رفتن به محتوای اصلی

صلح امام حسن (ع)رویداد

نام‌های دیگر: صلح امام حسن

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

قرارداد صلح امام حسن (ع) با معاویه و علل و آثار آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم در روز پانزدهم ماه مبارک رمضان ۱۴۱۰ ه.ق— ۱۳۶۹/۰۱/۲۲

سیر زمانی

از ۱۳۶۹ تا ۱۴۰۴
۱۳۶۹۱۴۰۴

فقط سال ۱۳۷۵همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

صلح امام حسن، تبدیل جبهۀ جنگ از روی زمین بود به زیر زمین. امام حسن علیه‌السلام مبارزه را تمام نکرد، مبارزه را قطع نکرد، جای مبارزه را عوض کرد، از روی زمین مبارزه را برد به زیر زمین. تشکیلاتی‌اش کرد، حزبی‌اش کرد، مخفی‌اش کرد، نهانش کرد. این را یک مورخ باانصاف، یک مورخی که خودش شیعه هم نیست، اما آدم باانصافی هست، مثل طه حسین، می‌فهمد، من و توی شیعه اگر نفهمیم، چون تدبر نکردیم که نمی‌فهمیم. «اَلفِتنَةُ الکُبرَی، عَلِیٌّ وَ بَنوهُ»[7] را نگاه کنید، ببینید چه می‌گوید.
به‌طوری‌که استنباط می‌شود از مجموع دریافت‌ها و برداشت‌هایی که از این مسئله شده است، نقطۀ معضل ماجرا از اینجا پیش می‌آید که در نظر عموم مطالعه‌کنندگان یا اکثر مطالعه‌کنندگان، صلح در جملۀ صلح امام حسن علیه‌السلام به‌معنای تسلیم و سازش فهمیده می‌شود. خیال می‌کنند که صلح امام حسن درمقابل معاویه، یعنی سازش امام حسن با معاویةبن‌ابی‌سفیان. و خیلی روشن است که برای هیچ انسانی ـ نه هیچ مسلمانی یا هیچ شیعه‌ای ـ سازش امام حسن با معاویةبن‌ابی‌سفیان، امام کفر و پیشوای شرک، قابل قبول نیست، قابل فهم نیست. ولی مسئله این‌طور نیست، صلح به‌معنای سازش و تسلیم نیست. (51/1/24) این همان متارکه است، یعنی آتش‌بس. (65/3/4) آتش‌بس، تعبیر یکی از علمای اقدمین شیعه است؛ «مُهادنه» در کلمات صدوق است؛[9] مُهادنه یعنی آتش‌بس. (51/1/25) صلح امام حسن به‌معنای متارکۀ موقت جنگ است، برای آمادگی جهت ضربت‌زدن قاطع‌تر. صلح امام حسن علیه‌السلام برطبق آیه‌ای که تلاوت شد، «تَحرُّف لِقِتال» است و «تَحَیَّزَ اِلَی فِئَةٍ»؛ ماهیت صلح امام حسن علیه‌السلام اصلاً این است و مطالعۀ مقدار زیادی از اسناد و مدارکی که از این صلح برای ما باقی مانده است، مطلب را به همین صورت برای ما روشن می‌کند.

علت صلح: انحطاط اخلاقی خواص و هدر رفتن خون امام در برابر تبلیغات معاویه

امیرالمؤمنین علیه‌الصّلاة والسّلام به خاطرِ وضعیّت آن روز جامعه‌ی اسلامی به شهادت رسید. بعد نوبت امامت به امام حسن علیه‌السّلام رسید و در همان وضعیت بود که آن حضرت نتوانست بیش از شش ماه دوام بیاورد. تنهای تنهایش گذاشتند. امام حسن مجتبی علیه‌السّلام میدانست که اگر با همان عدّه‌ی معدود اصحاب و یاران خود با معاویه بجنگد و به شهادت برسد، انحطاط اخلاقی زیادی که بر خواص جامعه‌ی اسلامی حاکم بود، نخواهد گذاشت که دنبال خون او را بگیرند! تبلیغات، پول و زرنگیهای معاویه، همه را تصرّف خواهد کرد و بعد از گذشت یکی دو سال، مردم خواهند گفت امام حسن علیه‌السّلام بیهوده در مقابل معاویه قد علم کرد. لذا، با همه‌ی سختیها ساخت و خود را به میدان شهادت نینداخت؛ زیرا میدانست خونش هدر خواهد شد.

تفاوت شرایط دوران امام حسن (ع) با دوران امام حسین (ع)

… کار آمد، جنگیدن با او امکان‌پذیر شد. به تعبیری دیگر: کسی که در جنگ با یزید کشته میشد، خونش، به دلیل وضعیّت خرابی که یزید داشت، پامال نمیشد. امام حسین علیه‌السّلام به همین دلیل قیام کرد. وضع دوران یزید به گونه‌ای بود که قیام، تنها انتخابِ ممکن به نظر میرسید. این، به‌خلاف دوران امام حسن علیه‌السّلام بود که دو انتخابِ شهید شدن و زنده ماندن وجود داشت و زنده ماندن، ثواب و اثر و زحمتش بیش از کشته شدن بود. لذا، انتخاب سخت‌تر را امام حسن علیه‌السّلام کرد. اما در زمان امام حسین علیه‌السّلام، وضع بدان گونه نبود. یک انتخاب بیشتر وجود نداشت. زنده ماندن معنی نداشت؛ قیام نکردن معنی نداشت و لذا بایستی قیام میکرد. حال اگر در اثر آن قیام به حکومت میرسید، رسیده بود. کشته هم میشد، شده بود. بایستی راه را نشان میداد و پرچم …