رفتن به محتوای اصلی

رژیم پهلویگروه و سازمان

نام‌های دیگر: رژیم شاه، رژیم طاغوتی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

حکومت رضاخان و محمدرضا پهلوی بر ایران تا پیروزی انقلاب اسلامی.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:نامه به آقای محمد تقی فلسفی (تجمع در مسجد سید عزیز اللَّه)— ۱۳۴۱/۰۸/۰۹

سیر زمانی

از ۱۳۴۱ تا ۱۳۶۸
۱۳۴۱۱۳۶۸

فقط سال ۱۳۵۷همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

اکنون روحانیون و طلاب در این شهر مذهبی تامین جانی ندارند. اطراف منازل علما و مراجع محصور کارآگاه و گاهی کماندو و مامورین شهربانی است. مامورین تهدید می‌کنند که سایر مدارس را نیز به صورت فیضیه در می‌آوریم. طلاب محترم از ترس مامورین لباسهای روحانیت را تبدیل نموده‌اند. دستور داده‌اند که طلاب را به اتوبوس و تاکسی سوار نکنند. در مجامع عمومی مامورین به روحانیون- عموماً- و به بعضی افراد- به اسم- ناسزا می‌گویند و فحشهای بسیار رکیک می‌دهند. شبها پاسبانها ورقه‌های فجیع با امضای مجهول پخش می‌کنند. اینان با شعار «شاه دوستی» به مقدسات مذهبی اهانت می‌کنند. «شاه دوستی» یعنی غارتگری، هتک اسلام، تجاوز به حقوق مسلمین، و تجاوز به مراکز علم و دانش؛ «شاه دوستی» یعنی ضربه زدن به پیکر قرآن و اسلام، سوزاندن نشانه‌های اسلام و محو آثار اسلامیت؛ «شاه دوستی» یعنی کوبیدن روحانیت و اضمحلال آثار رسالت‌

شاهدها (۳۶۸ پاراگراف)

طرح آزادی انتخابات از سوی دولت حیله‌ای برای انحراف اذهان و حفظ شاه

2- اخیراً دولت نغمه ناموزونی را به راه انداخته است مبنی بر آزادی انتخابات، در صورتی که وقت آن سال دیگر است، و این نغمه قبل از ماه مبارک رمضان برای انحراف اذهان از مسیر اصلی حرکت است که خوف افشای هر چه بیشتر جنایات رژیم در این ماه در مساجد و مجامع اسلامی می‌رود. ملت باید بداند که این حیله جز نگهداری شاه از تعرض گویندگان و پرخاش جوانان غیور اسلامی نیست؛ و لازم است گویندگان محترم و روحانیون معظم ایران شدیداً از آن احتراز کنند. و باید بدانند که خیال انتخابات آزاد با برقرار بودن قدرت شیطانی شاه امری موهوم است و جز صحنه‌ای شیطانی برای قانونی نمایش دادن انتخابات در دنیا نیست. و تا قدرت طاغوتی شاه و دارودسته‌اش …

تسلط خاندان ستمگر پهلوی بر مقدرات مسلمانان و تشنگی به خون جوانان

در خاتمه من نمی‌دانم با چه بیان از کشتار بی‌رحمانه شهرستانها، خصوصاً شهر مقدس مشهد اظهار تاسف و تاثر کنم. من نمی‌دانم این خاندان ستمگر تا کی بر مقدرات مسلمین مسلط و به خون جوانان ما تشنه‌اند. من به حضرت ثامن الائمه- علیهم السلام- تسلیت عرض می‌کنم و به اهانتهایی که بدان بزرگوار در عهد این پدر و پسر خیانتکار شد و می‌شود در سوگ می‌نشینم. من به شما اهالی محترم و متدین مشهد و رفسنجان و جهرم تسلیت می‌گویم و تبریک؛ تسلیت برای از دست دادن جوانان اسلام، و …

هجوم مأموران شاه به مدارس، مساجد و دانشگاه‌ها

ما که هنوز مادرهای داغدار جوانانمان سیاهپوشند، ما که هنوز شاهد صدمات جانکاه شاه به اسلام بزرگ و کشور اسلامی هستیم، جشنی نداریم. ما که در هر فرصت مدارس و مساجد و دانشگاههایمان مورد هجوم مامورین شاه است، چطور ممکن است چراغانی کنیم؟!

هرج‌ومرج و بی‌قانونی در ایران زیر حکومت شاه

… است بر ارتش ایران؟ چه ذلتی است از برای ارتش ایران؟ از برای صاحب منصبها؟ چرا این صاحب منصبها این قدر به ذلت تن در می‌دهند؟ چه شده است که بیدار نمی‌شوند و کار این آدم را زار نمی‌کنند و این را نمی‌فرستندش به محلی که باید برود؟ اینها احترام برای چی قائل هستند؟ به چه قانونی اینها عمل می‌کنند؟ بیایند به قانون چنگیزی با ما عمل بکنند. یک عنوانی توی کار باشد، یک قانونی توی کار باشد. هرج و مرج! الآن ایران با هرج و مرج دارد می‌گذرد.

بازداشت‌های گسترده در تهران و قم حتی نوجوانان

… از کشتاری که در 15 خرداد شد، از جنایاتی که با امر خود شاه- با امر خود شاه- در 15 خرداد شد و خودش فرمانده نیروها بود برای کشتار مردم، برای اینکه مبادا یک ناله‌ای بکنند مردم، مبادا یک صحبتی بکنند مردم، قبل از اینکه حالا 15 خرداد بیاید، مشغول گرفتن مردم هستند. الآن تهران عده‌ای را گرفتند، قم عده زیادی را گرفتند از طلاب، از مردم، حتی از جوانهای کوچک، بچه‌ها. اینها هر کس را توی راه می‌گیرند؛ می‌گویند می‌گیرند اینها را و شهربانی قم را می‌گویند دیگر جا ندارد از بس که جمعیت در آن هست؛ انباشته شده.

اختناق علما و ملت و پر شدن خیابان‌ها از کماندوها

… از این شاه است. ما حالا [گرفتار] این مجرمی که دست دوم است و دیگران هیچ دیگر؛ یا دیگران جوری نیستند که چیزی باشند: نه نخست وزیرش قابل ذکر است، و نه وزرایش و نه وکلایش؛ هیچ کدام اینها قابل ذکر- اصلًا- نیستند. خودش هم قابل ذکر نیست لکن چه بکنیم گرفتار شدیم ما. الآن علمای ایران گرفتارند. آقا، ملت ایران الآن گرفتارند. نفس نمی‌گذارند بکشند. الآن خیابانهای ایران از کماندوها پر است. از قراری که برای ما نقل کردند، همین دو- سه روز پیش از این کسانی آمده بودند [گفتند]: کماندوها در خانه آقایان هستند، در بین مردم هستند، قبل از این هم مسلسل بود و تانک بود و از آن حرفها. چه شده است؟ این ملت چه کرده؟ غیر از این است که می‌گوید بگذارید ما نفس …

فریب ظاهر آبادانی تهران و غارت مردم به دست وابستگان رژیم

… را سیراب کنند. ما هم اجازه دادیم، و حالا آب انبار را درست کردند یا نکردند من دیگر نمی‌دانم. همه مناطق این طوری است. شما خیال می‌کنید که بله، یک عده وابسته و- عرض می‌کنم- پیوسته‌ای هستند در تهران که یک سر و صدا و یک شلوغی و چیزهایی هست از خارج و داخل. و اینها، اینها را وقتی بعضی غافلها می‌روند می‌بینند خیال می‌کنند که ایرانْ آباد است. دیگر الحمد للَّه همه اتومبیل دارند، همه پارک دارند، همه چه. آقا، اینها دار و دسته خود همینها هستند و این چپاولگرهایی که دارند مردم را غارت می‌کنند. کیْ مردم عادی این طور هستند؟ زاغه‌نشینها را بروید ببینید، چادرنشینها را بروید ببینید، بروید جنوب شهر را [ببینید]. حتی شمال شهر هم هست؛ این طور است. در خیابان آیزنهاور[2] هم یکی از مناطقی است که چادرنشین یا زاغه‌نشین دارد. بروید نگاه کنید اینها را بعد بگویید …

رژیم مبتلا به جنون عصبی

من الآن که اشتغال به این مکتوب دارم، برای قم و سایر بلاد نگرانم؛ و نمی‌دانم با یک رژیم مبتلا به جنون عصبی[3] باید چه کرد. اخبار قم تا این ساعت موجب نگرانی است و عاقبت را نمی‌توانم درست حدس بزنم؛ ولی از جهتی خطر و از جهتی امیدبخش است. از جنابعالی امید دعای خیر دارم. و السلام علیکم و رحمه الله.

هجوم مأموران به منزل مراجع در قم و کشتن افراد در آن

… مردم را- آن طور که به ما اطلاع دادند- همان طور دارند، یکی پس از دیگری، دارند تفتیش می‌کنند و معلوم نیست که دنبال چه می‌گردند. الآن جیش[1] در قم با توپ و تانک و مسلسل مقیم است، و تمام مدارس و خانه‌های آقایان هم به حَسَب قاعده در تحت مراقبت پلیس و جیش است. و هجوم کرده‌اند به منزل مراجع و در داخل منزلشان آدم کشته‌اند و جنایت کرده‌اند[2]. الآن‌ آقایان در مریضخانه هستند[3]، در بیمارستان؛ الآن- به حَسَب آن طوری که اطلاع امروز بوده است- آقایان در بیمارستان هستند.

اختناق، کشتار و فروختن ملت به بیگانگان در حکومت شاه

… خودش که عقلش نمی‌رسد که بنویسد، اینها برایش می‌نویسند! من نمی‌دانم حالا مطالعه هم کرده است که بفهمد چه جَفَنْگهایی توی این کتاب هست یا مطالعه هم نکرده؛ اگر کسی این کتاب را ببیند، واقعاً خجالت می‌کشد که یک قلمی این طور، این طور بی‌بند و بار [باشد]. این همه اختناق، این همه گرفتاری مردم، این همه کشتار، این همه زدوبند، این همه فروختن ملت به اجانب، این همه خیانت بر ملتِ مُسْلم ایران، اینها را همه «خدمتگزاری» [و] «آزادی» در ایران [وانموده کرده است‌] یک آزادی‌ای که هیچ کس نمی‌داند! هر کس این کتاب را بخواند و از کره مشتری آمده باشد و این کتاب را بخواند خیال می‌کند که این یک مطلبی است که همان طرز فکر افلاطون است! معلوم می‌شود که ایران یک عالَم دیگری است! یک عالمی ماورای این عالَم است! اما وقتی که بیاید در ایران وارد بشود و ببیند طرز حکومت …

ترس رژیم و حملهٔ آن با تانک و مسلسل به مردم بی‌دفاع

… حکومت نظامی است؟! بریزند تو خانه مردم تفتیش کنند؟ همه محله‌های قم را می‌گویند همین طور احاطه کرده‌اند و مشغول تفتیش هستند؛ دنبال اسلحه می‌گردند. اینها از سایه خودشان می‌ترسند بیچاره‌ها! خیال نکنید این اشْتُلُمْها را هیچ چیز؛ هیچ خیال نکنید اینها چیزی است. اینها الآن از سایه خودشان می‌ترسند. همچو خوفْ اینها را برداشته که مثل گربه‌ای که آن آخر، دیگر به همه چیز حمله می‌کند و با دست و پنجه و چه حمله می‌کند از خوفش، اینها هم به آن مرتبه رسیده‌اند که حالا با دست و پنجه و لگد و همه چیز از مسلسل و تانک و توپ و اینها حمله می‌کنند به مردم، به مردم بی‌دفاع. خانه‌های قم را می‌گردند. گفتند در آذربایجان هم بنا دارند این کار را بکنند. باید همه ایران را اینها تفتیش بکنند، باید همه ایران را اینها بگردند.

هدف ضدتظاهرات پلیس و کشتارها جلوگیری از سرنگونی شاه

… وعده‌هایی دروغی که در پانزده سال اخیر مغزشان را پر کرده است، روی هم رفته منشا تظاهرات مذکور است. خرابی وضع اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و وسعت‌ دامنه قهر و فشار، به درجه تحمل ناپذیری رسیده است. آخرین قیامها مقدمه انفجار عظیمی است که نتایجش غیر قابل محاسبه است. هدف از ضد تظاهراتی که پلیس در مقام مقابله و با شرکت افراد مزدور ترتیب داده است و هدف از کشتارهایی که در هر شهر و روستا پیش می‌آید آن است که مانع سرنگون شدن شاه گردد.

پنجاه سال حکومت ضداسلامی و ضدملی دودمان پهلوی

اسلام عزیز از شما- ای گروههای مسلمان- در هر لباس و شغلی هستید، استمداد می‌کند؛ و وظیفه همه است که در نجات آن کوشش کنید و ضربه‌هایی که از سلاطین جور، خصوصاً در این پنجاه سال حکومت ضد اسلامی و ملی دودمان پهلوی، خورده است و می‌خورد جبران کنید. کُلُّکُمْ راعٍ وَ کُلُّکُم مَسْئُول.[1] و لازم است با کمال قدرت و هوشیاری اشخاص یا گروههایی که گرایش به مکتبهای‌ غیر اسلامی دارند و به خوی فرصت طلبی می‌خواهند در این اوقات از فرصت استفاده نموده خود را در صفوف شما داخل کنند و به شما در موقعش از پشت خنجر بزنند …

قطع دست جنایتکار سلسلهٔ پهلوی و باقی ماندن ریشه‌های آن

… که کار تمام شد و ما پیروز شدیم؛ که این گمان موجب می‌شود که سستی پیدا بشود. انسان تا در یورش است قوی است، تا پیشرفت می‌کند قوه‌اش زیاد است؛ وقتی خودش را پیروز دید ضعیف می‌شود، و ممکن است دشمنهای ما از ضعف ما استفاده کنند. ما باز پیروزی نهایی را پیدا نکردیم. ما یک مطلب را پیش بردیم و آن اینکه دست جنایتکار سلسله پهلوی را قطع کردیم، و- تا یک حدودی- ریشه‌های او و شاخه‌های او را هم قطع کردیم لکن باز از ریشه‌های آنها- باز- در این مملکت هست و دستهای جنایتکاری دنبال آنها هست؛ و آمال و آرزوی آنهایی که می‌خواستند خزاین ما را ببرند و ما را به عقب نگه دارند برای بردن خزاین ما، دنبال اینها هست. توطئه‌ها هست باز. و ما اگر چنانچه خود را پیروز بدانیم و گمان کنیم پیروز شدیم، خدای نخواسته از این امور غفلت می‌کنیم. ما باید خودمان را پیروز …

فرار جنایتکاران و رسیدن برخی به سزای اعمال خود

جنایتکاران فرار کردند و بعضی از آنها به سزای اعمال خودشان رسیدند و بعضی دیگر می‌رسند؛ ما عجالتاً نصف راه را رفته‌ایم و نصف دیگر باقی است. باید بدانید که اگر خدای نخواسته سستی بشود و یا تردیدی در این نهضت بشود، ممکن است که ایادی پلید استعمار به رنگ دیگر بر ما تسلط پیدا کنند. با فرم دیگر مقاصد شوم خودشان را انجام دهند. ما موظفیم که نگذاریم این …

کشتار و وحشیگری رژیم در برابر قیام مردم

ما متاسفیم از این کشتارها، از این وحشیگریهایی که رژیم منحوس کرد؛ لکن متشکریم که خون ما، خون جوانهای ما در راه اسلام ریخته شد. اسلام از این شهیدها خیلی داشته است، از این عزیزها خیلی داشته است. و شما جوانها مثل جوانهای صدر اسلام به اسلام خدمت کرده‌اید. اسلام داشت منسی[1] می‌شد؛ اسلام را داشتند منهدم می‌کردند، قرآن را داشتند …

محرومیت طبقات کم‌بضاعت در اثر تبعیضات رژیم شاهنشاهی

من به دولت راجع به مجانی کردن آب و برق و بعضی چیزهای دیگر فعلًا برای طبقات کم بضاعتی که در اثر تبعیضات خانمان برانداز رژیم شاهنشاهی دچار محرومیت شده‌اند- و با برپایی حکومت اسلامی به امید خدا این محرومیتها برطرف خواهد شد- سفارش اکید نمودم که عمل خواهد شد.

زندگی همهٔ اقشار مسلمان و غیرمسلمان در جور حکومت شاه و پدرش

... این نهضت امیدوارم که برای همه مذاهب، اقلیتهای مذهبی که در ایران زندگی می‌کنند- برای همه- خیر آورده باشد. ما می‌دانیم که همه اقشار ایران، چه مسلمین و چه غیر مسلمین، در زمان حکومت این شاه و پدرش در زحمت و جور زندگی کردند. و ما می‌دانیم که اسلام همیشه نسبت به اقلیتهای مذهبی احترام قائل بوده است. حتی حضرت امیر- سلام الله علیه- در یک قضیه‌ای- که خلخالی از پای یک زن ذِمیه که یهودیه هم بوده است برده بودند- می‌فرماید که من شنیده‌ام یک همچو چیزی شده است؛ و اگر انسان بمیرد سزاوار …

چپاول‌ها و خیانت‌های ناگفته که مطلعان بعدها بازگو خواهند کرد

… آن به ما چه دادند؟ در ازای آن پایگاه درست کردند برای امریکا! یعنی هم نفت ما را بردند، هم به نفع آنها پایگاه درست کردند. وصف مصیبت ما زیاد است. و بعدها مطلعین، اشخاصی که اطلاع از حقایق دارند بعدها خواهند نوشت، در تاریخ خواهد ثبت شد؛ ما همه آن را اطلاع نداریم. آن چپاولهایی که اینها کردند، آن خیانتهایی که اینها کردند، ما نمی‌توانیم الآن شرح بدهیم. اطلاعش را هم نداریم. مطلعین کم کم خواهند اینها را گفت. در هر صورت از این به بعد ما احتیاج داریم که همه با هم باشیم برای خدای تبارک و تعالی با ایمان راسخ؛ همان طوری که ایمان راسخ ملت ما ابرقدرتها را کنار زد.

ویران کردن امور کشور و لزوم آبادانی آن

… بالا بیرون بروند؛ و بعد این طبقات پایین را یک سازمانی به آنها بدهند. بعد برویم سراغ افراد ببینیم اگر یک فرد غیر صالح است کنار بزنیم، فرد صالح جایش بگذاریم. این مسئله‌ای نیست که حلش بزودی [باشد]؛ مثلًا همین امشب مثلًا شاه رفته، فردا همه کارهای ما درست بشود! همه کارها را خراب کرده‌اند و رفتند. حالا شما باید این خرابیها را آبادش کنید.

فساد بی‌سابقه، خیانت‌ها و غارتگری‌های گردانندگان رژیم

وضع مملکت در اثر وسعت بی‌سابقه فساد گردانندگان رژیم محمد رضا پهلوی، خیانتها و غارتگریها و همچنین به دلیل ضرورت استمرار اعتصابات همگانی، به عنوان حربه‌ای در دست ملت برای درهم شکستن قدرت مقاومت رژیم سابق، به جایی رسیده است که باید بلافاصله دست به کار سازندگیهای اساسی زد. ادامه اعتصابات و تاخیر در انجام یک سلسله اقدامات سیاسی و اقتصادی ضروری و فوری، احتمالًا شرایطی را ممکن است به وجود بیاورد که دشمنان داخلی انقلاب اسلامی و اجانبی که با از بین رفتن رژیم سابقْ منافع خود را از دست رفته می‌یابند، دست به تحریکات زده و احیاناً …

ترمیم جرایم و آشفتگی‌های بازمانده با همت همهٔ طبقات ملت

… باشد- رسید. گر چه این ستمگر با دست آغشته به خون جوانان ما و جیب انباشته از ذخایر ملت از دست ما گریخت ولی به خواست خداوند متعال بزودی به محاکمه کشیده خواهد شد و انتقام مستضعفین از او گرفته خواهد شد؛ لکن قطع دست ستمکار از ادامه ظلم، به دست ستمدیدگان، فوری است. او رفت و به هم پیمان خود، اسرائیل- دشمن سرسخت اسلام و مسلمین- پیوست و جرایم و آشفتگیهایی را به جای گذاشت که ترمیم آن جز به تایید خداوند متعال و همت همه طبقات ملت و فداکاری اقشار کاردان و روشنفکر میسر نخواهد شد. اکنون در این طلوع فجر سعادت و پیروزی توجه عموم را به مطالبی جلب می‌کنم:

کشتار گستردهٔ مردم به دست رژیم

… دست به تظاهرات زده است، یکدل و یکجهت سلطنت پهلوی و شاهنشاهی را سلب و محکوم کرده است، و حکومت عدل اسلامی را می‌خواهد. و ما هم به دنبال ملت این مقاصد را داریم و داشته‌ایم و از شما هم می‌خواهیم به ما کمک کنید. کمکهای تبلیغاتی و تظاهراتی که آنجا امکان دارد. در مساجد آنجا ذکر مصیبتهای ایران بشود، در محافل ذکر جرایم دولت ایران بشود، آن قدر کشتار شده است که نمی‌توانیم مطلع شویم تعداد را، که منعکس کنیم. قبرستانها آباد و خانه‌هایمان خراب شده.

پیش‌بینی تکرار همین بازداشت‌ها در صورت بقای رژیم

… کردم، خطاهایی کردم. خود اینها رئیس سازمان امن را که پانزده سال به این مردم تعدی کرده است، حالا به اعتبار اینکه اختلاس کرده است و خلاف کرده است گرفتند. خود اینها نخست‌وزیری که پانزده سال- تقریباً- در این مملکت حکومت کرده است، حالا گرفتند و می‌گویند چه. اگر مهلت دست اینها باشد بعد از پانزده سال دیگر هم اینهایی که حالا سر کار هستند می‌آیند می‌گیرند آنها را.

کشتار و خونریزی مردم در مشهد و دیگر شهرها

من از دو جهت تاسف دارم: یک جهت اینکه با این همه خونریزیها که در ایران می‌شود، چنانکه در مشهد و بسیاری از جاهای دیگر کشتار شده است، زخمیهای زیاد داریم. همین امروز باز یک برخوردهایی بوده است در بلاد، و در عین حال باز این دولتها، دولتهای استفاده‌چی‌ای که پشتیبانی اظهار می‌کنند، و دولتهای دیگری مثل دولتهای اسلامی، تا کنون از طرف دولتها پشتیبانی نسبت به ملت ایران اظهار نشده است. از ملتها شده است لکن از دولتها تا …

وجود افراد امین برای جانشینی شاه و دستگاه او

و ملت ایران الآن در مقابل همه اینها ایستاده است و می‌گوید که نه! ما منافعمان برای خودمان می‌خواهیم باشد. و ما می‌خواهیم آزاد باشیم، می‌خواهیم مستقل باشیم، ما یک‌ حکومت عدل اسلامی می‌خواهیم نه یک حکومت جائری که همه چیز ما را به باد بدهد؛ ما یک حکومت امینی می‌خواهیم که امین باشد برای مردم و ما داریم در ایران؛ [و] در خارج ایران مردم امینی [را] که می‌توانند جانشین بشوند از برای این آدم و این دستگاه.

عقب‌نشینی نسبی رژیم از موضع خود

و حالا اینکه می‌خواستم عرض بکنم این است که شما خیال نکنید که اگر یکوقت ما نرسیدیم به مقصد، گفته بشود که خوب چه شد؟ خونها ریخت و از بین رفت و چه شد؟ اولًا شده است خیلی چیزها. اینها الآن از آن خر شیطان پایین آمده‌اند یک قدری؛ و ثانیاً چه شد؟ یک تکلیف را ادا کردیم. این همان است که «خوارج» ممکن بود به حضرت امیر بگویند خوب چه شد؟ شما هجده ماه جنگ کردید چه شد؟ «چه شد» یعنی چه؟ خوب تکلیف ماست. ما حالا نماز داریم می‌خوانیم، یک کسی بگوید خوب شما بیست- سی سال نماز خواندید چه شد؟! خوب من …

فرستادن اوباش و نظامیان در لباس مبدل برای کتک زدن مردم

ملت ایران زیر بار این زورها نخواهد رفت. بله، ممکن است که بریزند، همین طور که حالا الواط را دارند می‌ریزند به شهرها و مردم را کتک می‌زنند و یا کولیها را یا- عرض می‌کنم- ارتشیها را به صورت دیگری در می‌آورند و می‌ریزند مردم را کتک می‌زنند و اینها، ممکن است که یکوقتی هم فرض کنید که دولت شوروی و دولت امریکا بریزد جمعیتشان اینها، ولی شعر است اینها! حالا دیگر این حرفها نخواهد شد. ممکن است، اما شعر است! الآن نمی‌شود روی موازینی که دنیا دارد. دنیا [ی‌] امروز غیر دنیای دیروز است. این طور نیست که هر که هر کاری، هر که هر چه زوری دارد، آن زور را باید اعمال بکند؛ این طور نیست. باید روی موازین باشد. و یک ملتی …

ناباوری آیندگان از گذراندن چنین رژیم‌هایی

وضع ایران این جور است که آن طرفِ قصه را هیاهو می‌کنند، این طرفِ قصه هم هیاهو می‌کنند! اینها یک چیزهایی است که ما حالا می‌شنویم و داریم می‌بینیم، بعدها آیا باورشان بیاید یک همچو رژیمهایی را ما گذراندیم! آخر من در سن خودم این قضیه را دیدم. شماها یادتان نیست، هیچ کدامتان یادتان نیست، اما من در سن خودم بوده این قضیه. آن قضیه جشنهای آنجایش در سن ما بوده. این قضیه جشنها و بساط اینجایش هم، هیاهوی اینجایش هم در همان وقتی بوده که ما بودیم. هر دوی آنها را. وضع این …