رفتن به محتوای اصلی
نگاهی کلان به انقلاب اسلامی

دیدار با مردم شیراز

رهبر شهید انقلاب امام سید علی خامنه‌ای

دیدار با مردم شیراز (روز اول سفر به استان فارس)

11 اردیبهشت 1387

بسم‌ الله‌ الرّحمن الرّحیم

..در تاریخ کشور ما، هرچه که نگاه می‌کنیم و هرچه عقب می‌رویم، هیچ نمونۀ دیگری برای انقلاب اسلامی پیدا نمی‌کنیم.

من این را یک‌قدری روشن کنم. در طول تاریخ، همیشه در کشور ما جابه‌جایی قدرت به‌وسیلۀ قدرت‌طلبانِ نظامی و با لشکرکشی و رویارویی قدرت‌ها با یکدیگر، یا با چیزی که امروز به آن کودتا می‌گویند همراه بوده است. سلسله‌های متعددی در این کشور آمده‌اند و رفته‌اند، اما در هیچ‌کدام از این نقل‌و‌انتقال‌ها، مردم هیچ دخالتی نداشته‌اند. فرض بفرمایید در همین شیراز شما و در استان فارس، سلسلۀ زندیه بر سر کار بود؛ بعد قاجاری‌ها آمدند و قدرت را از دست خاندان زند گرفتند. جنگ بین دو قدرت‌طلب، دو سپاه و دو نیروی نظامی بود؛ مردم نقشی نداشتند.

در همۀ طول تاریخ کشور ما ـ چه قبل از اسلام و چه بعد از اسلام، تا امروز ـ هرچه نگاه می‌کنیم، جابه‌جایی قدرت‌ها، همه ازهمین‌قبیل بوده است. فقط یک استثنا در دوران قدیم دارد که آن را عرض خواهم کرد؛ و در غیر آن مورد، همیشه جابه‌جایی قدرت با لشکرکشی و با حملۀ نظامی و بدون دخالت مردم بوده است. مردم انگیزه‌ای نداشته‌اند؛ چه آنجایی که یک سلسله، قدرت را به یک سلسلۀ دیگری می‌داده، و چه آنجایی که در درون یک سلسله کشمکش قدرت بوده است. که باز اگر مثالش را از شیراز شما بخواهم بزنم، در دوران قاجاریه و بعد از مرگ فتح‌علی‌ شاهِ قاجار، در همین شیراز، یکی از پسرهای بزرگ فتح‌علی‌ شاه به‌ نام حسین‌علی‌میرزا حاکم بود و حکومت را برای خودش می‌خواست. اما در تهران محمد شاه ـ که نوۀ فتح‌علی‌ شاه بود ـ به پادشاهی رسیده بود. جنگ شد!

در همین بیرون دروازه‌های شهر شیراز، بین دو نیرو، جنگ اتفاق افتاد. البته مردم در این جنگ‌ها لگدمال می‌شدند؛ به آنها خسارت وارد می‌شد و مزرعه‌شان، مالشان، مِلکشان و جانشان تهدید می‌شد، اما هیچ دخالتی در این درگیری‌ها نمی‌کردند. در طول تاریخ این‌طوری بوده است.

البته عرض کردم، فقط یک مورد استثنا وجود دارد، که آن‌هم ازلحاظِ تاریخی مورد تردید است و با افسانه‌ها مخلوط است. و آن داستان «کاوۀ آهنگر» است؛ که می‌گویند این آهنگر به کمک مردم حرکت کرد و سلطنت «ضحاک ماردوش» را از بین برد.[1]

اگر واقعیت داشته باشد و راست باشد، در تاریخ همین یک مورد است و دیگر نمونه‌ای ندارد. البته در تاریخی که اروپایی‌ها برای کشور ما از دوران پهلوی به این‌طرف نوشته‌اند، اسمی از فریدون و ضحاک و کاوۀ آهنگر وجود ندارد! آنها طور دیگری تاریخ را نوشته‌اند که حالا آن مقولۀ دیگری‌ست و وارد آن نمی‌خواهیم بشویم.

انقلاب اسلامی که بزرگ‌ترین تغییر و تحول قدرت در طول تاریخ ما بود و اساس سلطنت و حکومت فردی را به حکومت مردمی تبدیل کرد، با نیروی مردم انجام گرفت.

اینجا دیگر رویارویی دو قدرت و جنگ قدرت و این‌ حرف‌ها نبود. مردم آمدند و وارد عرصه شدند، و روحانیت هم پیشگام و پیشتازشان واقع شد. مردم بودند که با قدرت عظیم و خداییِ خود توانستند قدرت را از دست خودکامگان و پادشاهان و طاغوت‌ها و مستبدانِ فردگرا خارج کنند و به دست مردم بدهند. حکومت شد مردمی. تاآنجایی‌که ما شناختیم و فهمیدیم، این تنها حادثه‌ای‌ست که در طول تاریخِ کشور ما اتفاق افتاده است. خب، این حادثه، شایستۀ آن است که از ابعاد گوناگون مورد توجه و مورد عنایت قرار بگیرد. من امروز عرض می‌کنم، ما با گذشت نزدیک به سی سال از حادثۀ انقلاب اسلامی، جا دارد که یک نگاه کلان و یک نگاه فراگیر به این حادثه بیندازیم. نگاه‌های جزئی، نگاه به حوادثِ میانۀ راه و نگاه به افت‌و‌خیزها، خیلی گویا نیست؛ باید نگاهِ کلان و فراگیر به انقلاب اسلامی ـ که البته بسیاری از مردم خود ما، برجستگان خود ما و بیگانگان، این‌گونه کلان نگاه کرده‌اند ـ در سطح افکار عمومی زنده بشود و به آن توجه پیدا بشود.

در همۀ حوادث عالم چند عنصر را باید در کنار هم دید؛ یکی نگاه به عوامل اَولی، یعنی عوامل بالادستی حادثه است: انگیزه‌ها، هدف‌ها، زمینه‌های تاریخی، زمینه‌های جغرافیایی و جغرافیای سیاسی. اینها چیزهایی‌ست که در شناخت حادثه تأثیر دارد.

در حادثۀ انقلاب ما، آن عنصر اول عبارت است از همان ایمان مردم، مبارزات آزادی‌خواهانه و جرقه‌های این مبارزات ـ که در مشروطیت و در تحریم تنباکو به‌وسیلۀ میرزای شیرازی و در نهضت ملی‌شدن صنعت نفت و در حوادث گوناگون دیگر، این زمینه‌های تاریخی وجود پیدا کرد ـ و بیداری روحانیت مبارز، و شخص امام بزرگوار که از این زمینه‌ها بهترین استفاده را کرد و این حرکت به راه افتاد. این، آن پیش‌زمینه است.

عنصر دوم نگاه‌کردن به میدان‌دار و صاحبِ حادثه است. عنصر میان‌دار و میدان‌دار در این حادثه، مردم بودند؛ مردم!

حادثۀ عظیمِ بی‌نظیرِ تاریخیِ انقلاب اسلامی را، مردم رقم زدند. انکار نقش مردم و بی‌اعتنایی به حضور مردمی ـ که متأسفانه امروز در بعضی از نگاه‌های شبه‌روشنفکرانه، انسان مشاهده می‌کند ـ خطاست. وقتی مردم به یک‌سمتی گرایش پیدا می‌کنند، کسانی که از این گرایش خود را منتفع نمی‌بینند، اسمش را می‌گذارند حرکت پوپولیستی و حرکت عوام‌گرایی! این خطاست.

انقلاب را همین اراده‌های مردمی و همین حضور مردمی ـ که متکی به ایمان آنها بود ـ توانست به‌وجود بیاورد و به پیروزی برساند. ملت ایران با ایمانش، با احساساتش، با غرور ملی‌اش، با افتخار به گذشتۀ تاریخی و مواریث عظیم فرهنگی‌اش، توانست این حرکت عظیم را به‌وجود بیاورد. هدف ملت ایران ـ که از هرکسی که سؤال می‌کردیم، به زبان‌های گوناگون این هدف را می‌گفت ـ این بود که بتواند در سایۀ اسلام، استقلال و آزادی به‌دست بیاورد.

این شعار «استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی» که در دوران انقلاب رایج بود، حرفِ دل مردم بود و مردم این را می‌خواستند. مردم می‌دیدند که این کشورِ با این عظمت، حُکامش و زمامدارانش، استقلالِ رأی ندارند؛ تابع بیگانه و تابع قدرت‌های مستکبرند و طوقِ[2] اطاعتِ آنها را به گردن انداخته‌اند. درمقابلِ آنها ضعیف و غیرِ مستقل، اما نسبت به مردم خودشان سخت‌گیر، مُتفرعن[3] و با آنها با فشار و سخت‌گیری و زور رفتار می‌کردند! شلاق را بر گُردۀ این مردم می‌کوبیدند و به آنها اجازۀ انتخاب نمی‌دادند.

در طول سال‌های مشروطیت و تا قبل از انقلاب اسلامی، هرگز اتفاق نیفتاد که این مردم، با شوق، با رغبت، و با معرفت، به پای صندوق رأی بروند و کسی را انتخاب کنند. انتخاب معنی نداشت؛ حکومت، حکومت موروثی؛ مسئولان و زمامداران، سفارش‌شدۀ قدرت‌های بیگانه؛ مجلسی که به‌ نام مجلس شورا از مشروطیت به‌وجود آمده بود، مجلس دست‌نشانده و غیرِ منتخبِ مردم!

مردم هم اسیر و دستخوش تصمیم‌هایی بودند که این مجموعۀ غیرِ مسئول و غیرِ متعهد برای آنها می‌گرفتند. مردم خواستند استقلال به‌دست بیاورند، آزادی داشته باشند، عزت ملی‌شان را تأمین کنند، سعادت و رفاه دنیوی، و سربلندی معنوی و اُخروی را به‌دست بیاورند. این آرزوی مردم بود و وارد این میدان شدند. این‌هم عنصر دوم.

عنصر سوم در هر حادثه‌ای، عوامل معارض و مزاحم با آن حادثه یا با آن حرکت است که هزینه‌هایی را تحمیل می‌کند.

در ماجرای انقلاب اسلامی هم همین‌طور است؛ از اول، عنصر معارض وجود داشت. این معنایش این است که ملت ایران، استقلال و آزادی را با سعی و تلاشِ خود به دست می‌آورَد؛ اما هزینۀ آن را هم باید بپردازد و می‌پردازد.

عزت ملی هزینه دارد؛ هیچ کشوری بدون دادن هزینۀ لازم، به عزت ملی، به استقلال ملی و به هویت برتر خود، دست پیدا نمی‌کند؛ باید هزینه‌اش را پرداخت. ملت ما این هزینه را پرداخته است و بازهم خواهد پرداخت. (۱۳۸۷/۲/۱۵)

هر انسانی که بخواهد برای آن چیزی که به‌دنبال آن هست، هزینه‌ای نپردازد و زحمتی را بر دوش نگیرد، هرگز به آن هدف نخواهد رسید. با نشستن و به دنبال تلاش و خطر نرفتن، هرگز انسان به آرزوهایش نمی‌رسد. ملت‌ها هم همین‌طورند. آن ملتی به عزت و سربلندی دست پیدا می‌کند که با شجاعت وارد میدان بشود، کار را تعقیب کند و هزینه‌های آن را هم با رشادت تمام بپردازد. و ملت ایران این کار را کرد. هزینه‌ای که ملت ایران پرداخت کرد، هشت سال جنگ تحمیلی بود. این هزینۀ استقلال‌طلبی و آزادی‌طلبی و عزت‌طلبی ملت ایران بود. ملت ایران آن را پرداخت کرد و خم به ابرو نیاورد.

هشت سال جنگ را تحمل کرد، چون این هزینۀ دست‌یافتن به استقلالِ ملت و قدرت ملی و افتخار ملی بود.

قربانیان تروریسم کور دهۀ شصت در این کشور، هزینۀ دیگری بود که ملت ایران پرداخت کرد.

از اول انقلاب تا امروز، تحریم‌های اقتصادی و محاصرۀ اقتصادی که بر ملت ما تحمیل کرده‌اند، هزینه‌هایی بود که ملت ایران پرداخت کرد. همین حالا که من با شما صحبت می‌کنم، دو سال است که قدرت‌های استکباری مرتب تهدید می‌کنند که ما ملت ایران را تحریم می‌کنیم و محاصره می‌کنیم. انگار تا حالا این کار را نکرده‌اند! اردوگاه سرمایه‌داری و استعماری با همۀ توان سیاسی خود، با همۀ قدرت مالی و اقتصادی خود و با همۀ شبکه‌های تبلیغاتی خود، دارد فشار می‌آورد تا شاید بتواند ملت ایران را وادار به عقب‌نشینی و تسلیم بکند؛ نه‌فقط از حق هسته‌ای ـ حق هسته‌ای یکی از حقوق ملت ایران است ـ بلکه می‌خواهند ملت ایران را از حقِ عزتش، از حقِ استقلالش، از حقِ قدرت تصمیم‌گیری‌اش و از حقِ پیشرفت علمی‌اش، وادار به عقب‌نشینی کنند.

ملت ایران امروز در جادۀ پیشرفت علمی و پیشرفت فناوری افتاده و می‌خواهد دو قرن عقب‌افتادگی خود را در دوران طاغوت‌ها، جبران کند. اینها دستپاچه شده‌اند و نمی‌خواهند ملت ایران ـ که در این نقطۀ حساس دنیا قرار گرفته است و به‌عنوان پرچم‌دار اسلام شناخته شده ـ به این توفیقات دست پیدا کند. لذا فشار می‌آورند. اما ملت ایران ایستاده است.

من خطاب به این ابرقدرت‌ها و عُمّال آنها که چشم‌هایشان را می‌بندند، واقعیات را نمی‌بینند و دهان‌هایشان را باز می‌کنند به تهدیدکردن و عربده‌کشیدن، به آنها می‌گویم؛ تهدید، ملت ایران را وادار به عقب‌نشینی نمی‌کند. تهدید نمی‌تواند ملت ما را از این راهی که در پیش گرفته است، منصرف بکند: راه به‌سوی کمال، راه به‌سوی عزت کامل، راه به‌سوی استقلال کامل، راه به‌سوی پیاده‌شدن کامل ارکان دین در این کشور که اسلام عزیز بتواند همۀ مشکلات ما را برطرف بکند. این راهی‌ست که ملت ایران در پیش گرفته و از این راه منصرف نخواهد شد. دشمن نمی‌تواند با تهدید کاری بکند. (۱۳۸۷/۲/۱۵)

تهدید می‌کنند که شما را تحریم می‌کنیم، محاصرۀ اقتصادی می‌کنیم. خب، در این سی سالی که ملت ایران را ـ گاهی شدیدتر، گاهی ضعیف‌تر ـ محاصرۀ اقتصادی کردید، چه کسی ضرر کرد؟! ملت ایران ضرر کرد؟! ابداً! ما از تحریم به نفع پیشرفت خودمان استفاده کردیم.

یک روزی بود که ما احتیاج به ابزارهای نظامی داشتیم؛ ساده‌ترین ابزار نظامی را به ما نمی‌فروختند، می‌گفتند: تحریم! ما توانستیم از این تحریم استفاده کنیم. امروز ملت ایران توانایی‌هایی به دست آورده که همان تحریم‌کنندگان دیروز، امروز دست و پا می‌زنند که ملت ایران دارد به قدرت اول نظامی منطقه تبدیل می‌شود! خب، این بر اثر تحریم شما بود. این تحریم به ما ضرر نزد؛ ما از این تهدید توانستیم یک فرصت به‌وجود بیاوریم. امروز هم همین‌طور است. ما از تحریم غرب نمی‌ترسیم. ملت ایران به حول و قوۀ الهی درمقابلِ هر تحریمی و هر محاصرۀ اقتصادی‌ای، آن‌چنان تلاشی از خود نشان خواهد داد که پیشرفت او را مضاعف و چند برابر خواهد کرد. این‌طور نگاه کلان به انقلاب، یعنی نگاه به انگیزه‌ها و زمینه‌ها و عوامل بالادستی انقلاب و تشکیل نظام، و نگاه به عاملِ محوری انقلاب یعنی مردم و ایمان دینی آنها، و نگاه به هزینه‌ها، این‌طور نگاه‌کردن به انقلاب موجب می‌شود که ما در هر شأنی که هستیم در هرجا که هستیم، به مسائل جزئی و کوچک، خیلی اهمیت ندهیم؛ نگاه کنیم به عظمت انقلاب و حرکت عمومی انقلاب، که بحمدالله در طول این سی سال، با قدرت و قوّت ادامه داشته است و ملت ایران هر روز بهتر از گذشته به‌پیش حرکت کرده، بااینکه توطئه‌ها و تلاش دشمن هم بیشتر شده.

بارها این را گفته‌ایم، نظام جمهوری اسلامی با اعلام آرمان عدالت‌خواهی در سطح بین‌الملل، قهراً دشمنانی برای خود تدارک دیده. همۀ کسانی که در سطح تعاملات جهانی معتقد به سلطه و زورگویی و تجاوزند، با شعار عدالت‌طلبی از سوی نظام جمهوری اسلامی معارضند، مخالفند، عصبانی‌اند؛ همچنانی که با شعار استقلال ملی، دشمنانی در مقابل ما صف‌آرایی می‌کنند. همۀ انحصارطلبان، همۀ جهان‌خواران، همۀ آنهایی که دستشان به ناحق و ناروا در سفرۀ منابع مادی این کشور دراز بوده و چپاول می‌کردند، وقتی‌که این کشور و این ملت اعلام استقلال، و نفوذ ایادی بیگانگان را قطع می‌کند، طبیعتاً صف‌آرایی می‌کنند. نباید تصور کرد دشمنیِ دشمنان به خاطر این است که فلان موضع‌گیری را دولت جمهوری اسلامی یا فلان مسئول کشور انجام داده. مسئله، مسئلۀ اصل نظام و ساخت نظام است؛ مسئله، مسئلۀ شعارهای اصولی نظام و امام است. (۱۳۸۷/۲/۱۴)

..امروز خوشبختانه ملت ایران با گذر از بخش‌های مهمی و با پرداختن هزینه‌هایی که سنگین هم بوده است ـ اما ملت ایران با شوق و رغبت و با رشادتِ تمام، این هزینه‌ها را پرداخته است ـ توانسته گذرگاه‌های زیادی را طی کند، راه دشواری را پشت سر بگذارد، و خود را به این نقطه‌ای که امروز هستیم، بحمدالله برساند.

اما این هنوز اوایل راه است. ملت ما با عزم راسخ خود، با همت جوانان خود، با این استعدادی که متراکم در نیروهای انسانی ماست، ان‌شاءالله خواهد توانست این راه را به پایان برساند و ان‌شاءالله با راهکارهای عملی خواهد رساند.

ملت ایران احساس هویت می‌کند؛ هویت اسلامی که هویت ایرانی هم نشأت‌گرفتۀ از همین هویت اسلامی‌ست. احساس می‌کند که ایران اسلامی همان هویت گمشده‌ای‌ست که بایستی این ملت دوباره آن را به‌دست بیاورد و بر اساس او، آرمان‌های خود را معین و برنامه‌ریزی کند و تلاش و مجاهدت خود را شکل دهد. این کاری‌ست که ملت ما به خوبی انجام داده است و دارد انجام می‌دهد. من این آیه‌های یأسی را که بعضی پی‌در‌پی تکرار می‌کنند، مطلقاً قبول ندارم و آنها را انکار می‌کنم. من با اطلاع از مسائل گوناگون کشور بزرگ و ملت عظیم‌الشّأنمان، بِالعَیان می‌بینم که این ملت و جوانان این ملت با گذشت زمان و تقریباً سه دهه از آغاز پیروزی انقلاب، نسبت به مبانی انقلاب عمیق‌تر، پخته‌تر و مجرب‌تر شده‌اند. شور انقلابی مثل یک شعله‌ای‌ست که بلند می‌شود، ممکن است این شعله فرو بنشیند؛ اما آن هیزم‌های محکمی که با این شعله توانسته است آتش بگیرد و خود را به سمت مشتعل شدن و برافروخته‌شدن و گداخته‌شدن پیش ببرد، تأثیرشان از آن شعله بیشتر است. شعله فرو می‌نشیند، اما آتش‌های ماندگار ـ که برکت هم از آن آتش‌های ماندگار برای یک ملت به‌وجود می‌آید ـ روز به‌ روز بیشتر می‌شود. (۱۳۸۷/۲/۱۶)

در این زمینه من در روزهایی که در این استان هستم، نکات و گوشه‌های مختلفش را در جلساتِ متناسب به مردم عرض خواهم کرد.

من از شما مردم عزیز، باذوق، مهربان، باوفا، مهمان‌دوست، خوش‌اخلاق و خوش‌لهجه، تشکر می‌کنم. بحمدالله بسیاری از خصوصیات شیوای ملت ایران در شما مردم عزیز شیراز و مردم استان فارس وجود دارد. خدا را شکر می‌کنیم که خدای متعال بحمدالله به شما نشاط داده است؛ روزبه‌روز این نشاط افزون باد! از خدای متعال توفیقات شما را مسئلت می‌کنم.

و السّلام علیکم و رحمة الله و برکاته

پاورقی‌ها

  1. ۱.حکیم ابوالقاسم فردوسی در یک چهارمِ ابتدایی کتاب شاهنامه، داستان کاملِ کاوۀ آهنگر را در میان ماجراهای ضحاک و فریدون بیان کرده است.
  2. ۲.ریسمانی که دورِ گردن پیچانده می شود.
  3. ۳.مانند فرعون متکبر و ستمکار بودن