رفتن به محتوای اصلی

امیرعباس هویداشخص

نام‌های دیگر: هویدا

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

نخست‌وزیر رژیم پهلوی در سال‌های ۱۳۴۳ تا ۱۳۵۶.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:نامه سرگشاده به امیر عباس هویدا (خیانتهای شاه و دولت)— ۱۳۴۶/۰۱/۲۶

سیر زمانی

از ۱۳۴۶ تا ۱۳۵۸
۱۳۴۶۱۳۵۸

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

شاهدها (۱۶ پاراگراف)

نقد تأسف از اعدام هویدا، نخست‌وزیر مسئول کشتار مردم

… هست؛ و نمی‌دانم، آن جمعیات حقوق بشر از یک طرف هست؛ و این جمعیتهایی که خودشان درست کرده‌اند برای بازی دادن مردم آنها همه متاسفند. ما می‌دانیم که همه متاسفند. آنها باید عزا بگیرند برای اینکه می‌دانند چه از دست داده‌اند. نوکرها را از دست داده‌اند، چه نوکرهایی! در کشتن هویدا اظهار تاسف زیاد بود. باید دید که کی اظهار تاسف کرده. آنهایی که اظهار تاسف کردند با چه منطق اظهار تاسف زیاد کرده‌اند. یک کسی که سیزده سال نخست وزیر ایران بود و همه کارها با امر نخست وزیر باید بشود، و همه این کشتار با امر نخست وزیر شده است، آن وقت یک ملت مظلوم دستش به این آدم رسیده‌ و یک نفر آدم فاسد [به جبران‌] چند صد نفر، چندین هزار نفر اشخاص صحیح، کشته شده است، باز هم آنها البته باید اظهار تاسف کنند.

پیامدهای نشر نامهٔ امام خمینی به او: حبس و تبعید گروهی و انتشار گستردهٔ نامه

به عرض عالی می‌رساند، دو طغرا[1] مرقوم محترم که از سلامت و تاثرات قلبیه جنابعالی حکایت می‌کردند واصل؛ قضایای ایران یکی دو تا نیست که بشود بیان کرد. پس از نشر مکتوبی که به هویدا[2] نوشته شده بود عده کثیری گرفتار حبس و تبعید شده‌اند؛ چه از اهل علم مثل آقای منتظری، و چه غیر اهل علم. علی المحکی[3] انتشار زیادی در بلاد بزرگ از قبیل: تهران، مشهد و کرمان، شیراز، قم پیدا کرده است و بعضی رادیوها هم با اطلاع قبلی خوانده‌اند که موجب ناراحتی دستگاه شده است. حتی در روزنامه اطلاعات هم دو جمله حساس را نوشته بود؛ و البته انتقاد از نوشته‌ها کرده بود. فشارها به همه طبقات ادامه دارد. تکلیف به آقایان برای ملاقات[4] و تبریک شده است. چنانچه گفته می‌شود در بعضی روزنامه‌ها، نسبت به آقای حکیم داده‌اند که تبریک گفته‌اند به …

تأسف آمریکا از اعدام هویدا، نوکر دیرینهٔ خود

… است که همه قشرهای ظالم و مستکبر با آن مخالفند. ما هیچ توقع نداریم که دولت امریکا یا سایر دوَل ابرقدرت، آنهایی که می‌خواهند منافع ما را ببرند، حالا که ما دست آنها را کوتاه کرده‌ایم بیایند تشکر هم بکنند! البته نباید هم بکنند. خیلی هم اظهار تاسف باید بکنند. اگر از کشتن هویدا امریکا اظهار تاسف نکند خوب، این از یک نوکر پانزده سال یا بیشترِ خودش که از دستش رفته است اظهار تاسف [نکند]، این بیوفایی است به نوکر! اگر از اینکه شاه را می‌خواهیم محاکمه کنیم، می‌خواهیم محکوم کنیم یا اعدامش کنیم، اینها اظهار تاسف نکنند و اظهار تاثر نکنند، از یک نوکرشان قدردانی نکرده‌اند. قدردانی از یک نوکری که همه ذخایر ما را تقدیم امریکا کرده این است که اظهار تاسف بکنند.

تأسف از اعدام هویدا در عین بی‌اعتنایی به کشتار مردم ایران

… نمی‌تواند فکر بکند. اصلًا شرف را اینها نمی‌توانند بفهمند یعنی چه! همه شرف را به این می‌دانند که مبلشان خیلی خوب باشد! شرافت را، به این می‌دانند که چندین دستگاه مثلًا عمارت داشته باشند. عمارت چه جوری باشد. انسانیت اصلًا فکرش را نمی‌کنند؛ تو خط این نیستند. اگر اینها در خط این مسائل بودند، خوب، این همه آدم از ایران کشته شد، این همه متفکرین، روحانیین، ابریا، مظلومها، زن و بچه، کوچک و بزرگ، توی این خیابانها خونشان ریخته شد، این اهمیتی نداشت! هیچ وقت تاسفی [نبود.] تاسف ندارد اینکه! خوب، یک دسته را کشتند [که‌] اینها مانع از استفاده‌های ما بودند. اما هویدا وقتی کشته می‌شود صدایشان درمی‌آید؛ تاسف می‌خورند!

قصاص بودن اعدام هویدا و رفتار بدون آزار با او در زندان

… آنها هم غیر از همین طبیعت و غیر از همین مادیت ادراک ندارند. نمی‌توانند بفهمند. معنویات را اصلًا نمی‌توانند بفهمند. البته آنهایی که معنویات دارند در نظر آنها محکومند. آنهایی که دفاع از مملکتشان می‌کنند، آنهایی که جانیها را کشتند [...] آن هم هیچ زجر نبوده است؛ فقط یک قصاص بوده است. این هویدا در آنجا که بود روزنامه هم می‌خواند! به من اطلاع می‌دادند که خیلی حالش خوب است. اگر یکی از ماها در حبس هویدا بودیم، آن عمل را می‌کردند که با همه حبسیها می‌کردند؛ آن زجرها را می‌دادند که به همه حبسیها زجر می‌دادند، لکن وقتی مسلمان همین آدم جانی را می‌گیرد و حبس می‌کند، به دستور اسلام نباید زجرش بکند. محاکمه‌اش می‌کنند، جانی هست می‌کشندش. …

مسئولیت جنایات دوران نخست‌وزیری طولانی او

این هویدا پانزده سال، یا سیزده سال تقریباً نخست وزیر بود و تمام جنایات گردن نخست وزیر است. ما هر نخست‌وزیری که در آن عصر [منصوب‌] شده، اگر پیدا کنیم مثل شریف امامی[4]، مثل بختیار[5]- محکوم به قتلند اینها. بختیار خودش اقرار کرد که به امر من قتل واقع شد. اینها عامل قتلند به این طور که وادار کردند به قتل عام. جمعیت اینها مفسدند؛ اینها فاسدند. ما برای …

بازداشت نخست‌وزیر پانزده‌ساله به اتهام چپاول و خلافکاری

… ساله نهضتْ اشخاصی سرِ کار بودند؛ پانزده سال در کارهای حساس که یکی از آن نخست‌وزیری بود و یکی سازمان امنیت. بعد از پانزده سال که اینها هر کاری خواستند کردند، حالا آمدند و این رئیس سازمان امنیت[1] را گرفتند به اینکه این در این پانزده سال کارهای خلاف کرده! نخست وزیر این پانزده سال[2] را هم گرفتند که اینها چپاول کردند و کارهای خلاف کردند! خود آقای شاه هم بعد از این زمان آمده است اعتراف می‌کند که من کار خلاف کردم! خود اینها دارند اعتراف می‌کنند. خود او آمده است و می‌گوید که من اشتباهاتی کردم، خطاهایی کردم. خود اینها رئیس سازمان امن را که پانزده سال به این مردم تعدی کرده است، حالا به اعتبار …

دستگیری شریک شاه در دزدی و فساد برای فریب مردم

جواب: آمدن دولت نظامی تاثیری در امور ندارد، بلکه نهضت را تشدید می‌کند و کار شاه را سختتر می‌نماید، و رفتنش را نزدیکتر. گرفتن هویدا و امثال او که در دزدی و فساد، شریک شاه بوده‌اند، برای فریب مردم است، اینها هم تاثیری ندارد[1].

شریک ضعیف شاه در خیانت‌ها و دستگیری او برای نجات شاه

- تمام اینها تشبثاتی است که هیچ کدام ارزش و واقعیت ندارد. هویدا از شرکای شاه و یک شریک ضعیفی بود که در خیانتها با شاه شرکت داشت. و شاه ظاهراً هویدا را برای نجات خودش دستگیر کرده است. غرض این است ملت را فریب دهد که می‌خواهد اصلاحات کند. چنانچه قضیه ثروت خاندان پهلوی و اینکه می‌خواهند تعدیلی بکنند، بیش از فریب هیچ نیست. اول باید از خود شاه سوال کنند و او را در مورد این همه ثروتی که از ایران خارج کرده و در بانکهای خارجی همه را متمرکز نموده …

توقیف هویدا مانوری بی‌اثر برای ساکت کردن مردم

جواب: دولت نظامی تاثیری در مسائل ایران ندارد، بلکه در ازدیاد ناراحتیها و اعتصابات و تظاهرات، نقش اساسی دارد. لذا پس از تشکیل حکومت نظامی، مسائل بدین صورت که ملاحظه می‌کنید تشدید شده است. چنانچه توقیف هویدا هم اثری ندارد. این هم یک مانوری است که خیال می‌کنند برای اسکات مردم این گونه امور تاثیر دارد. چیزی که بلااشکال تاثیر فی الجمله دارد، این است که خود شاه و سلسله او بروند و آن وقت یک آرامش نسبی حاصل خواهد شد. و اما روش ما، در مبارزه، عجالتاً همین است که هست و من امید این را دارم که همه مسائل را حل کند. لکن اگر طول کشید و احتیاج افتاد تجدید نظر خواهیم …

نصیحت به خدمت به محرومان و دست کشیدن از رنج دادن ملت

آقای هویدا، من وظیفه دارم شماها را نصیحت کنم. شماها از این ملت و در این آب و خاک پرورش پیدا کرده و صاحب عناوین شده‌اید. این قدر با حیثیت این ملت بازی نکنید به جای این همه گزافه و جنجال، خدمتی به این سر و پابرهنه‌ها کنید یا لا اقل این قدر با بهانه‌های مختلف آنها را رنج ندهید. از این کسبه بی‌بضاعت این قدر اخاذی نکنید؛ این قدر برای رضای شهوات دیگران به علمای ملت و محصلین و دانشجویان فشار نیاورید؛ با اسرائیل دشمن اسلام و مسلمین، آواره‌کننده بیش از یک میلیون مسلم بی‌پناه، پیمان‌ برادری نبندید؛ عواطف مسلمین را جریحه‌دار نکنید؛ دست اسرائیل و عمال خائن آن را به بازار مسلمین بیش …

دشمنی آشکار با اسلام و مسلمین و مجازات او

… که ما امروز مبتلای به آن هستیم و آن دسته منافقینی که اظهار اسلام می‌کنند و کمر اسلام را می‌خواهند بشکنند. کار مسلمانها با اینها مشکل است. حل مسئله اینها بسیار مشکل است. این غیر از آنی است که «نصیری» است، که مطلبش معلوم است. و «هویدا» است که مطلبش معلوم است. «هویدا» معلوم بود دشمن اسلام و مسلمین است. و «نصیری» هم معلوم بود که مردم را چه کرده و تکلیف مردم با او معلوم بود. و گرفتند آنها را و به جزای خودشان رساندند. اما آن آدم مقدس مآبی که تسبیح هم دستش گرفته است و می‌گوید به اسلام هم من خدمت می‌کنم. این مقدس مآب را چه باید بکنیم ...؟ این طایفه منافقین هم که نمی‌شود با آنها کاری کرد. اسلام از صدر، از اولی که اسلام پیدا شده تا حالا، مبتلای به این جمعیت هست. و حل مساله …

صدور فرمان کشتار جوانان از سوی شاه و هویدا

… و در ظرف پنجاه سال همه را در تحت فشار قرار داده‌اند اینها جنایاتی به این ملت کردند که اگر ... دادگاهها نبود خود ملت می‌ریختند و آنها را می‌کشتند! دادگاهها کنترل کردند عواطف ملت را، ملتی که در خیابانها جوانهای خود را با امر امثال‌ اینها به خون آغشته دیده؛ با امر همین شاه و با امر همین هویدا[2] و با امر همین[3]) 48 (و امثال اینها. طاقت ندارد که اینها را زنده ببیند.

وزارت چهارده‌ساله و همکاری با شاه در همهٔ کارها

… ایشان با آنها دیگر وفا نکرده و شریکها را گرفته‌اند- اینها البته می‌خواهند همچو صورتی را- ایشان هم خیال دارد که یک همچو صورتی را به ذهن مردم بیاورد که حالا که من فهمیدم که اینها خیانت کرده‌اند حالا همه اینها را دیگر من می‌گیرم! معلوم شد که اینها خیانتکارند. دوازده- سیزده سال، چهارده سال یک کسی وزیر او بوده[3] و- عرض می‌کنم- با هم همه کارها را انجام داده‌اند، حالا تازه ایشان این چند روزی که مردم مقابلش ایستاده‌اند، حالا فهمیده است که اینها کارهای بدی کرده‌اند که این مردم دارند این طور هیاهو می‌کنند! و حالا اینها را گرفتند برای اینکه مردم بفهمند که نخیر، «اعلیحضرت» می‌خواهند اصلاحات کنند! همان طور که «اصلاحات ارضی» کردند و «انقلاب سفید» درست کردند، حالا هم می‌خواهند انقلاب اداری کنند و می‌خواهند مسائل را درست کنند و وزرا را بگیرند، و وزرای زمان کذا و زمان …

اعتراض نخست‌وزیر به تعبیر «شخص اول مملکت» برای شاه

… باشد: مملکت خودش است، رعیت خودش است! این منطق بود آن وقت. در مخیله محمد رضا خان خطور نمی‌کرد که یک روزی کسی بگوید که شاه چرا این جور کرد؟ «چرا» یعنی چه؟ یعنی «اول شخص ایران»! فرض کنید اگر نخست وزیر باشد، جرات این معنایی که یک کلمه «چرا» بگوید هیچ برایش نبود. وقتی که در یک اجتماعی- زمان آن نخست وزیر سیزده، چهارده ساله[1]- در یک اجتماعی کسی گفته بود که شخص اول مملکت؛ به او برخورده بود! «اول» معنایش این است که یک شخص دیگری هم در این مملکت هست که اسمش دوم است! چرا گفتی شخص اول مملکت! مگر ما یک شخص دیگری هم داریم که شخص اولی باشد! ... شخصیت «اعلیحضرت» هیچ کس دیگر نیست؛ یعنی ما شخصی نداریم که شخص دوم باشد تا بگوییم شخص اول! این طور به این صورت داشتند مردم را عادت می‌دادند؛ و عادت کرده بودند به این معنا که «چه فرمان ایزد چه فرمان شاه»! شاه …

لزوم نصیحت به هویدا و دولت او و تذکر گفتنی‌ها

جناب آقای هویدا، لازم است نصایحی به شماها بکنم و بعضی از گفتنیها را تذکر دهم؛ چه مختار در پذیرش آن باشید یا نه. در این مدت طولانی که به جرم مخالفت با مصونیت امریکاییها که اساس استقلال کشور را در هم شکست، از وطن دور هستم و بر خلاف قانون شرع و قانون اساسی در تبعید بسر می‌برم، مراقب مصیبتهایی که به ملت مظلوم بی‌پناه ایران وارد می‌شود، …