بزرگان هستند که سی یا بیست سال پیش، شایسته بودند که اسمشان آورده شود. اما نه خودشان اسم خودشان را آوردند و نه به آنهایی که میشناختند اجازه‌ی این کار را دادند. دیگران هم که نمیشناختند. چه جنگ قدرتی!؟ کسانی که اطراف شبهه‌ی مرجعیّتند، بیشترین کاری که ممکن است انجام دهند این است که تعدادی رساله‌ی خودشان را چاپ کنند و در خانه‌شان بگذارند، تا اگر کسی مراجعه کرد، بگویند: آقا، این هم رساله‌ی ما؛ بگیر و برو. بیشترین کاری که میکنند این است. بیشتر از این کاری …

برآورده شدن نیاز مردم به مرجع تقلید جامع‌الشرایط از حوزهٔ قم

… به جهان اسلام هدیه کرد و ذخیره‌ی گرانبهایی چون مرحوم آیةاللَّه العظمی اراکی را سالیانی در حریم خویش برای لحظه‌ی نیاز جامعه‌ی اسلامی محفوظ داشته بود، به هنگام، تقدیم امت اسلام کرد امروز نیز علیرغم دشمنان اسلام، منبع عظیم و تمام نشدنیِ رجال فقاهت و تقوا است. امروز بحمداللَّه شخصیّتهای علمی بزرگی در آن حوزه‌ی پرفیض و برکت، سرگرم تحقیق و تدریس و تربیت شاگردان و فراهم آوردن آثار علمی و تهذیب نفس و کمک به امت مسلمان‌اند و به فضل الهی نیاز مردم به مرجع تقلید جامع الشرائط از آن حوزه‌ی مبارکه، برآورده گردیده است. البته دشمنان اسلام از سالها پیش همواره تلاش کرده‌اند که این مشعل درخشان را خاموش و کم‌فروغ کنند و بخصوص پس از شروع نهضت اسلامی در قم جدّ و جهد آنان برای منزوی کردن حوزه‌ی قم چند برابر شد. پس از پیروزی انقلاب اسلامی خصومت آشتی ناپذیر استکبار جهانی و همه‌ی …

پیشگامی مراجع قم در حوادث مهم جامعه

مطلب سوم هم این است که حوزه علمیه، باید در صفِ اولِ حرکتِ عظیمِ جامعه قرار داشته باشد. همچنان که ملاحظه کردید، مراجع بزرگ ما مثل مرحوم آیةاللَّه‌العظمی گلپایگانی، مرحوم آیةاللَّه‌العظمی نجفی و امروز آیةاللَّه‌العظمی اراکی، حفظه‌اللَّه و ادام‌اللَّه‌بقائه‌الشریف‌ورحمهم‌اللَّه، چه در زمان امام رضوان اللَّه علیه و چه بعد از زمان امام تا امروز، در صف اوّل قرار داشتند. در هر حادثه مهمی که در جامعه اتّفاق میافتاد، اینها مقدّم بودند. روز رأیگیری، اوّل صبح، مرحوم آقای گلپایگانی و مرحوم آقای مرعشی، اوّلین کسانی بودند که رأی میدادند. کار اینها، یک کار رمزی و نمادین بود. خوب؛ رأی را عصر هم میشود داد. اما اوّلِ صبح رأی دادن، یک کار رمزی است. امام، رضوان‌اللَّه‌علیه را دیده بودید که چقدر مقیّد …

حضور مراجع قم در صف مقدم جنگ و کارهای اساسی

مراجع قم این‌طور بودند. در کارهای اساسی؛ جنگ، حضور در جبهه‌ها، تحریض بر حضور در جبهه‌ها، کارهای اقتصادی و غیره، همیشه در صفِ مقدّم بودند. حوزه، باید این‌طور باشد. کسی که در حوزه باشد و به نظام اسلامی و احکام قرآن - که در این نظام عملی میشود - و به حکومت اسلامی - که به برکت مجاهدت مردم سرِ پا شده است - با چشمِ غیرجدّی نگاه کند، یک عنصر بیگانه است؛ هر کس میخواهد باشد. در حوزه علمیه صحیحِ شیعی، …

سخت‌گیری اسلام در شرایط مرجع تقلید

… دین را آن‌چنان که خدا خواسته است، باید به مردم ارائه بدهند. این احتیاج دارد به تحقیق، به نوآورى، به روشنفکرى، به آگاهى از دنیا، به خالى بودن از هواها و هوسهاى دنیایى؛ اگر نه در همه، لااقل در بخش عظیمى و حدّاقل در آن ‌کسانى که دست‌اندرکار و مسئول هستند. لذا مى‌بینید شما درباره‌ى مرجع تقلید چه سخت‌گیرى‌هایى در اسلام هست: صائِناً لِنَفسِهِ حافِظاً لِدینِهِ مُخالِفاً لِهَواهُ مُطیعاً لِاَمرِ مَولاه.[5] و دیدیم هم که مرجع تقلید، مرحوم آیت‌الله‌العظمىٰ گلپایگانى (رحمة الله‌ علیه) حقّاً و انصافاً همین خصوصیّات را داشت بر طبق شناخت و تشخیص من. وقتى از دنیا رفت، شما دیدید که ناگهان یک جوش و خروش عظیمى در دلهاى مردم به ‌وجود آمد؛ این خیلى خوب است. این نشان داد که احساسات مردم و ایمان مردم ایران چیست و ضمناً نشان داد خنثى بودن و خنثى شدن تبلیغات و تلاشهاى دشمنان را. حوزه باید طورى باشد که از این قبیل …

تعدد مراجع تقلید در شهرها به اقتضای ضعف ارتباطات

… با آن عظمت؛ در مشهد که میرفتى، میرزا مهدى شهید نشسته بود با آن عظمت؛ در اصفهان که میرفتى، مرحوم حجّت‌الاسلام[14] نشسته بود. نمیشود گفت که در آن زمان نمیشد یک نفر [مرجع تقلید] باشد؛ چرا، این‌جور هم نبود که نشود یک نفر مرجع تقلید باشد امّا حالا این‌جور بود؛ اقتضاى زمانه آن‌جور بود، ارتباطات آسان نبود و هر جایى یکى بود. میخواهیم بگوییم که ضرورت نیست؛ اقتضاى زمانه است.

یکی شدن مرجعیت در زمان شیخ انصاری و میرزای شیرازی به اقتضای زمانه

… میشود]؛ از صاغان که [روستایی] در خراسان [قدیم] است، نامه مینوشتند و جواب سؤال [میخواستند]. خب این در زمان شیخ مفید که ممکن است، در زمان سیّدمهدى بحرالعلوم بیشتر ممکن است که از نجف بپرسند امّا چنین کارى نشده بود. علما در هر جایى و در هر شهرى مرجع تقلید بودند. یک روز هم نوبت به شیخ انصارى[15] و به میرزاى شیرازى[16] رسید؛ همه نشستند در خانه‌هایشان و گفتند که آقا یکى است، مرجع یکى است. خب اقتضاى زمانه آن ‌وقت این‌جورى بود. یعنى اقتضائات زمانه در حوزه‌ها تأثیر داشته؛ این‌جور نبوده که حوزه‌ها از اوّل تا آخر بر یک قرار بماند.

تأثیر بسیار بیشتر مراجع و علمای امروز بر جامعه نسبت به گذشته

… و اداره‌ی مادی و معنوی این کشور هم دست کسانی است که منتسب به روحانیتند و روحانیت با اینها ارتباط نزدیک دارد. از طرفی، وضع روحانیت امروز با وضع روحانیت گذشته، از زمین تا آسمان متفاوت است. چه وقت روحانیون چنین امکانی را که امروز در اختیار اهل علم است، داشتند؟ یعنی مراجع امروز، با مراجع گذشته، قابل مقایسه نیستند. بزرگترین مرجع قوی زمان گذشته، نصف، بلکه ثلث و یا خیلی کمتر از آنچه که امروز مراجع و بزرگان و علما بر وضع جامعه اثر می‌گذارند، تأثیر داشتند. سخنی می‌گفتند؛ آیا به گوش کسی می‌رسید یا نمی‌رسید و آیا اعتنایی به آن می‌شد یا نمی‌شد! امروز، این‌گونه نیست. امروز روال کلی جامعه، در دست علما و فقاهت اسلام است. پس نمی‌شود بی‌اعتنا بود. در چنین شرایطی، اگر عالمی ببیند که حرف غلطی در یک‌جا زده می‌شود، بالاخره …

ناشی بودن مرجعیت عالمان از جنبهٔ علمی و تحقیقی آنان

آنچه درباره‌ی این بزرگوار و امثال ایشان، غالباً بعد از وفات صحبت می‌شود، همان جنبه‌های مربوط به مرجعیت این بزرگواران است. در حالی که چیزی که در زندگی این افراد و این شخصیتهای برجسته، مهمتر است، خصوصیاتی است که مستقیماً به مرجعیت آنها مربوط نیست، بلکه می‌شود گفت «مرجعیت آنها ناشی از آن خصوصیات است». و آن، جنبه‌ی علمی و تحقیقی و تدریسی و کار موفق و پیگیر آنها در این زمینه‌هاست. این بزرگوار را که نگاه کنید، می‌بینید لااقل در سه رشته‌ی علمی و درسی مهم، دارای فرآورده‌های تحقیقی هستند: یکی فقه است، دیگری اصول است و سومی رجال. این همه کتاب فقهی و اصولی که شاگردان ایشان نوشته‌اند، کلمات ایشان است. به علاوه‌ی آنچه که از قلم خود ایشان، …

از بین رفتن شهرت مرجعیت پس از وفات در برابر ماندگاری آثار علمی

خوب؛ شما ببینید: عالمی که این مقدار فرآورده‌ی علمی دارد - نه فقط در زمان خود، بلکه بعد از زمان خود - چقدر در حوزه‌های علمیه تأثیر می‌گذارد! اصلاً آنچه که مربوط به بعد از زمان خود او هم می‌شود، همین جنبه است. والّا شهرت مرجعیّت تقلید ایشان - یا هر کس از قبیل ایشان - مدت کمی بعد از وفات از بین خواهد رفت. در نجف چقدر مراجع بزرگ بودند که دایره‌ی مرجعیتشان از ایشان هم اوسع بوده است؛ ولی اکنون از آنها اسمی نیست. نه این‌که هیچ‌کس آنها را نمی‌شناسد؛ اما در حوزه‌ها و در اوساط علمیه، از آنها نامی نیست. حالا شما ملاحظه کنید مثلاً در طبقه‌ی اساتید ایشان، مرحوم آقا شیخ محمدحسین اصفهانی[3] و مرحوم آقاضیاء عراقی[4] ، مرجع نبودند و به مرجعیت هم نرسیدند، اما همین دو نفر ملّای …

برکت وجود دو مرجع بزرگ و خدمت‌گزار دیرین حوزهٔ قم

بنده گاهى راجع به مسائل حوزه‌ى علمیّه وقتى فکر میکنم، حقیقتاً یک حال سراسیمگى پیدا میکنم. حوزه خیلى مهم است. البتّه خوشبختانه در قم اوّلاً مراجع معظّم تقلید هستند، بزرگانى هستند امروز در حوزه‌ى علمیّه. این دو مرجع بزرگى که امروز در حوزه‌ى علمیّه هستند،[18] این استخوانهاى قدیمى حوزه، این کسانى که هر کدام، شصت سال، هفتاد سال به این حوزه خدمت کرده‌اند، وجود اینها خیلى بابرکت است. غیر از آنها، فضلا هستند، مدرّسین هستند، شخصیّت‌ها هستند، آدمهاى دلسوز هستند، گاهى انسان اینها را که مىبیند، میگوید خب دیگر، بالاخره ما هم به کارهاى خودمان مشغول باشیم، این کارها بالاخره انجام میگیرد، ولى از طرفى انسان میبیند حوزه‌ى علمیّه است؛ شوخى نیست. …

خوش‌فکری مراجع بزرگ قم و پذیرش برنامه‌ریزی در حوزه از سوی آنان

یک نکته‌اى را حضرت آقاى مشکینى فرمودند که نکته‌ى درستى است؛ خوشبختانه امروز این عَلَمین جلیلین مرجعین اعظمینى که در قم هستند[28] ــ که خداوند ان‌شاءالله‌ برکات وجودشان را بر سرِ ما و همه‌ى مردم مستدام بدارد و من واقعاً دعا میکنم براى طول عمر و عافیت این آقایان ــ این آقایان بحمدالله‌ جزو خوشفکرهایند، جزو روشنفکرهایند، جزو کسانى‌ هستند که این ‌گونه چیزها را قبول دارند. من بارها به دوستان گفته‌ام، در این شهر قم و حوزه‌ى قم، اوّل‌مدرسه‌اى که با صورت برنامه‌اى درست شد، مدرسه‌ى حضرت آیت‌الله‌‌العظمىٰ گلپایگانى بود؛ سى سال پیش؛ قبل از مدرسه‌ى حقّانى مدرسه‌ى ایشان بود. مرحوم شهید بهشتى را ایشان بردند براى [این] کار؛ یعنى اهل …

گستردگی زعامت بروجردی به امور سیاسی، شعائر و سطح بین‌المللی

… جدید، و در رجال و حدیث، صاحب سبْک بود و در تدریس و تربیت شاگرد و تعلیم کار دسته‌جمعى، بر زمان خود سبقت داشت. بینش وسیع او از مرزهاى حوزه‌ى قم و حوزه‌هاى علمیّه و چهارچوب کشور ایران و جهان تشیّع فراتر میرفت و بر جهان اسلام و همه‌ى مذاهب مسلمین پرتو مى‌افکند. زعامت او نه تنها به اداره‌ى امور درسى و معیشتى حوزه‌ها، که به مسائل سیاسى و اخلاقى آن، و نه تنها به امور حوزه، که به امور دینى و شعائر اسلامى در سراسر کشور و در سطح بین‌المللى شمول مى‌یافت. حوزه‌ى علمیّه‌ى تحت زعامت او پرورشگاه و خاستگاه افکار نو و گوهرهاى درخشانى شد که به برکت آن در سالهاى بعد نهضت روحانیّت پى ریخته شد و حرکتى که در اوج آن، انقلاب عظیم و شکوهمند اسلامى به رهبرى مجدّد بزرگ اسلام، حضرت امام خمینى (قدّس الله‌ نفسه الزّکیّه) بود، …

موافقت مراجع امروز با اصلاح حوزه برخلاف دوران گذشته

خوشبختانه مراجع ما موافقند؛ امروز مراجع مثل آن دوران [گذشته] نیستند. همین مرحوم آقاى تهامى (رضوان ا‌لله‌ علیه) میگفت که وقتى ما رفتیم در آن جلسه با مرحوم آسیّدابوالحسن اصفهانى مطرح کردیم که طلّاب برنامه پیدا کنند، نظام پیدا کنند، بعضى از علوم جدیده را بخوانند، زبان خارجى یاد بگیرند، ایشان هم اجمالاً موافقت کردند، بنا شد ما …

رابطهٔ بسیار خوب و ارادت همیشگی به مراجع

… از من، هیچ‌گونه موضع‌گیرى علیه کسى نباید بکند. اگر کسى به بنده محبّت دارد و لطف دارد و بِایستد بگوید واقعاً میخواهد از من جانب‌دارى بکند، جانب‌دارى از من به این نیست که مثلاً چرا مراجع چنین کردند یا چرا جامعه‌ی مدرّسین چنان کرد یا چرا مجمع طلّاب چنان کرد. چون بحمدا‌لله‌ میانه‌ی ما با مراجع بسیار خوب است؛ ما همیشه به مراجع ارادت داشتیم، حالا هم همین‌جور است؛ ارتباطاتمان بسیار خوب است. با جامعه‌ی مدرّسین هم ارتباطاتمان بسیار خوب است؛ با قشرهاى گوناگون طلّاب هم ارتباطاتمان بسیار خوب است؛ با جهت‌گیری‌ها و جناحهاى مختلف سیاسى هم ارتباطاتمان بسیار مستحکم و خوب است؛ یعنى من با هیچ کس مسئله‌اى ندارم. بنابراین تصوّر نشود که اگر حرفى یک جا گفته شد …

لزوم تأثیرناپذیری مرجع تقلید از احساس و عاطفه

… و درست و حسابی و معتدلی نخواهند بود. برای این منظور خلق شده. حالا شما میخواهید این موجودی که خدا برای خاطر همین موضوع او را عاطفی آفریده، بگذارید در رأس یک شغلی که بی عاطفه‌گی میخواهد؟ قاطعیت و خشونت میخواهد؟ خشک بودن میخواهد؟ این را خدای متعال قبول ندارد. مجتهد جامع‌الشرائطی که مرجع تقلید میشود نیز همین‌طور. مرجع تقلید باید تحت تأثیر هیچ احساس و عاطفه‌ای قرار نگیرد و این چیزی است که به طور متوسط و معمول در مردها بیشتر است از زن‌ها به این دلیل.

حرکت مؤثر مرجعیت در آغاز اشغال عراق

… بودند، یک جمع معدودی از جوانها، یک عدّه‌ای از جوانها در نجف، در صحن مطهّر امیرالمؤمنین سنگر گرفته بودند بی‌پناه، که نه سلاح درستی [داشتند]، نه حتّی غذای درستی. سلیمانی از اینجا احساس تکلیف کرد، شروع کرد با اینها ارتباط برقرار کردن و کمکشان کرد؛ نجاتشان داد. البتّه در آن وقت، یک حرکت خیلی خوب و بسیار مؤثّری هم مرجعیّت کرد که آن هم فوق‌العادّه مهم بود، مؤثّر بود [امّا] اوّل سلیمانی وارد میدان شد. آمریکایی‌ها به عراق نیامده بودند که صدّام را بردارند و خودشان هم بروند؛ آمده بودند صدّام را بردارند، خودشان به جای او بنشینند. اوّل یک حاکم نظامی را، یک ژنرال نظامی[5] را بر عراق حاکم کردند؛ بعد دیدند این [کار] خیلی زشت است، او را برداشتند و یک فرد سیاسی به …

فتوای مرجعیت عراق برای ایستادگی جوانان در برابر داعش

… چه؟ یعنی از ظرفیّتها و جوانهای آماده‌به‌کار خود آن کشورها استفاده کند که این کار را به بهترین وجهی انجام داد. هر جا که وارد میشد ــ عراق یک جور، سوریه یک جور، لبنان یک جور ــ نیروهای میهنی هر کشور را، نیروهای خود آن محل را که آماده‌به‌کار بودند، بسیج میکرد. خب در عراق مثلاً مرجعیّت فتوا داد یا حکم کرد که مردم و جوانها باید بیایند در مقابل داعش بِایستند؛ خیلی خب، هزاران جوان عازم شدند، امّا هزاران جوان بدون سازمان‌دهی، بدون سلاح، بدون آموزش، چه کار میتوانند بکنند؟ چه کسی اینها را سازمان‌دهی کرد؟ چه کسی به اینها سلاح داد؟ چه کسی آنها را آموزشهای کوتاه‌مدّت داد؟ شهید سلیمانی با همکاری دوستان عراقی، [از جمله] …

پذیرش سخن چهره‌های جامعهٔ مدرسین در دین و سیاست از سوی ملت

… با رژیم طاغوت، صدای رسا و سخن شجاعانه‌ی حوزه‌ی قم را بی‌محابا به گوش همه رسانید و تهدید و فشار و زندان و تبعید، نتوانست علمای مجاهد این تشکل روحانی را که با امضای صریح خود بیانه‌های روشنگر این نهاد مقدس را اعتبار می‌بخشیدند، مردّد و به عقب‌نشینی وادار سازد. پس از پیروزی انقلاب و استقرار نظام جمهوری اسلامی نیز حضور اعضای این جامعه در بسیاری از عرصه‌های سیاسی و جهادی و علمی و تحقیقی، نقش برجسته‌ی حوزه‌ی علمیه را در این عرصه‌ها نمایان ساخت و چهره‌های برجسته‌ای از این مجموعه‌ی بابرکت، در جایگاه والای مرجعیت و دیگر مسئولیت‌های بزرگ روحانی و سیاسی درخشیدند و بخش عظیمی از ملت ایران، سخن آنان را در امر دین و سیاست، همچون حجت شرعی و معتمَد سیاسی، با جان و دل پذیرفتند.

ارتباط نزدیک و بی‌تکلف مرجع تقلید با مردم

یک خصوصیّت دیگر مرحوم مرعشی نجفی در قم، انس با مردم بود. ایشان یک مرجع مردمی بود؛ با مردم ارتباط داشت، مأنوس بود، می‌آمدند، می‌رفتند؛ خیلی راحت با مردم برخورد میکردند. به قدری ایشان با مردم قم ارتباطشان نزدیک بود که خیلی‌ها ایشان را قمی میدانستند، هیچ‌کس ترکی حرف زدن آقای مرعشی را -خوب ایشان تبریزی بودند- ندیده بود.

گسترهٔ دانش سزاوار مرجع بزرگ دینی در دنیای متنوع امروز

استعداد خارق‌العاده‌ و پشتکار کم‌نظیر او از وی‌ عامل‌ ذوفنون‌ و ژرف‌نگری‌ پدید آورده‌ بود که‌ دید نافذ و ذهن‌ جستجوگرش‌ در آفاق‌ علوم‌ متداول‌ حوزه‌ها محصور نمانده‌ و هر آنچه‌ را که‌ برای‌ یک‌ مرجع‌ بزرگ‌ دینی‌ در دنیای‌ متنوع‌ امروز سزاوار است‌ به‌ حیطه‌ تحقیق‌ و مطالعه‌ کشیده‌ بود و سخنی‌ نو و فکری‌ بکر و اثری‌ ماندگار در آن‌ می‌آفرید.

تفاوت مرجع تقلید درگیر کارهای مردمی با محقق تمام‌وقت

در درجه‌ى دوّم که آن هم از [لحاظ] اهمّیّت کمتر از این نیست، محقّقین و اساتید پیش‌برنده‌ى علم است که در داخل حوزه‌ها میمانند براى اینکه علم را پیش ببرند و تحقیقات جدید بکنند. اى ‌بسا یک کسى که مرجع تقلید است یا عالِم بزرگ یک شهرى است، کارهاى جنبى دارد، کارهاى مردمى دارد، کارهاى سیاسى دارد؛ این لزوماً همه‌ى آنچه در ذهن و عمل دارد، برابر نیست با آن محقّقى که در حوزه نشسته فقط براى پیشبرد علم که اگر چنانچه ما یک مشکل علمى پیدا کنیم، بدهیم به او، تا گاو و ماهى[19] تحقیق کند و فراورده‌ى خودش را در اختیار حوزه‌ى علمیّه بگذارد. در جهاتى البتّه وجوه مشترک دارند، در جهاتى هم وجوه افتراق. یک جور و یک نوع ــ حالا نمیدانم چه‌ جورى و به چه تعبیر فارسى درستى [بیان کنم] ــ یک تیپ لازم و آن به‌اصطلاح شکل و تراش لازم را هم ما این‌جورى مشخّص میکنیم که این دو نوع بودند.

تأیید مراجع تقلید به‌عنوان پشتوانهٔ معنوی تحول مدیریت حوزه

اینجانب ضمن تأیید انتخابی که برای شورای سیاستگذاری و نیز برای مدیریت حوزه انجام گرفته است وظیفه ی خود میدانم که از همه ی دست اندر کاران این حرکت جدید : از شورای محترم مدیریت سابق که با وجود و فعالیت خود، زمینه ی رسیدن به این نقطه ی تاریخی را فراهم کردند،‌از جامعه ی محترم مدرسین که ابتکار عمل را در اینکار مهم بدست گرفتند، و از مراجع معظم تقلید که با قبول و تأیید خود، پشتوانه ی معنوی ارزشمند آنرا تأمین فرمودند، صمیمانه تشکر کنم و اجر الهی را برای آنان مسئلت نمایم و به همه ی فضلای جوان و روشنفکر حوزه که همت بلند و دل گرم و پر امیدشان. آسانگیر سختیهای روزگار است، صمیمانه تبریک بگویم. اکنون با استفاده از این فرصت، تذکراتی را به حضرات دست اندر کار و به عموم روحانیون محترم حوزه ی علمیه قم به خصوص طلاب و فضلای جوان که دلی لبریز از امید و نیروئی سرشار از طراوت و آمادگی دارند، عرض میکنم: