رفتن به محتوای اصلی
نگاهی کلان به انقلاب اسلامی

دیدار با دانشجویان و اساتید شیراز

رهبر شهید انقلاب امام سید علی خامنه‌ای

دیدار با دانشجویان و اساتید شیراز (روز چهارم سفر به استان فارس)

14 اردیبهشت 1387

بسم الله الرّحمن الرّحیم

جلسۀ بسیار شیرین و زیبا و دلنشینی‌ست؛ اولاً در محیط دانشگاه، آن‌هم در شیراز. شیراز خودش در طول تاریخ تا امروز دارالعلم بوده است. دانشگاه در شیراز، یعنی دارالعلمی در دارالعلم؛ پایگاهی در قلب یک پایگاه. علاوه بر این، مجموعۀ متنوع دانشجویی که در اینجا تشریف دارید و همچنین گروهی از اساتید محترم که در جمع شما تشریف دارند، جلسه را تبدیل کردید به یک عرصۀ علمی و اجتماعی و سیاسی به‌معنایِ درست و خوب. بنده هم در جلسات جوان‌ها ـ مخصوصاً جوان‌های دانشجو ـ و در این فضای جوانی و احساس جوانی، احساس جوانی می‌کنم. همۀ پیرها همین‌جورند؛ در محیط جوان، احساس جوان‌بودن و بانشاط‌بودن می‌کنند. بنابراین من از شنیدن سخنان عزیزان دانشجو ـ چه نخبگان، چه نمایندگان تشکل‌ها ـ به‌هیچ‌وجه خسته و ملول نمی‌شوم، از گفتن با شما هم همین‌طور. تنها عیبی که این جلسه دارد این است که فضای باز است و آفتاب گرم نیمۀ اردیبهشت شیراز تحملش قدری سخت است. من بااینکه در سایه نشسته‌ام، احساس می‌کنم هوا گرم است؛ شما که در آفتاب هستید؛ به‌خصوص خانم‌های عزیز که چادر هم سرشان است، احساس گرمایِ آنها، من را متأذی می‌کند. ..آنچه که من اینجا می‌خواهم به شما عزیزان عرض کنم، اندکی تفصیل در باب آن مطلبی‌ست که در روز اول، در جمع عمومی مردم گفتم؛ و آن، نگاه کلان و جمع‌بندی‌شدۀ به انقلاب است. چون ما در آستانۀ ورود در دهۀ چهارمیم، نزدیک به سی سال گذشته؛ معمولاً در یک‌چنین دورانی نگاه به یک حادثه مثل حادثۀ عظیم انقلاب، یک نگاه همراه با قضاوت و داوری در مورد کارکردهاست.

اگرچه در سی‌سالگی، انقلاب هنوز در عنفوان[1]جوانی‌ست؛ در این شک نیست ـ نیروی انقلاب خیلی زیاد است بحمدالله، مخصوصاً این انقلاب ـ لکن درعینِ‌حال در دورۀ سی‌ساله، وقتی انسان نگاه می‌کند، یک داوری‌ای نسبت به عملکرد و توفیق و کارآمدی برای انسان پیش می‌آید. ما در این داوری باید اشتباه نکنیم؛ و این جز با یک نگاه کلان امکان‌پذیر نیست. من مطالبی را در این زمینه عرض می‌کنم. البته دوست می‌داشتم با تفصیل و جزئیاتِ بیشتر بگویم، منتها وضع هوا و آفتاب و اینها، یک مقداری من را مُتِأذّی[2] می‌کند که بخواهم با تفصیل عرض کنم.

آنچه هم که من عرض می‌کنم، شما جوان‌های عزیز می‌دانید؛ بنده را هم می‌شناسید. من بارها هم گفته‌ام این چیزهایی که ما عرض می‌کنیم، به‌معنای آیه نازل‌کردن نیست. نه‌اینکه خیال کنید حالا ما آنچه می‌گوییم، وحی مُنزَل است؛ نه! من نظرم را می‌گویم، مایلم در محیط‌های دانشجویی اینها بحث شود.

عمدۀ نظر من این است که بحث خواهد شد.

حالا شاید من در پایان جلسه، یک جمع‌بندی کامل هم نکنم، با همین نیت که جمع‌بندی را شما بکنید؛ چه در تشکل‌ها، چه در مجموعه‌های دانشجویی، چه با خودتان.

اگر ما نگاه کلان به انقلاب و حادثۀ پدیدآمدن جمهوری اسلامی بکنیم، جزئی‌نگری‌ها نمی‌تواند ما را گمراه کند. گاهی جزئی‌نگری و نگاه‌نکردن مسیر مستمرِ از ابتدا تا انتها، انسان را گمراه می‌کند؛ حتی راه را گاهی آدم گم می‌کند، هدف را گاهی انسان گم می‌کند.

نمی‌خواهیم بگوییم جزئی‌نگر نباشیم؛ چرا، نگرش به جزئیات، یعنی همان برنامه‌ریزی؛ این را ما منکر نیستیم. برنامه‌ریزی، نگاه به فصول مختلف و بخش‌های مختلف، یعنی جزئی‌نگری.

می‌خواهیم بگوییم این نگاه به بخش‌ها و اجزا و اَبعاض[3] موجب نشود که ما غافل بشویم از نگاه به کل. چون نگاه به کل، درس‌آموز است برای ما. چند تا حلقه برای این بحث من در نظر گرفتم، که اینها را عرض بکنم.

حلقۀ اول این است که هدف انقلاب چه بود.

هدف انقلاب عبارت بود از ساختن ایرانی با این خصوصیاتی که عرض می‌کنم: مستقل، آزاد، برخوردار از ثروت و امنیت، متدین و بهره‌مند از معنویت و اخلاق، پیشرو در مسابقۀ جامعۀ عظیم بشری در علم و بقیۀ دستاوردها ـ که یک مسابقه‌ای‌ست از اول و ازل؛ بین آحاد بشر یک مسابقه است در دستاوردهای بشری، در علم و در بقیۀ خواسته‌ها و دستاوردهای بشری ـ در این مسابقه پیشرو باشد کشور، و برخوردار از آزادی با همۀ معانی آزادی. آزادی فقط آزادی اجتماعی نیست، اگرچه آزادی اجتماعی، یکی از مصادیق مهم آزادی‌ست. هم آزادی اجتماعی موردِ نظر است، هم آزادی به‌معنای رهابودن و آسوده‌بودن و آزادبودن کشور از دست‌اندازی بیگانگان و استیلای[4] آنها؛ که گاهی کشور به‌ ظاهر مستقل هم هست، اما زیر نفوذ است. هم آزادی از استبداد که آن آزادی اجتماعی‌ست که اول عرض کردیم، هم آزادیِ از تسلط بیگانه، که این آزادی دوم است، و هم آزادی معنوی، که آن رستگاری انسان و تعالی اخلاقی انسان و عروج معنوی انسان است، که هدف اَعلا، این است. همۀ کارها مقدمه برای تکامل انسان و عروج انسانی‌ست. این باید در جامعۀ اسلامی خود را نشان بدهد.

ایران با این خصوصیات، مطلوب انقلاب بود.

شما بپرسید که از کجای انقلاب، این خصوصیات درمی‌آمد؟ کجا تدوین شد؟

من عرض می‌کنم از کلمۀ اسلامی. اسلام اصلاً همین‌هاست.

آن‌کسی‌که غیر از این در مورد اسلام تصور می‌کند، اسلام را نشناخته. آن‌کسی‌که تصور می‌کند اسلام فقط به جنبه‌های معنوی، آن‌هم با برداشت و تلقی خاص از جنبه‌های معنوی ـ عبادت و زهد و ذکر و امثال اینها ـ می‌پردازد، به دنیای مردم، به لذات مردم، به خواسته‌های بشری مردم نمی‌پردازد؛ او اسلام را درست نشناخته. اسلام این‌طوری نیست. همۀ این چیزهایی که گفتیم؛ هم آن چیزی که مربوط به مسائل دنیایی جامعه است ـ مثل عدالت، مثل امنیت، مثل رفاه، برخورداری از ثروت، برخورداری از آزادی و استقلال ـ هم آنچه که مربوط به مسائل اُخروی است ـ مثل رستگاری، تقوا، پرهیزگاری، رشد اخلاقی، تکامل معنوی انسان ـ در کلمۀ اسلامی مندرج است.

آیۀ قرآن به ما می‌فرماید که «وَلَو اَنَّ اَهلَ القُری آمَنوا وَاتَّقَوا لَفَتَحنا عَلَیهِم بَرَکاتٍ مِنَ السَّماءِ وَالاَرضِ»[5] ایمان و تقوا که باشد، برکات آسمان و زمین جاری خواهد شد. برکات آسمان، همان فتوح معنوی‌ست، همان رحمت الهی‌ست، همان تَقَرُّب الی الله است، همان استغفار ملائکۀ آسمان و حَمَلۀ عرش[6] برای بندگان خدا در روی زمین است. برکات ارض، یعنی همۀ آنچه که به زندگی زمینی انسان ارتباط پیدا می‌کند؛ یعنی آزادی، یعنی رفاه، یعنی استقلال، یعنی امنیت، یعنی سِعِۀ رزق[7]، سلامت بدن و ازاین‌قبیل.

اگر ایمان و تقوا باشد، هم آن برکات و هم این برکات برای بشر وجود دارد. این اسلام است. پس وقتی که گفتیم انقلاب اسلامی، معنایش این است که عرض شد.

شما مردم عزیز بدانید؛ راه نجات این ملت و همۀ ملت‌های امت اسلام از همۀ گرفتاریهایی که دارند، اسلام است؛ اسلام می‌تواند ما را نجات بدهد. در این سی سالی هم که از عمر انقلاب اسلامی می‌گذرد و نظام جمهوری اسلامی امروز در عنفوان جوانی و نشاط است، هرجایی که بهتر و دقیق‌تر به اسلام عمل کرده‌ایم، بیشتر موفق شدیم؛ اگر جایی موفق نشدیم، به‌خاطر این است که وظیفۀ اسلامی‌مان را با دقت انجام ندادیم؛ اگر انجام بدهیم، به اهداف خودمان خواهیم رسید. (۱۳۸۷/۲/۱۵)

خب، این چیزی بود که در انقلاب بود؛ می‌خواستیم ایرانی بسازیم با این خصوصیات. این مطلب یک اضافه‌ای دارد و آن، این است که مسئله، فقط ایران هم نبود؛ ایران به‌عنوان یک الگو برای جوامع اسلامی در درجۀ اول، و همۀ جوامع بشری در درجۀ بعد، مورد نظر بود.

ما می‌خواستیم این جامعه را با این خصوصیات بسازیم ـ ما یعنی ملت ایران، انقلاب ایران، انقلابیون ایران؛ منظور، شخص بنده و چند نفرِ دیگر نیست ـ و آن را بگذاریم جلوی چشم آحاد بشر و امت اسلامی؛ بگویند این است که هم مطلوب اسلام است، و هم مِیسور[8] مردم این روزگار است.

این‌طور نباشد که خیال کنند، بله، این مطلوب هست، اما میسور نیست! که می‌گفتند در دوران مبارزات نهضت اسلامی. بعضی از کسانی که نیت‌های خوبی هم داشتند، می‌گفتند: آقا! بیخود چرا زحمت می‌کشید؟ فایده‌ای ندارد! بله، این حرف‌های شما درست است، اما شدنی نیست!

انقلاب می‌خواست به همۀ کسانی که در هر نقطه‌ای از دنیای اسلام هستند، نشان بدهد که این الگو تحقق‌یافتنی و شدنی‌ست؛ این‌هم نمونه‌اش. این، آن چیزی بود که به‌عنوان هدف انقلاب وجود داشت. این هدف از اول بود. به شما عرض کنم که امروز هم همین هدف هست، در آینده هم همین هدف خواهد بود؛ این هدف ثابت است. این حلقۀ اولِ بحث ما.

حلقۀ دوم بحث این است که این هدف را انقلاب اسلامی داشت؛ ما در خلأ که زندگی نمی‌کنیم، ما در یک واقعیاتی داریم زندگی می‌کنیم؛ این واقعیات چقدر برای رسیدن به این هدف‌ها کمک بود یا مزاحمت بود؟

یقیناً اگر مزاحم‌هایی که حالا می‌شمارم، وجود نداشت، رسیدن به این هدف، زمان زیادی نمی‌خواست. شاید در طول پنج سال، ده سال، یک گروه متشکل قوی می‌توانستند این اهداف را برآورده کنند؛ منتها در سر راه انسان موانع وجود دارد. اساساً همین وجود مانع است که به تلاش انسان معنا و حقیقت معنوی می‌بخشد و اسمش می‌شود جهاد؛ واِلّا اگر مانع نبود، جهاد معنی نداشت. جهاد یعنی جِدّوجَهد[9] همراه با زحمت و چالشِ با موانع. این موانع چه بودند؟ ما دو نوع موانع داشتیم: یکی موانع درونی، یکی موانع بیرونی.

موانع درونی یعنی چه چیزهایی؟ یعنی آن چیزهایی که در درون خود ما انسان‌ها ـ چه تصمیم‌گیران‌مان، چه آحاد مردممان، چه ناظرین بیرون از گودِ مبارزه و انقلاب ـ چیزهایی که در آنها وجود دارد؛ اینها موانع درونی‌ست. موانع درونی، ضعف‌هاست؛ ضعف‌های فکری‌ست، ضعف‌های عقلانی‌ست، راحت‌طلبی‌ست، آسان‌گرایی‌ست، آسان‌پنداری‌ست.

یک چیزی را آسان‌پنداشتن این گاهی اوقات خودش یکی از موانع تحقق آن چیز است. باید برآورد و تقویم نسبت به کار و مشکلات کار، مطابق با واقع یا لااقل نزدیک به واقع باشد. آسان‌پنداری هم مثل آسان‌گیری و سهل‌انگاری‌ست؛ آن‌هم یکی از موانع راه است. گریز از چالش هم یکی از ضعف‌های درونی ماست. به گریز از چالش، به غلط می‌گویند عافیت‌طلبی! عافیت‌طلبی چیز خوبی‌ست. عافیت یکی از بزرگ‌ترین نعمت‌های الهی‌ست؛ «یا وَلیَّ العافیة، نَسئَلُکَ العافیة، عافیةَ الدُّنیا وَ الاخِرَة»[10]

عافیت به‌معنای پنجه‌نیفکندن نیست؛ به‌معنای درست‌ عمل‌کردن، به‌جا‌ قدم‌گذاشتن، به‌جا ضربت‌زدن و به‌جا عقب‌کشیدن است؛ این معنای عافیت است؛ عافیت از بلا، مثلِ عافیت از گناه.

بنابراین عافیت‌طلبی چیز بدی نیست؛ لیکن به غلط، به گریز از چالش می‌گویند عافیت‌طلبی! یعنی در واقع همان راحت‌طلبی، مواجهۀ با مشکلات را زشت و ناپسنددانستن، آماده‌نبودن برای مواجهۀ با مشکلات. اینها ضعف‌های درونی ماست.

یکی دیگر از ضعف‌های درونی عبارت است از تربیت‌های اجتماعیِ موجود و عادت‌های تاریخی، که اینها در ما ملت ایران در آغاز انقلاب بود. شما جوان‌ها شاید از حالات روانی و تربیت‌های تاریخیِ ما در هنگامی‌که انقلاب پیروز شد، تصویر درستی نداشته باشید. امروز ما می‌بینیم که عنوان «ما می‌توانیم» در همه هست. واقعاً هم اگر بگویند آقا شما می‌توانید بزنید روی دست صنعتگران پیشروِ دقیق‌ترین و ظریف‌ترین صنایع دنیا، شما می‌گویید بله؛ اگر همت کنیم، تلاش کنیم، می‌توانیم.

واقعاً جوان دانشمندِ مسلمانِ در جمهوری اسلامی خودش را قادر بر هر کاری می‌داند. این در اول انقلاب این‌طور نبود. تربیت‌های قبلی درست عکس این بود. هر کاری که مطرح می‌شد، می‌گفتند آقا ما که نمی‌توانیم! آقا فلان چیز را بسازید، می‌گفتند ما که نمی‌توانیم! با فلان شعار غلط در دنیا مقابله کنیم، می‌گفتند آقا ما که زورمان نمی‌رسد، ما که نمی‌توانیم!

ما می‌توانیمِ امروز، آن روز، ما نمی‌توانیم بود. این، آن تربیت اخلاقی و تاریخیِ بازماندۀ از دوران گذشته است.

توسَری‌خوری، شنیدن زور، دیدن فسق در کسانی که جامعه از آنها توقع عدالت و انصاف و طهارت و پاکیزه‌دامنی دارد، عادت شده بود! یعنی اگر در دوران پیش از انقلاب، می‌آمدند به مردم می‌گفتند آقا فلان مسئول عالی کشور ـ حالا شخص اول که خود شاه بود، یا وزرا یا مسئولین ـ فلان عیاشی را کردند، فلان فسق را کردند، فلان عمل زشت و ناهنجار را انجام دادند؛ مردم تعجب نمی‌کردند. می‌گفتند خب، هست دیگر؛ معلوم است!

یعنی عادت کرده بودند به اینکه مسئولانی را که باید پاک باشند و پاک‌دامن باشند، آلوده‌دامن و ناپاک ببینند. ما تعجب می‌کردیم از اینکه در صدر اسلام چطور یک خلیفۀ مست رفت برای مردم نماز صبح خواند! هم دربارۀ خلیفه هست، هم دربارۀ یکی از اُمرای منصوب ازقِبَلِ یک خلیفه. این در تاریخ اسلام هست و معروف و مسلّم هم هست. نماز صبح دو رکعت است؛ اما او چون سرِکیف بود، شش رکعت خواند! گفتند: آقا! نماز صبح را زیادی خواندی! گفت: بله، حالم خوش است؛ اگر بخواهی، بیشتر هم می‌خوانم!

این در تاریخ بود. در آن زمان مردم می‌دیدند که خلیفه یک‌چنین فسقی را دارد انجام می‌دهد، اما تحمل می‌کردند و بی‌تفاوت از مقابل این قضیه می‌گذشتند.

زمان ما هم همین‌طور بود. در دورۀ طاغوت ـ که ماها تا قبل از پیروزی انقلاب با طاغوت مواجه بودیم ـ قضیه همین‌طور بود. مردم تعجب نمی‌کردند از اینکه پادشاه کشور اسلامی فسق کند، فجور کند، باده‌گساری کند، کارهای هرزه انجام دهد.

شاید من قبلاً گفته باشم که یکی از علمای بزرگ تبریز که مرد بسیار دانشمند و عالمی بود و بنده هم او را دیده بودم ـ استاد پدر ما بود ـ پیرمردی بود بسیار عالم، اما بسیار ساده! من یک‌وقتی رفته بودم تبریز، شاگردان و دوستانِ علاقه‌مند خود ایشان نقل می‌کردند؛ می‌گفتند یک‌وقتی محمدرضا در دورۀ جوانی‌اش آمده بود تبریز، رفته بود سراغ این آقا. احترام کرده بود از این آقا، رفته بود در آن مدرسه‌ای که این آقا تدریس می‌کرده. بعد که محمدرضا رفته بود، این آقای عالم ـ که عالم هم بود، مُتّقی هم بود، منتها ساده بود ـ مجذوب شاه شده بود و از او تعریف می‌کرد. دوستان گفته بودند: آقا! شما که از این شخص تعریف می‌کنید، این مرد این کارهای خلاف را انجام می‌دهد ـ حالا کارهایی که در نظر آن عالم، خیلی بزرگ باید می‌نمود ـ مثلاً او شراب می‌خورد!

گفته بود: خب، شاه است دیگر؛ می‌خواهی شراب نخورد!

گفته بودند: آقا! مثلاً قماربازی می‌کند.

گفته بود: شاه است دیگر؛ پس می‌خواهی مثلاً چه بازی کند!

عرف این بود که چون شاه است، چون وزیر است، پس باید بتواند فسق کند، فجور کند، ناپاکی از خودش نشان بدهد. این جزو عاداتی بود که در جامعۀ ما وجود داشت.

اینها همان موانع درونی‌ست؛ اینها آن چیزهایی‌ست که درمقابلِ رسیدن به یک هدف و مقصود والا، عایق ایجاد می‌کند.

خشم و شهوت‌های بی‌مهار و تربیت‌نشده، دلبستگی به عادات و عقاید خرافیِ میراثی، و بدفهمیدن دستور دین، جزو ضعف‌های درونی‌ست. بعضی‌ها خیلی از چیزها را نمی‌فهمیدند. مبارزه می‌کردیم؛ بعضی‌ها به استناد روایاتی که «هر پرچمی که قبل از برافراشته شدن پرچم حضرت مهدی ارواحنافداه برافراشته شود، در آتش است» با مبارزه مخالف بودند! می‌گفتند: آقا! شما قبل از مبارزۀ حضرت صاحب‌الزمان عجل‌الله‌فرجه می‌خواهید مبارزه شروع کنید؟ خب، این پرچمِ مبارزه را که بلند می‌کنید، در آتش است!

معنای حدیث را نمی‌فهمیدند. یک‌ عده‌ای از صدر اسلام، از زمان ائمه علیهم‌السلام که شنیده بودند مهدی ظهور خواهد کرد و دنیا را پر از عدل و داد خواهد کرد، ادعای مهدی‌گری می‌کردند؛ بعضی بر خودشان هم امر مُشتَبه[11] بود!

بد نیست بدانید هم در بنی‌امیه ادعای مهدویت بود، هم در بنی‌عباس بود، هم در افراد دیگری که چه در زمان بنی‌عباس و چه در زمان‌های بعد تا امروز وجود داشتند، ادعای مهدویت وجود داشت.

بله، این پرچمِ مهدویت را کسی بلند کند، در آتش است. این معنایش این نیست که مردم با ظلم مبارزه نکنند، مردم برای تشکیل جامعۀ الهی و جامعۀ اسلامی و علوی مبارزه و قیام نکنند. این، بدفهمیدن دین است. می‌بینید اینها همه موانع درونی‌ای بود که بعد از آنکه انقلاب پیروز شد، ما ملت ایران با این زمینه‌ها می‌خواستیم کشور را به‌سمتِ آن اهداف ببریم.

خب، اینها هرکدامش یک مانع بود. البته اینها برطرف‌شدنی بود، نه‌اینکه برطرف‌شدنی نبود؛ خیلی‌اش هم برطرف شد، با تبیین.

لذا در مبارزات اسلامی، تبیین خیلی نقش دارد. من این را به شما جوانانی که احساس مسئولیت می‌کنید، عرض می‌کنم داخل پرانتز. تبیین خیلی اهمیت دارد. در مبارزات اسلامی، در همه حال، تبیین ـ بیان واقعیت و رساندن واقعیت؛ تبلیغ، بَلاغ ـ خیلی اهمیت دارد و این را نباید از دست داد.

برخلافِ تفکر مارکسیستی که آن روز رایج بود. اعتقاد به تبیین نداشتند. می‌گفتند: مبارزه یک سنت است، تحقق خواهد یافت؛ چه شما بخواهید، چه نخواهید؛ چه بگویید، چه نگویید.

در سال 49 یک جوانی از همین کسانی که مشهدی بود، با ما هم آشنا بود، وابستۀ به یکی از همین گروهک‌هایی بود که آن روز تازه سر بلند کرده بودند، کمونیست بودند، گروه جنگل و امثال اینها. یک جایی با من ملاقات کرد؛ شرح داد که می‌خواهیم این کارها را بکنیم. من گفتم در این زمینۀ اجتماعی که نمی‌شود؛ یک‌قدری با مردم صحبت کنید، تبیین کنید، حرف بزنید، به مردم تفهیم کنید چه‌کار می‌خواهید بکنید. با کمال بی‌اعتنایی گفت: آن روشِ اسلامی‌ست، آن روشِ اسلامی‌ست!

بله، روش اسلامی همین است. روش اسلامی تبیین است و همین تبیین‌ها موجب شد که انقلاب اسلامی بر بسیاری از این پیش‌زمینه‌های تاریخی و تربیت‌های غلط فائق بیاید و فائق آمد.

البته در بعضی‌اش هم هنوز فائق نیامدیم، که آن انگیزه‌های دیگری دارد ـ مثل این مصرف‌گرایی و اسراف و این چیزها ـ این جزو میراث‌های ما از گذشته است و متأسفانه این میراث را نگه‌داشتیم. باید این جامۀ ناسازِ بی‌اندامِ زشت را از تنمان بیرون بیاوریم، ما ملت ایران. ما خیلی مصرف‌زده هستیم، خیلی مصرف‌زده‌ایم؛ باید این را حلّش کنیم. این را همه باید دست‌به‌دست هم بدهند و این قضیه را حل کنند. البته صدا و سیما هم نقش دارد بلاشک.

خب، اینها عوامل درونی بود؛ آن‌وقت عوامل بیرونی، که دیگر اِلی ماشاءالله! همۀ کسانی که به‌نحوی از انقلاب یا از هدف‌های انقلاب متضرر می‌شدند، اینها جلوی انقلاب ایستادند.

از امنیت یک‌ عده‌ای متضرر می‌شوند، از عدالت یک‌ عده‌ای متضرر می‌شوند، از نفی حاکمیتِ طاغوت یک‌ عده‌ای متضرر می‌شوند، از نفی سلطۀ بیگانه یک‌ جماعتی متضرر می‌شوند، از نفی استبداد یک‌ عده‌ای متضرر می‌شوند.

اینها توضیح لازم ندارد، شما می‌دانید چه کسانی از عدالت یا از استقلال یا از آزادی و امثال اینها متضرر می‌شوند.

اینها همه درمقابلِ انقلاب صف‌کشیده‌اند. تا الان هم این صف‌کِشی ادامه دارد. اولِ انقلاب ـ شما جوان‌ها یادتان نیست ـ سال اول انقلاب در تقریباً چهارگوشۀ کشور، با شعار قومیت، کانون‌های جنگ و درگیری به‌وجود آمد. در بلوچستان، در کردستان، در ترکمن‌صحرا، در نقاط مختلف؛ با بهانۀ قومیت.

دنبالش می‌رفتند، می‌دیدند این اقوام هیچ‌کدامش با اسلام و با انقلاب اسلامی مسئله‌ای ندارند.

من خودم در بلوچستان زندگی کرده بودم. آنجا تبعید بودم و بلوچ‌ها را می‌شناختم. می‌دانستم اینها با انقلاب کوچک‌ترین مسئله‌ای ندارند؛ اما یک‌ عده‌ای به‌ نام بلوچ و با یک استفاده و ترفندی، با انقلاب درافتادند. عین همین قضیه در مورد کردستان بود. عین همین قضیه در موردِ ترکمن‌صحرا بود. بعد تحریکات اینها روشن شد، معلوم شد که از کجا تحریک می‌شوند.

خب، اینها موانعی بودند که جلو راه انقلاب را می‌گرفتند. این‌طور نبود که این اتومبیل در جادۀ آسفالته بتواند درست حرکت کند. بعد از این مسئلۀ قومیت‌ها، تنافس‌های[12] درونی خودِ ماها بود با یکدیگر، که آن‌هم یک ماجرای تلخ و بدی دارد؛ ماجرای ملال‌آوری دارد.

بعد جنگ تحمیلی بود؛ هشت سال. شما ببینید این نیروی متراکمی که ملت ما در مقابلۀ با دشمن گذاشت و توانست دشمن را به‌زانو دربیاورد ـ نه‌فقط صدام را، بلکه آن‌کسانی‌که پشت سر صدام بودند، اینها به‌زانو درآمدند درمقابلِ انقلاب اسلامی ـ اگر در خدمت به‌سمتِ هدف‌های عمرانی و آبادانی و سازندگی جمهوری اسلامی بنا بود قرار بگیرد، چقدر کار پیش می‌رفت.

البته ما از تحمیل جنگ سود بردیم. ما از این تهدید به‌ مثابۀ بهترین فرصت‌ها استفاده کردیم. ملت ایران این تهدید را به‌معنای حقیقیِ کلمه تبدیل کرد به یک فرصت بزرگ، یک آزمایشگاه عظیم؛ یک میدان عظیمِ تجربه‌ها شد و خیلی برکات عاید شد؛ اما واقعیت قضیه هم این بود که تحمیل جنگ بر یک کشور مشکلات را درست می‌کند.

بنابراین انحصارطلبان جهانی از یک‌طرف، اشرار داخلی از یک‌طرف، توطئه‌های ابرقدرت‌ها از یک‌طرف، دست اغواگر تبلیغاتی و سیاسی و اقتصادیِ آن ابرقدرتی که دستش از ایران با انقلاب اسلامی کوتاه شده بود از یک‌طرف ـ یعنی آمریکا که تا امروز هم ادامه دارد ـ اینها همه درمقابلِ این حرکت عظیم ملت ایران ایستادند.

شما ببینید با وجود این موانع، حالا بیایید ارزیابی کنید ببینید حرکت انقلاب اسلامی و جمهوری اسلامی به‌سمتِ آن هدف‌ها چطور بوده.

من اگر بخواهم ارزیابی کنم، عملکرد را بسیار خوب می‌دانم. جمهوری اسلامی و انقلاب اسلامی عملکردش یک عملکرد با نمرۀ بسیار خوب است.

درمقابلِ این‌همه مشکلات، مگر طاقت آوردند؟! در دورۀ ما، حوادث جابه‌جایی قدرت در آفریقا و در آسیا و در خیلی جاها انجام گرفته بود؛ هیچ‌کدام طاقت نیاوردند.

در دوران قبل از ما هم انقلاب‌های بزرگ دنیا ـ مثل انقلاب کبیر فرانسه، مثل انقلاب اُکتبر شوروی ـ درمقابلِ این حوادث گوناگون، هیچ‌کدام طاقت نیاوردند، یعنی از همان اول منحرف شدند.

خصلت مردمی‌بودن، خصلت اسلامی‌بودن، خصلت آرمانگرابودن، اینی‌که جوان انقلابیِ امروز بعد از سی سال اینجا می‌ایستد، آرمان‌های انقلاب را به‌عنوان آرزوها و مطالبات خودش درمیان می‌گذارد و با صدای بلند مطرح می‌کند، این خیلی توفیق بزرگی‌ست برای انقلاب. هرگز در انقلاب‌های دیگر این‌طور نبود.

شما نگاه کنید آثار ادبی قرن نوزدهم فرانسه را. در آخر قرن هجدهم انقلاب کبیر فرانسه انجام گرفته. در اوایل قرن نوزدهم، ناپلئون سرِ کار آمده، آن‌وقت شما آثار ادبی اواسط قرن یعنی مثلاً 1830، 1840 را که زیاد هم هست ـ هم شعر، هم رمان ـ نگاه کنید. خواهید دید که آنها بعد از سی سال از پیروزی انقلابشان در چه وضعی بودند؛ یک استبداد مطلق، یک فساد مطلق، یک تبعیض طبقاتی بسیار وحشت‌انگیز آن‌وقت وجود داشته؛ بااینکه آنجا هم شعار عدالت بود، شعار مساوات بود، شعار نفی استبداد بود.

این توفیق انقلاب اسلامی، یک توفیق بی‌نظیری‌ست.

بدتر از او انقلاب اکتبر شوروی. در زمان ما هم که این اتفاق‌هایی که افتاد ـ اسمش البته انقلاب بود؛ اما غالباً کودتا بود یا اینکه گروه مسلحی آمدند سرِ کار؛ مثل کوبا و جاهای دیگر ـ غالب اینها همان حالتی را که عرض کردم، داشتند؛ یعنی طاقت نیاوردند و نتوانستند درمقابلِ این موانع بایستند.

خب، حالا بینید این موانع را. همۀ این موانع جزو سنت‌های الهی‌ست. وجود این موانع تصادفی نیست. اینها سنت الهی‌ست؛ یعنی تلاش و حرکت با مانع مواجه است، واِلّا جهاد معنا نمی‌داشت.

«وَکَذَلِکَ جَعَلنا لِکُلِّ نَبِیٍّ عَدُوّاً شَیاطینَ الاِنسِ وَالجِنِّ یُوحِی بَعضُهُم اِلی بَعضٍ زُخرُفَ القَولِ غُرُوراً»[13] در همۀ دعوت‌های انبیا، دشمنان، و موانع از جن و انس وجود داشتند.

در آیۀ دیگر: «وَکَذَلِکَ جَعَلنا فِی کُلِّ قَریَةٍ اَکابِرَ مُجرِمیها لِیَمکُروا فیها وَما یَمکُرونَ اِلّا بِاَنفُسِهِم»[14] در درون جوامع، طبقاتی که وجود آنها مایۀ فساد، مایۀ مکر بوده است؛ اینها جزو سنت‌هاست.

یعنی هرگز انبیا نگفتند ما آن‌وقتی‌که جاده صاف است، وارد میدان می‌شویم؛ نه! در همین فضا و صحنۀ به شدت درگیر و دشوار، آنها وارد شدند؛ مثل جمهوری اسلامی و انقلاب اسلامی. اما متقابلاً سنت الهی هم این است که اگر حرکت نَبَوی، حرکت الهی که مصداقش انقلاب اسلامی‌ست، به کار خود ادامه بدهد و دنبال‌گیری کند، بر همۀ این موانع فائق خواهد آمد؛ این هم سنت الهی‌ست.

در سورۀ مبارکۀ فتح آمده است: «وَلَو قَاتَلَکُمُ الَّذینَ کَفَروا لَوَلَّوا الاَدبارَ ثُمَّ لا یَجِدونَ وَلیّاً وَلا نَصیراً ۞ سُنَّةَ اللهِ الَّتِی قَد خَلَت مِن قَبلُ وَ لَن تَجِدَ لِسُنَّةِ اللهِ تَبدِیلاً»[15] اگر بایستید، اگر استقامت کنید، اگر هدف را گم نکنید، اگر تلاش را متوقف نکنید، بدونِ تردید غلبه در این عرصه با شماست. حاصل حرف من همین است با شما جوانان عزیز.

امروز بدونِ تردید همۀ آن صف‌آرایی‌هایی که روز اول علیه این انقلاب بود، وجود دارد؛ بعضی شکل عوض کرده، بعضی صف‌آرایی‌ها هم به‌مرور زمان اضافه شده است.

امروز متأسفانه همان‌طورکه این جوان‌ها گفتند، مصرف‌گرایی و مسابقۀ تجمل‌پرستی و مسابقۀ پول‌درآوردن و برای پول‌ تلاش‌کردن، یک طبقۀ جدیدی درست کرده. نظام اسلامی با تولید ثروت مخالف نیست، با ایجاد ثروت مخالف نیست، بلکه مشوق اوست. اگر تولید نباشد، اگر ایجاد ثروت نباشد، حیات و بقای جامعه به خطر خواهد افتاد، اقتدار لازم را جامعه به دست نخواهد آورد؛ این یک اصل اسلامی‌ست. اما اینی‌که آحاد مردم دلشان لک بزند برای مسابقۀ اشرافی‌گری، برای تجمل‌پرستی، این یک چیز بسیار نامطلوب است؛ این چیزی‌ست که متأسفانه در درون ما هست؛ همان‌طورکه قبلا هم گفته‌ام: اسراف و مصرف‌گرایی افراطی.

و آن صف‌آرایی‌های بیرونی هم وجود دارد. الان شما هم می‌بینید؛ آمریکا با همۀ توان خودش امروز درمقابلِ ملت ایران ایستاده است. این همۀ توان آمریکاست؛ توان تبلیغاتی، توان سیاسی، توان اقتصادی، نفوذ بین‌المللی. بعضی تصورشان این است که در درون آمریکا، دولت‌های آمریکایی احتیاج دارند به اینکه در بیرون خودشان یک دشمن داشته باشند. برای همین است که نظام اسلامی را دائم بزرگ می‌کنند؛ جمهوری اسلامی را به‌عنوان یک خطر بزرگ معرفی می‌کنند.

این البته درست است. یکی از سیاست‌های رهبران آمریکا همین است که برای اینکه مشکلات درونی را، تبعیض‌هایی که وجود دارد، اختلاف طبقاتی‌های عجیبی که وجود دارد، گرفتاری‌های فراوانی که مردم آمریکا دارند، برای اینکه مردم را از این مسائل منصرف کنند، همیشه یک دشمنی در بیرون لازم دارند.

این را ما فهمیده‌ایم و اطلاع داریم؛ اما مسئلۀ بزرگ‌کردن ایران یک مسئلۀ بنیانی‌ست در تفکر سیاستمداران سلطه در آمریکا؛ حقیقتاً همین‌طور است. قوام آنها به تجاوزطلبی و به سلطه و دست‌اندازی به اینجا و آنجای دنیاست. دولت‌ها را قانع کردند، ملت‌ها را هم ساکت کردند.

تنها پرچمی که درمقابلِ آنها ایستاده است، کجاست؟ دولت و ملت ـ بدون تفاوت ـ جمهوری اسلامی‌ست. آحاد مردم و دولت، همراه آنها؛ و رئیس‌جمهور، همراه آنها؛ و مسئولین کشور، همراه آنها، بدون تقیّه ظلم را نفی می‌کنند، تبعیض را نفی می‌کنند، دست‌اندازی را نفی می‌کنند.

این خطر بزرگی‌ست برای آن قدرتی که به درون حصارهای ملیِ خودش، خودش را محدود نمی‌کند. چون فریاد این ملت، قیام این ملت برای ملت‌های دیگر بیدارکننده است، هشداردهنده است، کمااینکه بوده تا حالا؛ کمااینکه این بیداری به‌وجود آمده است. چرا پیشرفت علمی یک ملت و یک کشور، از نظر یک جماعتی در دنیا تهدیدآمیز است؟ چرا!؟ چون انحصارطلبند؛ چون سلطه‌طلبند؛ چون ایران را طعمه فرض کرده‌اند. خواستند این کشور را با ذخایر و با موقعیت جغرافیایی ممتاز و برجسته‌اش، یکجا ببلعند. بیداری ملت ایران، بیداری جوان ایرانی و استعداد و درخشندگی پیشرفت علمی جوان ایرانی، نمی‌گذارد. لذا پیشرفت فناوری شما، انرژی هسته‌ایِ شما و پیشرفت‌های علمی دیگرِ شما، آنها را عصبانی می‌کند. بله، اگر ملت ایران بی‌خیال و جوان ایرانی بی‌فکر باشد ـ دنبال علم و دنبال کار و دنبال تولید و دنبال نوآوری نرود و همین‌طور به عیش و عشرت بگذراند ـ آنها خوشحال می‌شوند. آنها این را می‌خواهند؛ آنها نمی‌خواهند شهر شیراز، یک مرکزی باشد که در آن پیشرفت علمی هست ـ که من گفتم شیرازِ شما، ازلحاظِ پیشرفت صنعتی در خط مقدّم شهرها و استان‌های کشور قرار دارد و در بعضی از رشته‌های علمی، جوان‌ها و مردان و زنان شما در دنیا آوازه پیدا کرده‌اند ـ آنها این را نمی‌خواهند. آنها نمی‌خواهند که دانشگاه ما، حوزۀ علمیۀ ما، آزمایشگاه ما و محیط تولید ما، پر رونق باشد. آنها دلشان می‌خواهد اختلاط دختر و پسر و آمیزش‌های شهوانی و غفلت و عشرت و اینها، بر زندگی مردم غلبه پیدا کند؛ آنها این را می‌خواهند. شما عکس این را عمل کردید؛ علت عصبانیت آمریکا و صهیونیست‌ها و این‌همه تبلیغات این است.

بعضی‌ها می‌گویند آقا! چرا دشمنیِ آمریکا را تحریک می‌کنید؟ خب، اگر بخواهیم دشمنیِ آمریکا را تحریک نکنیم، باید بگیریم بخوابیم، از کار و تلاش دست برداریم و افتخارات خودمان را فراموش کنیم! آن‌وقت آمریکا از ما ممنون خواهد شد؛ آمریکا این است. آیا ملت ایران به این راضی‌ست!؟ آنها به‌خاطر اینکه فلان مسئول در کشور فلان حرف را زده است یا سیاست ما فلان‌جور حرکت کرده است، با ما دشمن نیستند؛ نه، آنها به‌خاطر بیداری ملت ایران با ما دشمنند. هرجا کانون بیداری‌ست، آماج مهم‌تری برای حملۀ دشمنان این ملت است. شما نگاه کنید، ببینید هرجایی که بیداری از آنجا می‌تراود و هشیاری و انگیزه و آمادگیِ جوانان ملت از آنجا بیشتر بُروز و درخشش پیدا می‌کند، با آنجا بیشتر دشمنند‌. (۱۳۸۷/۲/۱۳)

دشمن، امروز سعیش بر این است که این مرکزیت حرکت عظیم اسلامی، این مرکزیت و قلب امت اسلامی، یعنی ملت ایران را که مایۀ تحرک دنیای اسلام شده است، از کار بیندازد. همت دشمنان، همت استکبار متوجه این است که این الگوی عملی را از مقابل چشم مسلمانان عالم دور کند.

ایران اسلامی یک الگوی عملی‌ست. ایران اسلامی با وجود خود، با اقتدار خود، با پیشرفت خود، با اتحاد خود، به دنیای اسلام نشان می‌دهد که می‌توان در مقابلۀ با توطئه‌های متراکم دشمنان و در این دنیای متلاطم، نظام اسلامی تشکیل داد؛ می‌توان حاکمیت اسلام را به صحنه آورد. این تجربه را ایران اسلامی درمقابلِ چشم ملت‌های مسلمان می‌گذارد.

نظر دشمن، خواست دشمن، آرزوی پلید دشمن این است که این نمونه را از مقابل چشم ملت‌های اسلامی بردارد؛ حالا یا با تهاجم سیاسی و نظامی و امنیتی و اقتصادی، یا با تهاجم تبلیغاتی و اتهام‌پراکنی. (۱۳۸۷/۲/۱۹)

اینها احساس خطر می‌کنند. همۀ تلاششان را هم گذاشته‌اند، ولی با همۀ اینها، ملت ایران، شما جوانان، شما دانشجویان می‌توانید درمقابلِ همۀ اینها بایستید و بر همۀ اینها غلبه پیدا کنید؛ اما شرایطی دارد.

ما امروز از بیست سال قبل، از سی سال قبل خیلی جلوتریم. تجربه‌مان بیشتر است، مدیریت‌هایمان قوی‌تر است، توانایی‌های علمی ما به‌مراتب جلوتر است، قدرت تحرک اقتصادی‌مان به‌مراتب از آن روز بیشتر است، تصورات ما از پیشرفت نسبت به آن روزها خیلی بهتر است.

در دهۀ اول [انقلاب]، پیشرفت را بسیاری از انقلابیون در الگوی چپ ـ چپِ دهۀ شصت ـ یعنی الگوی گرایشمند به سوسیالیسم می‌دیدند. هرکس هم مخالفت می‌کرد، یک تهمتی، لکه‌ای، چیزی متوجهش می‌کردند. یک‌ عده‌ای از مسئولین، دست‌اندرکاران، از فعالین عرصۀ کار در جمهوری اسلامی، نگاهشان نگاه حاکمیت دولت و مالکیت دولت بود.

خب، این نگاه، نگاه غلطی بود. این نگاه به پیشرفت کشور از زاویۀ دید تفکر شرقیِ سوسیالیستیِ چپ محسوب می‌شد؛ این غلط بود. البته غلط‌بودن این، خیلی زود فهمیده شد، حتی آن‌کسانی‌که آن روز مروّج همین دیدگاه بودند، ناگهان صدوهشتاد درجه برگشتند! آن افراط به یک تفریط حالا تبدیل شد.

یک برهه‌ای از زمان، نگاه به پیشرفت، نگاه غربی بود؛ یعنی همان راهی که آنها رفتند، اینها هم باید بروند؛ تصورشان این بود. خودشان را در حدِ انگلیس و فرانسه و آلمان هم نمی‌دیدند؛ در حدِ همین کشورهایی مثل کرۀجنوبی می‌دیدند. این‌هم رد شد.

امروز در ذهن و فکر مسئولان، و به‌صورت یک گفتمان عمومی در ذهن نخبگان و فرزانگان، نقشۀ پیشرفت غربی کشور رد شده است؛ غلط از آب درآمده است. علتش هم این است که انتقاد از نقشۀ پیشرفت به شیوۀ غربی، امروز مخصوص ملت‌های شرق نیست، مخصوص ما نیست؛ خودِ اندیشمندان غربی، خودِ فرزانگان غربی، زبان به انتقاد گشوده‌اند؛ هم در زمینه‌های اقتصادی، هم در زمینه‌های اخلاقی، هم در زمینه‌های سیاسی. همان چیزی که به آن افتخار می‌کردند به‌عنوان لیبرال‌دموکراسی، امروز مورد انتقاد است. پس این‌هم نقشۀ پیشرفت نیست.

امروز ما اینها را می‌دانیم البته. نقشۀ پیشرفت اسلامی‌ ایرانی چیست؟ این باید تدوین شود، باید روشن شود، باید ابعاد و زوایایش مشخص شود؛ این کار به‌طورکامل انجام نگرفته است و باید بشود. اما همینی‌که ما فهمیده‌ایم که باید برگردیم به نقشۀ اسلامی‌ ایرانی، این خودش موفقیت بزرگی‌ست. این موفقیت را امروز داریم.

خب، این مسیر پیشرفت است. مسیرِ پیشرفت، مسیر غربی نیست، مسیر منسوخ و برافتادۀ اردوگاه شرقِ قدیم هم نیست. بحران‌هایی که در غرب اتفاق افتاده است، همه پیشِ روی ماست، می‌دانیم که این بحران‌ها گریبان‌گیر هر کشوری خواهد شد که از آن مسیر حرکت کند. پس ما بایستی مسیرِ مشخصِ ایرانی‌ اسلامی خودمان را در پیش بگیریم و این را با سرعت حرکت کنیم؛ با سرعت مناسب.

راه‌حلی که بر اساس این مقدمات وجود دارد، این راه‌حل را شما باید پیدا کنید. شما باید به نتیجه برسید، به این استنتاج برسید، اما آنچه که من می‌توانم به‌عنوان راهنمایی و راهبرد کلی به شما عرض کنم، تلاش و مجاهدتِ جوانانه و پیگیر است. شما که در دانشگاهید، فعالیت شما فعالیت دانشگاهی‌ست؛ باید درس بخوانید، تحقیق کنید، به فکر نظریه‌سازی باشید. الگوگرفتن بی‌قیدوشرط از نظریه‌پردازهای غربی و شیوۀ ترجمه‌گرایی را غلط و خطرناک بدانید. ما در زمینۀ علوم انسانی احتیاج داریم به نظریه‌سازی. بسیاری از حوادث دنیا ـ حتی در زمینه‌های اقتصادی و سیاسی و غیره ـ محکومِ نظرات صاحبنظران در علوم انسانی‌ست؛ در جامعه‌شناسی، در روان‌شناسی، در فلسفه؛ آنها هستند که شاخص‌ها را مشخص می‌کنند. در این زمینه‌ها ما باید نظریه‌پردازی‌های خودمان را داشته باشیم و باید کار کنیم؛ باید تلاش کنیم؛ دانشجو باید تلاش کند. دانشجو و محیط دانشگاه باید نگاه کلان به هدف‌های انقلاب داشته باشد؛ دنبال آنها برود.

مراقب باشید دشمن نتواند از محیط دانشگاه و از عنصر دانشجو و استاد استفاده کند. این آن چیزی‌ست که من روی آن تاکید می‌کنم. می‌بینید یک حادثۀ کوچکی اتفاق می‌افتد، حالا در همین دانشگاه خودتان، یک تعدادی مثلاً شاید در یک قضیه‌ای گله‌مندند، معترضند؛ ببینید بلافاصله در دنیا روی آن تفسیر می‌گذارند، تحلیل می‌گذارند، نه با جهتی که آن دانشجو به‌خاطر آن جهت این حرکت را انجام داده، این اقدام را کرده، بلکه درست در نقطۀ مقابل آن جهت. یعنی حاکمیت را، نظام را، اسلام را زیر سؤال می‌برند با این وسایل. باید هشیار بود؛ در محیط دانشگاه این هشیاری از همیشه لازم‌تر است.

یک عنصر دیگری که باز با جوان‌ها باید در میان گذاشت، مسئلۀ تدین است. جوان‌های عزیز! تدین، رعایت دینی، در حد وسع و امکان، این مایۀ توجهات الهی‌ست، مایۀ توفیقات انسانی‌ست، مایۀ پیشرفت است؛ این را دست کم نگیرید. من می‌خواهم بگویم شما اگر فلان فرمول ریاضی، یا فلان عنصر شیمیایی، یا فلان اختراع را به وجود می‌آورید یا کشف می‌کنید و پیدا می‌کنید و حل می‌کنید، در همان حال توجهتان به خدا، به شما کمک خواهد کرد. اولاً خدای متعال مدد می‌کند شما را؛ کارها دست خداست.

شاید گفته باشم من، آن‌روزی‌که همین مسئلۀ سلول‌های بنیادی را جوان‌های ما داشتند دنبال می‌کردند و کشف می‌کردند، خدا رحمت کند مرحوم مهندس کاظمی، رئیس این مؤسسۀ رویان آمده بود با همان جمع پیش من گزارش می‌داد. گفت: من تلفن کردم که ببینم مهندس جوانی که مشغول تعقیب این قضیه بود، کار را به کجا رسانده ـ چون مثلاً دیروز گفته بود که فردا کار را تمام می‌کنیم ـ خانمش بود گوشی را برداشت و گفت آقای مهندس آن نقطۀ آخر را توانسته پیدا کند و افتاده به سجده دارد گریه می‌کند.

وقتی مرحوم مهندس کاظمی این قضیه را می‌گفت، هم خودش گریه‌اش گرفت، هم آن جوان که در مجلس بود گریه‌اش گرفت. بناکردند گریه‌کردن. نقش معنویت را دست کم نباید گرفت.

با توجه به خدا و تقرب به خدا، با توسل به دامان قدس الهی و ذیل عنایت الهی، می‌توان خیلی کارهای دشوار را انجام داد. شماها جوانید. شما با ما فرق دارید؛ این را به شما بگویم. شما خیلی از این جهت جلوتر از ما هستید. دل‌های شما پاک، نورانی، بی‌تعلق، بی‌آلایش، مثل یک آیینۀ روشن، بلافاصله نور را منعکس می‌کند؛ آلوده نشده‌اید؛ این را قدر بدانید. با خدای متعال رابطه برقرار کنید؛ با نماز، با نافله، با تلاوت قرآن، با دعا، با صحیفۀ سجادیه. این صحیفۀ سجادیه پر از معارف دینی‌ست. با این کار بنیۀ دینی و انقلابی خودتان را هم محکم می‌کنید.

جوان ما اگر بنیۀ دینی‌اش مستحکم باشد، خیلی از این کسانی که در همین شهر شیراز شما و در استان فارس و سراسر کشور ـ اینجا هم من خبرهایش را دارم ـ مشغول تلاشند برای منحرف‌کردن ذهن‌ها به‌سمت‌های گوناگون، وقتی دیدند جوان ما محکم است، می‌کِشند کنار. امروز در همین شهر شما و در جاهای دیگر ـ که حالا نمی‌خواهم زیاد قضیه را باز کنم، شاید خود شماها خیلی خوب می‌دانید ـ از عرفان‌های مادیِ پوچِ بی‌محتوا گرفته تا ادیان منسوخ، تا سازمان‌هایی که اسمش دین است، باطنش سازمان سیاسی‌ست، مشغول تلاشند، مشغول کِشمکشند برای اینکه از این مجموعۀ انبوه نیروی اسلامی، هرچه می‌توانند، بِکَنَند؛ کم کنند. جوان ما وقتی بنیۀ فکری و اعتقادی‌اش محکم بود، او هم می‌فهمد که دیگر نباید دنبال جوان ما بیاید. این استحکام بنیۀ اعتقادی با همین توجه‌ها، با همین تضرع، توسل به پروردگار، در همین دعاهای صحیفۀ سجادیه به‌دست می‌آید. این دعاها فقط «یا رب یا رب»گفتن نیست، لبریز از معارف اسلامی‌ست که اعتقاد انسان را عمیق می‌کند. تلاوت قرآن هم همین‌طور، خود نماز هم همین‌طور. به‌هرحال، این توصیۀ من است به همۀ شما جوانان.

شما جوانان باید دائماً هشیار باشید. معارف دینی خود و معارف انقلابی خود را هرچه می‌توانید تعمیق کنید. مثل پاره‌های پولاد ـ زُبُر الحَدید، آن‌طوری که در تعبیرات حدیث و در بعضی دعاها وجود دارد ـ نفوذناپذیر و نفوذ‌کننده، و درمقابلِ دشمن، بُرنده و با ارادۀ قوی باشید. (۱۳۸۷/۲/۱۴)

امروز دنیا دنیایی‌ست که اعتقاد و ایمان راسخی که متکی به مبانی مستحکم باشد، یک ملت را پیروز می‌کند. در دنیایی که سیاست‌های گوناگون استکباری، مردم را به اباحه‌گری و بی‌بند‌و‌باری سوق داده‌اند، آن مجموعۀ مؤمنی که ایمان او متکی به مبانی مستحکم اعتقادی‌ست، به برکت ایمان می‌تواند بر همۀ امواجی که در دنیا به‌وجود می‌آورند، غلبه کند؛ کمااینکه جوانان ما توانستند بر همۀ امواج استکباری‌ای که متوجه به نظام جمهوری اسلامی بود، غلبه کنند؛ اول پیروزی انقلاب بود، بعد پیروزی در عرصۀ نبرد دفاع مقدس بود و بعد هم تا امروز و در عرصه‌های مختلف، این ملت ایستاده است. جوان‌های عزیز! این ایمان را حفظ کنید؛ این ایمان را با مبانی فکری، مستحکم کنید. (۱۳۸۷/۲/۱۵)

و اتحادتان را حفظ کنید، اتحاد! در مقیاس ملت ایران هم حفظ اتحاد یک وسیلۀ اصلی‌ست؛ در مقیاس قشر دانشجو هم در سراسر کشور همین است؛ در مقیاس دانشجویان در یک شهر یا در یک استان هم همین است. نگذارید اختلاف سلیقه‌ها شما را درمقابلِ هم، سینه‌ به‌ سینه قرار بدهد. یک وقتی بعضی‌ها منافعشان ایجاب می‌کرد که دانشگاه‌ها را عرصۀ بازی‌های سیاسی و درگیری‌ها و دست‌به‌گریبان‌شدن‌های سیاسی قرار بدهند؛ امروز الحمدلله این معانی کمتر است. نگذارید تشکل‌های دانشجویی و اجزای نهضت دانشجویی به دشمنان تبدیل شوند. رقیب خوب است؛ رقیب، رقابت مثبت.

یکی از این برادرها گفت ما حاضریم؛ پژوهشگاه به ما بدهید یا اجازه بدهند ما پژوهشگاه درست کنیم تا در فلان قضیه ـ مثلاً فرض کنید انرژی خورشیدی یا هر چیز دیگر ـ فعالیت کنیم. خیلی خوب، آن گروه دیگر دانشجویی هم بگویند خیلی خوب، ما هم در فلان مسئلۀ دیگر رقابت مثبت علمی می‌کنیم با اینها. رقابت مثبت یعنی این؛ یعنی مسابقۀ دویدن: «سابِقوا اِلی مَغفِرَةٍ مِن رَبِّکُم»[16]. مسابقۀ در کار خیر، مسابقۀ در تولید، مسابقۀ در فراگیری و تحقق‌دادن آن معلومات در خارج و کمک‌کردن به محیط زندگی مردم. این مسابقه خیلی خوب است، رقابت خیلی خوب است؛ اما دست‌به‌گریبان‌شدن، دعواکردن، آن‌هم سر چیزهای کوچک، سر چیزهای بسیار کوچک و حقیر، نه! این را ما نمی‌پسندیم؛ هم در محیط دانشگاه، هم در محیط کل کشور، هم در محیط روحانیت؛ در همۀ محیط‌ها.

پس علم یکی از این محورهای اصلی‌ست؛ اتحاد یکی از محورهای اصلی‌ست؛ تدین یکی از محورهای اصلی‌ست؛ اقتصاد کشور هم یکی از محورهای اصلی‌ست. اگر ما اینها را در این دورۀ از زمان با این شعار نوآوری که به شکوفایی قطعاً منتهی خواهد شد، عملیاتی و اجرایی کنیم و دنبالش برویم، همین چند محور، در همین مرحله خواهد توانست دشمن را به شکست بکشاند بدون تردید.

البته فعالیت اقتصادی و کار اقتصادی و تلاش اقتصادی حتماً باید با شاخص و شاقول عدالت باشد. بدون عدالت، هر تلاش اقتصادی به ضرر منتهی خواهد شد. عدالت هم معنایش این نیست که ما سرمایه‌گذاری نکنیم یا به سرمایه‌گذار اجازۀ سرمایه‌گذاری ندهیم. این تصورات غلطِ آن افرادی‌ست که آن روز خودشان را طرفدار عدالت معرفی می‌کردند. نه! کارآفرینی هم یک خیر است، یک عبادت است، یک کار بزرگ است که باید انجام بگیرد. مسئله، صحیح مدیریت‌کردن این مجموعه است. مدیریت‌های کشوری، مدیریت‌های دولتی، چه در بخش تقنین[17]، چه در بخش اجرا، چه در بخش قضا، بایستی مدیریت کنند تا تجاوز از حق انجام نگیرد؛ تجاوز از حقوق انجام نگیرد؛ تعرض به یکدیگر انجام نگیرد؛ این کاروان با همۀ اجزای خودش ان‌شاءالله به پیش برود.

پروردگارا! آنچه را که گفتیم و شنیدیم، برای خودت و در راه خودت قرار بده.

پروردگارا! ما را به آنچه موجب رضای تو از ماست، موفق بدار.

پروردگارا! کشور ما را روزبه‌روز سربلندتر و پیشرفته‌تر بفرما.

پروردگارا! این جوانان عزیز و پاک‌نهاد را بر ساختن آیندۀ کشور به‌صورت مطلوب و موردِ آرزو موفق بدار.

پروردگارا! این جوان‌ها را به این کشور و این ملت ببخش.

پروردگارا! قلب مقدّس ولی‌عصر را از ما راضی و خشنود گردان.

و السّلام علیکم و رحمة الله و برکاته

پاورقی‌ها

  1. ۱.ابتدای هر چیز
  2. ۲.اذیت دیده
  3. ۳.پاره ها
  4. ۴.چیرگی، غلبه
  5. ۵.سوره مبارکه اعراف/ آیه 96
  6. ۶.حاملان عرش، حمل کنندگان عرش
  7. ۷.گشادگی رزق
  8. ۸.مقدور، ممکن
  9. ۹.سعی و کوشش
  10. ۱۰.ای خدای صاحب عافیت، از تو عافیت می‌خواهیم، عافیت برای دنیا و آخرت.
  11. ۱۱.مبهم، نامعلوم
  12. ۱۲.رقابت از روی چشم وهم چشمی
  13. ۱۳.سوره مبارکه انعام/ آیه 112: «و همانند تو برای پیامبران دشمنانی از شیطان های جن و انس قرار دادیم که بعضی از آنان با سخنانی فریبنده و خوش‌ظاهر و جهالت انگیز، به بعضی دیگر الهام می دهند.»
  14. ۱۴.سوره مبارکه انعام/ آیه 123: «و بدین گونه در هر شهری، گناهکاران بزرگش را می‌گماریم تا در آن به نیرنگ پردازند، و آنان جز به خودشان نیرنگ نمی‌زنند.»
  15. ۱۵.سوره مبارکه فتح/ آیات 22 و 23: «و اگر کسانی که کافر شدند به جنگ با شما برخیزند قطعاً پشت خواهند کرد و دیگر یار و یاوری نخواهند یافت * سنت الهی از پیش همین بوده و در سنت الهی هرگز تغییری نخواهی یافت.»
  16. ۱۶.سوره مبارکه حدید/ آیه 21: «برای رسیدن به آمرزش پروردگارتان، بر یکدیگر پیشی گیرید.»
  17. ۱۷.قانون گذاشتن