رفتن به محتوای اصلی

اهل‌بیت (ع)

نام‌های دیگر: اهل بیت، خاندان پیامبر

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

خاندان پیامبر اکرم (ص) و امامان معصوم (ع)، جایگاه، معارف و راه آنان.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در اولین کنگره بین‌المللی نهج‌‌البلاغه— ۱۳۶۰/۰۲/۲۹

سیر زمانی

از ۱۳۶۰ تا ۱۴۰۴
۱۳۶۰۱۴۰۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

عمر مبارک امام رضا (سلام‌الله‌علیه) تقریباً پنجاه و پنج سال بوده است - یعنی از سال ۱۴۸ که سال شهادت امام صادق (علیه‌السّلام) است تا سال ۲۰۳ - تمام زندگی این بزرگوار با همه‌ی این عظمتها و عمقها و ابعاد گوناگونی که میشود برای آن ذکر کرد و تصویر کرد، در همین مدّت عمر نسبتاً کوتاه انجام گرفته است. از این مدّت پنجاه و پنج سال، نزدیک به بیست سال - تقریباً نوزده سال - مدّت امامت این بزرگوار است؛ امّا همین مدّت کوتاه را که ملاحظه میکنید، تأثیری که در واقعیّت دنیای اسلام گذاشت و به گسترش و عمقی که به معنای حقیقىِ اسلام و پیوستن به اهل‌بیت (علیهم‌السّلام) و آشنا شدن با مکتب این بزرگواران انجامید، یک داستان عجیبی است، یک دریای عمیقی است. آن وقتی که حضرت به امامت رسیدند، دوستان و نزدیکان و علاقه‌مندان حضرت میگفتند که: علىّ‌بن‌موسی در این فضا چه کار میتواند انجام بدهد - این فضای شدّت اختناقِ هارونی که در روایت دارد که میگفتند: وَ سَیفُ هارونَ تَقطُرُ دَما؛ خون میچکد از شمشیر هارون - این جوان در این شرایط، در ادامه‌ی جهاد امامان شیعه و در مسئولیّت عظیمی که برعهده‌اش است، میخواهد چه بکند؟ این اولِ امامت علىّ‌بن‌موسی‌الرّضا (علیه‌السّلام) است. بعد از این نوزده سال یا بیست سال که پایان دوران امامت و شهادت علىّ‌بن‌موسی‌الرّضا است، وقتی شما نگاه میکنید، میبینید که همان تفکّر ولایت اهل‌بیت و پیوستگی به خاندان پیغمبر آن‌چنان گسترشی در دنیای اسلام پیدا کرده که دستگاه ظالم و دیکتاتور بنی‌عبّاس از مواجهه‌ی با آن عاجز است؛ این را علىّ‌بن‌موسی‌الرّضا انجام داده. شنیده‌اید شما که دعبل به مروْ، به خراسان آمد و آن اشعار معروف را در مدح امام رضا انشاء کرد و انشاد کرد؛ بعد هم جایزه‌ای گرفت؛ و حالا فرض بفرمایید چند روزی هم در مروْ و در سایر شهرهای خراسان ماند، بعد هم راه افتاد رفت به طرف بغداد و کوفه و همان جاهایی که میخواست برود. در میان راه دزدها به کاروانی که دعبل در آن بود حمله کردند و غارت کردند این کاروان را. کاروانیها نشسته بودند تماشا میکردند، اموالشان همه به غارت رفته بود، رئیس دزدها هم نشسته بود بالای بلندی روی یک سنگی، او هم با تبختر تماشا میکرد این زندانیها و اسرای کاروانی و این اموالی را که گرفته بودند و جمع میکردند و میبستند و ضبط میکردند. دعبل شنید که رئیس دزدها دارد با خودش زمزمه میکند، یک شعری را میخواند؛ گوش کرد، دید شعر خودش است. یک بیت از همان قصیده‌ای را که فرضاً یک ماه پیش، یک ماه و نیم پیش در مرو سروده - «أرَی فَیئَهُم فی غَیرِهِم»[2] تا آخر - رئیس دزدها در بین راه، در نزدیکی مثلاً ری و عراق، این شعر را دارد از حفظ میخواند. دعبل خوشحال شد، بلند شد گفت که این شعری که میخوانی، مال کیست؟ گفت: این شعر مال دعبل خزاعی است. گفت: خب، دعبل خزاعی منم! رئیس دزدها وقتی که دید این شخص دعبل خزاعی است، بلند شد او را در آغوش گرفت، بوسید، گفت: به برکت حضور این شخص در این کاروان، همه‌ی اموال را پس بدهید. همه‌ی اموال را پس دادند، کاروانیها را احترام کردند، راه انداختند، رفتند. خب، این حادثه‌ی کوچکی است در تاریخ، امّا معنای بزرگی دارد. شعری که در باب علىّ‌بن‌موسی‌الرّضا در مروْ سروده میشود؛ بعد از حدود یک ماه، یک ماه و نیم - کمتر، بیشتر - در ری و عراق از زبان یک راهزن، آن هم به صورت حفظ شده، تکرار میشود. معنای این چیست؟ معنایش این است که زمینه آن‌چنان برای ترویج اهل‌بیت و برای نام مبارک امام رضا مساعد است که این شعر - که آن روز شعر یکی از مؤثّرترین و نافذترین رسانه‌ها بوده - در یک مدّت کوتاهی دست به دست میچرخد تا میرسد به یک آدمی که مثلاً یک راهزنی در وسط بیابان است. این نشان‌دهنده‌ی حرکت عظیمی است که در دوران امامت علىّ‌بن‌موسی‌الرّضا (سلام‌الله‌علیه) برای ترویج مکتب اهل‌بیت انجام گرفته؛ محبّت آنها همه‌گیر شده است؛ حضور آنها و وجود آنها در جامعه‌ی اسلامی به اعماق دلهای مردم نفوذ پیدا کرده است. اینکه شما میبینید امامزاده‌های بزرگوار بلند شدند، راه افتادند، آمدند اینجا، غیر از جنبه‌ی عزا و غمناک قضیّه که شهادت اینها در بین راه است، یک جنبه‌ی مثبت و پرمعنا دارد؛ معنای این، درخواست مردم، تقاضای مردم، زمینه‌ی پذیرش و قبول مردم نسبت به اهل‌بیت است. میدانید وقتی میگوییم «اهل‌بیت»، یعنی این مکتب، این معنا و لبّی که اهل‌بیت از اسلام معرّفی میکردند؛ یعنی یک کار عمیقاً فرهنگی و معنوی و یک کار بزرگ اعتقادی.

شاهدها (۱۷۰ پاراگراف)

عرضهٔ نمونهٔ کامل انسان طراز اسلام با قرار دادن عترت در کنار قرآن

… اعلان انجام گرفته و این جمله از زبان پیغمبر صادر شده ـ اگر فرض کنیم نمی‌خواست رسول خدا حکومت بلافصل امیرالمؤمنین را بیان کند، حداقل این بود که می‌خواست موالات و پیوند و رابطۀ عمیق مسلمین با امیرالمؤمنین و با عترت خود را در این بیان استقرار ببخشد و تثبیت کند. علت اینکه پیغمبر عترت را در کنار قرآن می‌گذارد، هم در سخنرانی مِنا و در حدیث ثِقْلَین ـ که حدیث ثِقْلَین ظاهراً بارها هم از پیغمبر صادر شده ـ و هم در حدیث غدیر و در واقعۀ غدیر، تکیۀ روی امیرالمؤمنین و شخص او، علت اینکه این رابطه را برقرار می‌کند، ازجمله این است که در طول زمان اولاً یک نمونه‌های کامل از انسان طراز اسلام، از انسان مقبول و مورد پذیرش اسلام را ارائه بدهد به مردم و به همۀ نسل‌های آینده. نمونۀ کامل انسان را به‌صورت مجسم و عینی با حالات واضح و غیر قابل تردید در اختیار همۀ انسان‌ها بگذارد، بگوید تربیت اسلامی باید به این سمت حرکت کند و شخصیت انسانِ مسلمان، آن شخصیتی است که غایت و نمونۀ کاملش اینهایند. انسان‌هایی که طهارتشان، علمشان، تقوایشان، درست‌کاری‌شان، عبودیتشان درمقابل خدا، احاطه‌شان به مسائل اسلامی، فداکاری شجاعانه‌شان برای تحقق آرمان‌های اسلامی و ازخودگذشتگی‌شان برای همه آشکار و واضح است. امیرالمؤمنین را به‌عنوان یک نمونه معرفی می‌کند که مردم ـ چه مردم آن زمان، چه مردم نسل‌های دیگر ـ با او پیوند برقرار کنند، رابطه داشته باشند. حالا گیرم به‌عنوان خلیفۀ بلافصل بعد از پیغمبر هم، عملاً نشد و بعد از گذشت بیست‌وپنج سال جانشین شد، بالاخره که خلیفۀ …

عترت، مرجع فهم درست قرآن در برابر تحریف دستگاه‌های زر و زور

… متعلق به همۀ مسلمان‌هاست؛ و مخصوص امیرالمؤمنین هم نیست، بلکه عترت و خاندان پیغمبر و ائمۀ شیعه که اولاد امیرالمؤمنین هستند آنها هم، چون‌که مشمول عترت هستند، آنها هم همواره به‌عنوان نمونۀ کامل انسان اسلامی در دیدگاه مسلمان‌ها باید باقی بمانند؛ این یک نکته. ثانیاً با تعیین عترت در کنار قرآن و با اعلام لزوم پیوند میان مسلمین و میان عترت، درحقیقت رسول اکرم تکلیف تحریف‌های از قرآن و انحراف از مفاهیم اصلی قرآن را هم روشن کرده. آنجایی که دستگاه‌های زر و زور برای مصالح خودشان مفاهیم اسلامی را منحرف می‌کنند، قرآن را بد معنا می‌کنند، مسلمان‌ها را گمراه می‌کنند، از فهم آیین اسلامی مردم را محروم می‌کنند، آن مرجعی، آن محوری و قطبی که باید مردم را آگاه کند که حقیقت چیست، مفهوم و معرفتِ درست کدام است و مردم را از گمراهی نجات بدهد، و مردم باید حرف او را گوش کنند، آن، عترت است. و این همان چیزی است که امروز برای دنیای اسلام یک ضرورت و یک امر لازم است. امروز همۀ مسلمان‌ها احتیاج دارند که از معارف اسلامی که از طریق اهل‌بیت پیغمبر می‌رسد استفاده کنند؛ فرق نمی‌کند که معتقد باشند به امامت بلافصل امیرالمؤمنین و امامت اولاد او یا معتقد …

ادعای حق حکومت و دعوت به مبارزهٔ سیاسی ـ نظامی برای به‌دست‌آوردن حکومت

صدها روایت پراکنده در باب‌های مختلف از کتاب‌های گوناگون صریحاً مفهوم امام و امامت در فرهنگ شیعی را «زمامداری» و «ادارۀ امور امت مسلمانان» دانسته و امامان اهل‌بیت را صاحبان حقیقی حکومت معرفی کرده است؛ به‌طوری‌که برای جستجوگر منصف جای تردید باقی نمی‌گذارد که ادعای امامت ازطرفِ ائمۀ اهل‌بیت، فراتر از رتبت فکری و معنوی، دقیقاً ادعای حق حکومت نیز هست و دعوتِ همه‌جاگستر آنان درحقیقت دعوت به مبارزه‌ای سیاسی ـ نظامی برای به‌دست‌آوردن حکومت بوده است. پیشوای صادق، ص72-67

نزدیک شدن به اهل‌بیت با عمل، نه فقط با محبت خالی

ما باید خودمان را به این مرکز نور نزدیک کنیم و نزدیک‌شدن به مرکز نور، لازمه‌اش و خاصیتش، نورانی‌شدن است. باید نورانی بشویم؛ باید با عمل و نه‌فقط با محبت خالی، با عمل؛ عملی که همان محبت و همان ولایت و همان ایمان، به ما آن را املا می‌کند و آن را از ما می‌خواهد. با این عمل، باید بشویم جزو این خاندان، وابستۀ به این خاندان. این‌طور نیست که قنبرِ[6] درِ خانۀ علی علیه‌السلام شدن، کار آسانی باشد. این‌طور نیست که «سَلمانُ مِنّا اَهلَ البَیت»[7] شدن، کار آسانی باشد. ما جامعۀ موالیان و شیعیان اهل‌بیت علیهم‌السلام توقع داریم از آن بزرگواران که ما را از خودشان بدانند، جزو خودشان، از …

لزوم آشنا کردن مردم با حقانیت اهل‌بیت برای تشکیل حکومت

2. آشناکردن مردم نسبت به حقانیت آن‌کسانی‌که حکومت باید به‌دست آنها تشکیل شود. درحالی‌که تبلیغات ضد خاندان پیامبر در طول ده‌ها سال تا دوران امام سجاد (ع) غوغا کرده و عالم اسلام را پُر کرده و احادیث مجعول فراوانی از قول پیامبر در خلافِ جهت حرکت اهل‌بیت و حتی در مواردی مشتمل بر سَبّ[11] و لعن اهل‌بیت جعل شده و در بین مردم پخش شده بود، و مردم هیچ‌گونه آگاهی از مقام معنوی و واقعی اهل‌بیت نداشتند، چگونه می‌توان حکومتی به‌دست اهل‌بیت تشکیل داد؟

روشن‌ساختن حقانیت اهل‌بیت، حرکتی سیاسی ضد دستگاه حاکم

بنابراین یکی از اهداف و حرکت‌های مهم دیگر امام سجاد این است که می‌بایست مردم را نسبت به حقانیت اهل‌بیت و اینکه مقام ولایت و امامت و حکومت حق اینهاست و اینان خلیفۀ واقعی پیامبر هستند، روشن سازند و مردم نیز می‌بایست به این مسئله آشنا شوند. و این مطلب ضمن اینکه جزء ایدئولوژی و تفکر اسلامی است، درعینِ‌حال ماهیت سیاسی دارد؛ یعنی یک حرکت سیاسی است بر ضد دستگاه حاکم.

استدلال بر اولویت اهل‌بیت برای حکومت از راه پیوند با پیامبر اکرم (ص)

… اصلی ـ یعنی اولویت داعیۀ شیعی و حکومت اهل‌بیت ـ را پیش می‌کِشد: «عرب می‌پنداشت که برتر از عجم است؛ زیرا محمد عربی است، و عجم بدین پندار گردن می‌نهاد. قریش می‌پنداشت که بر دیگر قبیله‌های عرب برتری دارد؛ زیرا محمد قریشی است، و آنان به این پندار گردن می‌نهادند. اگر آنان در این ادعا صادقند، پس ما از دیگر شاخه‌های قریش برتریم؛ زیرا ما فرزندان و خاندان محمدیم و کسی با ما در این نسبت شریک نیست». مرد که گویا سخت به هیجان آمده، می‌گوید: به شما خاندان مهر می‌ورزیم، به خدا؛ و امام که او را تا مرز پیوستگی کامل فکری و قلبی و عملی (ولایت) جلو آورده، آخرین سخنِ آگاهی‌بخش و هشیارگر را نیز به او می‌گوید: «پس خود را آمادۀ بلا کن. به خدا سوگند بلا به شیعیان ما …

هدایت گذشتگان به‌دست اهل‌بیت و دولت پایدار آنان پس از دولت‌های زودگذر

… آخِرَکُم، فَاِن یَکُن لَکُم مُلکٌ مُعَجَّلٌ فاِنَّ لَنا مُلکاً مُؤَجَّلاً وَ لَیسَ بَعدَ مُلکِنا مُلکٌ، لِاَنَّا اَهلُ العاقِبَةِ یَقولُ اللهُ عَزَّوَجَلَّ: وَ العاقِبَةُ لِلمُتَّقینَ»[24] به کجا می‌روید ای آدم‌ها؟! و چه سرانجامی برایتان در نظر گرفته‌اند؟ به‌وسیلۀ ما بود که خداوند گذشتگان شما را هدایت کرد، و به‌دستِ ما نیز خواهد بود که مُهر پایان به کار شما می‌زند. اگر شما را امروز دولتی مستعجل است، ما را دولتی دیرنده خواهد بود و پس از دولت ما، کسی را دولت نیست. ماییم اهل عاقبت، که خدا فرمود: عاقبت متعلق به صاحبان تقواست.[25]

یادشدن فضایل اهل‌بیت (ع) در خطبه‌ها پس از ولیعهدی امام رضا (ع) بعد از سال‌ها دشنام

در آن سال در مدینه و شاید در بسیاری از آفاق اسلامی هنگامی‌که خبر ولایتعهدی علی‌بن‌موسی الرضا رسید در خطبه، فضایل اهل‌بیت بر زبان رانده شد.[28] اهل‌بیت پیغمبر که شصت سال علناً بر منبرها دشنام داده شدند و سال‌های متمادی دیگر کسی جرأت بر زبان‌آوردن فضایل آنها را نداشت، اکنون همه‌جا به عظمت و نیکی یاد شدند، دوستان آنان از این حادثه روحیه و قوّت قلب گرفتند، بی‌خبرها و بی‌تفاوت‌ها با آن آشنا شدند و به آن گرایش یافتند و دشمنان سوگند‌خورده احساس ضعف و شکست کردند، محدثین و متفکرین شیعه معارفی را که تا آن روز جز در خلوت نمی‌شد به زبان آورد، در جلسات درسی بزرگ و مجامع عمومی بر زبان راندند.

زجر و مظلومیت ائمه (ع) در ۲۵۰ سال امامت و غلبهٔ آنان در مقطع و در طول زمان

ائمۀ ما در طول این 250 سال امامت ـ از روز رحلت نبی مکرم اسلام صلی‌الله‌علیه‌وآله تا روز وفات حضرت عسکری، 250 سال است ـ خیلی زجر کشیدند، کشته شدند، مظلوم واقع شدند و جا هم دارد برایشان گریه کنیم؛ مظلومیتشان دل‌ها و عواطف را به خود متوجه کرده است؛ اما این مظلوم‌ها غلبه کردند؛ هم مقطعی غلبه کردند، هم درمجموع و در طول زمان. (1383/5/30)

مقصود از عترت: امیرالمؤمنین (ع) و نه همهٔ خاندان پیامبر

… به‌جا می‌گذارم. این دو چیز، یکی کتاب خداست، یعنی این قرآن؛ و دومی عترت و خاندان و جانشینان منند، این مفسّران قرآن، این آگاهان به قرآن، این فدایی‌دهندگان در راه قرآن، این کسانی که از آغاز نزول قرآن پابه‌پای قرآن در متن جامعۀ اسلامی به تلاش مشغول بوده‌اند. منظور از عترت، همۀ افراد خاندان پیغمبر هم نیستند. شخص امیرالمؤمنین است. این را، استدلال‌ها و حجت‌های قوی و تردیدناپذیر به ما می‌گوید. بحث‌های فرقه‌ای هم نمی‌خواهم مطرح بکنم. سخن از زید و عمرو هم اینجا ندارم. (53/7/17) و بعد از امیرالمؤمنین علیه‌السلام هم، یازده امام دیگر. هم از طریق شیعه و هم از طریق سنّی، روایاتی نقل شده که خود پیغمبر صلی‌الله‌علیه‌وآله معیّن کردند که دوازده نفر بعد از من …

ماندن اسلام در گرو بیان حقایق آن به‌دست ائمه

آن روز اگر ائمه محکم نمی‌نشستند و حقایق اسلام را بیان نمی‌کردند، و دیگران را هم وادار نمی‌کردند به این کار؛ و علمای اسلام و محدثین و مفسرین و آن‌کسانی‌که وجدان بیداری داشتند [راه نمی‌افتادند] ـ اگرچه بعضی دنباله‌رو ائمه علیهم‌السلام نبودند اما با حرکت ائمه و با تحریک ائمه آنها هم به راه افتادند ـ اگر این حرکت نبود، از اسلام هیچ خبری نبود. (67/12/13)

تقسیم زندگی دوقرن‌ونیمی ائمه به چهار دوره و دو دورهٔ نخست آن

ما زندگی دوقَرن‌ونیمِ ائمۀ اهل‌بیت علیهم‌السلام را تقسیم می‌کنیم به چهار دوره. دورۀ اول، دورۀ بیست‌وپنج سالِ آغاز عهد خلافت است، یعنی دورۀ امیرالمؤمنین علیه‌السلام در زمان سه خلیفۀ نخستین. دورۀ دوم، دورۀ شروع حکومت اهل‌بیت است، یعنی زمان خلافت امیرالمؤمنین علیه‌السلام و سپس خلافت فرزندش امام مجتبی علیه‌السلام که بیش از شش ماه ادامه نیافت.

پذیرش و محبت عمومی اهل‌بیت (ع) در سراسر جهان اسلام تا امروز

البته اهل‌بیت را همۀ عالمِ اسلام قبول داشتند؛ امروز هم قبول دارند، اهل‌بیت مورد تردید هیچ‌کس نیست؛ حبّ اهل‌بیت در همۀ عالم اسلام، عمومی است. الان هم همین‌طور است؛ الان هم شما هرجای دنیای اسلام بروید، اهل‌بیت را دوست می‌دارند. آن مسجدی که منتسب به امام حسین علیه‌السلام هست و مسجد دیگری که منتسب به حضرت زینب است، در مصر، در قاهره، ولولۀ زوّار و جمعیت است. مردم می‌روند قبر را زیارت می‌کنند، می‌بوسند، توسل می‌کنند.

مقابله با سیاست ضد اسلامی اموی، بزرگ‌ترین مانع آن

سیاست بنی‌امیه، اساساً سیاستی بود که قصد و غرض آن محو آثار اسلام و روح اسلام بود. درمقابل این سیاست، سیاست خاندان پیغمبر این بود که با تمام قوا کوشش کنند، مانع از به موفقیت رسیدن سیاست اموی بشوند. و سران اهل‌بیت ـ یعنی ائمه علیهم‌السلام ـ در هر دورانی، به‌عنوان بزرگ‌ترین مانع بر سر راه اجرای سیاست اموی، سیاست ضد اسلامی به‌حساب می‌آمدند. تضعیف اهل‌بیت از بعد از شهادت امیرالمؤمنین علیه‌الصلاة‌والسلام به‌صورت همه‌جانبه‌ای شروع شده بود؛ اصحاب اینها را کشتند، خود اینها را محصور کردند، قدرت و حکومت را به‌کلی از آنها سلب کردند، ولی موقعیتی پیش نیامده بود برای آل ابی‌سفیان که به‌کلی مسئلۀ خاندان …

سیاست‌مداران الهی، نه چون حاکمانی که مردم را حیوان می‌شمارند

یعنی خاندان پیغمبر سیاست‌مدارانی هستند از نوعی غیر از نوع سیاست‌مدارانی که میان چراندنِ حیوانات و ادارۀ امور مردم، فرقی قائل نیستند و مردم را مثل حیوانات می‌دانند؛ این سیاست‌مداران الهی، غیر از آنهایند، مثل آنها نیستند. ببینید چقدر این مضمون قوی است، چقدر این شمشیرِ بیان، تیز و ضربت‌زننده است! حضرت به کثیّر فهماندند که اگر می‌خواهی واقعاً با ما باشی، از ما باشی، بایستی این‌طور شعر بگویی، نه‌اینکه بروی عبدالملک را مدح کنی، بعد هم بگویی که بنده چیزی نگفتم. 1360/1 این یکی از …

هدایت گذشتگان به‌وسیلهٔ اهل‌بیت و ماندگاری آنان در برابر حکومت زودگذر غاصبان

… شما را کجا می‌برند؟ مقصد شما کجاست؟ اصلاً حرکت شما به‌سوی کدام مقصد است؟ چه می‌کنید؟ سردرگمی اینها را مشخص می‌کند، بی‌اختیاری اینها را مشخص می‌کند، آلت فعل بودن و سردرگم‌بودن در آن عده‌ای را که تحت تأثیر این دستگاه خلافت و خود خلیفه هستند، به رُخشان می‌کشد. «بِنا هَدَی اللهُ اَوَّلَکُم» خدا به‌وسیلۀ ما بود که گذشتگان شما را هدایت کرد، «وَ بِنا یَخْتِمُ آخِرُکُم» و مُهر خاتمۀ شماها را به‌وسیلۀ ما خدا خواهد زد، یعنی بالاخره ما خواهیم ماند و شما خواهید رفت. «فَاِن یَکُن لَکُم مُلکٌ مُعَجَّلٌ فَاِنَّ لَنا مُلکاً مُؤَجَّلاً» اگر شما چهار روز، یک حکومت زودگذری را غصب کردید و دارا شُدید، بدانید که یک دولت دائمی و مستدامی را خدای متعال برای ما مقدر کرده. ببینید؛ این یک محکوم سیاسی است ها! یک محکوم سیاسی است درمقابل حاکم سیاسی زمان، این‌طور دارد با او مجادله می‌کند. می‌گوید که شما چهار صباح اینجا نشستید، در این مقام قدرت پادشاهی قرار گرفتید، خیال می‌کنید که همه‌کاره‌اید! شما خواهید رفت، آن‌که خواهد ماند، آن‌که تاریخ …

فرزندان پیامبر، حاملان اصلی اسلام و صاحبان حق خلافت و حکومت

سوم به مردم بگویند و خبر بدهند که حاملان اصلی اسلام و مفسّران واقعی قرآن، یعنی فرزندان پیغمبر، صاحبان حق خلافت و حق حکومتند.

ترویج مکتب و همه‌گیر شدن محبت اهل‌بیت در دوران امامت امام رضا (ع)

این حادثۀ کوچکی است در تاریخ، اما معنای بزرگی دارد. شعری که در باب علی‌بن‌موسی الرضا در مروْ سروده می‌شود؛ بعد از حدود یک ماه، یک ماه و نیم ـ کمتر، بیشتر ـ در ری و عراق از زبان یک راهزن، آن‌هم به‌صورت حفظ‌شده، تکرار می‌شود. معنای این چیست؟ معنایش این است که زمینه آن‌چنان برای ترویج اهل‌بیت و برای نام مبارک امام رضا مساعد است که این شعر ـ که آن روز شعر یکی از مؤثرترین و نافذترین رسانه‌ها بوده ـ در یک مدت کوتاهی دست‌به‌دست می‌چرخد تا می‌رسد به یک آدمی که مثلاً راهزنی در وسط بیابان است. این نشان‌دهندۀ حرکت عظیمی است که در دوران امامت علی‌بن‌موسی الرضا سلام‌الله‌علیه برای ترویج مکتب اهل‌بیت انجام گرفته؛ و محبت آنها همه‌گیر شده است. (92/6/26)

پذیرش تعظیم نامشان از سوی هر عاقل و سزاواری خاندان شهادت به یاد با عظمت

با نام حسین‌بن‌علی صلوات‌الله‌علیه و امیرالمؤمنین علیه‌السلام را با عظمت بردن، هیچ عاقلی مخالف نیست، نه هیچ شیعه‌ای؛ سنی هم مخالف نیست، کافر هم مخالف نیست. هر‌کسی بشناسد اینها را، تصدیق می‌کند که نام اینها را باید با عظمت برد. شب بیست‌وسوم اینجا گفتم من برای کسانی که بودید، خانواده‌ای که میراثشان شهادت است، خانواده‌ای که عزیزترین یادگارشان فداکاری و جانبازی در راه خداست، خانواده‌ای که تمام امکاناتشان، همۀ وجودشان وقف و خالص برای خداست، این خانواده را انسان با عظمت یاد نکند؟ باید بکند.

مقصود از اهل‌بیت: مکتب و کار عمیق فرهنگی، معنوی و اعتقادی

… است. اینکه شما میبینید امامزاده‌های بزرگوار بلند شدند، راه افتادند، آمدند اینجا، غیر از جنبه‌ی عزا و غمناک قضیّه که شهادت اینها در بین راه است، یک جنبه‌ی مثبت و پرمعنا دارد؛ معنای این، درخواست مردم، تقاضای مردم، زمینه‌ی پذیرش و قبول مردم نسبت به اهل‌بیت است. میدانید وقتی میگوییم «اهل‌بیت»، یعنی این مکتب، این معنا و لبّی که اهل‌بیت از اسلام معرّفی میکردند؛ یعنی یک کار عمیقاً فرهنگی و معنوی و یک کار بزرگ اعتقادی.

مبارزهٔ همهٔ ائمه با دستگاه خلافت هر یک به شیوهٔ خود

… باقی ماند؛ اگر آنها تبیین نمیکردند معارف اسلامی را، امروز از اسلام و از معارف حقیقی اسلام هیچ چیز باقی نمانده بود؛ یکی این بود؛ یکی مبارزه بود. ائمّه مبارزه میکردند. روی این زمینه، بنده حرفهای زیادی در سالهای طولانی گفته‌ام. همه‌ی ائمّه مشغول مبارزه بودند. از بعد از امیرالمؤمنین (علیه‌السّلام) ــ چه در زمان امام مجتبیٰ، چه در زمان حضرت سیّدالشهدا، چه در زمان ائمّه‌ی بعدی ــ همه‌ی ائمّه مشغول مبارزه بودند؛ مبارزه‌ی با دستگاه خلافت، مبارزه‌ی با دشمنان حقیقت، هر کدام با شیوه‌ی خودشان؛ هر کدام با یک شیوه، امّا همه مبارزه میکردند؛ این را بایستی در زندگی ائمّه، در بیان زندگی ائمّه بیان کرد. بنابراین [یک توصیه] تبیین معارف دینی، تبیین معارف مبارزاتی و انقلابی [است].

افزایش روزافزون پیروان معارف اهل‌بیت حتی در میان غیرشیعیان

… و السّلام) مکتب تشیّع در دنیای اسلام منتشر شد. آنچه انسان از حوادث تاریخی احساس میکند، این است که شیعه و پیروان مکتب اهل‌بیت، با این سفر و با این حادثه آن‌چنان روحیه‌ای گرفتند که این روحیه توانست شیعه را حفظ بکند. امروز تقریباً ۱۲۰۰ سال از آن موقع میگذرد؛ روزبه‌روز پیروان مکتب اهل‌بیت بیشتر شدند ــ یا شیعیان یا غیر شیعه‌ای که به معارف اهل‌بیت اعتقاد دارد، که ما زیاد داریم از این قبیل افرادی که رسماً شیعه هم نیستند امّا به معارف اهل‌بیت و به اصول فکری اهل‌بیت (علیهم السّلام) اعتقاد دارند ــ این از برکات سفر علیّ‌بن‌موسی الرّضا است. این یک نکته؛ یعنی یک فایده و یک اثر از آثار حرکت بابرکت امام رضا (علیه السّلام) از مدینه به خراسان این بود. حضور آن بزرگوار، حوادثی که اتّفاق افتاد، مذاکراتی که انجام گرفت، مباحثاتی که انجام گرفت، رفتاری که این بزرگوار با مأمون کرد، با مردم کرد، با مسئولین آن …

حضور غیرشیعیان در دفاع از حرم به سبب احترام به آرمان اهل‌بیت

… لکن این در واقع احترام به محتوا و مکتب آن پیکر مطهّری است که آنجا قرار گرفته. آن چیزی که مهم است این است؛ یعنی اگر چنانچه کسی برای آن فکر، برای آن آرمان، احترام قائل نباشد، هیچ دلیلی برایش وجود ندارد که برود از این مزار یا از این گنبد دفاع کند و حمایت کند. بعضی از این کسانی که رفتند در دفاع از حرم شرکت کردند، شیعه هم نبودند! ما می‌شناسیم افرادی را از کشور خودمان و جاهای دیگر که شیعه هم نبودند؛ یعنی ممکن است فقه اهل‌بیت را هم عمل نمیکردند، امّا آرمان اهل‌بیت را چرا؛ مهم این است.

ادامهٔ سنت تبیین حقایق در خطبه‌های امامان و حضرت زینب (س)

… بود، بیان میکند و روشن میکند. معارف زیادی در این خطبه هست، توحید هست، نبوّت هست، مسئله‌ی امامت و ولایت هست، مسئله‌ی عدالت هست؛ این سنّت را فاطمه‌ی زهرا (سلام الله علیها) بعد از پیغمبر پایه‌گذاری کرد، فرزندان ایشان و خاندان پیغمبر هم از ایشان پیروی کردند؛ خطبه‌های امیرالمؤمنین، خطبه‌ی امام حسین (علیه السّلام) خطاب به علما که خطبه‌ی تکان‌دهنده‌ی فوق‌العاده‌ای است ــ اَنتُم اَیَّتُهَا العِصابَةُ عِصابَةٌ بِالعِلمِ مَشهورَة ــ[7] خطبه‌ی حضرت زینب در کوفه، خطبه‌ی امام سجّاد در شام، خطبه‌ی امام صادق در عرفات که «امامت» را معنا میکند ــ اَیُّهَا النّاسُ اِنَّ رَسولَ اللَهِ کانَ هُوَ الاِمام ــ[8] اینها همه دنباله‌ی سنّتی است که زهرای اطهر پایه‌گذاری کرده. این سنّت خطبه‌خوانی، تبیین حقایق، از اینجا شروع شد و ادامه پیدا کرد، تا آنجایی که ممکن بود؛ یک جاهایی هم ممکن نبود.

عظمت و محبوبیت بی‌نظیر و مشترک در دنیای اسلام

مجمع جهانی اهل‌بیت مرکز مهمّی است، مرکز باعظمتی است. این مرکز وابسته‌ی به اهل‌بیت (علیهم السّلام) است و اهل‌بیت در دنیای اسلام از یک عظمت و محبوبیّت بی‌نظیری برخوردارند؛ یعنی هیچ کس از شخصیّت‌های دنیای اسلام را نمیتوان پیدا کرد که مثل اهل‌بیت پیغمبر (علیهم الصّلاة و السّلام) در مجموعه‌ی دنیای اسلام به طور مشترک این همه محبوبیّت داشته باشند. این محبوبیّت، این عظمت، این جلال و شکوه معنوی طبعاً منتقل میشود به این مجموعه‌ی شما که به نام اهل‌بیت بزرگوار تشکیل شده. پس اینجا اهمّیّت پیدا میکند، عظمت پیدا میکند؛ از این عظمت باید استفاده کرد. عناوین و نامها وسیله هستند، سبب هستند، باید به نتیجه رسید؛ …

الهام‌بخشی در تدبر قرآن، تبیین معارف قرآنی و سیرهٔ عملی

… شئون زندگی کشورها و دولتها و ملّتها به نحو ظالمانه و جبّارانه شرکت میکرد متوقّف کرد که امروز خود آنها اعتراف میکنند بسیاری از خواسته‌هایشان به وسیله‌ی جمهوری اسلامی متوقّف مانده و تخریب شده؛ این یکی از افتخارات نظام جمهوری اسلامی است و این افتخار شیعه است. و این نیست مگر به خاطر الهام‌گیری از بیانات ائمّه‌ی هدیٰ (علیهم السّلام) و اهل‌بیت پیغمبر؛ آنها بودند که ما را به تدبّر در قرآن و الهام‌گیری از قرآن تشویق کردند، تحریص کردند؛ آنها بودند که معارف قرآنی را برای ما تبیین کردند؛ آنها بودند که با سیره‌ی عملیِ خودشان به ما فهماندند که چه ‌جوری باید عمل کرد؛ از خود امیرالمؤمنین (علیه الصّلاة و السّلام) تا حضرت عسکری (علیه الصّلاة و السّلام).

ارادت دیرینهٔ مردم آذربایجان به اهل‌بیت

یکی از امتیازات بزرگ آذربایجان که این را هم خوب است عرض بکنیم، این است که همیشه پرچم ارادت به اهل‌بیت در دست مردم آذربایجان بوده؛ یعنی در این چند قرنی که اشاره کردم، هیچ وقت این پرچم در دست مردم آذربایجان از اهتزاز نیفتاده است. در بسیاری از شهرهای دیگر هم همین جور است، لکن آذربایجان در این مسئله یک خصوصیّتی دارد که این هم جزو افتخارات بزرگ آذربایجان است.

حرکت در پرتو راهنمایی ائمهٔ هدی و قرآن و عترت، راه درست

… شیرینی است، راه موفّقی است، راهی است که به نتیجه‌ی قطعی میرسد. ان‌شاء‌الله خواهید توانست با الهام از حرکت حسینی و استفاده‌ی از معارف حسینی این کشور را به قلّه‌های سعادت به معنای واقعی کلمه -هم سعادت معنوی، هم سعادت مادّی- برسانید؛ راه این است؛ راه این است. راه درست، حرکت در پرتو راهنمایی‌های حسینی و ائمّه‌ی هدی (علیهم ‌السّلام) و قرآن و عترت است.