رفتن به محتوای اصلی
بازگشت به نمایهٔ «حوزهٔ علمیه»

مقایسهٔ دیدگاه رهبران دربارهٔ «حوزهٔ علمیه»

برجسته‌ترین پاراگراف‌های هر رهبر دربارهٔ این نمایه، هر کدام از یک متن.

تهیه‌شده با هوش مصنوعیمراکز آموزش علوم دینی و تربیت روحانیان و جایگاه و وظایف آن‌ها.

امام خمینی

مهم‌ترین پایگاه اسلام در برابر حملات و انحرافات در طول تاریخ

… شب یلدای زندگی سینه سیاه هوسها را دریده است و با سپیده سحر عشق عقد وصال و شهادت بسته است. و حال من غافل که هنوز از کَتم[3] عدمها به وجود نیامده‌ام، چگونه از وصف قافله سالاران وجود وصفی کنم؟ من و امثال من از این قافله فقط بانگ جرسی می‌شنویم، بگذارم و بگذرم. تردیدی نیست که حوزه‌های علمیه و علمای متعهد در طول تاریخ اسلام و تشیع مهمترین پایگاه محکم اسلام در برابر حملات و انحرافات و کجرویها بوده‌اند. علمای بزرگ اسلام در همه عمر خود تلاش نموده‌اند تا مسائل حلال و حرام الهی را بدون دخل و تصرف ترویج نمایند.

نقد جمود حوزه‌های آن زمان در متهم کردن هر حرکت

شما باید نشان دهید که در جمود حوزه‌های علمیه آن زمان که هر حرکتی را متهم به حرکت مارکسیستی و یا حرکت انگلیسی می‌کردند، تنی چند از عالمان دین باور دست در دست مردم کوچه و بازار، مردم فقیر و زجر کشیده گذاشتند و خود را به آتش و خون زدند و از آن پیروز بیرون آمدند.

مخالفت با تشریفات و زیان‌بار دانستن آن برای حوزه

نظر من همان است که قبلًا کِراراً گفته‌ام: من با این تشریفات مخالفم، و برای حوزه علمیه مضر می‌دانم. اساسْ اسلام و تحصیل است که با این نحو زیاده رویها منافی است. و من از بعض آقایان تعجب می‌کنم که تو را زیر سوال بردند. من باید عرض کنم به آقایان‌ که تا این تاریخ هیچ موردی، حتی این مورد، نبوده است که احمد بر خلاف گفته یا نوشته من بدون اطلاع من تصرفی بکند. بلی، …

لزوم توجه بیش از هر چیز؛ درست شدن حوزه مایهٔ درست شدن ایران

من چنانچه سابقاً نیز گفته‌ام، راجع به حوزه علمیه، عقیده‌ام بر این است که باید به آن بیشتر از همه چیز توجه کرد؛ چرا که حوزه علمیه اگر درست بشود، ایران درست می‌شود.

لزوم برپایی درس‌های متعدد اخلاق و نزدیک‌کردن طلاب به خدا

… مواظب خودشان باشند در تربیت و مواظب بچه‌ها و جوانها باشند در کارهایی که می‌کنند. باید نگه دارند دانشگاه را به یک صورتی که، به یک واقعیتی که آن واقعیت همین تحولی است که در ایران پیدا شده است. دانشگاه باید متحول باشد و البته شده است، لکن بیشتر مواظبت می‌خواهد. علمای بلاد هم هر جا هستند و خصوصاً در حوزه‌های علمیه باید همه جهاتی که اهل علم را، آنهایی که تازه آمدند و مشغول درس خواندن هستند، آنها را به خدای تبارک و تعالی نزدیک می‌کند و علاقه‌مند می‌کند، همه آن جهات را باید حوزه‌ها داشته باشند. حوزه‌ها باید درس اخلاق داشته باشند، نه یکی، نه دوتا، ده تا، بیست تا، درس اخلاق داشته باشند. اگر بخواهید که آینده کشور شما یک آینده نورانی باشد، تربیت کنید اینهایی که وارد در حوزه‌ها هستند، یا در آنجایی که درس می‌گویید وارد می‌شوند، تربیتشان کنید به یک تربیتی که از این عالم هجرت کنند، توجه به ماورای اینجا بکنند، روحانی باشند؛ یعنی روح باشند، یعنی …
همهٔ شاهدهای امام خمینی

امام شهید سید علی خامنه‌ای

مجموعه‌ای از علم و تربیت و کارکرد اجتماعی و سیاسی، نه صرفاً مؤسسهٔ تدریس

ادبیات رایج در این باره، کوته و نارسا است. حوزه برخلاف آنچه این ادبیّات نشان میدهد، صرفاً یک مؤسّسه‌ی تدریس و تدرّس نیست، بلکه مجموعه‌ای از علم، و تربیت، و کارکردهای اجتماعی و سیاسی است. ابعاد گوناگون این واژه‌ی پُرمعنا را عمدتاً میتوان این‌گونه فهرست کرد:

حوزه‌ها مرکز آموزش اسلام و تربیت عالم دینی

آنچه بنده به ذهنم بود عرض کنم این بود که حوزه‌های علمیّه مرکز آموزش اسلامند؛ بالاخره دین باید فهمیده بشود، شناخته بشود، دانسته بشود، عمق‌یابی بشود، [لذا] مرکز لازم دارد؛ این مرکز، حوزه‌های علمیّه‌اند که عالِم دینی درست میکنند. حوزه‌های علمیّه، مرکز تعلیم اسلامند. اسلام فقط معرفت نیست، تعهّد به عمل و تحقّق احکام اسلام هم جزو اسلام است؛ یعنی یک وقت هست که ما اسلام را -که میخواهیم در حوزه یاد بگیریم- فقط عبارت میدانیم از اصول و فروع و اخلاق و همینهایی که هست -[که] واقعیّت هم همین است؛ [یعنی] اصول دین، فروع دین، ارزشهای …

پرورشگاه علمی، فکری و روحی طلاب و مخاطب جداگانهٔ توقعات

… دیگر این است که بعضی از حرفهایی که ما میزنیم، راجع به روحانیّت است؛ یعنی مجموعه‌ی جامعه‌ی علمی‌ـ‌دینیِ ما که اسمش را میگذاریم روحانیّت که یک طیفی است، از طلبه شروع میشود و تا مراجع را شامل میشود؛ توقّعاتی ابراز میکنیم از روحانیّت؛ یک‌وقت این‌جور است نگاه ما. یک‌وقت نه، مخاطبِ ما روحانیّت نیستند، [بلکه] حوزه‌های علمیّه‌اند؛ حوزه‌های علمیّه یعنی پرورشگاه‌های روحانیان، محلّ پرورش علمی و فکری و روحی طلّاب؛ این یک مقوله‌ی دیگر است. بعضی از چیزهایی که ما مخاطبمان را حوزه‌ی علمیّه قرار میدهیم، اموری است که مخاطبش حوزه‌ی علمیّه نیست، مخاطبش کلّ روحانیّت است؛ به این تفکیک توجّه کنید. توقّعاتی وجود دارد که این توقّعات مربوط به مجموعه‌ی روحانیّت است؛ حالا بِمافیهِم[7] …

وظیفهٔ حوزه در تحقیق دین و تبلیغ آن به زبان مناسب

مسئله این است که ما دو نهاد اصیل دانش‌جویى داریم؛ یکى متوجّه به کسب علوم مربوط به فهم دین و تبلیغ دین و نوآورى در مباحث دینى و نوآورى در فهم مسائل روزبه‌روزِ حادث‌شونده‌ى براى زندگى است؛ این «حوزه» است که کارش عبارت است از تحقیق در مسائل دینى و فراگرفتن احکام الهى در همه‌ى شئون زندگى؛ نه‌فقط در آنچه مربوط به کنج محراب یا کنج خانه است بلکه در قلمرو وسیع زندگى بشر؛ این را فرابگیرند، احکام جدیدش را تحقیق کنند، ناخالصى‌ها و ناسره‌ها را از آن بزدایند، بعد آن را با زبان مناسب هر جامعه‌اى و هر زمانى و هر مخاطبى، به رساترین شکلى برسانند به مخاطبین؛ این وظیفه‌ى آن نهاد حوزه‌اى است که اسمش حوزه‌ى علمیّه است.

فلسفهٔ وجودی حوزه: کسب و تبیین هدایت الهی برای مردم

… را بر حکمت ناقص بشرى و هدایت ناقص بشرى و دیدِ آلوده و غیر پاکیزه‌ى بشرى ترجیح بدهد، آن‌ وقتى میتواند درست حرکت بکند که هدایت الهى و حکمت الهى و گره‌گشایى دین خدا در امور زندگى مردم، به ‌وسیله‌ى یک عدّه انسان وارد و عالِم و بى‌غرض و بى‌طمع روشن و آشکار بشود؛ این فلسفه‌ى حوزه‌هاى علمیّه است. حوزه‌ى علمیّه اساساً براى این است که هدایتهاى الهى را و فقه الهى را ــ که فقه به‌ معناى عام در اینجا مورد نظر است، نه فقه به‌ معناى احکام شریعت که اصطلاح خاص است ــ براى مردم تبیین کند. اوّلاً به دست بیاورد، بعد تبیین بکند؛ «اَخذ» و «اِعطا». این تکلیف حوزه‌هاى علمیّه است از اوّلى که این حوزه‌ها در زمان ائمّه‌ى هدیٰ (علیهم ‌السّلام) به ‌وجود آمد و بعد تطوّر پیدا کرد، گسترش پیدا کرد، عمق پیدا کرد تا رسید به امروز. منتهاى مراتب، حوزه‌هاى علمیّه دو دوران را تجربه کرده‌اند: یکى دوران …
همهٔ شاهدهای امام شهید سید علی خامنه‌ای

امام سید مجتبی خامنه‌ای

درس آیت‌الله وحید خراسانی، محفل اصلی و نافع طالبان علم

خبر رحلت استاد بزرگ حوزۀ علمیّه، حضرت آیة‌الله‌العظمی وحید خراسانی واصل شد. آن بزرگوار یکی از ارکان اصلی تعلیم فقه و اصول در حوزۀ علمیّه بشمار می‌رفتند. دو مجلس درسی روزانۀ ایشان در دهه‌های اخیر از اصلی‌ترین محافل درسی محسوب می‌شد. در این درس‌ها، علاوه بر جهات تحقیقی شخصِ خود ایشان، توجّه جدّی و عمیق و حق‌شناسانه به نظرات بعضی از برجسته‌ترین دانشمندان دوره‌های اخیر حوزۀ علمیّۀ نجف اشرف و تسلّط بر آن به‌خوبی منعکس بود. این جهت از آنجا که همواره با بیان شیوا و منظّم و مستحکم استاد بزرگوار توأم بود، هر جلسه از درس را برای طالبین علم و فضل به ساعتی نافع و غنیمت مبدّل می‌ساخت. امروز عدّۀ عمده‌ای از مدرّسین و فضلاء در حوزۀ علمیّۀ قم و بلکه سایر حوزات کشور و جمعی از روحانیون بلاد، افتخار حضور در درس آن بزرگوار را در سوابق علمی خود درج می‌نمایند و همگان با تحسین از ظهور پررنگ و خالصِ عنصر سرسپردگی به ذوات مقدّسۀ معصومین صلوات‌الله و …