و امیرالمؤمنین (صلوات الله و سلامه علیه) در کتاب شریف نهجالبلاغه، بر روى این صفت تکبّر و در مقام علاج آن و زدودن آن مطالب عجیبى بیان فرمودهاند و کلمات دُرربارى از آن بزرگوار نقل شده[17] و زندگى آن حضرت هم مظهر همین عبودیّت براى خدا و در راه خدا بود. شاید بشود نقطهى مقابل آن کبر را، آن علوّ و استعلاء در وجود انسان را، عبودیّت دانست؛ حالت بندگى در مقابل خدا، حالت خضوع در مقابل پروردگار و حالت عبودیّت محض که پذیرفتن احکام الهى و تسلیم در مقابل خدا را به همراه دارد. این، خصوصیّت اولیاى الهى است و وجود مقدّس امیرالمؤمنین (علیه الصّلاة و السّلام) از همه کس بیشتر به این خصوصیّت آراسته بود و وجود آن بزرگوار از اوّل زندگى و از اوّل مبارزات آن بزرگوار در راه اسلام تا زمانى که پیغمبر خدا در جامعه حضور داشتند، و همچنین بعد از رحلت پیغمبر تا وقتى که حکومت و خلافت در اختیار آن بزرگوار قرار گرفت و همچنین در دوران خلافت و حکومت آن بزرگوار، در عین مبارزهى با طاغوتها و متکبّرین و مستکبرین صحنهى سیاست، با آن روحیهى استکبارى نیز که در درون انسانها هست، آن بزرگوار مبارزه میکرد. عمل شخصى او اینجور بود؛ در وجود خود آن بزرگوار خضوع و تواضع براى پروردگار و خشوع در مقابل پروردگار یک چیز عجیب و استثنائى بود و در دیگران هم این حالت را ایجاد میکرد.بندگی خدا
نامهای دیگر: بندگی، عبودیت، عبودیت خدا
توضیحتهیهشده با هوش مصنوعی
تسلیم و اطاعت انسان در برابر خدا و معنای آن.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم— ۱۳۶۸/۰۴/۱۰
سیر زمانی
از ۱۳۶۸ تا ۱۴۰۲۱۳۶۸۱۴۰۲
روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.
تعریف در کلام رهبر
غرض، روح عبادت، بندگی خدا است. برادران و خواهران! ما باید سعی کنیم روح بندگی را در خودمان زنده کنیم. بندگی یعنی تسلیم در مقابل خدا، یعنی شکستن آن بتی که در درون ما است؛ آن «من» که در خیلی جاها خودش را نشان میدهد؛ همین که منفعتت به خطر بیفتد، همین که حرفت را کسی قبول نکند، همین که چیزی مطابق میلت ــ ولو خلاف شرع ــ ظاهر بشود، همین که سر دوراهی قرار بگیری: یک طرف منافع شخصی، یک طرف وظیفه و تکلیف، در یک چنین تنگناها و بزنگاههایی، آن «منِ» درونی انسان سر بلند میکند و خودش را نشان میدهد. اگر ما بتوانیم این «منِ» درونی را، این هوای نفْس را، این فرعون باطنی خودمان را، این شیطانی که در درون ما است، مهار کنیم، یا اقلّاً یک قدری مهار کنیم، همهی امور اصلاح خواهد شد؛ و اوّلش امر خود ما؛ اوّل، خود ما آدم خواهیم شد و به فلاح خواهیم رسید. ماه رمضان، مقدّمهی این است. روزه، نمازِ باتوجّه، انفاقات، حتّی جهاد فیسبیلالله برای رسیدن به یک چنین دنیایی است که مردم بندهی خدا باشند. پروردگارا! به محمّد و آل محمّد ما را بندهی خودت قرار بده.مکرّر عرض کردهایم که سرّ مسئله در این است که انسان بتواند خودش را به عبودیّت الهى متّصف کند: عبد و تسلیم ارادهى خدا و حکم خدا و شریعت الهى؛ تسلیم بودن؛ لُبّ تمام دستورات و احکام و فرامین الهى و شرایع انبیا همین یک کلمه است و شاید پیغمبران خدا قبل از آنکه مقام نبوّت براى آنها انتخاب بشود و خداى متعال آنها را به نبوّت سرافراز کند، به عبودیّت سرافراز کرده؛ همچنان که حتماً همینجور است. در یک روایتى است که: اِنَّ اللّهَ اتَّخَذَ مُحَمَّدًا صَلَّى اللّهُ عَلَیهِ و آله عَبدًا قَبلَ اَن یَتَّخِذَهُ رَسولا؛[4] اوّل خداى متعال او را خلعت[5] عبودیّت پوشانید و بعد به مرحله و رتبهى نبوّت فائز[6] کرد؛ کأنّه این مقدّمهى لازم و شرط اصلى در هر تعالىاى و در هر اندازه تکاملى است؛ عبودیّت شرط اصلى است. البتّه عبودیّت هم مراحل دارد؛ آن مرحلهى پایین عبودیّت، آن چنان که امثال ماها بتوانیم در آن طمع بورزیم، همین است: خودمان را آمادهى اطاعت کنیم و از او بدانیم همه چیز را؛ نعمتهاى الهى را حقیقتاً نعمتها و موهبتهاى الهى بدانیم؛ فراوردهى قدرت و علم و توانایى خودمان ندانیم؛ بدانیم که ما هم وسیلهایم؛ ذهن ما، دست ما، عمل ما، سرپنجهى ما، تلاش ما، وسیلهاى است براى تحقّق ارادهى الهى. و حقیقتاً بندگان شایستهى خدا مثل امام بزرگوار ما (رضوان الله تعالى علیه) قدر ماه رمضان و قدر آن ساعات و ایّام را میدانستند و از آن، کمال استفاده را میبردند. ما ائمّهى معصومین (علیهم السّلام) را که زیارت نکردیم امّا یک رشحهاى[7] از رشحات همان عبادتها و توجّهها را انسان میتوانست در وجود مقدّس آن بزرگوار و امام عظیمالشّأن راحلمان مشاهده کند.شاهدها (۷۴ پاراگراف)
نفی بندگی نفس و قدرتهای ظالم با پذیرش بندگی خدا
… ]یعنی[ نفى بندگى خود، بندگى نفْس، بندگى شهوات بگیرید تا نفى بندگى قدرتها؛ قدرتهاى ظالمانه، قدرتهاى غاصب، قدرتهاى غیر الهى، قدرتهاى ستمگر بر انسانها و زورگوى نسبت به انسانها، نظامهاى جاهلى و ظالمانه که بر بشر حکومت میکند؛ زورگویىها به طور مطلق، هر زورگویى؛ تسلیم اینها شدن، یعنى بندهى اینها شدن با بندگى خدا نمیسازد. پس در اسلام و در غالب ادیان الهى که انسان را بندهى خدا میدانند و بندگى خدا را وظیفه و شأن انسان میدانند، این به معناى این است که هر طوق بندگى دیگر را باید انسان از گردنش باز کند. پس قبول بندگى خدا یعنى نفى بندگى هر قدرت دیگر و هر قطب دیگر. ببینید این چقدر چیز متعالى و بالایى است؛ و چقدر باعظمت است، باارزش است. آن کسانى که رابطه را، رابطهى پدر و فرزند میدانستند، هیچ چیزى مانع از بندگى آنها نسبت به هر عامل قدرتى و هر قطب قدرتى به طور قهرى نشد و نمیشد.پیوند با خدا و کار برای رضای او راز اصلی موفقیتهای ملت
مردم وظیفهی خودشان را بدانند: حضورشان در صحنه را حفظ کنند؛ آمادگى خودشان براى دفاع از انقلاب را در همهی میدانها حفظ کنند؛ این ارتباط و اتّصال محبّتآمیز میان خودشان و مسئولین را حفظ کنند؛ و بالاتر از همه، پیوند خودشان با خدا را که در طول این ده سال و قبل از آن، عامل اصلى براى پیروزیها بوده، حفظ کنند. عبودیّت الهى و عبودیّت در مقابل پروردگار و تسلیم در مقابل او و کار را براى رضاى خدا کردن، راز اصلى موفّقیّتهاى ملّت ما بود و امام ما که مظهر کامل این روحیه بود؛ این را باید حفظ کنیم. و مطمئنّاً فضل و لطف الهى با ما خواهد بود.من مجدّداً از همهی شما برادران و خواهران که زحمت کشیدید، این راههاى طولانى را طى کردید و تشریف آوردید، مخصوصاً از آقایان علماى محترم و ائمّهی محترم جمعه و خانوادههاى محترم شهدا و رزمندگان عزیز و فداکار صمیمانه …ارزش حضرت زهرا (س) و صدیقهٔ کبری بودن او به بندگی خدا
این مربوط به مسائل معنوی [است]. این مسائل معنوی تا حدود زیادی ارتباط پیدا میکند به فضایل عملی؛ به آنچه که از تلاش فاطمۀ زهرا ناشی میشود. مفت نمیدهند، بدون دلیل نمیبخشند. عمل انسان در حد بالایی تأثیر میکند در احراز فضایل و مناقب. (71/9/25) ارزش فاطمۀ زهرا سلماااللهعلیها به عبودیت و بندگی خداست. اگر بندگی خدا در فاطمۀ زهرا سلماااللهعلیها نبود، او صدیقۀ کبری نبود. (72/9/14) فاطمۀ زهرا سلماااللهعلیها صدیقۀ کبراست در میان صدیقین و صدیقات، کبرا یعنی بزرگترین صدیقه است این بزرگوار. (95/1/11)مقدم بودن عبودیت پیامبر بر رسالت و اعطای رسالت به سبب آن
اساس، بندگی خداست. نهفقط فاطمۀ زهرا سلماااللهعلیها بلکه پدر فاطمه هم ـ که مبدأ و سرچشمۀ فضایل همۀ معصومین، اوست. و امیرالمؤمنین و فاطمۀ زهرا سلاماللهعلیها قطرههایی هستند از دریای وجود پیغمبر ـ ارزشش پیش خدا بهخاطر عبودیت است؛ «اَشهَدُ اَنَّ مُحَمَّداً عَبدُهُ وَ رَسولُهُ» اول عبودیت اوست؛ بعد رسالت او. اصلاً رسالت ـ این منصب والا ـ به او داده شد، بهخاطر عبودیت؛ چون خدا صنیعِ دست و مخلوقِ خود را میشناسد...در علم خدای متعال معلوم است که عمل من و شما چیست. ما درمقابل گناه و هوس و پول و نام نیک قرار میگیریم؛ آیا بهخاطر بهدستآوردن اینها حاضریم از شرف و ایمان و تکلیفِ خود و امر و نهی الهی دربارۀ خود صرفنظر کنیم یا …عبودیت کامل در عمل فردی و در ساخت جامعه و نظام حکومت، خط اصلی سوم
سوم، عبودیت کامل و بیشریک درمقابل پروردگار. عبودیت در کار فردی، عمل فردی، در نماز که باید قصد قربت داشته باشد، تا عبودیت در ساخت جامعه، نظام حکومت، نظام زندگی مردم و مناسبات اجتماعی میان مردم بر مبنای عبودیت خدا. که اینهم تفصیل و شرح فراوانی دارد.اطاعت از نظام اجتماعی باطل، عبادت غیر خدا حتی با نام مسلمانی
… سردمداران نظامهای باطل و طاغوتی و کفرآمیز، انسانهایی را که در سایه این نظامها دارند زندگی میکنند، میکشانند بهسمت جهنم. و اگر این نظام یک نظام غیر خدایی است، کشانندگان این نظام، همان کسانی هستند که اطراف تور را گرفتند و دارند میبرند به یک طرفی. پس اطاعت از هر نظام اجتماعیِ باطل و غلط و غیر الهی، عبادت غیر خداست، ولو اسمش هم مسلمان باشد و نمازش را هم بخواند. (71/1/26)یکسانی همهٔ موجودات عالم در بندگی خدا
ببینید چطور تمام عالم را به دو صف تقسیم میکند. یک صف، صف خدا؛ یک صف، صف موجودات دیگر. در این صفِ دیگر، همۀ ذراتِ عالم بندگان خدایند در حدّ واحد. میخواهم بگویم از لحاظ بندگیِ خدا، بین دو موجود عالم هیچ امتیازی نیست. ازاینجهت که بندۀ خدا هستند، ازاینجهت که تحت قدرت و در قبضۀ خدایند، همه یکسانند، همه! حتی بزرگترین موجود عالم، عزیزترین و ارزشمندترین انسان تاریخ؛ یعنی وجود مقدس نبیاکرم صلیاللهعلیهوآله، از لحاظ بندۀ خدا بودن، تحت اختیار خدا بودن، عبد خدا بودن، مثل همۀ ذرات دیگر وجود است. همان اندازهای که آنها تحت اختیار خدایند، همان اندازه هم پیغمبر تحت …عبودیت خدا، پدیدآورندهٔ تقوا در روح انسان
… ما رو این کلمه است؛ ﴿يا اَيُّهَا النّاسُ﴾ هان ای انسانها، ﴿اُعبُدوا رَبَّكُم﴾ عبادت و عبودیت کنید پروردگارتان را که یکی است، ﴿الَّذى خَلَقَكُم﴾ آنکه آفرید شما را، ﴿وَ الَّذينَ مِن قَبلِكُم﴾ و همۀ گذشتگانتان را، ﴿لَعَلَّكُم تَتَّقونَ﴾ مگر که تقوا پیشه کنید؛ یعنی این عبادت، این عبودیت، موجب تقواست. یکی از چیزهایی که تقوا را، آن حالت نیکِ جالب را ـ تشریح کردم برایتان که تقوا یعنی چه ـ آن حالت مصونیت از گناه را، در روح، در انسان، بهوجود میآورد، عبودیت خداست. لذا در جامعهای که همۀ مردم بندۀ خدا هستند و جامعه شکل بندگی خدا دارد، در آن جامعه، تقوا هرچه بخواهی فراوان است. هرچه تقوا بخواهی فراوان، قحط تقوا نیست مثل روزگار ما!ناتوانی هر کس از ادای حق عبادت پروردگار، سبب استغفار
… عنایت میکند. حتّی اولیای الهی، حتّی پیغمبر خدا، از مغفرت الهی بینیاز نیستند: لِیَغفِرَ لَکَ اللَهُ ما تَقَدَّمَ مِن ذَنبِکَ وَ ما تَأَخَّر.[2] این مغفرت به خاطر این است که حقّ اطاعت و عبادت پروردگار را احدی نمیتواند به جا بیاورد؛ استغفار به خاطر این است. ما عَبَدناکَ حَقَّ عِبادَتِک؛[3] هیچ کس نیست که بتواند حقّ عبادت پروردگار را، حقّ بندگی را، آنطور که شایستهی او است، به جا بیاورد؛ هرچه مجاهدت هم بکند، نمیتواند؛ این استغفار به خاطر این است. ما که خب گرفتاریم؛ امثال بنده، سر تا پایمان گرفتاری و خطا و مشکلات روحی و معنوی و قلبی و عملی و همه چیز است؛ لذا احتیاج داریم به استغفار؛ همهی ما باید استغفار کنیم. [ماه رجب] ماه دعا است، ماه توسّل است. خوشبختانه دعاهایی که در این ماه از ائمّهی هدیٰ (علیهم …سعادت واقعی در بندگی درست در همهٔ زندگی
اوّلاً ماه رجب است، فرصت بندگى است. همهى عرض و طول زندگى ما میتواند زمینهاى باشد براى بندگى درست، که سعادت واقعى هم در همین است. بعضى از مناسبتها، فرصتهاى ما را افزایش میدهند، که از جمله ماه مبارک رجب است. خودمان را آماده کنیم، براى هم دعا کنیم که خداوند توفیق بدهد در این ماه و ماه شعبان و ماه مبارک رمضان خودمان را بسازیم، یک قدم پیش برویم، بالا برویم.بندگی خدا در اسلام در برابر ادعای فرزندی خدا در برخی ادیان
بنده سالها پیش در نماز جمعهی تهران، ده پانزده جلسه راجع به همین بحث آزادی صحبت کردم؛ آنجا به یک مطلبی اشاره کردم و گفتم ما در اسلام، خودمان را بندهی خدا میدانیم؛ اما بعضی از ادیان، مردم و خودشان را فرزند خدا میدانند. گفتم این یک تعارف است؛ فرزند خدا هستند و غلام هزاران انسان، غلام هزاران شیء و شخص! اسلام این را نمیگوید؛ میگوید فرزند هر کس میخواهی، باش؛ فقط باید غلام خدا باشی، غلام غیر خدا نباید باشی. عمدهی معارف اسلامی که در باب آزادی وجود دارد، ناظر به همین نکته است.عبودیت خدا هدف خلقت و قیام به قسط مقدمهٔ آن
… حکم میکند بر اینکه هدف ارسال رسل و انزال کتب و آمدن بیّنات - یعنی حجتهای متقن و غیر قابل تردیدی که پیغمبران ارائه میدهند؛ کتاب، یعنی منشور ادیان در مورد معارف، احکام و اخلاقیات؛ میزان، یعنی آن سنجهها و معیارها - قیام به قسط بوده است؛ «لیقوم النّاس بالقسط». البته شکی نیست که قیام به قسط و همهی آنچه که مربوط به زندگی دنیائی، اجتماعی و فردی افراد است، مقدمهی آن هدف خلقت است: «و ما خلقت الجنّ و الانس الّا لیعبدون»؛[2] یعنی عبودیت. اصلاً هدف خلقت، عبد خدا شدن است؛ که بالاترین کمالات هم همین عبودیت خداست. لیکن در راه رسیدن به آن هدف، هدف نبوتها و ارسال رسل است؛ که از جملهی آن، آن چیزی است که این آیه به آن تصریح میکند. البته تصریحات دیگری هم در آیات قرآن هست که به سایر اهدافِ ارسال رسل اشاره میکند، که اینها با یکدیگر قابل جمع است. پس هدف شد عدالت. هدف نظامسازی، هدف تمدنها، هدف حرکت بشر در محیط جامعه، شد عدالت. در …احساس مقام عبودیت و حضور در محضر خدا در جایگاه مسئولیت
آنچه که به نظر من در این دیدار و امثال این دیدار در درجهی اول اهمیت قرار دارد، این است که ما در این نقطهای که به عنوان مسئول حضور داریم، خودمان را در مقام عبودیت پروردگار و در محضر خداوند و مسئول در مقابل تکالیف الهی احساس کنیم؛ این اصل قضیه است.درخواست از خدا و گرفتن از او مایهٔ تعالی روح و تقویت عبودیت
… خزائن ملکوت الدّنیا والاخرة قد اذن لدعائک و تکفّل لاجابتک»؛[2] خدای متعال که همهی قدرت آسمان و زمین در قبضهی توانایی اوست، به تو اجازه داده که با او دعا کنی و حرف بزنی و از او بخواهی. «وامرک أن تسأله لیعطیک»؛[3] از او مطالبه کنی تا او هم به تو عطا کند. این رابطهی درخواست کردن و گرفتن از خدا، مایهی تعالی روح انسان است و همان تقویت کنندهی روح عبودیت است. «و هو رحیم کریم لم یجعل بینک و بینه من یحجبک عنه»؛[4] خدای متعال بین خودش و تو، واسطهای، فاصلهای و حجابی قرار نداده است. هر وقت با خدا شروع کنید به سخن گفتن و عرض نیاز کردن، خدای متعال صدا و درخواست شما را میشنود. با خدا همیشه میشود همزبان شد، میشود گفتگو …لزوم دنبال کردن بندگی خدا بهعنوان نتیجهٔ تمجید از حضرت زهرا (س)
برادران و خواهران عزیز! من و شما باید دنبال عبودیت خدا باشیم. تمجید از فاطمهی زهرا نتیجهاش باید این باشد. شما برادران عزیز مداح کسانی هستید که از زبان و حنجرهی شما امواج نورانی و معطر مدیحهی دختر پیغمبر و ائمهی هدی (علیهمالسلام) ساطع میشود و در دل مخاطبانتان مینشیند؛ این خیلی ارزش است. الان بیستوچند سال است که ما این جلسه را با همین دوستان آقای سازگار و …افتخار پیامبران به بندگی خدا و تعلیم راه بندگی به بشر
… متعال در توصیف پیامبران و راهنمایان بشر و کسانی که پرچم هدایت و ارشاد نسلهای انسانی را بر دوش داشتند، از جمله این خصوصیات را بیان میکند: اینها - طبق خصوصیات ذکر شده در قرآن - امام و پیشوای هدایتند و از سوی خداوند، کار نیک و عمل به خیرات به آنها وحی میشود؛ اقامهی صلات و ایتاء زکات میکنند و افتخار بزرگشان این است که بنده خدا هستند و با عمل خود، راه بندگی را به بشریّت تعلیم میدهند.ارزیابی خود بهعنوان بندهٔ ضعیفی با مسئولیتی سنگین
من در پیشگاه خداوند خودم را بندهی ضعیفی ارزیابی میکنم. این چیزی که میگویم، نه تعارف است، نه مجامله. حقیقت مطلب این است. من بندهی ضعیفی هستم که مسؤولیت سنگینی بر دوشم گذاشته شده است و تلاش میکنم انشاءاللَّه آنچه را که بر عهدهی من است، انجام دهم.عبودیت خدا بزرگترین تعریف انسان در معیار اسلامی
بزرگترین تعریف برای یک انسان - در معیارهای الهی و اسلامی - عبودیت خداست. «اشهد انّ محمداً عبده و رسوله»، «رسول» را بعد از «عبد» ذکر میکند.[9] امیرالمؤمنین این است. معنای ولایت در اصطلاح و استعمال اسلامی، این است؛ یعنی حکومتی که در آن، اقتدارِ حاکمیت هست، ولی خودخواهىِ سلطنت نیست، جزم و عزم قاطع هست - که «فاذا عزمت فتوکل علیالله»[10] - اما استبداد به رأی نیست. کسانی که با حکومت و با ولایت اسلامی، دشمنی میکنند، از این …آفرینش جن و انس برای رسیدن به مرتبهٔ عبودیت
بشر خصوصیتش این است که مجموعه انگیزهها و غرایز متضادّی است و مکلّف است که در خلال این انگیزههای گوناگون، راه کمال را بپیماید. به او آزادی داده شده، به خاطر پیمودن راه کمال. همین آزادی با این ارزش، برای تکامل است؛ کمااینکه خود حیات انسان برای تکامل است: «و ما خلقت الجنّ و الانس الاّ لیعبدون»[4] . خداوند جنّ و انس را آفریده، برای رسیدن به مرتبه عبودیّت او که مرتبه بسیار والایی است. آزادی هم مثل حقِّ حیات است؛ مقدمهای برای عبودیّت.گسترهٔ عبودیت فراتر از عمل شخصی تا عمل اقتصادی و سیاسی
اشتباه آن کسانى که در گذشته، مسائل سیاسى را از تبلیغ کنار میگذاشتند، در این بود که عبودیّت را منحصر میکردند به منطقهى فردى؛ اشتباهشان در اینجا بود؛ آنها اینجا را غلط میفهمیدند و غلط عمل میکردند. بله هدف، کشاندن مردم به عبودیّت است، منتها عبودیّت، یک منطقهى وسیعى در زندگى انسان دارد؛ آن منطقه به عمل شخصى منحصر نیست. وقتى که عمل جامعه، عمل یک مجموعهى عظیم انسانى و مردم یک کشور، عمل اقتصادى، عمل سیاسى و موضعگیریهاى سیاسى، مشمول بحث عبودیّت شد، آن وقت دعوت شما هم میتواند شامل این مسائل باشد و باید باشد، چارهاى ندارید؛ باید اخلاق بگویید، اخلاق سیاسى هم بگویید؛ [باید] اخلاق و معنویّت بگویید، تحلیل سیاسى هم بدهید؛ دشمن درونى را که نفْس امّاره یا شیطان رجیم است، معرّفى بکنید؛ دشمن اجتماعى را هم ــ که شیطان بزرگ است یا شیطانهاى گوناگونند ــ معرّفى کنید؛ ایادى شیطان و اَذناب[18] …موفقیت ملت و فرد در گرو بهبود رابطه با خدا و افزایش عبودیت
… پیدا میکند؛ متوجه میشوید که این دست خداست و تصرّف پروردگار در دلها و جانهاست و این خنثی کردن نقشههای دشمن به وسیله تدبیر و اراده الهی است. این نقش عظیم و حیاتی را که نقش اصلی در عالم وجود است، باید در همه مراحلِ زندگیمان در نظر داشته باشیم. آحاد ملت؛ مسؤولین کشور و کسانی که برای خودشان در این جامعه و کشور و روی این کره خاکی، شأن انسانی صحیح و شأن اسلامی حقیقی قائلند، باید به این اراده الهی و این تصرّف الهی در دلها و جانها ایمان داشته باشند و بدانند که کارها با قدرت و اراده الهی پیش میرود و در این رهگذر، ملت و شخصی موفّق است که رابطه خودش را با خدای متعال روز به روز بهتر کند و عبودیّت را در مقابل پروردگار، روز به روز بیشتر و روشن تر و شفّافتر نماید.تقویت عبودیت و هجرت الی الله در حج
اصل، این است. ما، در حج باید سعی کنیم عبودیّت را در خودمان تقویت کنیم. هجرت الیالله کنیم. حج را قبول و مقبول درگاه پروردگار قرار دهیم. چگونه ممکن است حجّ ما مقبول باشد؟ وقتی که این حج، ما را به خدا نزدیک کند. در روایتی نقل شده است که «اگر میخواهید بدانید آیا حجّ شما قبول شده است یا نه، ببینید گناهانی را که مرتکب میشدید، بعد از حج کنار گذاشتید یا …پیوند عبودیت خدا با عمل به سخنان وحی
… درست کردند و گفتند این در مقابل قرآن! اما فقط خودشان گفتند و آن گواهان و داوران هرگز پیدا نشدند که بگویند بله این سخن هموزن سخن قرآنی است. ولذا وقتی یک نفر اهل فن بگوید چنین چیزی در طول این چهارده قرن پیدا نشده خیلی مهم است! و این آیه چنین چیزی را میگوید. پس بنابراین: مضمون دو آیه قبل اینست که ما که از شما خواستیم عبودیت خدا را بکنید عبودیت خدا یک رابطهی مستقیمی با سخنان وحی که این پیغمبر ما بر شما عرضه میکند دارد و باید بر طبق این سخنان عمل کنید تا بتوانید عبودیت واقعی خدا را انجام دهید. حالا اگر شما در پاسخ به این دعوت ما بگوئید ما این حرفهایی را که این آقا آورده مطمئن نیستیم از طرف خدا باشد، اگر خودتان اهل کار هستید خودتان و اگر خودتان نیستید بروید به سراغ کسانی که اهل این کارند یک سوره و لو سورهی کوچکی مثل این سورهها را که ما آوردیم …پیوند دعوت قرآن با عبودیت در تعبیر «عبدنا»
اینجا در عبارت عبدنا یک لطفی هست و آن اینکه در دو آیه قبل، رابطهی دعوت با عبودیت است.معرفی پیامبر (ص) بهعنوان نمونهٔ عینی عبد خدا
«یا ایها الناس اعبدوا ربکم.» عبودیت کنید پروردگارتان را، گویی این سؤال پیش میآید که عبودت چگونه چیزی است؟ و عبد خدا چه انسانی است؟ آنوقت نمونهی عینی نشان داده میشود: «نزلنا علی عبدنا». عبد یعنی همین کسی که اکنون در مقابل چشم شماست، تجسد و تجسم عبودیت همین کسی است که دارد این آیات را از سوی ما برای شما فرو میخواند. (وجود مقدس پیغمبر). «عبدنا» در حقیقت اشاره به این است که دعوت ما را که قبلاً گفتیم «اعبدوا ربکم» عبودیت کنید خدای خود را، یعنی حرکت کنید به سمت آن جایگاهی که این انسان والا و برجسته و شجاع به امانت و به صداقت و پاکی و زیبائیهای معنوی در آن قرار دارد که در دو …لزوم بندگی خدای آفرینندهٔ انسان و قراردهندهٔ زمین و آسمان
اما آیه دوم که دنبالهی این آیه است و مقدار زیادی دربارهی آن صحبت کردیم، که امروز انشاءالله سخن را به پایان میبریم این است: «الذی جعل لکم الارض فراشاً»[2] : آن که زمین را برای شما بستری قرار داد و این «الذی»، عطف به «الذی خلقکم» آیه قبل است، یعنی بندگی و عبودیت کنید خدایی را که شما و گذشتگان شما را آفرید و زمین را برای شما بستری قرار داد، «والسماءَ بناءً» و آسمان را بنایی استوار قرار داد. که شرح تفضیلی آن را جلسهی قبل برای شما دادم. «و انزل من السماء ماءً» و از آسمان آبی بر زمین فرو بارید. این همکاری و هماهنگی قوانین طبیعت میان زمین و آسمان معلول همکاری و تجارب چندین عامل زمینی و آسمانی است: تابش خورشید بر دریاها، تبخیر آب دریاها، بعد تشکیل …گرایش فطری به منبع علم و قدرت، پایهٔ بندگی خدا
… و منطقی و قانع کنندهای دارد، آیا در مقابل او احساس خضوع نمیکنید؟ حالا اگر این استاد نه در یک علم و در چندین دانش این خصوصیت را داشته باشد، در مقابل او چگونه احساس خضوع میکنید؟ این تسلیم ارزشهای برتر شدن خصیصهی فطری انسان است و یکی از ارزشهای برتر دانش است. حالا از دانش فراتر برویم: کسی که یک قدرت فوقالعاده، یا یک توانائی جشمانی، یا یک توانائی و تسلط روحی مثلاً دارد، انسان راحت خود را در دسترس او قرار میدهد و در مقابل او احساس خضوع میکند. پس این گرایش به منبع علم و منبع قدرت یک امر فطری انسان است، و وقتی شما تشخیص میدهید ذات مقدس پروردگار منبع لایزال علم است، لازمهاش عبودیت و بندگی پروردگار انسانی را درک بکنند. و آنچه که تا امروز از وجود انسان کشف شده در زمینههای مختلف: جسمانی و زیستی، و بیولوژیک، و بافتهای مغز روحیات و جهات گوناگون روانشناختیاش یک قطرهای در مقابل دریاست و این دانشمندان بخشهای مختلف انسانشناسی صراحتاً بیان میکند. اگر کسی یک بستهبندیای از دانش …استدلالی بودن عبودیت خدا به سبب کانون علم و قدرت بودن او
… قدرتی که توانسته است این مغز را با این همه اسرار و شگفتیها و توانائیها بوجود بیاورد، این همان قدرتی است که انسان اگر عالم باشد بطور قهری در مقابل او خاضع میشود، و هرچه علم انسان و معرفت انسان و تنبه انسان بیشتر باشد خضوعش در مقابل این قدرت بیشتر خواهد بود. حالا این فقط علم و قدرت خداست و ما در مقولات دیگر وارد نشدیم، لهذا رشتهی سخن گم نشود، گفتیم که آیه قرآن میگوید: در عبودیت، برای خدا شریک انتخاب نکنید، زیرا شما که خدا را عبودیت میکنید، برای این عبودیت و بندگی خودتان استدلال دارید و میگویید: چون او مرکز جوشان علم و کانون قدرت است من بطور قهری در مقابل او احساس خضوع دارم و از او اطاعت میکنم، پس عبودیت خدا تابع یک استدلالی است. ولذا اگر خواستید غیر از خدا را عبودیت بکنید، چه استدلالی دارید؟ آن کسانی که در عبودیت برای خدا شریک قرار میدهند، استدلال و منطق و توجیه قانع کننده برای فطرت و برای عقلشان کدام است؟ چگونه ممکن است برای خدا در عبودیت شریک قرار بدهد؟ در حالی که آن شریک، خصوصیات …تسلیم چشمبسته در برابر مکتبهای بشری، بندگی سردمداران آن
… شدن است در حالی که سردمداران اصلیاش مرده بودند، اما سردمداران زنده و آنهایی که کارگردانها و متولیان نظام در هر زمانی بودند، یا سردمداران نظامهای غربی و همین دموکراسی و حقوق بشر جعلی که اسمش را گذاشتند آزادی و در باطن به هیچوجه آزادی نیست، بلکه اسارت است. آن کسانی که چشم بسته تسلیم این تفکر میشوند. در حقیقت دارند عبودیت میکنند و کسانی که گردانندگان و سردمداران این تفکرند. این هم عبودیت غیر خداست، چون آن کسی که این حرفها را آورده و این فکر را برای بشر به عنوان سرمشق و دستورالعمل مطرح میکند او غیر از خداست، پس اطاعت از آن سخن، عبودیت کردن و بندگی کردن غیر از خدا و پذیرفتن یک بندی است بر دست و پا و بر ذهن انسان.نترسیدن از هیچ قدرتی جز خدا، راز اصلی عبودیت پیامبر
… روز راحتى، در روزى که دشمن انسان را محاصره کرده است، در روزى که دشمن با همهى عظمت، خودش را بر چشم انسان و وجود انسان تحمیل میکند و در همهى حالات، خدا را به یاد داشتن، خدا را فراموش نکردن، به خدا تکیه کردن، از خدا خواستن؛ این آن درس بزرگ پیغمبر است به ما. خداى متعال در همهى صحنهها به یاد پیغمبر بود، و رسول اکرم در همهى صحنهها از خدا استمداد کرد، از خدا خواست و از غیر خدا نترسید و نهراسید؛ راز اصلى عبودیّت پیغمبر در مقابل خدا این است؛ غیر خدا را ــ هیچ قدرتى را ــ در مقابل خدا به حساب نیاوردن، از او واهمه نکردن، راه خدا را به خاطر اهواء دیگران قطع نکردن.