جامعهى اسلامى که متعهّد شده است حیات را و نظام زندگى را بر اساس هدایت دین اداره بکند و بنا را بر این گذاشته است که حکمت الهى را، معرفت الهى را، هدایت الهى را بر حکمت ناقص بشرى و هدایت ناقص بشرى و دیدِ آلوده و غیر پاکیزهى بشرى ترجیح بدهد، آن وقتى میتواند درست حرکت بکند که هدایت الهى و حکمت الهى و گرهگشایى دین خدا در امور زندگى مردم، به وسیلهى یک عدّه انسان وارد و عالِم و بىغرض و بىطمع روشن و آشکار بشود؛ این فلسفهى حوزههاى علمیّه است. حوزهى علمیّه اساساً براى این است که هدایتهاى الهى را و فقه الهى را ــ که فقه به معناى عام در اینجا مورد نظر است، نه فقه به معناى احکام شریعت که اصطلاح خاص است ــ براى مردم تبیین کند. اوّلاً به دست بیاورد، بعد تبیین بکند؛ «اَخذ» و «اِعطا». این تکلیف حوزههاى علمیّه است از اوّلى که این حوزهها در زمان ائمّهى هدیٰ (علیهم السّلام) به وجود آمد و بعد تطوّر پیدا کرد، گسترش پیدا کرد، عمق پیدا کرد تا رسید به امروز. منتهاى مراتب، حوزههاى علمیّه دو دوران را تجربه کردهاند: یکى دوران انزوا و یکى دوران حضور.حوزهٔ علمیهگروه و سازمان
نامهای دیگر: حوزههای علمیه
توضیحتهیهشده با هوش مصنوعی
مراکز آموزش علوم دینی و تربیت روحانیان و جایگاه و وظایف آنها.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:پیام بهمناسبت برگزاری سمینار هفته وحدت حوزه و دانشگاه— ۱۳۶۰/۰۹/۲۷
سیر زمانی
از ۱۳۶۰ تا ۱۴۰۴۱۳۶۰۱۴۰۴
فقط سال ۱۳۸۸همهٔ سالها
تعریف در کلام رهبر
یک دوران هم دوران حضور است که دوران ما است؛ همین چند سالِ بعد از انقلاب. اینجا دوران حضور یعنى چه؟ یعنى آیا حوزهها الان در همهى امور کشور حضور دارند؟ نه، متأسّفانه چنین چیزى نیست. دوران، دوران حضور است امّا آیا حضور هست یا نیست، این به عهدهى حوزهها است که به خود برگردند و فکر کنند ببینند هست یا نیست؛ امّا دوران، دوران حضور است؛ یعنى چه؟ یعنى در کشور جمهورى اسلامى که یک کشورى است پهناور، بزرگ، با جمعیّت زیاد، ثروت زیاد، عنوان زیاد ــ ما یک کشور آفریقایى دورافتادهى فراموششده نیستیم؛ ما یک کشورى هستیم بزرگ؛ همین امروز هم با اینکه همهى گردنکلفتها و سرِگردنهبگیرهاى دنیا با ما بد هستند و علیه ما حرف میزنند و از ما ناراحتند، علىرغم [آنها] و به کورى چشم آنها ما در دنیا جایگاهى داریم، عنوانى داریم، تأثیرى داریم، نفوذى داریم و جمهورى اسلامى صدها کار در سطح جهان انجام میدهد ــ یک کشورى با این عظمت و با این قدرت، الان اینجورى است که اگر چنانچه یک مسئلهى جدیدى در آن به وجود بیاید، یک سؤالِ قانونىاى پیدا بشود یا فرض بفرمایید که در مسائل مربوط به قضاوت، در مسائل مربوط به تحصیل علم، در مسائل مربوط به جهاد و جنگ و صلح، در مسائل مربوط به سیاست خارجى یک معضلهاى به وجود بیاید، اوّلین سؤالى که در ذهن مسئولین مطرح میشود این است که حکم خدا در این باره چیست؛ حکم اسلام در این باره چیست. حکم اسلام را چه کسى باید بیان کند؟ هر کسى آمد گفت من اسلامشناسم، چهار تا لفّاظى هم کرد، حکم اسلام را میتواند بیان کند؟ نه؛ پیدا است که مرکز حکم اسلام حوزههاى علمیّه است، علماى دینند، فقهاى عظامند. پس حوزه، در معرض حضور است؛ یعنى دوران حضور حوزه است؛ دوران استفسار از حوزه است، دوران استفهام از حوزه است، دوران استعلام از حوزه است. حالا آیا حوزه حضور دارد یا نه، آن موضوع بحث دیگرى است که اتّفاقاً مورد نظر من هم تا حدودى هست و عرض خواهم کرد.البتّه روشن است که وقتى ما میگوییم از حوزه میخواهند، معنایش این نیست که در همهى امور جزئى کشور میروند سراغ هر کسى از اشخاص حوزه، هر احدى از آحاد حوزه، و از او اجازهى کار میخواهند؛ نه، اینجور چیزى نیست. دستگاه نظام دارد، تشکیلات دارد، رئیس و مرئوس دارد، سلسلهمراتب دارد؛ همه کارهاى خودشان را انجام میدهند امّا هر مسئلهى اساسى و جدیدى که در جامعه مطرح بشود که حکم الهى در آن روشن نباشد، اوّلسؤالى که به ذهن مسئولان مىآید، این است که حکم خدا در این باره چیست. یا اگر چنانچه از آن طرف ــ از طرف مراکز علمى حوزه ــ حرف جدیدى دربارهى مسئلهاى که تا کنون یک حکمى داشته است، یک مجراى خاصّى و جریان خاصّى داشته است، مطرح بشود، دستگاه ادارهى کشور آن را با روى باز و با استقبال میپذیرد و مغتنم میشمارد. این، دورهى حضور است.شاهدها (۳ پاراگراف)
سنت آمادگی استاد برای پرسش و بحث طلاب حتی بیرون از درس
استاد باید پدرانه و برادرانه رفتار کند و دانشجوی خودش را رها نکند؛ این حالتی است که خوشبختانه الان در حوزههای علمیهی ما هست؛ یعنی از سنتهای حوزههای علمیهی ما یکی این است. استاد کاملاً آماده است برای اینکه شاگرد بیاید از او بپرسد، تحقیق کند، به او کمک کند. بعضی از اساتید از محل درسشان که خارج میشوند، طلبهها با اینها میروند تا توی خانهشان؛ همان جا هم مینشینند، سؤال میکنند، بحث میکنند؛ ساعتی را، گاهی ساعاتی را به این چیزها میگذرانند. این، حالت خوبی است؛ این احتیاج به یک تزریق فرهنگی دارد. این، یک کار فرهنگی …شیوهٔ حرفتوحرف آوردن در مباحثهٔ طلبگی و رواج تدریجی عادت گوشدادن
… بودیم. رسم بحثهای طلبگی، حرف تو حرف آوردن است. یعنی یک نفر بنا میکند استدلال کردن؛ وسط حرف او میگویند نخیر، اینجوری نیست؛ او میگوید نخیر، اینجوری نیست. بحثها غالباً هم به آخر نمیرسد. شنفتید بحثهای طلبگی که کتاب به هم میزنند و اینها؟ این ناشی از همین است. یواش یواش توی حوزه از سالها پیش این عادت رائج شد که در مباحثات، انسان گوش کند؛ حرفهائی که به نظر انسان غلط، خلاف واقع، سست و ضعیف میآید، همهی اینها را گوش کند؛ بعد بگوید خیلی خوب، حالا شما گوش کن؛ این حرفت جوابش این است، این حرفت خدشهاش این است. بعضی از رفقای ما، من میدیدم، میبینم تا این اواخر هم آن حالت را حفظ کردهاند؛ حرفهایشان را میزنند، آدم گوش میکند تا حرفها تمام میشود؛ بعد که انسان شروع میکند به حرف زدن، باز آنها شروع میکنند همین طور هی جواب دادن! این باب یک مجلسی مثل مجلس شورای اسلامی نیست.طرفداری علمای حوزهها و شهرستانها از نظام جمهوری اسلامی
من این را اینجا خوب است عرض بکنم: نصیحت علمای دینی را قدر بدانید، مغتنم بشمارید. گاهی علمای دین، بزرگان دین، مراجع حتّی، نصایحی میکنند، دربارهی مسائلی توصیههائی میکنند؛ این را مغتنم بشمرید؛ اینها را حمل بر محبت و علاقهمندی بکنید. ما میدانیم، آقایان، بزرگان علمائی که هستند - حالا گوشه کنار کسانی بر خلاف این معنا باشند، او مورد محاسبهی ما نیست - و امروز در مناطق مختلف، در مراکز حوزههای علمیهی بزرگ و در شهرستانها هستند، اینها همه طرفدار نظام جمهوری اسلامی و قدردان نظام جمهوری اسلامیاند. میبینند که نظام جمهوری اسلامی چقدر در جهت پیشرفت اهداف اسلامی کار کرده و دارد کار میکند و تلاش میکند، تلاشهای شما را هم میبینند، کمکهای شما و خدمات شماها را هم دارند مشاهده میکنند. یک وقت توصیهای میکنند، از روی علاقهمندی است، از روی دلسوزی است؛ اینها را خیلی باید قدر دانست. همچنین نخبگان دانشگاهها هم همین جور. بعضی از نخبگان دانشگاهها مردمان خیرخواهی هستند؛ ما میبینیم. به بنده گاهی نامههائی مینویسند، من هم …