رفتن به محتوای اصلی

اسدالله علمشخص

توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

نخست‌وزیر محمدرضا پهلوی در آغاز نهضت امام خمینی (ره) و مخاطب اعتراض‌های ایشان.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:تلگراف به اسد اللَّه عَلَم درباره انجمن‌های ایالتی و ولایتی‌— ۱۳۴۱/۰۷/۲۸

سیر زمانی

از ۱۳۴۱ تا ۱۳۵۸
۱۳۴۱۱۳۵۸

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

شاهدها (۲۵ پاراگراف)

سوءنیت و مخالفت دولت او با احکام اسلام

کراراً تذکر داده‌ام که این دولت[5] سوء نیت داشته و با احکام اسلام مخالف است. نمونه‌های آن یکی پس از دیگری ظاهر می‌شود. وزارت دادگستری دولت، با طرحهای خود و الغای اسلام و رجولیت از شرایط قضات، مخالفت خود را با احکام مسلّمه اسلام ظاهر کرد. از این به بعد باید در اعراض و نفوس مسلمین، یهود و نصاری و دشمنان اسلام و مسلمین دخالت کنند. منطق این دولت و بعضی اعضای آن محو اسلام است. تا …

رد هرگونه مذاکره و مصالحه با دولت او و تماس با آن به‌عنوان انتحار روحانیت

درباره آقای کمالوند[2] هم، ما ایشان را اعزام نکرده بودیم؛ بلکه آقای کمالوند را دولت طلبیده بوده است؛ و تلفنی از ما استجازه کردند که در سر راه، اول به قم بیایند. در جوابشان عرض کردم مطلقاً راضی به آمدنشان نیستم و مادامی که این دولت عَلم مصدر کار است، داخل هیچ قسم مذاکره صلح و مصالحه‌ای نخواهیم شد؛ زیرا این دولت به ترتیبی با اهل علم معامله کرده است، که تماس سران حوزه علمیه همراه او انتحار روحانیت است؛ و تا آنجا که اختیار روحانیت با ماست، تن به چنین صلح و اصلاحی‌ نخواهیم داد؛ و دلیلی هم محض اصلاح حاضر نمی‌بینیم. مگر ما چه کرده بودیم که مستحق قلع و قمع علیل النفسهایی امثال ایشان باشیم؟ ما موقعی که یقین پیدا کردیم که محافل لا مذهب بهاییهای یهودی الاصل ایران و امریکا اراده دارند درخواست تساوی حقوق زن و مرد را آلت تجاوز به حریم مذهب …

استیضاح نخست‌وزیر به نام ملت دربارهٔ مجوز قانونی سرکوب‌ها

اکنون که مرجع صلاحیتداری برای شکایت در ایران نیست و اداره این مملکت به طور جنون‌آمیز در جریان است، من به نام ملت از آقای عَلم، شاغل نخست‌وزیری، استیضاح می‌کنم: با چه مجوز قانونی در دو ماه قبل حمله به بازار تهران گردید، و علمای اعلام و سایر مسلمین را مصدوم و مضروب نمودید؟ با چه مجوز علما و سایر طبقات را به حبس کشیدید که جمع کثیری در حبس به سر می‌برند؟ با چه مجوزی بودجه مملکت را خرج رفراندم معلوم الحال کردید؟ در صورتی که رفراندم از شخص شاه بود- و بحمد الله ایشان از غنی ترین افراد بشر هستند- با چه مجوز مامورین دولت را که از …

به خطر افتادن اقتصاد، کشاورزی، صنعت، فرهنگ و دیانت کشور در حکومت چندماههٔ او

من اکنون قلب خود را برای سرنیزه‌های مامورین شما حاضر کردم، ولی برای قبول زورگوییها و خضوع در مقابل جباریهای شما حاضر نخواهم کرد. من به خواست خدا احکام خدا را در هر موقع مناسبی بیان خواهم کرد؛ و تا قلم در دست دارم کارهای مخالف مصالح مملکت را برملا می‌کنم. اکنون یک چشم مسلمین بر دنیای خود، و چشم دیگرشان بر دین خود گریان است. و حکومت چند ماهه شما با کارهایی که می‌کنید اقتصاد، زراعت، صنعت، فرهنگ، و دیانت مملکت را به خطر انداخته، و مملکت از هر جهت در شُرف سقوط است. خداوند تعالی اسلام و مسلمین را در پناه خود و قرآن حفظ فرماید.

عزل او از نخست‌وزیری به‌عنوان مجرم اصلی، شرط ملاقات با شاه

... با یورش وحشیانه دیروز مامورین دولت به علما و مردم شریف تهران و هتک مقام مقدس روحانیت پایتخت، و نیز رفتار غیر انسانی امروز مامورین دولت با اهالی محترم قم و جامعه روحانیت این شهر و تجاوز به حریم این حوزه مقدسه، دیگر جای هیچ گونه تفاهم و حُسن مراوده با دستگاه حاکمه باقی نمانده است و هیچ راهی جهت ملاقات با شاه وجود ندارد مگر آنکه شاه برای جبران اهانت و تجاوزی که به حریم مقدس روحانیت شده، آقای عَلم را به عنوان مجرم اصلی از مقام نخست‌وزیری عزل نماید و به این بگیر و ببندها و اعمال پلیسی پایان بخشد تا راه برای ملاقات و مذاکره با او هموار گردد.

هشدار به نخست‌وزیر دربارهٔ مخالفت همهٔ مردم با اقدامی که در پیش دارد

موضوع دیگری که اهمیت بیشتری دارد و شخصاً به جناب آقای نخست وزیر پیغام داده‌ام و در این مجلس که فعلًا عده زیادی حاضر هستند، صلاح نمی‌دانم آن را اظهار نمایم [از اظهار موضوع خودداری نمودند]،[6] این است که اگر آن کار را انجام دهند[7] وضع مثل تصویبنامه لایحه انجمنهای ایالتی و ولایتی نخواهد بود و تمام مردم این مملکت و حتی کشورهای دیگر نیز به مخالفت برخواهند خاست و جلوگیری از آن ممکن نیست و دولت نمی‌تواند تمام مردم را [به‌] وسیله اسلحه از بین ببرد. ان شاء الله کار به آن صورت نشود؛ چون خیلی وحشت دارم. خدا می‌داند بعضی مواقع که مردم برای مخالفت با دولت به من مراجعه می‌نمایند بی‌اندازه ناراحت و متاثر می‌شوم که چرا بایستی ملت از دولت جدا باشد و این اتفاقات و این اعمال که باعث سرشکستگی و سرافکندگی ملت ایران …

نکوهش لجاجت و بازی او با سرنوشت مردم مسلمان از روی هوس

… به دولت دستور بدهند لغو لایحه را در جراید بنویسد؛ زیرا موقعیت بد است و اگر این دفعه مردم عصبانی بشوند دیگر ما جلوی آنها را نمی‌توانیم بگیریم؛ و حتی سرنیزه هم جلوی آنها را نمی‌تواند بگیرد. و اگر درست نشود، من خودم به تنهایی راه می‌افتم و هر چه پیش آید، بیاید. به «عَلم» بگویید این قدر لجاجت نکند و با خودپسندی و از روی هوا و هوس با سرنوشت یک مشت مردم مسلمان بازی نکند!

بی‌اعتنایی به امر خدا، قانون اساسی، نصیحت علما و خواست ملت

مع الاسف با آنکه به آقای اسد الله عَلم در این بدعتی که می‌خواهد در اسلام بگذارد تنبه دادم و مفاسدش را گوشزد کردم، ایشان نه به امر خداوند قاهر گردن نهادند و نه به قانون اساسی و قانون مجلس اعتنا نمودند، و نه امر ملوکانه را اطاعت کردند، و نه به نصیحت علمای اسلام توجه نمودند؛ و نه به خواست ملت مسلمان- که طومارها و تلگرافات و مکاتیب[2] بسیار آنها از اقطار کشور نزد این جانب و علمای اعلام قم و تهران موجود است- وقعی گذاشتند، و نه به اجتماعات انبوه قم و تهران و سایر شهرستانها و رشاد مفید خطبای اسلام احترامی قائل شدند.

خفه کردن مطبوعات و ارعاب مردم بر خلاف قانون اساسی

آقای عَلم از نشر افکار عمومی در مطبوعات و انعکاس تلگرافات مسلمین و اظهار تظلم آنها به اعلیحضرت و علمای ملت جلوگیری کرده و می‌کند؛ و بر خلاف قانون اساسی مطبوعات کشور را مختنق کرده؛ و به وسیله مامورین در اطراف مملکت، ملت مسلمان را که می‌خواهند عرض حال خود را به اعلیحضرت و علمای ملت برسانند ارعاب و تهدید می‌کند. آقای عَلم تخلف خود را از قانون اسلام و قانون اساسی اعلام و برملا نموده. آقای اسد الله عَلم گمان کرده با تبدیل کردن قسم به قرآن مجید به «کتاب آسمانی» ممکن است قرآن کریم را از رسمیت انداخت؛ و اوستا و انجیل و بعض کتب ضاله را قرین آن یا به جای آن قرار داد. این شخص تخلف از قانون اساسی را به بهانه الزامات بین المللی شعار خود دانسته؛ با …

مطالبهٔ الزام او به تبعیت از قانون و استغفار از جسارت به قرآن

… که با چاپلوسی و اظهار چاکری و خانه‌زادی می‌خواهند تمام کارهای خلاف دین و قانون را کرده و به اعلیحضرت نسبت دهند و قانون اساسی را که ضامن اساسی ملیت و سلطنت است، با تصویبنامه‌های خائنانه و غلط از اعتبار بیندازند تا نقشه‌های شوم دشمنان اسلام و ملت را عملی کنند. انتظار ملت مسلمان آن است که با امر اکیدْ، آقای عَلم را ملزم فرمایید از قانون اسلام و قانون اساسی تبعیت کند، و از جسارتی که به ساحت مقدس قرآن کریم نموده، استغفار نماید و الّا ناگزیرم در نامه سرگشاده به اعلیحضرت مطالب دیگری را تذکر دهم. از خداوند تعالی استقلال ممالک اسلامی و حفظ آنها را از آشوب و انقلاب مسالت می‌نمایم.

بی‌توجهی به نصیحت علما و ایستادن در برابر قرآن و قانون اساسی

عطف به تلگراف سابق اشعار می‌دارد، معلوم می‌شود شما بنا ندارید به نصیحت علمای اسلام که ناصح ملت و مشفق امتند، توجه کنید؛ و گمان کردید ممکن است در مقابل قرآن کریم و قانون اساسی و احساسات عمومی قیام کرد. علمای اعلام قم و نجف اشرف و سایر بلاد تذکر دادند که تصویبنامه غیر قانونی شما بر خلاف شریعت اسلام، و بر خلاف قانون اساسی و قوانین مجلس است.

نصیحت به اطاعت خدا و قانون و هشدار دربارهٔ موضع‌گیری علما

این جانب مجدداً به شما نصیحت می‌کنم که به اطاعت خداوند متعال و قانون اساسی گردن نهید، و از عواقب وخیمه تخلف از قرآن و احکام علمای ملت و زعمای مسلمین و تخلف از قانون بترسید؛ و بدون موجب، مملکت را به خطر نیندازید؛ و الّا علمای اسلام درباره شما از اظهار عقیده خودداری نخواهند کرد. و السلام علی من اتبع الهدی.

هشدار دربارهٔ مسئولیت شدید تخلف از اسلام و قانون اساسی

در تعطیل طولانی مجلسین دیده می‌شود که دولت اقداماتی را در نظر دارد که مخالف شرع اقدس، و مباین صریح قانون اساسی است. مطمئن باشید تخلف از قوانین اسلام و قانون اساسی و قوانین موضوعه مجلس شورا برای شخص جنابعالی و دولت ایجاد مسئولیت شدید در پیشگاه مقدس خداوند قادر قاهر و نزد ملت مسلمان و قانون خواهد کرد. ورود زنها به مجلسین و انجمنهای ایالتی و ولایتی و شهرداری مخالف [است با] قوانین محکم اسلام که تشخیص آن، به نص قانون اساسی، محول به علمای اعلام و مراجع فتواست، و برای دیگران حق دخالت نیست. و فقهای اسلام و مراجع مسلمین به حرمت آن فتوا داده و می‌دهند. در این …

شرط کنار گذاشتن علم برای مذاکره در اوایل نهضت

… همه جا داشته است، و مرکز توطئه برای همه جا بوده است. این مرکز را از اینجا کلکش را بکنند، و آن خائن را هم دست ما بدهند تا [برای‌] ما جای این پیدا بشود که حالا ما بنشینیم یک صحبتی بکنیم. در زمان محمد رضا- آن اوایل نهضت- دست و پا می‌کردند که یک تفاهمی بشود. یک دفعه که آمدند پیش ما که می‌خواهیم که مثلًا ملاقاتی، چیزی طرح بشود، من به ایشان گفتم که «علَم»[10] هستش؛ ما وارد مذاکره نمی‌شویم. شما اوّل «عَلَم» را کنار بگذارید، بعد وارد مذاکره بشویم، ببینیم چه بگوییم.

اثبات سوءنیت دولت او با تسهیلات سفر فرقهٔ ضاله

از چیزهایی که سوء نیت دولت حاضر[1] را اثبات می‌کند تسهیلاتی است که برای مسافرت دو هزار نفر یا بیشتر از فرق ضاله قائل شده است، و به هر یک پانصد دلار ارز داده‌اند و قریب هزار و دویست تومان تخفیف در بلیت هواپیما داده‌اند؛ به مقصد آنکه این عده در محفلی که در لندن از آنها تشکیل می‌شود و صد در صد ضد اسلامی است شرکت کنند. در مقابل، برای زیارت حجاج بیت الله الحرام چه مشکلات که ایجاد نمی‌کنند و چه اجحافات و خرج‌تراشیها که نمی‌شود

نکوهش نخست‌وزیر و خواست کنار رفتن او برای آمدن فردی غمخوار ملت

… و با آتش گلوله می‌خواهند آن را بر ملت ما تحمیل کنند. اگر این فشارها از ناحیه انگلیس یا امریکاست به ما بگویند تا ما خودمان با آنها برخورد کنیم. اگر الزامات بین المللی است باز هم به ما بگویند تا فکر دیگری بکنیم. این دولتهای غیر قانونی از جان ما چه می‌خواهند؟ این نخست وزیر خبیث بیسواد[7] از جان این مردم چه می‌خواهد؟ چرا نمی‌رود به دنبال کارش تا یک نفر فهمیده و با سواد که غمخوار این ملت باشد بر سر کار آید؟

شتاب‌زدگی دولت او در دادن حق انتخاب به زنان با تصویب‌نامه

چون دولت آقای عَلم با شتابزدگی عجیبی، بدون تفکر در اصول قانون اساسی و در لوازم مطالبی که اظهار کرده‌اند، زنها را در انتخاب شدن و انتخاب کردن به صورت تصویبنامه حق دخالت داده، لازم شد به ملت مسلمان تذکراتی داده شود که بدانند مسلمین ایران در چه شرایطی و با چه دولتهایی ادامه زندگی می‌دهند. لهذا توجه عمومی را به مطالب ذیل جلب می‌نماید:

پاسخ به سخن او دربارهٔ مانع شدن عده‌ای از اصلاحات

جناب آقای نخست وزیر[2] در نطق اخیری که ایراد نموده، فرموده‌اند که ما شروع به اصلاحات نموده‌ایم؛ ولی عده‌ای مانع این اصلاحات هستند؛ اگر نظر ایشان روحانیون و آخوندها هستند، روحانیون پشتیبان اصلاحات می‌باشند. هر آینه دولت کارخانه بسازد و فرهنگ را تقویت نماید و زراعت را با اصول جدید ترویج دهد و یا در پیشرفت صنعت و طب و بهداشت اقدام نماید، ما از دولت پشتیبانی می‌کنیم و کمک هم می‌نماییم. کدام آخوندی مخالف این گونه امور اصلاحی است؟ دولت و مردم نبایستی از یکدیگر جدا …

لزوم توجه به خواسته‌های ملت یا کناره‌گیری از دولت

… صورت دیگری پیدا خواهد کرد. آن روز است که سرباز به نفع اسلام سرنیزه را بیندازد و ژاندارم تفنگ را، آن روز است که دیگر نه کاخی برای عَلَم باقی خواهد ماند و [نه‌] کاخی مرتفعتر از آن. من که با شاه ارتباطی ندارم، لذا شفاهاً پیام می‌دهم که مملکت در معرض خطر است. به آقای عَلَم امر کند که به خواسته‌های ملت توجه کند یا به کنار رود تا ما با خود آنها مذاکره نماییم و اگر می‌خواهد لجاجت کند، بداند که چند نفر معدود نمی‌توانند با یک ملت لجاجت کنند

بی‌ارزش بودن قانونی مصاحبهٔ او با مطبوعات

به نظر این جانب، مصاحبه آقای نخست وزیر[2] به هیچ وجه ارزش قانونی نداشت و نظر این جانب را تامین ننمود، زیرا چیزی که در هیات دولت به صورت تصویبنامه درآمد، مصاحبه و درج در مطبوعات تاثیری در آن ندارد، و آن تصویبنامه- بر فرض قانونی بودنش- به قوّت خود باقی است. و اما نکاتی که در تلگراف آقای نخست وزیر به آقایان علمای اعلام قم بود خیلی جالب است:

اغفال مردم با تفسیر شخصی «کتاب آسمانی» به قرآن

1- راجع به حلف[3] به کتاب آسمانی می‌نویسد مراد قرآن مجید است. البته ما این‌ تفسیر را از شخص ایشان برای تبرئه خودشان از هتک به قرآن کریم به حکم اسلام پذیرفتیم. لکن تفسیر ایشان از تصویبنامه به هیچ وجه ارزش قانونی ندارد. و تصویب کتاب آسمانی به اطلاق خود، که شامل سایر کتب منحرفه و ضاله است، در نظر آنها به قوّت خود باقی است، و نقش آقای نخست وزیر اغفال مردم است. و همان خطر عظیمی که برای قرآن مجید پیش آمده است به واسطه این تصویبنامه مخالف شرع و قانون به دست خیانتکاران به دین و مملکت به قوّت خود باقی است، و هیچ مسلمانی نمی‌تواند قرآن مجید را در معرض خطر ببیند و سهل انگاری کند.

حق دانستن اجرای مصوبه با وجود مخالفت با شرع و خواست ملت

… نمی‌شود، و به قوّت خود باقی است. بنا بر این خطر بزرگی که برای اسلام و استقلال و کیان مملکت به واسطه این تصویبنامه، که شاید به دست جاسوسان یهود و صهیونیستها تهیه شده برای نابودی استقلال و به هم زدن اقتصاد مملکت، به قوت خود- به نظر دولت آقای عَلم- باقی است؛ و دولت خود را ذی حق می‌داند که به آن عمل کند، هر چند مخالف قانون شرع یا قانون اساسی باشد؛ یا بر خلاف احساسات دینی و ملی بیست میلیون جمعیت ایران یا تمام مسلمین باشد. زیرا تا در هیات وزیران تجدید نظر به عمل نیاید و اصلاح نشود، به قوّت خود باقی است‌

هشدار دربارهٔ بازخواست و محاکمهٔ بعدی به سبب این اقدام

… است، و خواسته اکثریت مردم، شرط است؛ اکثر مردم این مملکت از این امر بیزارند. و شما فعلًا تعطیل عمومی نکنید. خدا نیاورد آن روز را که تعطیل عمومی بشود! و باز هم دعا می‌کنم که از این عمل به طور آرام جلوگیری شود. خدا نیاورد آن روزی را که علما بگویند تعطیل بکنید! اسد الله عَلم[3] در این مملکت چه می‌خواهد بکند؟! این کار بازخواست و محاکمه‌های بعدی دارد. به طوری که شنیدم، از امینی[4] این موضوع را خواسته بودند؛ ایشان قبول نکرد و به کنار رفت. به حساب ارسنجانی[5] هم روزی خواهند رسید. اگر تمام دنیا- یکطرفه- بگویند: باید بشود! من یکی می‌گویم: نباید بشود. نه وظیفه من‌ تنهاست، بلکه وظیفه شاهنشاه و همه افراد این …

تصویب پنهانی کاپیتولاسیون در دولت او

دولت سابق[2] این تصویب را کرده بود و به کسی نگفت. دولت حاضر[3] این تصویبنامه را در چند روز پیش از این برد به مجلس و در چند وقت پیش از این به سنا بردند و با یک قیام و قعود مطلب را تمام کردند، و باز نفسشان درنیامد.

متنبه شدن و پایان دادن به غائله

لکن بحمد الله مطلب گذشت و آقای اسد الله عَلم متنبه شدند که مطلب را باید خاتمه داد و بحمد الله خاتمه دادند. ما هم خاتمه مطلب را تقدیر می‌کنیم که بحمد الله بدون یک جنگ و نزاع، بدون ریختن یک قطره خون، چنین مطلبی که با قیام بزرگ ملتی توام بود که تمام عشایر حرکت کنند، یک سیلی کسی نخورد. در یک قیام و جنگ موضعی و کوچک، با اینکه هزار نفر مجتمع می‌شوند، گاهی چند نفر کشته …