جامعهى اسلامى که متعهّد شده است حیات را و نظام زندگى را بر اساس هدایت دین اداره بکند و بنا را بر این گذاشته است که حکمت الهى را، معرفت الهى را، هدایت الهى را بر حکمت ناقص بشرى و هدایت ناقص بشرى و دیدِ آلوده و غیر پاکیزهى بشرى ترجیح بدهد، آن وقتى میتواند درست حرکت بکند که هدایت الهى و حکمت الهى و گرهگشایى دین خدا در امور زندگى مردم، به وسیلهى یک عدّه انسان وارد و عالِم و بىغرض و بىطمع روشن و آشکار بشود؛ این فلسفهى حوزههاى علمیّه است. حوزهى علمیّه اساساً براى این است که هدایتهاى الهى را و فقه الهى را ــ که فقه به معناى عام در اینجا مورد نظر است، نه فقه به معناى احکام شریعت که اصطلاح خاص است ــ براى مردم تبیین کند. اوّلاً به دست بیاورد، بعد تبیین بکند؛ «اَخذ» و «اِعطا». این تکلیف حوزههاى علمیّه است از اوّلى که این حوزهها در زمان ائمّهى هدیٰ (علیهم السّلام) به وجود آمد و بعد تطوّر پیدا کرد، گسترش پیدا کرد، عمق پیدا کرد تا رسید به امروز. منتهاى مراتب، حوزههاى علمیّه دو دوران را تجربه کردهاند: یکى دوران انزوا و یکى دوران حضور.حوزهٔ علمیهگروه و سازمان
نامهای دیگر: حوزههای علمیه
توضیحتهیهشده با هوش مصنوعی
مراکز آموزش علوم دینی و تربیت روحانیان و جایگاه و وظایف آنها.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:پیام بهمناسبت برگزاری سمینار هفته وحدت حوزه و دانشگاه— ۱۳۶۰/۰۹/۲۷
سیر زمانی
از ۱۳۶۰ تا ۱۴۰۴۱۳۶۰۱۴۰۴
فقط سال ۱۳۸۵همهٔ سالها
تعریف در کلام رهبر
یک دوران هم دوران حضور است که دوران ما است؛ همین چند سالِ بعد از انقلاب. اینجا دوران حضور یعنى چه؟ یعنى آیا حوزهها الان در همهى امور کشور حضور دارند؟ نه، متأسّفانه چنین چیزى نیست. دوران، دوران حضور است امّا آیا حضور هست یا نیست، این به عهدهى حوزهها است که به خود برگردند و فکر کنند ببینند هست یا نیست؛ امّا دوران، دوران حضور است؛ یعنى چه؟ یعنى در کشور جمهورى اسلامى که یک کشورى است پهناور، بزرگ، با جمعیّت زیاد، ثروت زیاد، عنوان زیاد ــ ما یک کشور آفریقایى دورافتادهى فراموششده نیستیم؛ ما یک کشورى هستیم بزرگ؛ همین امروز هم با اینکه همهى گردنکلفتها و سرِگردنهبگیرهاى دنیا با ما بد هستند و علیه ما حرف میزنند و از ما ناراحتند، علىرغم [آنها] و به کورى چشم آنها ما در دنیا جایگاهى داریم، عنوانى داریم، تأثیرى داریم، نفوذى داریم و جمهورى اسلامى صدها کار در سطح جهان انجام میدهد ــ یک کشورى با این عظمت و با این قدرت، الان اینجورى است که اگر چنانچه یک مسئلهى جدیدى در آن به وجود بیاید، یک سؤالِ قانونىاى پیدا بشود یا فرض بفرمایید که در مسائل مربوط به قضاوت، در مسائل مربوط به تحصیل علم، در مسائل مربوط به جهاد و جنگ و صلح، در مسائل مربوط به سیاست خارجى یک معضلهاى به وجود بیاید، اوّلین سؤالى که در ذهن مسئولین مطرح میشود این است که حکم خدا در این باره چیست؛ حکم اسلام در این باره چیست. حکم اسلام را چه کسى باید بیان کند؟ هر کسى آمد گفت من اسلامشناسم، چهار تا لفّاظى هم کرد، حکم اسلام را میتواند بیان کند؟ نه؛ پیدا است که مرکز حکم اسلام حوزههاى علمیّه است، علماى دینند، فقهاى عظامند. پس حوزه، در معرض حضور است؛ یعنى دوران حضور حوزه است؛ دوران استفسار از حوزه است، دوران استفهام از حوزه است، دوران استعلام از حوزه است. حالا آیا حوزه حضور دارد یا نه، آن موضوع بحث دیگرى است که اتّفاقاً مورد نظر من هم تا حدودى هست و عرض خواهم کرد.البتّه روشن است که وقتى ما میگوییم از حوزه میخواهند، معنایش این نیست که در همهى امور جزئى کشور میروند سراغ هر کسى از اشخاص حوزه، هر احدى از آحاد حوزه، و از او اجازهى کار میخواهند؛ نه، اینجور چیزى نیست. دستگاه نظام دارد، تشکیلات دارد، رئیس و مرئوس دارد، سلسلهمراتب دارد؛ همه کارهاى خودشان را انجام میدهند امّا هر مسئلهى اساسى و جدیدى که در جامعه مطرح بشود که حکم الهى در آن روشن نباشد، اوّلسؤالى که به ذهن مسئولان مىآید، این است که حکم خدا در این باره چیست. یا اگر چنانچه از آن طرف ــ از طرف مراکز علمى حوزه ــ حرف جدیدى دربارهى مسئلهاى که تا کنون یک حکمى داشته است، یک مجراى خاصّى و جریان خاصّى داشته است، مطرح بشود، دستگاه ادارهى کشور آن را با روى باز و با استقبال میپذیرد و مغتنم میشمارد. این، دورهى حضور است.شاهدها (۴ پاراگراف)
پیوند رونق حوزهٔ علمیه با ایمان عمیق مردم منطقه
… از شهرهای مختلف، از مازندران، سمنان و بخشهای مختلف، طالبانِ عشق و علم و مشتاقان حقیقت به دامغان میآمدند و در سه مدرسهی دامغان تحصیل علم میکردند. امروز بعضی از متخرجان مدارس علمی آن روز دامغان، در این استان و بیرون از آن، جزو چهرههای برجسته و معروفند. یک حوزهی علمیه در یک شهر، وقتی پرورش پیدا میکند و کارآمد میشود، جدای از فضای معنوی و دینی مردم نمیشود آن را تحلیل کرد. وجود یک حوزهی با برکت، به معنای حضور دینی و ایمانىِ عمیق و اصیلِ مردم آن منطقه است.حفظ خصوصیت استقلال و مردمی بودن در دوران جمهوری اسلامی
این که میگوییم «امروز»، این نه به خاطر فقط شرایط خاص جمهوری اسلامی است؛ بلکه اساساً روحانیت شیعه همواره خصوصیتی منحصر بفرد داشته است و امروز هم که نظام جمهوری اسلامی برپاست و مسئولان آن بعضاً از خود این حوزهها برخاستهاند و صبغهی روحانیت و دینی در این حکومت مشهود است، باز حوزههای علمیهی شیعه همان خصوصیت را حفظ کردهاند. آن خصوصیت چیست؟ آن عبارت است از «استقلال و مردمی بودن».حسن درسهای حوزوی در ترک درس استاد بیمطالعه از سوی شاگردان
… و حرف بزند. نه اینکه بیاید مثل معلم دبستان یا دبیرستان، در کلاس یک درسی بدهد و بعد هم گچ را بیندازد و خداحافظ! اینکه فایدهای ندارد. باید برای دانشجو وقت بگذارد و وقت مطالعه داشته باشد؛ بنشیند مطالعه کند. واقعاً استادی که مطالعه نکند، درسش پوچ در میآید. حالا حُسن درسهای حوزوی و طلبگىِ ما این است که اگر استاد بیمطالعه بیاید و بیربط حرف بزند، فردا دیگر شاگرد پای درس او نمیآید. بعد از مدتی درسش از صد نفر به پنجاه نفر و بیست نفر میرسد و گاهی هم تعطیل میشود؛ اما دانشگاه اینطور نیست؛ این شاگرد بیچاره مجبور است که به این کلاس بیاید و مجبور است این واحدها را با این استاد بگذراند و منتظر نمرهی او هم هست و نمیتواند به او جسارتی هم بکند. پس از این جهت، این عیب دانشگاه است و این حُسن حوزه است. بالأخره شما کاری کنید که …کمکاری حوزه در انتقال معارف به کارگردانان و بازیگران
… توانست آن مطلب را در یک قصیدهی بسیار بلند و قوی منعکس کند. آیا در زمینهی انعکاس آن معارف ارزشىِ اسلامی - که من معتقدم در سینمای ما نشان زیادی از آنها وجود ندارد - به آن سازندهی فیلم، به آن کارگردان و حتّی به آن بازیگر، کاری انجام گرفته و منعکس نشده است؟! من به خودم نگاه میکنم، به حوزهی علمیهمان نگاه میکنم و به دستگاههای مدیریت فرهنگیمان نگاه میکنم، میبینم نه، ما در این زمینه کمکاری داشتهایم. بنابراین به قول معروف گفت: