رفتن به محتوای اصلی

بنی‌عباسگروه و سازمان

نام‌های دیگر: عباسیان

توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

دودمان خلافت عباسی و رفتار آن با ائمه (ع) و شیعیان.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:خطبه‌های نماز جمعه تهران— ۱۳۶۲/۰۵/۱۴

سیر زمانی

از ۱۳۶۲ تا ۱۴۰۴
۱۳۶۲۱۴۰۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

شاهدها (۶۷ پاراگراف)

بهره‌گیری داعیان عباسی از خون امام حسین (ع) برای تبلیغ

اگر تاریخ را نگاه کنید، مشاهده خواهید کرد که دُعات بنی‌عبّاس، وقتی به اطراف عالم اسلام میرفتند، از خون حسین‌بن‌علی علیه‌السّلام و شهادت آن بزرگوار و انتقام خون فرزند پیغمبر و جگر گوشه فاطمه زهرا علیهاسلام، مایه میگرفتند تا بتوانند تبلیغات خودشان را به راه بیندازند. مردم هم قبول میکردند. حتّی - آن‌طور که در ذهنم هست - لباس سیاهی که شعار بنی‌عبّاس بود، به عنوان لباس عزای امام حسین انتخاب شد و بعدها هم در زمان حکومت پانصد ساله بنی‌عبّاس، همواره لباس رسمی آنها، لباس سیاه بود. لباس سیاه، برای اوّلین بار به مناسبت عزاداری امام حسین استفاده شد. …

به خدمت گرفتن شعر و هنر و فقه و زهد در خدمت ارباب قدرت

شعر و هنر، فقه و حدیث و حتّى زهد و ورع، در خدمت ارباب قدرت درآمده و مکمّل ابزار زر و زور آنان گشته است. در این دوران، دیگر نه مانند اواخر دوران بنی‌امیّه، و نه همچون ده‌ساله‌ی اوّل دوران بنی‌عبّاس، و نه شبیه دوران پس از مرگ هارون، که در هر یک، حکومت مسلّط وقت به نحوى تهدید میشد، تهدیدى جدّى دستگاه خلافت را نمیلرزاند و خلیفه را از جریان عمیق و مستمرّ دعوت …

منحرف کردن انقلاب امام صادق (ع) با استفاده از فرصت

در دوران حکومت بنی‌امیه، مبارزه به آن شکل بود؛ در دوران بنی‌عباس ـ که طولانی‌تر بود ـ به‌صورتِ مخفیانه‌تری انجام می‌گرفت و بنی‌عباس آن جریان انحرافی‌ای بودند که از یک فرصت استفاده کردند، انقلاب را؛ یعنی همان انقلابی را که امام صادق داشت به‌وجود می‌آورد، منحرف کردند. و این خطر همیشۀ انقلاب‌هاست. آن خط درست انقلاب که منطبق با معیارها و ضوابط اصلی انقلاب است گاهی جای خود را می‌دهد به یک خط عوضی منحرفِ فاسدِ باطل با شعارهای حق؛ این است که انسان حواسش بایستی جمع باشد. مردمِ آن زمان حواسشان جمع نبود؛ تا سال‌ها بعد، شاید تا سی …

چرایی قصد قتل، حبس و تبعید امام کاظم (ع) از سوی چهار خلیفه

چرا منصور و مهدی و هادی و هارون، هرکدام در برهه‌ای از دوران خود، کمر به قتل و حبس و تبعید او می‌بندند؟ و چرا چنان‌که از برخی روایات دانسته می‌شود، آن حضرت در برهه‌ای از دوران سی‌وپنج‌ساله، در اختفا به‌سر برده و در قُرای[12] شام یا مناطقی از طبرستان حضور یافته و از سوی خلیفۀ وقت، مورد تعقیب قرار گرفته و به یاران خود سفارش کرده که اگر خلیفه دربارۀ من از شما …

ترس خلیفه از قیام‌های هواداران اهل‌بیت (ع) و انصراف از اعلام حقانیت آنان

یکی از خلفای بنی‌عباس نامه‌ای نوشت و دستور داد که در خطبه‌ها نام اهل‌بیت را بیاورند و بگویند که حق با اهل‌بیت است. این نامه در تاریخ ثبت شده است. نوشته‌اند وزیرِ دربار، خود را به سرعت به خلیفه رساند و گفت: چه‌کار می‌کنی؟! جرأت نکرد بگوید حق با اهل‌بیت نیست! گفت: الان در کوه‌های طبرستان و جاهای دیگر، عده‌ای با شعار اهل‌بیت قیام کرده‌اند؛ اگر این حرف تو همه‌جا پخش شود، آن‌وقت لشکری پیدا می‌کنند و به جانِ خودِ تو می‌افتند. خلیفه دید که راست می‌گوید، گفت: بخش‌نامه را پخش نکنید. یعنی اینها بر حکومتشان می‌ترسیدند. عقیده هم اگر پیدا می‌کردند، حبّ حکومت و دنیا و همین سلطنت، مانع اعتقاد قلبی‌شان می‌شد. (1380/6/30)

اصرار بیشتر بنی‌عباس بر انتساب مقام امامت و نسبت به پیامبر (ص) به خود

در زمان بنی‌عباس، این علاقه و اصرار بیشتر بود. مروان‌بن‌ابی‌حفصۀ اموی، که از شعرای مداح و وابسته و مزدورِ هم بنی‌امیه و هم بنی‌عباس بود ـ عجیب این است که وی زمان بنی‌امیه، شاعر دربار بود، بعد که بنی‌عباس بر سر کار آمدند، باز شاعر دربار شد، چون شاعر بسیار قوی و زبان‌آوری بود، آنها هم او را با پول می‌خریدند ـ هنگامی‌که مدح بنی‌عباس را می‌گفت، اکتفا به این نمی‌کرد که از کرم و شجاعتشان و دیگر خصالشان بگوید، بلکه آنها را به پیغمبر نسبت می‌داد و شئون و مقام‌های مورد نظرشان را برای آنان ثابت می‌کرد.

فسق و اشرافی‌گری خلفا با ظاهر دینی و خراب کردن اعتقاد مردم

[علی ای حال] بنی‌امیه، امامت را در اسلام تبدیل کردند به سلطنت، به پادشاهی. و بنی‌امیه هزار ماه، یعنی نود سال در این دولت بزرگ اسلامی، حاکمیت کردند. بنای کجی که پایه‌گذاری شده بود، آن‌چنان بود که بعد از آنکه انقلاب هم شد علیه بنی‌امیه و بنی‌امیه رفتند، تازه بنی‌عباس آمدند که شش قرن، یعنی ششصد سال بر دنیای اسلام، به‌عنوانِ خلیفه و جانشینان پیغمبر، حکومت کردند. بنی‌عباسی که خلفایشان یا به تعبیر بهتر پادشاهانشان، اهل شُرب خمر و فساد و فحشا و خباثت و ثروت‌اندوزی و اشرافی‌گری و هزار فسق‌وفجور بودند ـ مثل بقیۀ سلاطینِ عالَم ـ مسجد هم می‌رفتند؛ برای مردم نماز می‌خواندند، مردم پشت سرشان نماز هم می‌خواندند از روی اعتقاد غلط! اعتقاد مردم را خراب کرده بودند. (75/3/20)

نزاع بر سر حکومت و زمامداری مسلمانان، نه مواریث معنوی پیامبر

همان‌طورکه به‌روشنی دیده می‌شود، هر یک از این دو جناح می‌کوشد تا حقی را برای خود اثبات، و از دیگری سلب کند. این حق، همان حکومت است. میراث پیامبر که در این دو دسته شعر به آن اشاره شد و هرکدام از دو شاعر، آن را متعلق به دودمان مورد علاقۀ خود ـ علوی یا عباسی ـ دانسته، چیزی جز ولایت و زمامداری مسلمانان نیست. بی‌گمان نزاع بر سرِ آن نیست که کدام‌یک از دو تیرۀ علوی و عباسی، از مواریث معنوی پیامبر مانند دانش، زهد، خصلت‌های برجسته برخوردارند؛ اینها هیچ‌کدام حقی نیستند که نزاع بر سر آن را مسئلۀ اولویت در ارث حل کند. هیچ‌گاه دو نفر برای اینکه ثابت کنند دانش یا زهد کسی را به ارث برده‌اند، به خویشاوندی نزدیک‌تر با وی استدلال نمی‌کنند. این‌گونه استدلال فقط در جایی قابلِ ارائه است که نزاع بر سر یک شیء یا یک حق باشد؛ چنان‌که دیدیم شعرای زمان امام صادق ـ مانند سید حمیری و …

بهره‌برداری ناحق از مبارزات یاران امام صادق (ع)

… را آماده می‌کرد تا بنی‌امیه را از میان ببرد و به‌جای آنها حکومت علوی را که همان حکومت راستین اسلامی است بر سر کار بیاورد. (59/6/14) و در این مبارزۀ طولانی، توفیقات زیادی داشت، توانست تلاش خودش را ادامه بدهد و جمع یاران و دوستان خود را هر لحظه بیشتر کند؛ وسیلۀ ازبین‌رفتن دستگاه حکومت بنی‌امیه، تلاش یاران امام صادق بود که البته بنی‌عباس به ناحق از آن بهره‌برداری کردند. (62/5/14) مورّخ در تاریخ می‌نویسد که در خراسان، کسانی که برای بنی‌عباس شمشیر می‌زدند تا اواخر کار خیال می‌کردند که برای آل علی دارند شمشیر می‌زنند. (53/8/19) عموی منصور، عبدالله‌بن‌علی عباسی، رفت شام و گفت تنِ پوسیدۀ هشام‌بن‌عبدالملک را از گور بکشید بیرون. کشیدند. گفت همان‌طوری‌که هشام‌بن‌عبدالملک، زیدبن‌علی را به دار کشید و جسدش را آتش زد، من می‌خواهم انتقام بگیرم. جسد هشام را به دار کشید و آتش زد، …

رسیدن به حکومت با شعار حکومت علوی و خون‌خواهی آل علی

… آل محمد و ماتمِ شهیدان کربلا و ماتم زید و یحیی است. (65/4/28) حِداد یعنی لباس عزا، بیشتر برای زن استعمال می‌شد؛ زنی که شوهرش مرده، به لباس عزایی که می‌پوشید، می‌گفتند حِداد. می‌گفتند این حِداد آل محمد است، لباس سیاهی است که به عزا و ماتم آل محمد پوشیدیم؛ می‌گفتند ما منتقم خون حسین‌بن‌علی هستیم. (53/7/17) بنی‌عباس با شعارِ حکومت علوی، با شعارِ دفاع از آل علی به حکومت رسیدند؛ قدرتشان هم خیلی زیاد شد. لباس سیاه را به‌عنوان لباس رسمی دستگاه خودشان انتخاب کردند، (53/8/19) همان لباس سیاهی که امام صادق علیه‌السلام در تعبیری فرمود: «می‌دانم که اینها لباس اهلِ جهنم را پوشیده‌اند و مردم را وادار کرده‌اند به پوشیدن آن»[5]‌. (51/11/24)

ادعای تشکیلات علوی بدون پایبندی به اصول و مبانی

اواخر بنی‌امیه مسئلۀ تعرض به دستگاه‌، [ازطرف امام صادق] به‌صورت بنیانی‌تر، به‌صورت تشکیلاتی‌تر، به‌صورت جدی و قاطع‌تر مطرح می‌شود. اما یک ماجرایی پیش می‌آید که آن ماجرا نمی‌گذارد که این طرح [موفق شود. گروهی که خودشان را] تشکیلات علوی بیان می‌کنند، ظاهر می‌شوند، اما در عمل، مردمانی هستند که به اصول و مبانی پایبند نیستند؛ چون پایبند به اصول و مبانی نیستند، دستشان باز است، حاضرند هر جایی، در هر منطقۀ ممنوعه‌ای قدم بگذارند، حاضرند دروغ بگویند، حاضرند ظلم کنند، حاضرند برخلاف عقیدۀ خودشان با مردم حرف بزنند؛ اِبایی ندارند، آنچه را که می‌گویند، سخنِ دل آنها و نوشتۀ لوح فکر آنها نیست، و آنها بنی‌عباسند؛ جریان دعوتِ عباسی به‌وجود می‌آید.

پیدایش دعوت عباسی از تشکیلاتی که اصل آن برای آل علی بود

… تشکیلاتی و سازمان‌دهِ واقعی بود، یک عنصر سازمان‌دهِ بسیار قوی و فوق‌العاده مسلط. این تشکیلات را در بین مسلمان‌ها و شیعه‌ها ابوهاشم به‌وجود آورده بود. محمدبن‌علی عباسی، رفت در تبعیدگاه ابوهاشم، اسرار ابوهاشم را از او گرفت، درحالی‌که ابوهاشم در حال مرگ بود؛ ولیدبن‌عبدالملک، ابوهاشم را تبعید کرده بود به یک نقطه‌ای دوردست، و کسی هم سراغ او نمی‌رفت، این محمدبن‌علی که جوان خیلی تیز و زرنگی بود ـ نوۀ عبدالله‌بن‌عباس ـ رفت پیش ابوهاشم و اسرارِ تشکیلات او را گرفت.[6] از آنجا اینها شروع کردند به اتصال و ارتباط با تشکیلاتی که آل علی درحقیقت این تشکیلات را به‌وجود آورده بودند. این یک نکته است که اصل تشکیلات برای خود آل علی است. (68/2/11)

شیوهٔ دعوت با دروغ، رشوه و کشتار افراد مظنون

این تشکیلات بنا می‌کنند کارکردن، اما حاضرند دروغ بگویند، حاضرند برخلاف عقیده حرف بزنند، حاضرند رشوه بدهند و رشوه بگیرند. ابراهیم امام، برادر بزرگ منصور که در جوانی مُرد، قبل از آنکه حکومت بر آل عباس مستقر بشود، [به ابی‌مسلم خراسانی] نوشت هر آدمی که پنج وجب قدش بود ـ یک بچۀ هفت هشت ده‌ساله ـ اگر به او ظنین شدی، بی‌دریغ او را بکُش. هرکسی که مورد تهمتت قرار گرفت، نابودش کن[8]؛ این شیوۀ بنی‌عباس است در دعوت. یک‌چنین شیوه‌ای، در آن‌چنان موقعیتی، و با آن ضعف اخلاقی و فکریِ اکثریت مردم در زمان اواخر خلافت بنی‌امیه، موفق و پیروز می‌شود، این یک امر طبیعی است.

مانع شدن در راه انقلاب صحیح حکومت اسلامی و آرزوی تشیع

امام صادق حاضر نیست دروغ بگوید، حاضر نیست ظلم بکند، حاضر نیست برخلاف حق حرف بزند، حاضر نیست حقوق دیگران را پامال کند، حاضر نیست وعده‌های پوچ و توخالی به مردم بدهد، اما رقبایش از بنی‌عباس حاضرند؛ لذا برای آنها حکومت در دسترس قرار می‌گیرد. آنها موقعیت و زمینه را فوراً تصرف می‌کنند و عایقی و حائلی و مانع بزرگی در طریق حکومت اهل‌بیت به‌وجود می‌آورند. کار به آنجا می‌رسد که می‌بینید؛ بنی‌عباس مانعی شدند در راه انقلاب صحیح حکومت اسلامی، مانعی شدند در راه تحقق آن آرزویی که تشیّع پای آن آرزو، سالیانی نشسته بود و اگر کسی در مسائل تاریخی غور کند، دقت کند، کاملاً برایش روشن می‌شود که اینها، یک چیزهایی است که پیش می‌آید در تاریخ، و کسی مقصر و مسئول و مؤاخَذ[11] نیست. (53/8/19) اگر کسی در زندگی شیعه و در زندگی ائمۀ شیعه علیهم‌السلام مخصوصاً امام صادق و امام باقر علیهماالسلام مطالعه کند، به‌طور قطع و اطمینان به این نتیجه خواهد رسید، شرایطی که برای حکومت یک خاندان انقلابی مثل امام باقر و امام صادق علیهماالسلام ضروری و حتمی …

روی کار آمدن با شعارهای علویان و پیمودن راه بنی‌امیه

… و هم با بنی‌عباس. (59/6/14) نهضت عظیم تشیّع که از روزگار امام مجتبی صلوات‌الله‌علیه مبارزۀ سیاسی پنهانی را آغاز کرده بود، توانست با تکان‌های شدید، حکومت ننگین بنی‌مروان را زایل کند و آرزو و امید یک حکومت الهی را در دل مردم مستضعفِ مسلمانِ آن روز زنده کند. بعد از رفتن بنی‌امیه، بنی‌عباس با شعارهای علویان روی کار آمدند، اما در عمل، بنی‌عباس هم کاری جز کارِ بنی‌امیه نکردند و راهی جز راهِ آنها نرفتند. و مبارزۀ ائمۀ ما علیهم‌السلام، مبارزۀ امام صادق و امام موسی‌بن‌جعفر و سپس علی‌بن‌موسی‌الرضا، دوباره آغاز شد که فصل عجیبی از تاریخ اسلام است. (59/6/30)

اختلافات داخلی مدعیان خلافت پس از مرگ هارون

بعد از مرگ هارون یک دورۀ جدیدی آغاز شد و آن دورۀ اختلافات داخلی در میان مدعیان حکومت و خلافت بود. (63/9/3) هارون که از دنیا رفت، امین ـ فرزندش ـ به حکومت رسید، مأمون در خراسان تحمل نکرد. جنگ بین این دو برادر مدت‌ها طول کشید که بالاخره با پیروزی سپاهیان مأمون بر سپاهیان امین، این جنگ پایان پذیرفت و امین کُشته شد. (59/6/30) بعد از آنکه امین به دست مأمون …

بازی خلفای عباسی با جامعهٔ اسلامی و بهره‌گیری از ترجمه برای بلندآوازگی خود

این اهرمن‌ها بودند که با جامعۀ اسلامی بازی کردند. اگر هم گفتند، ترجمه کردند، برای خاطر این بود که در ترجمه بنویسند در زمان حکومت حضرت خلیفۀ چندم عباسی، منصور یا هارون یا مأمون؛ برای اینکه نام خودشان را بالا ببرند. اگر به‌جای این‌همه فعالیت طبیعی و ریاضی و نجومی و ادبی و فقهی و تجویدی و غیره، اجازه می‌دادند که حکومت علوی سرِ کار بیاید، اجازه می‌دادند که امام صادق سرِ کار بیاید، نشاط‌ها و نیروها را امام صادق در اختیار بگیرد، ولو از لحاظ علمی، از لحاظ ادبی، از لحاظ این …

رد ادعای بهره‌گیری امام باقر (ع) از این نزاع

این حرفی هم که گفته میشود که امام صادق و امام باقر از فرصت دعوای بین بنی‌امیّه و بنی‌عبّاس [استفاده کردند]، این مال زمان امام باقر نیست؛ اصلاً آن زمان مطلقاً دعوایی نبوده. حضرت از سال ۹۵ تا ۱۱۴، نوزده سال در عین شدّت [زندگی کردند]؛ یعنی ایشان معاصر بودند با هشام و قبل از هشام با چند نفر دیگر از این افراد خبیث ظالم هتّاک بنی‌امیّه و بنی‌مروان. حضرت در مقابل اینها بودند و با وجود اینها این کارها را کردند؛ یعنی این قدرت تأثیرگذاری …

مرگ خفت‌بار خلفای عباسی معاصر امام هادی (ع) و تارومار شدن آنان

در زمان امامت آن بزرگوار شش خلیفه، یکی پس از دیگری، آمدند و به درک واصل شدند. آخرین نفر آنها، «معتز» بود که حضرت را شهید کرد و خودش هم به فاصله‌ی کوتاهی مُرد. این خلفا غالباً با ذلت مردند؛ یکی به‌دست پسرش کشته شد، دیگری به دست برادرزاده‌اش و به همین ترتیب بنی‌عباس تارومار شدند؛ به عکسِ شیعه. شیعه در دوران حضرت هادی و حضرت عسگری (علیهماالسّلام) و در آن شدت عمل روزبه‌روز وسعت پیدا کرد؛ قویتر شد.

ادامهٔ ساختار غلط بنی‌امیه و فسق و فساد خلفای عباسی

… مردم قبولش ندارند. مردم به او اعتقاد ندارند. (البته مردمی که سرشان به تنشان بیرزد.) درعین‌حال، با قهر و غلبه، بر مردم حکومت میکند. بنی‌امیّه، امامت را در اسلام به سلطنت و پادشاهی تبدیل کردند و هزار ماه - یعنی نود سال! - در دولت بزرگ اسلامی، حاکمیت داشتند. بنای کجی که بنی‌امیّه پایه‌گذاری کردند، چنان بود که بعد از انقلاب علیه آنان و سقوطشان، با همان ساختار غلط در اختیار بنی‌عبّاس قرار گرفت. بنی‌عبّاس که آمدند، به مدّت شش قرن، به عنوانِ خلفا و جانشینان پیغمبر، بر دنیای اسلام حکومت کردند. خلفا یا به تعبیر بهتر پادشاهان این خاندان، اهل شُرب خمر و فساد و فحشا و خباثت و ثروت‌اندوزی و اشرافیگیری و هزار فسق و فجور دیگر مثل بقیه سلاطینِ عالم - بودند. آنها به مسجد میرفتند؛ برای مردم نماز میخواندند و مردم نیز به امامتشان اقتدا میکردند و آن اقتدا، کمتر از روی ناچاری و بیشتر به خاطر اعتقادات اشتباه و غلط بود؛ زیرا اعتقاد مردم را خراب کرده بودند.

تلاش خلافت بنی‌عباس و بنی‌امیه برای حذف معارف اهل‌بیت از اذهان

… است؛ کار آسانی نیست و مقدّماتی دارد. کسانی که اهل فنّند، اهل حدیثند، اهل علوم وابسته به حدیثند، میدانند که مقدّمات این کار چیست. باید معیارهای درک حدیث، تلقّی و تحمّل حدیث و معیارهای صحّت و اعتبار حدیث، مورد توافق قرار گیرد. باید بر روی رجال حدیث توافق شود. در گذشته، عمدتاً دستگاه خلافت بنی عبّاس و مقداری هم بنی امیّه، طوری ترتیب دادند که معارف اهل بیت را از ذهنیّت دنیای اسلام بیرون کنند؛ لذا روایات آنان کم نقل شده است. محدّث، حدیث را نقل میکند و برای او فرقی ندارد که حدیث را از حسن بصری، از قتاده و از دیگران نقل میکند. چرا از جعفربن محمّد علیه الصّلاة و السّلام نقل نکند!؟ دستگاه خلافت امثال هارون، مأمون، معتصم، متوکّل و امثال اینهاست که مانع میشدند، راهها را میبستند، بعضی …

آغاز نهضت عباسیان علیه حکومت اموی با نام امام حسین (ع)

… عاشورا بیشتر معلوم میشود. از همان روز اوّلی که این حادثه اتّفاق افتاد، تأثیرات بنیانی آن، بتدریج معلوم شد. از همان روزها، عدّه‌ای احساس کردند که وظایفی دارند. ماجرای «توّابین» پیش‌آمد. قضایای مبارزات طولانی بنی‌هاشم و بنیالحسن علیهم‌الصّلاةوالسّلام پیش آمد. بعد، حتّی نهضت بنی‌عبّاس که علیه بنی‌امیّه به‌پا خاست، در اواسط قرن دوم هجری، در همه اطراف عالم اسلام آن روز، بخصوص در ایران و شرق ایران - خراسان - و غیره، با فرستادن دُعاتی، زمینه را برای ازاله حکومت ظالم، مستکبر و نژادپرست اموی، فراهم کردند. حتّی نهضت عبّاسیان هم که بالاخره به پیروزی رسید، با نام حسین‌بن‌علی علیه‌السّلام شروع شد.

اقتدار خلافت عباسی با سرکوب قیام‌ها و فتوحات در عصر امام کاظم (ع)

این مقطع ۳۵ ساله (از ۱۴۸ تا ۱۸۳ [هجرى])، یعنى دوران امامت حضرت ابی‌الحسن موسی‌بن‌جعفر (علیهما السّلام)، یکى از مهم‌ترین مقاطع زندگینامه‌ی ائمّه (علیهم السّلام) است. دو تن مقتدرترین سلاطین بنی‌عبّاس ‌- منصور و هارون ‌- و دو تن از جبّارترین آنان ‌- مهدى و هادى ‌- در آن حکومت میکرده‌اند. بسى از قیامها و شورشها و شورشگرها در خراسان، در افریقیّه، در جزیره و موصل، در دیلمان و جرجان، در شام، در نصیبین، در مصر، در آذربایجان و ارمنستان و در اقطارى[5] دیگر، سرکوب و مُنقاد[6] گردیدند و در ناحیه‌ی شرق و غرب و شمال قلمرو وسیع اسلامى، فتوحات تازه و غنائم و اموال وافر، بر قدرت و استحکام تخت عبّاسیان افزود.جریانهاى فکرى و عقیدتى در این دوران، برخى به اوج رسیده و برخى زاده شده و فضاى ذهنى را از تعارضات، انباشته و حربه‌اى در دست قدرت‌مداران و آفتى در هوشیارى اسلامى و سیاسى مردم گشته و میدان را بر عَلَم‌داران صحنه‌ی معارف اصیل اسلامى و صاحبان دعوت علوى، تنگ و دشوار ساخته است.

شباهت نقشهٔ کار دعوتشان با مبارزهٔ ائمه و تظاهر به پیروی از خط آل علی

… زندگی بنی‌العبّاس و مبارزات آنها و دعوت آنها مطالعه نکرده باشد، این تشبیه، [برای او] درست رسا و گویا نیست؛ همان‌جور چیزی در زندگی ائمّه (علیهم‌ السّلام) هم هست منتها با فرقهای جوهری در هدف بنی‌العبّاس و ائمّه و در روشهای آنها و ائمّه و در اشخاص آنها و ائمّه؛ امّا شکل کار و نقشه‌ی کار تقریباً به هم نزدیک است؛ لذاست که یک جاهایی هم می‌بینیم که این دو جریان با هم مخلوط میشوند، یعنی بنی‌العبّاس به‌خاطر نزدیکی روششان و تبلیغاتشان و دعوتشان با آل علی، در مناطق دورتر از حجاز و عراق این‌جور وانمود میکنند که همان خطّ آل علی هستند؛ حتّی «مُسوّدة»[9] که لباس سیاه را در طلیعه‌ی دعوت بنی عبّاس در خراسان و ری بر تن میکردند، میگفتند «هَذَا السَّوَادُ حِدَادُ آلِ مُحَمَّدٍ وَ شُهَدَاءِ کَربَلَاءَ وَ زَیدٍ وَ یَحییٰ»؛[10] میگفتند این لباسِ ماتم آل محمّد و ماتمِ شهیدان کربلا و ماتم زید و یحیی است، و حتّی عدّه‌ای از سرانشان خیال میکردند که دارند برای آل علی کار میکنند. یک‌چنین حرکتی در زندگی ائمّه بود، منتها همان‌طور که گفتیم با سه تفاوت عنصری در هدف، در روشها و در اشخاص. این معنای مبارزه‌ی سیاسی است در زندگی ائمّه (علیهم ‌السّلام).

ادعای وراثت خلافت از عباس عموی پیامبر در شعر مداحان

میگوید چطور چنین چیزی میشود که دخترزادگان، ارث عمو را ببرند؟ خب عموی پیغمبر، عبّاس، ارث دارد، و چرا دخترزاده‌ها که اولاد فاطمه هستند، میخواهند ارث او را ببرند؟ ببینید! دعوا سر خلافت است؛ یک جنگ حقیقی فرهنگی است، جنگ سیاسی است. در مقابلش فوراً شاعر طائیِ شیعیِ معروف -ظاهراً جعفر‌بن‌عفّان طائی- جواب میدهد میگوید:

تبعید، احضار، زندان و توطئهٔ قتل امام کاظم (ع) به دست چهار خلیفهٔ عباسی

… هادی عباسی ناراحت شد، دلش سوخت که فرزند پیغمبر را اینجور زیر فشار قرار میدهند، وساطت کرد، هادی عباسی منصرف شد. در زمان هارون هم که حضرت را در چند نوبت آوردند به بغداد و در جاهای مختلف زندان کردند و بعد هم در زندان سندیبن شاهک، و حضرت را به شهادت رساندند. شما ببینید در طول این سی و پنج سال، سی و چهار سال که موسی بن جعفر مشغول تبلیغ امامت و مشغول انجام وظیفه و مبارزات خودشان بودند، دفعات مختلف حضرت را آوردند. علاوه بر اینها، چندین بار خلفای زمان موسی بن جعفر حضرت را به قصد کشتن برایشان توطئه چیدند. مهدی عباسی پسر منصور، اولی که به خلافت رسید، به وزیر خودش یا به حاجب خودش - ربیع - گفت که باید یک ترتیبی بدهی که موسی بن جعفر را از بین ببری، نابود کنی؛ احساس میکرد که خطر عمده از طرف موسی بن جعفر است. هادی عباسی همان طوری که گفتم در اوایل خلافتش یا اول …

تلاش برای تحت‌الشعاع قرار دادن شخصیت امام کاظم (ع) پس از شهادت

… خرما و در زیربارسنگین غل و زنجیری که برگردن و بر دست و پای امام بسته بودند، امام بزرگوار و مظلوم و عزیز در زندان روحش به ملکوت اعلی پیوست و به شهادت رسید. البته باز هم میترسیدند، از جنازه‌ی امام موسی بن جعفر هم میترسیدند، از قبر موسی بن جعفر هم میترسیدند. این بود که وقتی که جنازه‌ی موسی بن جعفر را از زندان بیرون آوردند و شعار میدادند به عنوان اینکه این کسی است که علیه دستگاه حکومت قیام کرده بوده، این حرفها را میگفتند تا اینکه شخصیت موسی بن جعفر را تحت‌الشعاع قرار بدهند؛ آنقدر جوّ بغداد برای دستگاه جوّ نامطمئنی بود که یکی از عناصر خود دستگاه که سلیمان‌بن جعفر باشد - سلیمان‌بن جعفربن منصور عباسی، یعنی پسر عموی هارون که یکی از اشراف بنیعباس بود - دید به این وضعیت ممکن است که مشکل برایشان درست بشود، یک نقش دیگری را او به عهده گرفت و جنازه‌ی موسی بن جعفر را آورد؛ کفن قیمتی برجنازه‌ی آن حضرت پوشاند، آن حضرت را با احترام بردند در مقابر قریش، آنجائی که امروز به عنوان کاظمیین معروف هست و مرقد مطهر موسی بن جعفر در نزدیکی بغداد، دفن کردند و موسی بن جعفر زندگی سراپا جهاد و مجاهدت خودش را به این ترتیب به پایان رساند.

سخت‌گیری بیشتر بنی‌عباس بر امام صادق (ع) به سبب شناخت کار ائمه

به همین اندازه اکتفاء میکنم که امام صادق در دوران بنى‌امیه با همه‌ى آن شدت توانست تلاش خودش را ادامه بدهد و جمع یاران و دوستان خود را هر لحظه بیشتر کند. تا این‌که بنى‌عباس روى کار آمدند. دوران بنى‌عباس، دوران آزمایش سخت امام صادق بود؛ یعنى از دوران بنى امیه سخت‌تر. زیرا بنى‌عباس، منصور عباسى، سفاح، برادر منصور و دیگر کسانى که دور و بر اینها بودند روزگارى در کنار امام صادق، با دستگاه بنى‌امیه مبارزاتى داشتند و چون خود آنها از بنى‌هاشم بودند خصوصیات و ویژگیهاى کار امام صادق و ائمه را مى‌شناختند و لذا سخت‌گیرى مى‌کردند. امام صادق که در اواخر دوران بنى‌امیه این امکان را پیدا مى‌کرد که بیاید در منى در محشر عظیم مردم در منى بایستد و امامت خود را و استحقاق خلافت خود را به صداى بلند بیان بکند، در دوران بنى‌عباس این فرصت را هرگز پیدا نمى‌کرد و منصور عباسى و ابوالعباس سفاح که در …

تصاحب میدان مبارزه از سوی بنی‌عباس به‌عنوان جریانی فرصت‌طلب

… سیاسی‌اش و فرمان سیاسی‌اش در زمینۀ جهاد، روابط سیاسی، روابط داخل کشور و همۀ مسائل یکسان است، همه واجب‌الاطاعه است. امام صادق یک‌چنین تشکیلات عظیمی را به‌وجود آورده بود و با این تشکیلات و به کمک مردمی که در این تشکیلات بودند، با دستگاه بنی‌امیه مبارزه می‌کرد. البته سرگذشت امام صادق بسیار مهم و آموزنده است، هجده سال با بنی‌امیه و مدت طولانی دیگری با بنی‌عباس مبارزه کرد، در هنگامی‌که پیروزی او بر بنی‌امیه حتمی بود، بنی‌عباس به‌عنوان یک جریان مزاحم و فرصت‌طلب آمدند میدان را گرفتند و بعد از آن امام صادق هم با بنی‌امیه و هم با بنی‌عباس مبارزه کرد. (1359/6/14)

شعارهای آل علی بر زبان و عمل بنی‌امیه در رفتار

… را معرفی می‌کرد به‌عنوان امام و این خیلی جرأت می‌خواست. این حرفِ عادی‌ای نبود، حرفِ ساده‌ای نبود، این بزرگ‌ترین اعلان مخالفت بود دیگر؛ و این کار را امام صادق در دوران بنی‌امیه می‌کرد، آخر بنی‌امیه. در دوران بنی‌عباس نه، کار با تقیّه و کتمان انجام می‌گرفت؛ علت هم این بود که بنی‌عباس همان شعارهای آل علی را و اظهارات آنها را به زبان می‌آوردند، صورتشان صورت آل علی و عملشان عمل بنی‌امیه بود.