حساسیت ائمه (ع) به مدح عبدالملک و حساسیت دوستانشان بر لقب امامالهدی
این نمونه روشن میکند که ائمه نسبت به اینکه عبدالملک مدح بشود، حساس بودند؛ اما دوستانی مثل کثیّر، حساسیتشان روی «امامالهدی» بود، میگفتند ما به او امامالهدی نگفتیم. و این نمونه، خود، علاقۀ شدید خلیفه را به اینکه به او امامالهدی بگویند، نشان میدهد.
افشای حقایق و سکوت نکردن ائمه (ع) در برابر هیبت و قدرت زمامداران
اینها خلفا را نصیحت میکردند، و حتی گاهی آنها را به گریه هم در میآوردند، اما مواظب بودند که به آنان جبار و طاغی و غاصب و شیطان و هرچه این معانی را برساند نگویند. اما ائمه علیهالسلام میگفتند، حقایق را افشا میکردند. و ملاحظۀ هیبت و قدرت زمامداران، آنها را به سکوت وادار نمیکرد.
زمینهسازی سه امام آخر برای اعتقاد پایدار شیعه به لزوم حکومت علوی و قرآنی
دنیاى اسلام آن روز بخش عظیمى متوجه به امام جواد بودند و هدف امام جواد علیهالصلاةوالسلام و ائمۀ بعد از حضرت رضا تا حضرت ولىّعصر ـ سه امام ـ این بود که زمینه را آماده کنند براى شکلگرفتن یک اعتقاد تمامنشدنىِ شیعى به لزوم ایجاد حکومت علوى و قرآنى، یک تشکیلاتى درست کنند، یک طرز فکرى را در میان این تشکیلات رایج کنند، آنچنان این تشکیلات را محکم کنند، بههم پیوند بزنند که با غیبت امام عصر علیهالصلاةوالسلام این تشکیلات متلاشى نشود؛ و این کارى بود که خلفاى آن زمان بهشدت از این کار بیمناک بودند. (64/5/26)
اوج قدرت تشکیلات شیعه علت شهادت سه امام آخر در جوانی و در عراق
در دوران این سه امام آخر، شیعه ازلحاظ تشکیلاتی، در نهایت قدرت و استقامت بود. 51/11/241 علت اینکه این سه امام شهید شدند و مجال به اینها داده نشد و از مدینه یکسره آورده شدند به عراق و هر سه در عراق ماندند و هر سه شهید شدند و دفن شدند و در جوانی هم کشته شدند، همین بود که تشکیلات شیعه در زمان ایشان به اوج قدرت خودش رسیده بود. (51/11/27)
نگاه همهٔ ائمه به امیرالمؤمنین چون خورشید آسمان امامت
… رسید. این، قابل پیشبینی بوده از اولِ اسلام. آن کسی که سرچشمه را باید به او سپرد تا طول تاریخ اسلام از این سرچشمه سیراب شود، او باید کسی باشد در تراز امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب (علیهالسّلام)؛ او نمیتواند یک انسانی معمولی باشد. سرچشمه در اختیار اوست؛ لذاست همهی ائمهی ما (علیهمالسّلام) که خودشان هم صاحب همین منصب بودند - اگر چه فرصت حکومت به آنها داده نشد - همه به امیرالمؤمنین با چشم عظمت نگاه میکردند. ائمه (علیهمالسّلام) همه، علی بن ابی طالب را مثل یک خورشیدی در آسمان امامت میدیدند که بقیهی ائمه مثل ستارگان آن آسمانند. امیرالمؤمنین افضل از آنها بود، کما اینکه دربارهی امام حسن و امام حسین (علیهماالسّلام) با آن مقاماتی که آن دو بزرگوار دارند، پیغمبر میفرماید: «و ابوهما افضل منهما»؛ پدرشان از امام حسن و امام حسین بالاتر است، بافضیلتتر است. این است مقام امیرالمؤمنین.
تعیین دوازده امام با نام و نشان در روایات
به تعبیر دیگر، امام دارای دو بال است: یک بال، بال فکری؛ یک بال، بال سیاسی. امام با یک دست مکتب را تبیین میکند، با دست دیگر زمام جامعۀ اسلامی را در دست میگیرد و بهسوی هدف پیش میبرد. پیغمبر فرموده اینکسانیکه امام هستند و این دو وظیفه به آنها محوّل شده، دوازده نفرند. در بعضی از روایات ـ و روایات بسیاری از طریق شیعه ـ اسم و رسم و خصوصیات و نام و نشان اینها معیّن شده، و البته درست هم هست؛ بهحسب فکر دقیق و تحقیقی، اشکالی هم ندارد.
ترتیب امامان پس از امیرالمؤمنین (ع) تا محمدبنحسن
بعد از امیرالمؤمنین، امام حسن مجتبی است، بعد از او امام حسینبنعلی است، بعد از او علیبنالحسین است، بعد از او محمدبنعلی است، بعد از او جعفربنمحمد است، بعد از او موسیبنجعفر است، بعد از او علیبنموسی است، بعد از او محمدبنعلی است، بعد از او علیبنمحمد است، بعد از او حسنبنعلی است، و بعد از او محمدبنحسن است، صلواتالله و سلامه علیهم اجمعین؛ اینها ائمۀ مایند. (51/11/20)
لزوم معرفی ائمه (ع) با چهرهٔ مجاهد و پیکارجو برخلاف ذهنیت رایج
… را میگویید: «اَشهَدُ اَنَّکَ جاهَدتَ فِی اللهِ حَقَّ جِهادِهِ» شهادت میدهم که بهتحقیق و بیشک تو در راه خدا آنچنانکه شایسته است، جهاد و مبارزه کردی[1]. پس اگر ما بخواهیم مطلب را تعبداً هم قبول کنیم، این جهادی که در این زیارت هست، باید مورد پذیرش باشد. و ائمۀ ما باید چهرههای مجاهد و فداکار و پرتلاش و پیکارجو و ستیزهگر در نظر ما معرفی شوند؛ یعنی عکس آنچه ما تا الان در ذهن داریم. و اگر بخواهیم به منابع و مدارک تاریخی اشارۀ تفصیلی نکنیم و بهطور اجمال رد شویم، باز همینطور باید این مطلب را فوراً قبول کنیم.
شهادت همهٔ ائمه (ع) جز امام دوازدهم در زندان، جنگ یا بهصورت مرموز
ما وقتیکه نگاه میکنیم به دوازده امام، جز امام دوازدهم که در قید حیات هستند ـ و خدا انشاءالله وجود مقدس امام ما را از بلیات محفوظ بدارد و ما را جزو احبّای آن بزرگوار و دوستانش و یارانش قرار دهد ـ بقیۀ ائمۀ ما علیهمالسلام همهشان یا در زندان به شهادت رسیدند، یا در میدان جنگ شهید شدند، یا بهوسیلۀ دشمن غدار و حیلهگر بهصورت مرموزی کشته شدند؛ همهشان. شما خودتان مگر از قول امام علیهالسلام نمیگویید، مگر نمیشنوید که «ما مِنّا اِلّا مَقتولٌ اَو مَسمومٌ»[2] در میان ما ائمه علیهمالسلام کسی نیست مگر اینکه یا کشته شد به شمشیر، یا اینکه او را در زندان و در تبعیدگاه شهید و مسموم کردند؟ خب من سؤال میکنم، یک …
کشته شدن امام جواد، امام هادی و امام عسکری (ع) در جوانی
به دلیل اینکه امام باقر دو بار، امام صادق دو بار، و امام سجاد علیهمالسلام دو بار تبعید شدند؛ علیبنموسی الرضا علیهالسلام تبعید شد؛ امام جواد و امام هادی و امام عسکری علیهمالسلام هرکدام چند بار زندان و تبعید رفتند؛ به دلیل اینکه سه امام آخر ما، یعنی امام جواد، امام هادی و امام عسکری علیهمالسلام در بحبوحۀ جوانی کشته شدند. امام جواد علیهالسلام را بیستوپنجساله کشتند، امام هادی علیهالسلام را چهلودوساله کشتند، امام عسکری علیهالسلام را بیستوهشتساله کشتند. یک جوان بیستوپنجساله را که اینقدر علاقهمند دارد، چرا میکُشند؟ یک جوان چهلودوسالهای که اینهمه در آفاق عالم اسلامی علاقهمند دارد، وابستۀ به دودمان پیغمبر صلیاللهعلیهوآله است، مردم او را سرچشمۀ الهام و وحی خود میدانند، کشتن او برای چیست آخر؟ چرا او …
تحمل دشوارترین محنتهای تاریخ اسلام در دوران ۱۵۰ تا ۲۰۰ سالهٔ زندگی ائمه (ع)
من فکر میکردم، دیدم دشوارترین امتحانات و بلیاتی که در طول تاریخ اسلام، وجود پیدا کرده است، محنت و بلای صدوپنجاه سال و دویست سال زندگی ائمۀ هدی علیهمالسلام [در دوران چهارم امامت] است. بزرگترین سختیها و محنتها بعد از یک انقلاب، مربوط به آن دوران است، ائمۀ ما علیهمالسلام این محنتها را تحمل کردند. (59/7/25) این بزرگوار در [این] دوران پربار، دانش دین را گسترش داد، حکمت و درس قرآن و احکام را به همهجا رساند، داعیۀ تشیّع را ـ که داعیۀ حکومت اسلامی و تشکیل ولایت علوی است ـ به همهجا فرستاد و نفوذ داد، مردم زیادی را به خود متوجه کرد، دشمنان خودش را سرشکسته …
یاد کردن نام حضرت زهرا با تجلیل و نقل از صحیفهٔ فاطمی
… از جملهی آن مقاماتی است که تصور آن برای انسانهای معمولی، انسانهای متعارف - امثال ماها - یا ممکن نیست، یا دشوار است؛ معصوم است دیگر. نه به حسب مسئولیت رسمی، پیغمبر است؛ نه به حسب مسئولیت رسمی، امام و جانشین پیغمبر است؛ اما در رتبه، در حد پیغمبر و امام است. ائمهی هدی (علیهمالسّلام) نام مبارک فاطمهی زهرا را با عظمت و با تجلیل میبردند؛ از معارف صحیفهی فاطمی نقل میکردند؛ اینها چیزهای بسیار عظیمی است. فاطمهی زهرا (سلام اللَّه علیها) این است.