از برجستهترین مراجع تشیع در نیم قرن اخیر با مرجعیت طولانی ۳۲ساله
مرحوم آیتاللهالعظمی آقای گلپایگانی در شمار برجستهترین مراجع تشیع در نیم قرن اخیرند. دوران مرجعیت طولانی 32 سالهی ایشان مشحون از فعالیتها و اقداماتی است که از یک مرجع ذینفوذ و عظیمالشأن مورد انتظار است.
احداث مدارس و مساجد و بیمارستان و ورود به نوآوریهای خدماتی
احداث مدارس و مساجد و بیمارستان و نمایندگی در خارج از کشور و ورود در عرصهی نوآوریهای خدماتی از قبیل کارهای رایانهای و ساختن مدرَس مخصوص تدریس، از جمله مجموعهی کارهای برجستهی آن مرحوم است.
صلابت در امر دین و ایستادگی بر مواضع برخاسته از تشخیص دینی
بهجز علم و تقوا که شرط اصلی مرجعیت شیعه است، آن بزرگوار از خصلتها و خصوصیات برجستهای برخوردار بود که بارزترین آن، صلابت در امر دین و ایستادگی بر سر مواضعی است که بر اساس تشخیص دین اتخاذ مینمودند.
تأسیس نخستین مدرسهٔ برنامهریزیشده در حوزهٔ قم با وجود اختصاص به فقاهت
این را من عرض بکنم که در همین حوزه قم، مبتکر مدارس برنامهای، یکی از فقهای معروف منحصر در امر فقاهت بود؛ یعنی مرحوم آیتالله گلپایگانی. اصلا مدرسهی برنامهریزی شده در حوزه قم، تأسیس آقای گلپایگانی است؛ قبل از مدرسه حقانی. مرحوم آقای بهشتی و دیگران مدرسه حقانی را از روی مدرسه آقای گلپایگانی درست کردند. در واقع مرحوم آقای بهشتی و بعضی دیگر مدرسین آنجا بودند؛ بعد بیرون آمدند و خودشان مدرسه حقانی را بنیانگذاری کردند. مدرسه آقای گلپایگانی - که ظاهرا هنوز هم این …
ارادت به او با وجود تفاوت مواضع سیاسی و ستایش تدین و عزمش
بنده از بچگی به آقای گلپایگانی ارادت داشتم. قبل از اینکه به قم بیایم، ایشان را یک بار در مشهد دیده بودم و از ایشان خوشم آمده بود. من اصلاً به درس ایشان نرفتم و هیچ ارتباطی هم وجود نداشت؛ ولی به ایشان علاقهمند شده بودم. حتّی مواضع سیاسیمان در دوران انقلاب خیلی متفاوت بود؛ اما درعینحال به ایشان به عنوان یک ملای خوب و متدین واقعاً علاقه داشتم. انصافاً هم صاحب عزم و اراده بود. در مواقعی ایشان حرفهایی میزدند که هیچکس در قم جرأت نمیکرد حرفی بزند. در قضیهی تغییر تاریخ، هیچکس غیر از آقای گلپایگانی در قم حرف نزد.
اعلام تأیید و حمایت از رهبری و ترجیح تذکر خصوصی بر علنی
به هرحال من قلباً به ایشان ارادت داشتم. خود ایشان هم شاید نمیدانست ما که مثلاً در جبههی داغها هستیم، به ایشان اینطور علاقه و ارادت داریم. آقای محمدی گلپایگانی به قم رفتند تا سلام و اظهار اخلاص ما را به ایشان برسانند. ایشان گفته بودند فلانی بداند من او را تأیید و حمایت خواهم کرد. اگر یک وقت چیزی به نظرم برسد، علنی نمیگویم، به خود ایشان میگویم؛ اگر گوش کرد، فبها؛ اگر گوش نکرد، دیگر نمیگویم.
از مراجع بزرگ و نمونهٔ برجستهٔ تقوا و صیانت نفس
رحلت تأسّفبار مرحوم آیتاللهالعظمىٰ آقاى حاج سیّدمحمّدرضا گلپایگانى (طاب ثراه) که از مراجع بزرگ اسلام و از مفاخر فقاهت اهلبیت (علیهم السّلام) و از نمونههاى برجستهى تقوا و صیانت نفْس بودند، موجب تأسّف و اندوه عمیق گردید.
اعلام درگذشت و دعا برای علو مقام ایشان
با تأسّف و اندوه فراوان خبر مصیبتبار فقدانى بزرگ و جبرانناپذیر را دریافت کردم. عالِم بزرگ، فقیه نامآور، مرجع تقلید عظیمالشّأن، عبد صالح و تقىّ نقىّ زکىّ، آیتاللهالعظمىٰ آقاى حاج سیّدمحمّدرضا گلپایگانى (قدّس الله نفسه و اعلى الله مقامه) دار فانى را وداع کردند و پس از عمرى مشحون از حسنات، با نامهى عملى سرشار از خیرات و مبرّات دعوت معبود را لبّیک گفته، به پیشگاه محاسبهى الهى شتافتند. اینجانب با قلبى متألّم و با تضرّع و ابتهال از حضرت حق (جلّت عظمته) مسئلت میکنم که این میهمان نیکوکار و مطیع را با «سَلمٌ قَولًامِن رَبٍّ رَحیمٍ»[2] استقبال و ضیافت فرموده، به مرتبهى والاى لقاءالله نائل فرماید و بهترین پاداش صالحان را به وى ارزانى دارد.
مرجعیت موفق و تأسیس نخستین مدرسهٔ دینی و مؤسسهٔ قرآنی به سبک جدید
این شخصیّت والاى علمىِ کهنسال، در میان مراجع عظام تقلید یکى از موفّقترین و سعادتمندترینها بودند. ۳۲ سال مرجع تقلید، حدود ۷۰ سال تلاش در حوزهى علمیّهى قم و حدود ۸۵ سال سرگرم فراگرفتن و آموختن فقه آل محمّد (علیهم السّلام) بودند. اوّلین مدرسهى علوم دینى به سبک جدید را ایشان در قم تأسیس کردند؛ اوّلین مؤسّسهى بزرگ قرآنى را ایشان در قم بنیان نهادند؛ اوّلین فهرست بزرگ فقهى و حدیثى با استفاده از دانش و اختراعات جدید بشرى را ایشان پدید آوردند؛ صدها مدرسه و مسجد و مؤسّسهى تبلیغ دین در سراسر کشور و در کشورهاى دیگر بنیاد کردند؛ هزاران شاگرد را از فقه پخته و عمیق خود بهرهمند ساختند، بسیارى آراء و نظرات فقهى که حاکى از روشنبینى و ذهن نوگراى ایشان بود ارائه کردند؛ و بالاتر از همه با مَنِش و رفتار …
از استوانههای انقلاب و پشتیبان صریح نظام و امام
آن بزرگوار یکى از استوانههاى انقلاب و نظام جمهورى اسلامى به شمار مىآمد. در دوران اختناق و در مقابله با حوادث سهمگین سالهاى تبعید امام خمینى (قدّس سرّه) مواردى پیش آمد که صداى این مرد بزرگ، تنها صداى تهدیدکنندهاى بود که از حوزهى علمیّهى قم برخاست و به نهضت، شور و توان بخشید. پس از پیروزى انقلاب همواره در فضاهاى عمومىِ کشور حضورى بارز و پشتیبانىاى صریح از نظام جمهورى اسلامى و از مقام منیع رهبرى و شخص شخیص امام راحل (قدّس الله نفسه الزّکیّه) داشت و مورد تکریم و احترام بلیغ آن حضرت بود.
تأسیس نخستین مدرسهٔ منظم و برنامهدار در حوزهٔ قم
رهبر انقلاب: آقا! بنده در یادم هست که در این حوزهى شریف، آن وقتى که ما اینجا مشغول درس و بحث بودیم، اوّلین مدرسهى منظّم و برنامهدار را حضرتعالى در این حوزه ایجاد کردید. ما این را در مجامع گوناگونى هم که همیشه در تهران صحبت شده گفتهایم، اینجا هم یک جلسهاى بحث بود با آقایان،[4] گفتیم؛ حتّى قبل از مدرسهى حقّانى. این نشاندهندهى این است که نظر شریف حضرتعالى از قدیم به نظم و ترتیب و امتحان و ادارهى بهاصطلاح مرتّب و منظّم طلّاب بوده. این حوزهى بزرگ ــ که بیست هزار طلبه در این حوزه هستند ــ خیلى احتیاج به رسیدگى از لحاظ این جهات دارد که حضرتعالى باید انشاءالله بفرمایید به این آقایان فضلا و بزرگان حوزه که این کارها را بکنند. این کارها، کارهایى است که امروز هیچ چارهاى …
قدردانی از اقامهٔ نماز بر پیکر امام در مصلای تهران
با سلام و تحیّت؛ حضور آنجناب در مصلّاى تهران و اقامهی نماز بر پیکر مطهّر رهبر کبیر انقلاب حضرت امام خمینى (قدّس الله نفسه الزّکیّة) موجب تشکّر عمیق اینجانب گردید و براى ارادتمندان آن فقید عظیمالشّأنْ تسلّا، و براى دشمنان مایهی یأس و ناکامى گشت. اینجانب ضمن عرض تسلیت این مصیبت بزرگ به پیشگاه حضرت ولیعصر (ارواحنا فداه و عجّل الله فرجه) و به آنجناب و به همهی حوزههاى علمیّه و علماى اعلام، توفیقات الهى را براى همگان مسئلت میکنم و ملتمس دعا هستم.[1]
دارا بودن خصوصیات مرجع شایسته و جوشش مردم در رحلت او
… دین را آنچنان که خدا خواسته است، باید به مردم ارائه بدهند. این احتیاج دارد به تحقیق، به نوآورى، به روشنفکرى، به آگاهى از دنیا، به خالى بودن از هواها و هوسهاى دنیایى؛ اگر نه در همه، لااقل در بخش عظیمى و حدّاقل در آن کسانى که دستاندرکار و مسئول هستند. لذا مىبینید شما دربارهى مرجع تقلید چه سختگیرىهایى در اسلام هست: صائِناً لِنَفسِهِ حافِظاً لِدینِهِ مُخالِفاً لِهَواهُ مُطیعاً لِاَمرِ مَولاه.[5] و دیدیم هم که مرجع تقلید، مرحوم آیتاللهالعظمىٰ گلپایگانى (رحمة الله علیه) حقّاً و انصافاً همین خصوصیّات را داشت بر طبق شناخت و تشخیص من. وقتى از دنیا رفت، شما دیدید که ناگهان یک جوش و خروش عظیمى در دلهاى مردم به وجود آمد؛ این خیلى خوب است. این نشان داد که احساسات مردم و ایمان مردم ایران چیست و ضمناً نشان داد خنثى بودن و خنثى شدن تبلیغات و تلاشهاى دشمنان را. حوزه باید طورى باشد که از این قبیل انسان شایسته، زیاد پرورش بدهد. همه به سنین بالا نمیرسند، همه به مرجعیّت نمیرسند امّا …
فقدان ایشان ضایعه و خسارتی برای عالم تشیع
معظّمٌله از جملهى فقهاى عالىمقامى بودند که ثُلمهى[2] فقدان ایشان براى عالم تشیّع موجب ضایعه و خسارت فراوان گردید. اینجانب این مصیبت بزرگ را به جنابعالى تسلیت میگویم و سلامت و طول عمر بابرکت شما را از درگاه خداوند متعال مسئلت مینمایم.
فقدان ایشان ضایعهای جبرانناپذیر و تسلیت به مراجع و شیعیان
فقدان این بقیّةالسّلفِ اعاظم و این ملجأ و مرجع مؤمنان ثُلمهاى[3] بزرگ و ضایعهاى جبرانناپذیر است. اینجانب مصیبت این فقدان تأسّفبار را به پیشگاه حضرت بقیّةاللهالاعظم (ارواحنا فداه) و به علماى عظام و مراجع تقلید و حوزههاى علمیّه و به عموم شیعیان و علاقهمندان و مقلّدان ایشان و بخصوص به بیت شریف و منیع و آقازادگان محترم ایشان تسلیت میگویم و در این شب جمعه و شب رحمت، لطف و تفضّل و غفران الهى را براى ایشان مسئلت مىنمایم.
وجود ایشان از بالاترین برکات شهر قم
رهبر انقلاب: واقعاً برکات این شهر مقدّس و این افاضات معنوىاى که همیشه در این شهر هست، خستگىهاى ما را رفع کرد. من با اینکه بظاهر، یک مقدار اشتغال داشتم این چندروزه، هیچ احساس خستگى اصلاً نمیکنم. الحمدلله این شهر از همه جهت محفوف[3] به برکات است و یکى از بالاترین برکات آن، وجود آقا و امثال ایشان است که خب واقعاً از وجودهاى استثنائى هستند. باید دعا کنیم و دعا هم میکنیم که خداوند انشاءالله ایشان را محفوظ بدارد و برکاتشان را مستدام بدارد. این حال نشاطى که بحمدالله روحاً در ایشان هست خیلى مغتنم است، که مطالعه میکنند؛ خدا را شکر؛ این مایهى خوشحالى است و از تفضّلات الهى است.
اعتقاد به نظم در حوزه و تأسیس مرکز تبلیغی در لندن
… نمیداند. میخواهم عرض بکنم این مال مثلاً پنجاه سال قبل، شصت سال قبل است ــ آسیّد ابوالحسن سال ۶۵ [قمری] فوت شده دیگر، یعنى مابین ۵۵ و ۶۵ است؛ یعنى مابین فوت میرزا و ۶۵، یعنى الان از این حادثه تقریباً ۵۰ سال، ۵۵ سال میگذرد ــ امروز بحمدالله اینجور نیست. امروز آقا که در رأس حوزههاى علمیّه هستند و خب بحمدالله مقام عالى و شامخى دارند، معتقدند به نظم و ترتیب در حوزه؛ ایشان در لندن مرکز دارند براى تبلیغات، و مانند اینها؛ خب اینها خودش افکار نو است، اینها تجدّد در امور است. لذا امروز به نظر من فضلاى حوزه هیچ عذرى ندارند اگر چنانچه حوزه را نظم ندهند. باید استفاده کنند از وجود ایشان، از افکار ایشان، از حمایت ایشان، حوزه را باید درست کنند.
بهکارگیری رایانه در دستگاه ایشان
رهبر انقلاب: شنیدم در دستگاهشان کامپیوتر آوردند. خب علما با کامپیوتر کارى نداشتند؛ حالا ایشان در دستگاهشان کامپیوتر آوردند؛ واقعاً اینها خیلى مغتنم است. فقیه سابقها باید ورق میزد کتاب بىصفحهى علما را؛ فهرست که هیچ، عدد صفحه هم نداشت، من مسالک[9] دارم، عدد صفحه ندارد.
تأسیس نخستین مدرسهٔ برنامهدار قم پیش از مدرسهٔ حقانی با همکاری شهید بهشتی
… در قم هستند[28] ــ که خداوند انشاءالله برکات وجودشان را بر سرِ ما و همهى مردم مستدام بدارد و من واقعاً دعا میکنم براى طول عمر و عافیت این آقایان ــ این آقایان بحمدالله جزو خوشفکرهایند، جزو روشنفکرهایند، جزو کسانى هستند که این گونه چیزها را قبول دارند. من بارها به دوستان گفتهام، در این شهر قم و حوزهى قم، اوّلمدرسهاى که با صورت برنامهاى درست شد، مدرسهى حضرت آیتاللهالعظمىٰ گلپایگانى بود؛ سى سال پیش؛ قبل از مدرسهى حقّانى مدرسهى ایشان بود. مرحوم شهید بهشتى را ایشان بردند براى [این] کار؛ یعنى اهل برنامهاند، اهل این چیزهایند هر دوى این آقایان. یعنى هیچ اشکالى ندارد که این فکرها در حوزهاى باشد که در رأسش و در مقام مرجعیّتش یک چنین شخصیّتهاى عالىمقامى هستند. با آقایان در میان گذاشته بشود؛ آقایان فضلا بروند، با آنها در میان بگذارند، این حرفها …
مقام والای آیتالله گلپایگانی
درگذشت بانوی مکرمه و محترمه، متعلقهی مرحوم آیتاللهالعظمی آقای گلپایگانی (اعلی الله مقامه) را به جنابعالی و آقازادگان محترم ایشان و دیگر بازماندگان و وابستگان آن بیت شریف تسلیت عرض میکنم، تجلیل مقام والای مرحوم آیتالله گلپایگانی اقتضا میکند که از این مخدره جلیله که مصاحب سالهای طولانی عمر با برکت آن بزرگوار بودهاند تکریم به عمل آید.
ادای حق این مرجع درگذشته از سوی مردم با تشییع و عزاداری
مرجع تقلید بزرگى[13] از میان مردم رفت؛ خب، مردم حقّ مطلب را اداء کردند؛ آن تشییع جنازه، آن عزادارىها، آن تلگرافها، آن تسلیتها، آن وفادارىها. یک عدّهاى افتادند بین مردم که آقا، مرجعیّت رفت، مرجع بزرگى بود و رفت، دیگر نیست، دیگر نداریم، بعد از این چه میکنیم، که یک عدّه متدیّنین را مضطرب کنند. خداى متعال به فضل و لطف خودش یکى از ذخایر خودش را در حوزهى علمیّهى قم در معرض تقلید مردم قرار داد. این …
تشکر از تلگرام محبتآمیز او و دعای سلامت برایش
با سلام و تحیّت. تلگرام محبّتآمیز حضرتعالى به مناسبت کسالت اینجانب واصل و موجب تشکّر گردید. از خداوند متعال بقا و سلامت وجود شریف آنجناب را مسئلت میکنم.
تشکر از پیام تسلیت ایشان در درگذشت والدهٔ رهبر انقلاب
پیام[1] تسلّیبخش آنجناب بهمناسبت درگذشت مرحومهی والده (رضوان الله علیها)، موجب تشکّر گردید. از خداوند متعال بقا و سلامت وجود شریف و دوام توفیقات و تأییدات الهى را براى آنجناب مسئلت مینمایم.