رفتن به محتوای اصلی

دین‌داری

نام‌های دیگر: دینداری، تدین

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

پایبندی فرد و جامعه به دین و اثر آن در کار و زندگی.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در دیدار کارکنان نهاد ریاست جمهورى— ۱۳۶۸/۰۵/۱۸

سیر زمانی

از ۱۳۶۸ تا ۱۴۰۴
۱۳۶۸۱۴۰۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

البتّه توصیه‌ى برادرانه که زیاد است، و شما هم در طول این روزهاى سمینار، دیگر قاعدتاً زیاد گفته‌اید و شنیده‌اید و بارها بنده هم در جمعهاى شما آقایان تکرار کرده‌ام؛ شاید دیگر تکرار آن لازم نباشد. توجّه داشته باشید آقایان سفرا! در کشورهایى که تشریف دارید، چهره‌ى شما چهره‌ى انقلابی و چهره‌ى یادآور امام با همان خصوصیّاتى که دنیا از امام می‌شناسد باشد؛ محیط سفارت محیط تدیّن باید باشد؛ متدیّن. این تعبیرات غیر متدیّن را بگذارید کنار که بله، بچّه‌ها بچّه‌هاى متعهّدى هستند، بچّه‌هاى مثلاً خوبى هستند؛ بله خیلى خب، متعهّد، انقلابى، مبارز، امّا متدیّن باید باشند. متدیّن یعنى آن کسى که گناه نمیکند؛ سعى‌اش بر این است که گناه نکند، سعى‌اش بر این است که وظایف شرعى‌اش را با دقّت و موبه‌مو انجام بدهد؛ زن یک ‌جور، مرد یک ‌جور؛ این [وظیفه‌ی یک] متدیّن است؛ یعنى ملاحظه‌کننده‌ى جمیع وظایف شرعىِ رساله‌اى؛ باید رعایت کنید در محیط سفارت؛ یعنى سفارت باید یک محیط کاملاً اسلامى باشد، مثل محیط داخل ایران و محیط‌هاى تدیّن. هر کس وارد آنجا میشود، از نماز و نیاز و دعا و ذکر و صدق و خوش‌اخلاقى و محبّت و احترام و همکارى و کارراه‌اندازى، خوب کار کردن، پُر کار کردن، صمیمانه کار کردن، با چهره‌ى بشّاش کار کردن، با مردم، با مراجعین، بخصوص با محتاجین از مراجعین، منصفانه برخورد کردن، عادلانه برخورد کردن، مسائل شخصى را مطرح نکردن، خداى ناکرده دچار هیچ نوع طمع مادّى و پولى نشدن و از این چیزها، این‌ قدر باید ببیند که باور کند شما مسلمانید. جاذبه‌ى تدیّن، بزرگ‌ترین جاذبه‌ها است. شما در یک کشورى همین ‌قدر که متدیّن باشید، اهل آن کشور، ایرانیان ساکن آن کشور، مراجعین به شما، اینهایى که از اینجا مى‌آیند، آنهایى که از آنجا میخواهند بیایند، دولتى‌ها، مردم، هر کدام به شما مراجعه کردند در دلشان میگویند: به‌به! آدم حظ میکند وقتى در محیط سفارت وارد میشود؛ این‌‌جورى باید باشید؛ مردتان این‌‌جور باید باشد، زنتان این‌‌جور باشد، کارمندتان این‌‌جور باشد، آشپزتان این‌‌جور باشد، معاونتان این‌‌جور باشد؛ محیط، محیط اسلامى [باشد]. یاد نگیریم چیزهاى غیر اسلامى را از غیر مسلمین؛ چیزهایى که اسلام با آنها مخالف است، یادگرفتنى نیست؛ شما بالاتر از این هستید و باید باشید که خداى ناکرده تحت تأثیر این چیزها قرار بگیرید.
همه‌ى آن حرفهایى که راجع به علم و مانند این حرفها گفتیم، آن‌ وقتى معنا پیدا میکند که این عالِمى که شما درست میکنید، متدیّن باشد؛ وَالّا اگر عالِم بى‌تدیّن بخواهید، خب هست؛ (اگر) بروید در آمریکا، انگلیس، فرانسه، آن ‌قدر علماى بزرگ، دانشمندان عالى‌مقامى که حالاحالاها مانده که شماها به آنها برسید هستند، امّا خب بى‌دین، ضدّ دین، ضدّ آرمانهاى ما، ضدّ اهداف ما؛ مگر ما میخواهیم آن‌‌جورى درست کنیم؟ جمهورى اسلامى مگر میخواهد عالِم بى‌دین درست بکند؟ نه آقا. هر کسى در دانشگاه ــ فرق نمیکند این بساط شما، تشکیلات شما، یک تشکیلات پزشکى است (یا غیر آن)؛ هیچ تفاوتی نمیکند ــ فکرش این باشد که «ول کنید این حرفها را، حالا بگذارید درسشان را بخوانند»، این فکر، غلط است، این فکر، مردود است؛ درسشان را باید بخوانند با تدیّن. تدیّن که یک چیزى نیست که یک زمانى برایش بگذاریم و بگوییم خب، حالا این مدّت را درس بخواند، بعد شروع کند به تدیّن! تدیّن که این (طور) نیست. تدیّن جزو وجود انسان است، جزو ذهن انسان است، با انسان رشد میکند، شکوفایى پیدا میکند، در تمام حرکات انسان اثر میگذارد. دین که بیگانه‌ى از زندگى نیست. دین در یک کلمه حرف زدن، در یک اشاره، در یک موضع‌گیرى تأثیر میگذارد. مگر آدمى که معتقد به دین است، میتواند یک مدّتى بى‌دین زندگى کند؟ محیط دانشگاه باید محیط دینى باشد؛ باید این را تأمین کنیم، و این نمیشود مگر اینکه شما که رؤسا هستید، صددرصد با تعصّب دینى و انقلابى (کار کنید). از کلمه‌ى تعصّب نترسید؛ تعصّب جاهلى بد است، تَعَصُّبَ الجاهِلِیَّة؛[7] عصبیّت جاهلى بد است؛ عصبیّتى که از روى جهالت نباشد، خیلى هم خوب است؛ معناى عصبیّت، جهالت نیست. پایبندى شَدید، اصرار بر اینکه باید دین حاکمیّت پیدا کند و چترى بر زندگى محیط دانشگاهى بزند، وظیفه‌ى شما رؤساى دانشگاه‌ها، مسئولین دستگاه‌هاى دانشگاهى کشور، بیش از همه آقاى وزیر و معاونین ایشان و مسئولین و بعد هم رؤساى دانشگاه‌ها و رؤساى دانشکده‌ها است.
آن نکته‌ى اصلى در باب سپاه این است که سپاه بلاشک در طول جنگ، عنصر مؤثّر و تعیین‌کننده‌ى جنگ بود و اکثر فتوحاتى که ما از اوّل تا آخر جنگ داشتیم، با نام سپاه همراه است؛ یا منحصراً مال سپاه بوده یا سپاه در آنها نقش اصلى را یا نقش مهم را ایفا کرده. خب، این براى چه بوده؟ واقعاً این یک سؤالى است که پاسخ به آن ــ که البتّه پاسخش هم براى همه‌ى شما واضح است ــ ممکن است براى بسیارى از آیندگان ما واضح نباشد؛ لکن همین پاسخ، راز استمرار پیروزى در صحنه‌ى مبارزه‌ى بزرگى است که ما همچنان درگیر آن هستیم. علّت این پیروزى‌ها، علّت این پیشرفتها چه بود؟ پاسخ در یک کلمه است: فداکارىِ ناشى از تدیّن انقلابى؛ یعنى تدیّن انقلابى؛ همین. تدیّن منهاى روحیه‌ى انقلابى، با گوشه‌گیرى و انزوا و عدم تحرّک هم میسازد، امّا تدیّن با روحیه‌ى انقلابى که همان دین خالص و ناب و صحیح و قرآنى است، یک روحیه‌اى و یک حالتى را با خودش همراه دارد که فداکارى در آن هست، ایثار در آن هست، ابتکار در آن هست، کوچک شمردن موانع در آن هست، اتّکاء به خود و اعتماد مطلق و توکّل به خداى متعال در آن هست؛ این روحیه‌ها موجب شد که شماها به عنوان فئه‌ى[5] قلیله‌اى در موارد متعدّدى بر فئات[6] کثیره فائق بیایید؛[7] این باید حفظ بشود. مواظب باشید این از ما گرفته نشود که اگر خداى نکرده گرفته بشود یا متزلزل بشود، دیگر موجودیّت نیروى مسلّح انقلابى معنى نخواهد داشت؛ اگر این از ما گرفته بشود، حرکت انقلابىِ سابقه‌دارى که دنیا را به خود متوجّه کرد، معنى نخواهد داشت و تحقّقى نخواهد داشت. این با تربیت دائمى دینى است که البتّه آقایان محترم علمائى که تشریف دارند و دفتر نمایندگى و گروه‌هاى عقیدتى ـ سیاسى، زمینه‌ساز و سررشته‌دار این قضیّه‌اند براى تعلیم و درس و آموزش و بعضى از مراقبتها، امّا حقیقت و قوام قضیّه به اراده و خواست تک‌تک افراد و فرماندهان است.

شاهدها (۴۱ پاراگراف)

فداکاری ناشی از تدین انقلابی، راز پیروزی‌ها و ویژگی‌های آن

… سؤالى است که پاسخ به آن ــ که البتّه پاسخش هم براى همه‌ى شما واضح است ــ ممکن است براى بسیارى از آیندگان ما واضح نباشد؛ لکن همین پاسخ، راز استمرار پیروزى در صحنه‌ى مبارزه‌ى بزرگى است که ما همچنان درگیر آن هستیم. علّت این پیروزى‌ها، علّت این پیشرفتها چه بود؟ پاسخ در یک کلمه است: فداکارىِ ناشى از تدیّن انقلابى؛ یعنى تدیّن انقلابى؛ همین. تدیّن منهاى روحیه‌ى انقلابى، با گوشه‌گیرى و انزوا و عدم تحرّک هم میسازد، امّا تدیّن با روحیه‌ى انقلابى که همان دین خالص و ناب و صحیح و قرآنى است، یک روحیه‌اى و یک حالتى را با خودش همراه دارد که فداکارى در آن هست، ایثار در آن هست، ابتکار در آن هست، کوچک شمردن موانع در آن هست، اتّکاء به خود و اعتماد مطلق و توکّل به خداى متعال در آن هست؛ این روحیه‌ها موجب شد که شماها به عنوان فئه‌ى[5] قلیله‌اى در موارد متعدّدى بر فئات[6] کثیره فائق بیایید؛[7] این باید حفظ بشود. مواظب باشید این از ما گرفته نشود که اگر خداى نکرده گرفته بشود یا متزلزل بشود، دیگر موجودیّت نیروى مسلّح انقلابى معنى نخواهد داشت؛ اگر …

تدین یعنی پرهیز از گناه و انجام دقیق وظایف شرعی

… با همان خصوصیّاتى که دنیا از امام می‌شناسد باشد؛ محیط سفارت محیط تدیّن باید باشد؛ متدیّن. این تعبیرات غیر متدیّن را بگذارید کنار که بله، بچّه‌ها بچّه‌هاى متعهّدى هستند، بچّه‌هاى مثلاً خوبى هستند؛ بله خیلى خب، متعهّد، انقلابى، مبارز، امّا متدیّن باید باشند. متدیّن یعنى آن کسى که گناه نمیکند؛ سعى‌اش بر این است که گناه نکند، سعى‌اش بر این است که وظایف شرعى‌اش را با دقّت و موبه‌مو انجام بدهد؛ زن یک ‌جور، مرد یک ‌جور؛ این [وظیفه‌ی یک] متدیّن است؛ یعنى ملاحظه‌کننده‌ى جمیع وظایف شرعىِ رساله‌اى؛ باید رعایت کنید در محیط سفارت؛ یعنى سفارت باید یک محیط کاملاً اسلامى باشد، مثل محیط داخل ایران و محیط‌هاى تدیّن. هر کس وارد آنجا میشود، از نماز و نیاز و دعا و …

رعایت دینی به‌عنوان مایهٔ توجهات الهی و توفیق و پیشرفت جوانان

یک عنصر دیگری که باز با جوانها باید در میان گذاشت، مسئله‌ی تدین است. جوانهای عزیز! تدین، رعایت دینی، در حد وسع و امکان، این مایه‌ی توجهات الهی است؛ مایه‌ی توفیقات انسانی است؛ مایه‌ی پیشرفت است؛ این را دست کم نگیرید. من میخواهم بگویم شما اگر فلان فرمول ریاضی، یا فلان عنصر شیمیایی، یا فلان اختراع را به وجود میآورید یا کشف میکنید و پیدا میکنید و حل میکنید، در همان حال توجه‌تان به خدا، به شما کمک خواهد کرد. اولاً خدای متعال مدد میکند شما را؛ کارها دست خداست. شاید گفته باشم …

نادرستی نفی دغدغهٔ دین در جامعه به‌سبب فساد بخشی از آن

این، دو تا مطلب شد. این‌که گفته شود چون جامعه به فساد و فحشا رویکرد دارد، پس در آن دغدغه دین و اسلام وجود ندارد، به نظر بنده به هیچ‌وجه ارزیابی درستی نیست. گرایش به فحشا و فساد، البته یک چیز بسیار بد و منفی است؛ اما چون در بخشی از جامعه یا در گوشه‌ای از آن وجود دارد، نمیشود کلّ جامعه را متّهم کرد که دغدغه دین ندارند. شما جوانان عزیز، دوران قبل از انقلاب را ندیده‌اید. وضع فعلی را میبینید؛ انتظاراتتان هم بالاست؛ حق هم دارید. میدانید قبل از انقلاب این مملکت چگونه بود؟ در طول پنجاه سال چگونه پایه‌های اخلاقی در این مملکت عمداً و با حساب و پیگیری متزلزل شد؛ زنان و دختران و …

دو آفت دینداری: انحراف و تحجر، و محدود شدن به زندگی شخصی

دو آفت، هم دینداری را تهدید میکند و هم سیاست را. یکی از آفتهای دینداری این است که دیندارىِ یک جامعه یا یک شخص، با انحراف یا بیمبالاتی یا تحجّر و جمود یا فراموش کردن نقش عقل یا التقاط و از این چیزها همراه شود. آفت دیگر دینداری این است که دین به زندگی شخصی محدود شود؛ عرصه وسیع زندگی جمعی انسانها و جامعه را فراموش یا درباره آن سکوت کند و از آن کناره بگیرد.

دینداری مردم در برابر تلاش رژیم گذشته برای بی‌دین کردن آنان

ارزش بعدی، دینداری است. مردم میخواستند متدیّن باشند. آن رژیم گذشته در همه جا - در محیط جامعه، در سربازخانه، در دانشگاه و در مدرسه - سعی میکرد مردم را به بیدینی سوق دهد؛ اما مردم نمیخواستند. مردم متدیّن بودند. مردم نشان دادند که ایمان و اعتقاد به اسلام، تا اعماق جان آنها نفوذ دارد.

رد ادعای بی‌اعتنایی مردم به دین

مسأله دینِ مردم هم مهمّ است. این مردم دیندارند؛ اما یک عدّه میخواهند وانمود کنند که مردم به دین اعتنایی ندارند! نه؛ این‌طور نیست. این مردم همان مردمی هستند که رژیم پهلوی پنجاه سال تلاش خودش را در دین‌زدایی در این کشور صرف کرد؛ اما نتوانست. بعد از پنجاه سال، همین مردم برای دین و به نام دین، پشت سرِ یک مرجع دینی قیام کردند؛ نظام اسلامی را سرپا کردند؛ پرچم اسلام را بلند کردند؛ دنیا را …

رد ادعای دیندارتر و بااخلاق‌تر بودن مردم در گذشته

عزیزان من! من این را همین‌جا بگویم که دستهایی - تبلیغات دروغین و گاهی احمقانه و گاهی خبیثانه - میخواهند این‌طور وانمود کنند که مردم در سابق، از حالا دیندارتر و با اخلاقتر بودند! این، دروغ است.

نبود حال‌وهوای روزه در تهران و مشهد چند دهه پیش

آن سابقی که ما یادمان است - پنجاه سال قبل، چهل سال قبل، سیسال قبل - انسان که در ماه رمضان به شهر تهران وارد میشد، اصلاً حال و هوای روزه در این شهر نبود! مردم راه میرفتند و راحت سیگار میکشیدند، غذا میخوردند، ساندویچ میخوردند! اصلاً کسی احساس نمیکرد که این‌جا روزه است! مشهد که شهری مذهبی بود - ما در مشهد بودیم - مردم راحت و علنی روزه میخوردند؛ کانّه در بعضی از بخشهای شهر، اصلاً ماه رمضان نیامده است! در مساجد - ظهر ماه رمضان در غالب مساجدی که انسان سر میزد و میرفتیم، میدیدیم - پنجاه نفر، چهل نفر، حداکثر صد نفر جمعیت نشسته بودند؛ مگر این که در جایی یک منبرىِ معروفِ خوش‌بیانی باشد!

رواج روزه‌داری و ذکر و جلسات قرآن و دعا در امروز

امروز شما نگاه کنید! همه‌جا روزه‌دار است، همه جا در حال ذکر و در حال توجّه است و بهترین روزه‌داران از میان جوانانند. جلسات قرآن، جلسات دعا، جلسات توسّل، جلسات تضّرع و سخنرانیهای طولانی هست. اصلاً آیا با گذشته قابل مقایسه است؟ اعتکاف نیز همین‌طور بود. اصلاً اعتکاف در گذشته خیلی کم بود؛ سخت بود، کار مشکلی بود. باید سه روز، روزه میگرفتند، در مسجد میماندند و از مسجد بیرون نمیرفتند؛ همه کس حاضر نبود.

پیشرفت مردم در جهات دینی از آغاز انقلاب تا امروز

البته از حق نباید گذشت. خداوند این ملت را رحمت کند و برکاتش را بر این ملت روزبه‌روز بیشتر نازل فرماید. خداوند همه آحاد این ملت را مشمول فضل و رحمت خود قرار دهد. از اوّل انقلاب تا امروز، مردم در جهات دینی خیلی پیشرفت کرده‌اند. هر پدیده‌ای را نگاه کنید، میبینید که این‌طور است. مساجد بهتر شده است؛ ماه رمضانها و مجالس روضه‌خوانی بهتر شده است؛ شوق مردم به عتبات مقدّسه و صدقات جاریه بیشتر شده است؛ وجوهات بریّه و کمک به کارهای نیک، مسجدسازی، مدرسه‌سازی و ظواهر دینی بهتر شده است.

تدین مانعی افزون در برابر وابستگی

عزیزان من! وابستگی از لاابالیگری دینی حاصل میشود. نه این‌که هر کس متدیّن نیست، وابسته است؛ نه. بالاخره انگیزه‌های گوناگونی وجود دارد. اما کسی که متدیّن است، یک مانع اضافه برای وابسته شدن دارد. این خیلی مهم است. شنیده‌ام بعضی در حول و حوش مرحله اوّل انتخابات، گفته بودند «فلانی - شاید اسم ما را هم نیاورده بودند - یا برخی دیگر این قدر روی تدیّن تکیه میکنند، چه اهمیتی دارد؟ باید آدمهای متخصّص به مجلس راه پیدا کنند. دکترها و مهندسها به مجلس بروند و …

دینداری و توجه به نظارت دائمی خدا، شرط نخست کار مسئولان

… افتاده، یک قضاوت ناقص، یک ظلم که کسى به کسى دیگر کرده است، مى‌سوزد؛ این چیزى است که خدا را خوش مى‌آید و خدا این را دوست مى‌دارد. این‌که شما تکلیفتان را و وظیفه‌ى ادارى و دولتى را لازم بشمارید و آن را با وسواس انجام دهید، این چیزى است که خدا را خوش مى‌آید. این، شرط اول. یعنى دیندارى، تعبد و متوجه‌بودن به نظارت دائمى پروردگار عالم.

تدین مهم‌ترین ویژگی نماینده و انگیزهٔ کار بی‌ریا برای مردم

… بفهمد؛ هم مسائل خارجی و توطئه‌های دشمنان را و هم مسائل داخلی و نیازهای مردم و اولویّتهای کشور را. این‌طور نباشد که بدون رعایت اولویّتها، مسأله‌ای را مطرح کنند، شعاری بدهند و برای ملت و دولت مشکل درست کنند. نماینده باید احساس دلسوزی و وجدان سیاسی داشته باشد. علاوه بر همه اینها - و شاید بتوانم عرض کنم مهمتر از همه اینها - این است که متدیّن باشد. نماینده متدیّن است که برای مردم کار میکند. نیّتش را خدا میکند؛ مردم فهمیدند، فهمیدند؛ نفهمیدند، نفهمیدند. آن کس که بخواهد کار نکرده‌ای را به رخ مردم بکشد، متدیّن نیست. نماینده‌ای که متدیّن است، برای مردم کار میکند، جان میکند، نفس میزند، در تنظیم قوانین، در حفظ اکثریت مجلس و کمیسیونها و برای حضور در کمیسیونها تلاش میکند. …

همراهی دین‌داری با انحراف، تحجر، التقاط و فراموشی نقش عقل

دو آفت، هم دین‌داری را تهدید می‌کند، هم سیاست را. دین‌داری هم آفت دارد، سیاست هم آفت دارد. دو آفتِ دین‌داری یکی این است که دین‌داریِ یک جامعه یا یک شخص، همراه بشود با انحراف، با بی‌مبالاتی، با تحجّر و جمود، با فراموش‌کردن نقش عقل، با التقاط[2]، و از این چیزها. این، یک آفت از آفات دین‌داری است. یک آفت دیگر دین‌داری این است که دین محدود بشود به زندگی شخصی؛ و عرصۀ وسیع زندگیِ جمعیِ انسان‌ها و جامعه را فراموش کند؛ دربارۀ آن سکوت کند، و از آن کناره بگیرد.

تدین یعنی معرفت عمیق دینی و ایمان ژرف همراه با عمل

… را نمیخواهیم. ما خوشبختی میخواهیم، ما امنیت حقیقی و معنوی میخواهیم. بدون علم نمیشود، با علم بدون دین هم نمیشود؛ دین لازم است. جامعه باید جامعه‌ی دینی باشد؛ در رأس آن هم دانشگاه است. دانشگاه باید دانشگاه متدین باشد. در مفهوم «متدین» از عرایض من تلقی غلط نشود. تدین به معنای معرفت عمیق دینی، ایمان عمیق و باور ژرف به دین و معارف دینی است، که طبعاً عمل به دنبالش می‌آید؛ باید دنبال این باشیم. این وظیفه‌ی همه است، از جمله شما اساتید محترم. یک کلمه‌ی شما در کلاس درس، گاهی اوقات از یک ساعت یا دو ساعت سخنرانی حقیرِ روحانی تأثیرش بیشتر است. فرق نمیکند معلم، معلم چه درسی باشد. استاد در کلاس میتواند تأثیر عمیق بگذارد در شکل‌دهی فکر …

لزوم غلبهٔ تدین در جامعه، نه مقدس‌مأبی و ظاهرگرایی

… مثل سازمان تبلیغات و دیگران و دیگران که مسؤولیت فرهنگی دارند - باید احساس مسؤولیت و وظیفه کنند و در میدان کار بیفتند. این امروز اساس کار ماست. امروز آقایان[2] گزارشی از صحبتهای سالهای گذشته که در خدمت شما آقایان مدیران و خواهرمان داشتیم، آورده بودند؛ من نگاه کردم، دیدم سال گذشته هم تقریباً شبیه همین صحبتها را کرده‌ام و برروی این مسأله تأکید نموده‌ام که ما باید تلاش کنیم که تدیّن در جامعه، غلبه پیدا کند و مردم به سمت تدیّن حرکت کنند. مراد از تدیّن، مقدّس‌مأبی و گرایش به ظاهر نیست. البته ظواهر هم خیلی مهمّ است، باید حتماً ظواهر را هم رعایت کرد. مسائل شعاری دینی را هم نباید دست کم گرفت. اینها بسیار بسیار مؤثّر است؛ اما در کنار این بایستی کارهای عمیق، مبنایی، فکری و اعتقادی انجام گیرد.

اعتقاد و عمل به اصول دینی، مانع خیانت و کوتاهی نماینده

… را هم عرض کنم که انتخاب صالح - در درجه اوّل - یعنی انتخابِ نماینده متدیّن. برای نماینده، آگاهی سیاسی لازم است؛ جرأت و جسارت در برخورد با مسائل لازم است؛ آگاهی از مسائل کشور لازم است؛ آگاهی از مسائل جهان لازم است. همه اینها لازم است. لکن رکن اصلی، تدیّن است؛ یعنی اعتقاد به اسلام و به اصول و پایه‌های دینی و عامل بودنِ به اینها. این، اساس قضیه است. نماینده‌ای که متدیّن باشد، شما خاطرتان جمع است که خیانت نخواهد کرد؛ کار خلاف نخواهد کرد؛ حتی کوتاهی و سستی نخواهد کرد. نماینده متدیّن، هر یک ساعتی را که بخواهد غیبت کند و در مجلس نباشد، احساس میکند این خلاف شرع است و چون متدیّن است، این خلاف شرع را انجام نمیدهد. نماینده متدیّن، ازتریبون مجلس برای گفتن سخن ناحق، استفاده …

تدین جزو وجود انسان و اثرگذار در همهٔ رفتار او

… این حرفها را، حالا بگذارید درسشان را بخوانند»، این فکر، غلط است، این فکر، مردود است؛ درسشان را باید بخوانند با تدیّن. تدیّن که یک چیزى نیست که یک زمانى برایش بگذاریم و بگوییم خب، حالا این مدّت را درس بخواند، بعد شروع کند به تدیّن! تدیّن که این (طور) نیست. تدیّن جزو وجود انسان است، جزو ذهن انسان است، با انسان رشد میکند، شکوفایى پیدا میکند، در تمام حرکات انسان اثر میگذارد. دین که بیگانه‌ى از زندگى نیست. دین در یک کلمه حرف زدن، در یک اشاره، در یک موضع‌گیرى تأثیر میگذارد. مگر آدمى که معتقد به دین است، میتواند یک مدّتى بى‌دین زندگى کند؟ محیط دانشگاه باید محیط دینى باشد؛ باید این را تأمین کنیم، و این نمیشود مگر اینکه شما که رؤسا هستید، صددرصد با تعصّب دینى و انقلابى (کار کنید). از کلمه‌ى تعصّب نترسید؛ تعصّب جاهلى بد است، …

تشویق مردم با حضور استاندار در هیئت و نماز جماعت و راهپیمایی

… الهی اجتناب کنند، به آئینهای دینی اقبال کنند و این تشرّع را مردم هم ببینند؛ این ریا نیست. اینکه شما در نماز جماعت فلان مسجد شرکت کنید [ریا نیست]. بعضی‌ها میگویند «ما نمیخواهیم ریا کنیم»! خب ریا نکنید، برای خدا شرکت کنید؛ واقعاً برای خدا. برای خدا است؛ اینکه شما به عنوان استاندار، در هیئت یا در نماز جماعت یا فرض کنید در راه‌پیمایی و مانند اینها شرکت بکنید، مردم تشویق میشوند؛ این کار خوبی است، این حسنه است؛ این یک حسنه‌ی بزرگی است؛ این را برای خدا انجام بدهید و ان‌شاء‌الله ثواب ببرید. این هم یک مسئله.

تأثیر فراوان انگیزهٔ دینی در شخصیت انسان

… که ایشان را وادار میکرد به کار، به این مبارزات دشوار در طول این سالهاى متمادى، از قبل از مبارزات انقلاب و آن طور که شنیده ام من زمان فدائیان و بعضى [دیگر] از اینها، تا دوره ى مبارزات روحانیت و سال ۴۱ و ۴۲ تا آخر عمر؛ [یعنى] انگیزه ى ایشان انگیزه ى دینى بود. این یک نقطه ى برجسته است که به نظر من در شخصیت یک انسان خیلى تأثیر دارد.

لزوم توجه‌دادن دانشجویان و دانش‌آموزان به تدین به‌عنوان عنصری اساسی

… به توجه در نماز و در تلاوت قرآن و اینها چیزهائی است که معنویات و صفای روح را برای ما به ارمغان می‌آورد؛ آن آرامش و طمأنینه و سکینه‌ی لازم را به ما میدهد؛ نیازی نیست به رفتن درِ خانه‌ی عرفانهای کاذب، دروغی، مادی، توهّمی و تخیلی، که هیچ واقعیتی پشت سرش نیست. هم دانشجوها را، هم جوانان دبیرستان را توجه بدهید به همین جنبه‌های دیانت و تدین. تدین را یک عنصر اساسی برای مخاطبِ خودتان قرار بدهید و بدانید ان‌شاءاللَّه خدای متعال هم کمک خواهد کرد.

وجود باورهای دینی در زندگی جوانان و کمی بی‌اعتنایی آنان به ارزش‌ها

… ما را به انواع اتهامات متهم میکنند و اینها را واقع‌بینانه نمیدانم، بدبینانه میدانم. جوان جامعه‌ی امروز ایران با جوان دوران قبل از پیروزی انقلاب و با جوانان امروز در سطح کشورهای منطقه و بسیاری از کشورهای دنیا - که ما خبر داریم - از زمین تا آسمان تفاوت دارد. در دل و زندگی جوان ما باورهای دینی هست؛ بیمبالاتی و بیاعتنایی به ارزشها در جوانان ما بسیار کم است.

گرایش به دین و ارزش‌های انقلابی به‌عنوان وجه غالب جامعه

… اعتکاف، دانشگاهها و مساجد و سرتاسر کشور و مساجد جامع، مملو از معتکفین است؛ علاوه‌ی بر آن، در دهه‌ی آخر ماه رمضان، جمعیت عظیمی مشغول اعتکاف بودند. چه کسانی؟ پیرمردها؟ پیرزن‌ها؟ نه، همین جوانها، جوانترینها. این دیگر در دنیا نظیر ندارد. این نسل جوان امروز ماست. امروز گرایش به دین و ارزشهای انقلابی، وجه غالب جامعه است.

دینداری مردم، پشتوانهٔ همهٔ زیبایی‌ها و نیکی‌ها

… انسانی هم این استان جزو استانهای پیشرو کشور است. درصد بالای سواد، درصد بالای رتبه ی قبولی در دانشگاه، شخصیتهای برجسته ی علمی، سیاسی و اجتماعی، فعالان گوناگون و حضور محیطهای دانشگاهی بزرگ در این استان، همه مؤید همان معناست که تاریخ به ما منعکس کرده است. دینداری مردم هم آن شاخصه ی اصلی و پشتوانه ی همه ی زیباییها و نیکیهاست.

روح دینداری از پایه‌های اقتدار و نقد غارت دینداری جوانان به نام آزادی

… درباره‌ی علم خیلی صحبت کرده‌ایم؛ در این جلسه درباره‌ی اخلاق صحبت میکنیم. در اخلاق، ما نباید نمره کم بیاوریم. پیغمبر ما معلم اخلاق است. پرچم تهذیب و تکمیل اخلاق را پیغمبر برافراشته و رسالت پیغمبر اعلام کرده. ما باید در زمینه‌ی اخلاق دچار عقب‌ماندگی نشویم. رفتارهای اجتماعی، انضباط، وجدان کاری، قانون‌گرایی و روح دینداری - که بعضی آدم‌های بیانصاف، روح دینداری جوان‌های ما را در معرض تطاول قرار دادند و به نام حرف‌های بیمحتوا و بیمنطق و به نام آزادی، دستخوش غارت کردند - از پایه‌های اقتدار است.

دینی و اخلاقی بودن جامعهٔ امروز با وجود فساد

… هم همین مسائل بود. زنی که مایل بود حجابش را حفظ کند - نه این‌که با چادر و روگیری، بلکه با یک حجاب معقول - مگر میتوانست در جامعه راه برود؟! ما ماجراها دیدیم و شنیدیم و اطّلاع داریم، که الان نه وقتش هست، نه مناسب است آنها را بگوییم. آن وقایع را شما ندیدید. امروز جامعه ما، جامعه دینی و اخلاقی است؛ البته در آن فساد هم هست. زمان امیرالمؤمنین هم فساد بود. شما خیال میکنید آن زمان فساد و بدی نبود؟ آن زمان آدمهایی که احیاناً دچار فساد و فحشا بشوند، نبودند؟ چرا، آن زمان هم بودند. عمده این است که در هر نظامی اگر به فکر اصلاح هستند، برای مقابله با عوامل فساد همّت بگمارند. باید برای …

تلاش دینی خودجوش جوانان در مساجد، پایگاه‌های مقاومت و دانشگاه‌ها

… ملاحظه قرار دهید، میبینید که به خاطر مظاهر دینی، سینه چاک میکند و به سمت اصالتهای دینی میرود. اینها واقعیت است؛ خیالات نیست. ما نباید آن نقطه منفی را در کنار نقطه مثبت ننهاده، محاسبه کنیم. نه این‌که ما نقطه منفی را انکار میکنیم؛ نه، نقاط مثبت فراوان است. امروز جوانهای فراوانی در این کشور هستند که بدون این‌که من و شما بدانیم و از آنها خواسته باشیم، بدون این‌که یک ریال کمک مالی به آنها بکنیم و یا یک آفرین به آنها بگوییم، در گوشه و کنار - در مساجد، در پایگاههای مقاومت، در مجموعه دانشگاههای کشور، در دانشگاههای تهران، در بخشهای مختلف کارگری و غیره - تلاش دینی میکنند و از همان معنویتی که وجود دارد، الهام میگیرند.

بازگشت انسان متدین از اشتباه پس از فهم آن

… طرف دشمن شیرین شد، همه چیز را از دست میدهند! اگر بخواهید نماینده‌ای مرعوب نشود، مفتون نشود، دچار طمع نشود، سراغ آدم امین و متدیّن بروید. معروف است آدمهایی که خودشان هم امین نیستند، وقتی بخواهند مالشان را نگهدارند، دست یک آدم امین میدهند! امانت، یک ارزش است. ممکن است انسانِ متدیّن یک وقت اشتباه هم بکند؛ اما وقتی که فهمید اشتباه کرده، برمیگردد. این خیلی ارزش است. اینها مثل آن‌کسانی نیستند که اگر اشتباه میکنند، پا روی لغزشگاه میگذارند و به طرف جهنّم میلغزند؛ وقتی هم فهمیدند، سرِحرفشان میایستند که نخیر، همین است و تا آن اعماق میروند! پس، انتخاب نماینده مهم است.