ناکافی بودن نگرش مطلق و لزوم سنجش مباحث مجله با نیاز زمان
البته یک وقت به شکل مطلق به این مجله نگاه میکنیم، میبینیم مثلاً مجله تفسیر که دارد، بحث سیاسی که دارد، بحث عقاید که دارد، بحث جهان اسلام که دارد؛ پس مجله، مجلهی کاملی است. این نگرش، مطلق است؛ اصلاً کافی نیست. ما باید نسبت به زمان، نگرشی بکنیم و ببینیم آیا این مجموعهی مباحث، نسبت به نیاز زمان، باز هم کافی است یا نه. این، آن نکتهیی است که راجع به مسائل حوزهیی مجله و محتوای مجله به ذهنم رسید که عرض کنم.
اولویت مسائل دانشگاه در مطالب برونحوزوی مجله
… چهار نفر استاد ریشداری را که در دانشگاه مسؤول هستند، میبینیم؛ این، همهی محتوای دانشگاه نیست. در دانشگاه چیزهای ناپسندی هست؛ شما با این دانشگاه میخواهید چه کار کنید؟ آیا همین دانشگاه است که باید با حوزه ارتباط داشته باشد و وحدت حوزه و دانشگاه را تأمین کند؟ پس اگر میخواهید قائمه و فهرستی از مسائل بیرون حوزه درست کنید، رقم مهمش را مسائل دانشگاه به نظر بیاورید. البته مسائل دانشگاه هم به معنای نیاز دانشجوست - عین همان بیانی که در باب طلبه گفتیم - ببینیم الان واقعاً خلأ این دانشجو چیست و چه چیز کم دارد که ما باید آن را تأمین کنیم.
علاقه به مجله و نگهداری همهٔ شمارههای آن
من مجلهی شما را دوست میدارم و مایلم بیش از آن مقداری که نگاه میکنم، نگاه کنم و همهی مطالبش را بخوانم؛ اما متأسفانه کمىِ وقت، ما را از خیلی از کارهای حسابی باز میدارد؛ که از جمله، خواندن مجلهی حوزه است. مطالعهی این مجله جزو کارهای حسابی است، که متأسفانه کمتر توفیق پیدا میکنم آن را بخوانم؛ لیکن من همهی شمارههای مجلهی حوزه را نگه میدارم؛ مجلهی تر و تمیز و مرتب و حوزهیی است.
پیشنهاد گروه طرح و برنامه برای نوآوری مستمر در مجله
… این قالب و این ترکیبی که وجود دارد، کجایش کم است، کجایش زیاد است. ممکن است امروز همه چیز کامل باشد - کم و زیاد نباشد - اما فردا که نگاه میکنیم، ببینیم این قسمت زیادی است؛ یا این قسمت کج است؛ یا این خطی که اینطوری کشیده شده، باید انحنایش کمتر یا بیشتر باشد. خوب است که یک گروه طرح و برنامه در داخل مجله وجود داشته باشد - شاید هم آن را داشته باشید - که دایم در فکر نوآوری برحسب اقتضاء باشد.
امکان تجدید نظر در طرح و صفحهبندی و نسبت مطالب حوزوی و عمومی
… است؛ اما در شرع مقدس اسلام بد است. بنابراین، باید ابتکاراتی بر اساس نیازها و اقتضائات وجود داشته باشد. شما این را شامل همه چیز بکنید؛ طرح مجله، صفحهبندی مجله - البته صفحهبندی آن خوب است؛ من در صفحهبندی هیچ اشکالی ندارم؛ صفحهبندىِ مدرن و زیبایی است؛ اما در عین حال کدام چیز زیبایی است که نشود زیباتر بشود - حتّی آن فرم و قالبها و بزرگ و کوچک بودن حروف و تیتربندی و تقسیمبندی و توزیع مطالب. الان توزیع مطالب شما بین مسائل حوزه و مسائل عمومی، در چه حد است؟ بالاخره شما معیاری دارید که مسائل حوزوی چهقدر باشد، مسائل خارج حوزه و غیرحوزوی چهقدر باشد؛ این قابل تجدید نظر است؛ یعنی هر وقتی انسان میتواند روی این تجدید نظر بکند.
لزوم سنجش نیاز طلاب به مباحث تفسیری و عقیدتی و سیاسی مجله
یک بخش دیگر از مسائل حوزه، خلأهای فکری حوزه است. من نمیدانم الان در طرح این تفسیرها یا عقاید یا بحثهای سیاسی - همینهایی که الان در مجلهی حوزه هست - آیا شما با آماری به این نتیجه میرسید که الان در حوزه به این مباحث نیاز هست یا نه؛ یعنی طلبه برای منبر خودش، برای قرار گرفتن در جایگاه سیاسی لازم خودش، حتّی برای اندرون خودش، به این مطالب احتیاج دارد یا نه.
چهل درصد خوانندگان غیرطلبه و احتمالاً دانشجو
و اما راجع به مسائل بیرون حوزه. البته من نمیدانستم که شما چهل درصد خوانندهی غیرطلبه دارید؛ این خیلی است؛ من تصورم کمتر از اینها بود. قاعدتاً درصد بالایی از این چهل درصد باید دانشجویان باشند. اگر شما اعتقادتان همان چیزی است که امام فرمودند «مشکل کشور از بیدینی دانشگاهها بود»، پس راه درستی را انتخاب کردهاید. امام به این معنا اذعان حقیقی داشتند؛ یعنی ایشان از بن دندان معتقد بودند که مشکل آن روز کشور بر اثر خرابی دانشگاههاست؛ درست هم هست. الان سرِ …
لزوم پر کردن خلأ حضور روحانیت در دانشگاه با مقالهها
… این سیلی که از دانشگاه به طرف حوزهی قم راه افتاد و مرتب آمدند طلبه شدند، بهخاطر چه بود؟ چون شبحی که از روحانیت در نظرشان بود، شبح مطهری و باهنر و مفتح و امثال اینها بود. آیا این آقایی که حالا به دانشگاه میرود، همان شبح را تداعی میکند یا نه؟ قاعدتاً نه. این خلأ را شما با مقالههاتان پُر کنید؛ بگذارید حوزه آن جایگاه خودش را داشته باشد.
توصیه به نوشتن مطالب با روشنبینی و عمق و شجاعت
مطالب خود را با روشنبینی و بلندنظری و همراه با عمق و با شجاعت کامل در بیان مطالب بنویسید. شجاعت کامل در بیان مطالب، یعنی اینکه نویسنده نباید هیچگونه رودربایستییی از دانشجو و غیر دانشجو بکند. بهعبارت دیگر، وقتی من دارم این مطلب را مینویسم، اگر در این مطلب چیزی هست که به دلیلی به آن خواننده بر خواهد خورد، یا پیشداوری او را به هم خواهد زد، این …
خوب بودن سرمقالهها و مطالب مربوط به مسائل حوزه
البته سرمقالهها و مطالبی که دربارهی مسائل حوزه نوشته میشود، تا آنجا که من میتوانم ببینم و در ذهنم هست، خوب است؛ منتها حوزه هم یک موجود متحول است. اگرچه تحول حوزه خیلی کند و بطیء و ناسازگار با ضرورت و اقتضاء است، لیکن بههرحال دارد تحول پیدا میکند. یقیناً حوزهی امروز با حوزهی اول انقلاب - حتّی دو، سه سال بعد از انقلاب - یکسان نیست. الان ارزشهایی در حوزه مطرح است که آن …