اول اشکالی که بر وکلا هست این است که شما که میدانید که ملت دخالت در انتخابات ندارد چرا مجلس میروید؟ شما که میدانید که منصوب از قِبَل امریکا یا شوروی یا اینها هستید، شما که شاه خودش میگوید که لیست را میفرستادند و حالا برای خودش خیال میکند نمیفرستند! [خنده حضار] لیست را میفرستادند از طرف سفارتخانهها، و وکلای ما را خود آنها تعیین میکردند! این دارد اقرار میکند که چند سال پیش از این- یعنی زمان پدر من و اوایل زمان من-[3] این تصدیق به این است، این اعتراف شاه به اینکه لیستها را ... میخواهد از خودش تعریف کند که نه حالا این طور نیست! بسیار خوب، حالا این طور نیست لکن چند قدم جلوتر این طور بوده! یعنی من در زمانی که، قبل از این- به اصطلاح- «انقلاب سفید» و قدرتمندی در مقابل همه قدرتمندها! قبل از این، لیست را میفرستادند و ما هم تسلیم میشدیم! پس شما اول خائنِ این مملکت هستید به اعتراف خودتان! کسی که حفظ مقام را میخواهد بکند با اینکه خیانت هم بکند، این خیانت به ملت نیست که لیست سفارت امریکا یا سفارت انگلستان را یا شوروی را قبول میکند و به دولتش هم تحمیل میکند به اینکه همینها باید وکیل بشوند؟ این خیانت به مملکت نیست؟ این خیانت به قانون اساسی نیست؟ اولْ اشکال به خود ایشان- به حَسَب اعتراف خودش- این است که شمایی که آمدی نشستی اینجا و میگویی من اعلیحضرت هستم، همه کارها را من باید انجام بدهم، شما لیستها را گرفتید و مطابق آن دستور اجانب رفتار کردید، این خیانت نبوده؟ عذر داری در مقابل این خیانت؟ بروید کنار! بگویید که من همچو خیانتی نمیکنم میروم کنار. احمد شاه در این [مرحله] آخری که گذاشتندش کنار، برای اینکه یک قراردادی بود که وقتی که رفت در خارج، در سر میزِ- عرض میکنم- مهمانی قرارداد را دادند دستش که امضا کند، امضا نکرد.[4] از همان جا اساس بیرون رفتن او و آمدن رضا شاه، از همان جا نقشهاش کشیده شد که این به درد ما نمیخورد که قرارداد ما را امضا نمیکند. شما هم میتوانستید که این قرارداد را امضا نکنید. بیش از این بود که بروید؟ کسی که برای حفظ مقام خودش خیانت به یک ملتی میکند این لیاقت ندارد، نداشته از اول برای سلطنت. این از اولْ خودش خودش را خلع کرده، اگر ما تصدیق کنیم که سلطنتی بوده است در کار؛ و الّا ما که او را تصدیق نداریم. وقتی بنا شد که این طور باشد، و ما هم میدانیم که بفرمایید که خیر، حالا دیگر قدرتمند شده است ایشان و در مقابل شوروی و انگلستان و این امریکا و اینها ایستاده است! و حالا دیگر لیست را از سفارتخانهها نمیآورند لکن لیست را شما خودتان تهیه میکنید و وکلا را هم خودتان تهیه میکنید. این وکلای ملت است؟! این خیانت به مملکت نیست؟ این خیانت به قانون اساسی نیست؟ وقتی بنا شد که مجلس این طوری باشد، یا به فرمایش سفارتخانهها باشد یا به فرمایش شاه و دار و دستگاه شاه باشد، فرقی نمیکند؛ بنا شد این طور باشد، مجلسِ رسمی نیست، مجلسِ ملی نیست، مجلسِ شورایِ ملی نیست. مجلس شورای ملی معنایش این است که ملت یک وکلایی را آزادانه تعیین کنند و آنها بنشینند در کارهای مملکت مشورت کنند. ملت هیچ دخالت نداشته است در تعیین اینها. وقتی ملت دخالت نداشته است، این مجلسْ مجلسِ فرمایشیِ غیر ملی است، غیر قانونی است؛ هر چه در این مجلس گذشته است غیر قانونی است؛ هر دولتی را این مجلس تایید کرده است یا بکند غیر قانونی است.مجلس شورای ملیگروه و سازمان
نامهای دیگر: مجلس شورا، مجلس در رژیم پهلوی، مجلسین رژیم پهلوی
توضیحتهیهشده با هوش مصنوعی
مجلس قانونگذاری ایران از مشروطه تا پایان رژیم پهلوی.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:اعلامیه مشترک امام خمینی و مراجع (شرکت زنان در انتخابات)— ۱۳۴۱/۱۲/۰۱
سیر زمانی
از ۱۳۴۱ تا ۱۳۶۲۱۳۴۱۱۳۶۲
روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.
تعریف در کلام رهبر
شاهدها (۷۴ پاراگراف)
معنای مجلس شورای ملی و غیرقانونی بودن مجلس فرمایشی و مصوبات آن
… این خیانت به مملکت نیست؟ این خیانت به قانون اساسی نیست؟ وقتی بنا شد که مجلس این طوری باشد، یا به فرمایش سفارتخانهها باشد یا به فرمایش شاه و دار و دستگاه شاه باشد، فرقی نمیکند؛ بنا شد این طور باشد، مجلسِ رسمی نیست، مجلسِ ملی نیست، مجلسِ شورایِ ملی نیست. مجلس شورای ملی معنایش این است که ملت یک وکلایی را آزادانه تعیین کنند و آنها بنشینند در کارهای مملکت مشورت کنند. ملت هیچ دخالت نداشته است در تعیین اینها. وقتی ملت دخالت نداشته است، این مجلسْ مجلسِ فرمایشیِ غیر ملی است، غیر قانونی است؛ هر چه در این مجلس گذشته است غیر قانونی است؛ هر دولتی را این مجلس تایید کرده است یا بکند غیر قانونی است.مادر بلاهای واردشده بر ملت و سرچشمهٔ بدبختیها در حکومت گذشته
… بودند رای میدادند بدون اینکه بفهمند چه دارند میکنند، رای چی هست و چه کار دارند انجام میدهند. فقط همان خان میدانست که برای منفعت او و برای منفعت دولتها اینها دارند رای میدهند، و اصلًا کاری به اینکه کشور به کجا برسد در کار نبود، کاری به این کار نداشتند. بعد هم که زمان رضا خان پیش آمد و ما بعد رضا خان که اکثراً میدانید، و همه هم در آخر، در این دورههای آخر میدانید که آن بلاهایی که به سر ملت آمد، مادرش مجلس بود. یعنی عدهای را اینها خودشان لیست میدادند، و به طوری که محمد رضا اقرار کرد- منتها میگفت زمان قبل، مقصودش زمان پدرش بود- لیست را از سفارتخانه میآوردند که اینها باید تعیین بشوند. بعد از زمان ایشان هم بدتر از آن وقت بود، وکلای ما را باید امریکا یا قبل از او انگلستان تعیین کند، و مردم و دولت ایران و هیچ کس هیچ نظری در این باب نداشت. وکلا با دستور آنها، با اسم و رسم تعیین میشد مگر بعضیها که در تهران نمیشد که غیر او بشود که یک اقلیت بسیار نادر بود، البته بتدریج این طور شد تا زمان اینها که به اوج خودش رسید، تمام بدبختیها در حکومت از مجلس سرچشمه گرفت. هر کاری میخواستند انجام بدهند، هر امر فاسدی را که میخواستند انجام بدهند دیکته میکردند و میآوردند مجلس، و مخالف و موافق هم به حسب صورت درست میکردند، و بعد هم همان طوری که دیکته شده بود رای میدادند. و خدای تبارک و تعالی خواست که آن وضع، هم وضع خان خانی و …صدمات مجلس منحرف از مشروطه تا پهلوی به اسلام و ایران
ز- از مهمات امور، تعهد وکلای مجلس شورای اسلامی است. ما دیدیم که اسلام و کشور ایران چه صدمات بسیار غمانگیزی از مجلس شورای غیر صالح و منحرف، از بعد از مشروطه تا عصر رژیم جنایتکار پهلوی و از هر زمان بدتر و خطرناکتر در این رژیم تحمیلی فاسد خورد؛ و چه مصیبتها و خسارتهای جانفرسا از این جنایتکاران بیارزش و نوکرمآب به کشور و ملت وارد شد. در این پنجاه سال یک اکثریت قلابی منحرف در مقابل یک اقلیت مظلوم موجب شد که هر چه انگلستان و شوروی و اخیراً امریکا خواستند، با دست همین منحرفانِ از خدا بیخبر انجام دهند و کشور را به تباهی و نیستی کشانند. از بعد از مشروطه، هیچ گاه تقریباً به مواد مهم قانون اساسی عمل نشد- قبل از رضا خان با تصدی غربزدگان و مشتی خان و زمینخواران؛ و در زمان رژیم پهلوی به دست آن رژیم سفاک و وابستگان و حلقه به گوشان آن.فضاحت مجلس سابق و اسیر کردن ایران به دست آمریکا
… که امریکایی هستند، از امریکا آمدهاند، ارتشی هستند، بستگان امریکا هستند، مامون هستند و نباید در اینجا محاکمهشان کرد. این را مجلس درست کرد. البته یک بازی هم درآوردند که دوتایشان هم مخالفت کرد، دوتایشان چه و مطلب معلوم بود که از اول باید این بشود و این هم شد. مجلس ما آن بود که ما را اسیر امریکا کرد و شاه موشان مجلس ما هم![2] کشور ما هم آن بود که کشور ما را آن طور اسیر کرد.قبضهٔ مجلس و به خدمت بیگانگان درآوردن آن
مجلس هم یکی از مراکز بود، که مرکز سیاست یک کشور، قانونگذاری یک کشور [است]، مجلس را هم با فشار و با طرحهای مختلف، از اشخاصی فراهم کردند و اشخاصی را در مجلس آوردند که همه در خدمت آنها باشند، الّا قلیلی از آنها. کم کم آن کم را هم از بین بردند و اخیراً من دیگر سراغ ندارم که یک نفر وکیلی که در این مجلسهای اخیر بود- بعد از اینکه امثال مدرس را از بین بردند- من دیگر سراغ ندارم که یک کسی آن طوری که اسلام میخواهد، باشد. مجلس را هم قبضه کرد؛ یعنی، مجلس را هم به خدمت اجانب وا داشتند. [به] تبع او، دولت هم این طور میشود. دولتی که این مجلس تعیین بکند و با دستور آن شاه و شاه نما عمل بکند، افرادی را بر سر کار میآورد که همه در خدمت آنها باشند. رادیو تلویزیون و دستگاههای تبلیغاتی [هم] تمام در خدمت آنها بودند. هر کس روزنامههای آن وقت را …نبود نمایندهٔ واقعی ملت و انتخاب آزاد در پنجاه سال اخیر
… بکنید با مجلس سابق حتی بهترین ارگانی که در آن وقت بود و دولتی که در آن وقت بوده و مجلسی که در آن وقت بود، و مقایسه کنید با مجلس زمان رضا خان و محمد رضا خان. کدامیک از روسای مجلس بهتر از رئیس مجلس حالا هستند؟ و کدام یک از افراد کاندیدای مردم بهتر هستند؟ بله، در طول مشروطیت افراد بسیار ارزندهای در مجلس بودند، اما در این پنجاه سال اخیر که یک نفر هم آدمی که بشود به او گفت «این نماینده ملت است» سراغ نداریم. بعد از اینکه آن مجلسی که مرحوم مدرس در آن بود، به مجرد اینکه مجلس تمام شد، فرستادند ایشان را گرفتند و بردند و با آن زجرها شهید کردند، شما دیگر سراغ دارید یک مجلسی که واقعاً مال ملت باشد و مردم خودشان به طور آزاد انتخاب کرده باشند؟ اگر سراغ دارید، خوب، لازم نیست حالا بگویید «ما میترسیم عمومی بگوییم»، خوب، خصوصی بگویید؛ امضا محفوظ!تعیین نمایندگان با لیست سفارتخانهها و آمریکا به اعتراف شاه
شما همه میدانید و ملت هم میداند که این سه قوّهای که در زمان طاغوت بود، نمیشود گفت کدام خبیثتر از کدام بودند. قوّه مقنّنه ما به دست اشخاصی افتاده بود که به اعتراف شاه مخلوع، از طرف سفارتخانهها تعیین میشدند و ملزم بودند اینها همانها را به کار وادارند و از این راه، ماهیت قوّه مقنّنه بر ملت ما روشن میشود که لیستی که امریکا بدهد و نوکر او اجرا کند. بهتر از این مجلسی که ما داشتیم و بهتر از سنایی که ما داشتیم؛ یعنی، آنها داشتند، نخواهد بود! آنها در طول مدتی که متصدی بودند، هیچ گاه قدمی برای خدا برنمیداشتند. اگر اینها برای خدا میخواستند قدم بردارند، حتماً نه امریکا آنها را پیشنهاد میکرد و نه شاه مخلوع …تحمیل نمایندگان با فهرست سفارتهای آمریکا و شوروی
… یک گفتگویی گفته است به اینکه لیست این وکلا را از سفارتخانهها میفرستند پیش ما، میخواهد بگوید حال این جور نیست، میفرستادند پیش ما و ما همانها را ملزم بودیم که تعیین کنیم. این یک اقراری است از یک کسی که به غصب سلطنت بر این مملکت میکرد، و مطلع بود بر مسائل. و این ما را میشناساند که به ما میفهماند که افرادی که آن وقت در این مجالس بود چه اشخاصی بودند. افرادی بودند که با لیست سفارت امریکا یا با لیست سفارت شوروی تحمیل میشدند. این حرفی است که محمد رضا گفت که لیستها را میفرستادند. این را برای این تعریف کرد که میخواست بگوید من دیگر این طور نیستم. حتی پدرش را تضعیف کرد که خودش رو بیاید و مردم به خودش توجه پیدا کنند. این اقراری بود که ایشان کرد که لیست را میفرستادند و ما مجبور بودیم …لفظی بیمحتوا بهجای شورای منتخب ملت از قاجار تا پهلوی
… که یک وقت مسئولیتی به من متوجه باشد، و من برای ادای وظیفه باز چند کلمه عرض میکنم. ملت ما از مجلس زمان رضا شاه و محمد رضا پهلوی، یک خاطرات تلخی دارد. من قبل از زمان رضا خان هم یاد دارم بعضی از دورههای انتخابات را، و حاضر بعضی حوزههای انتخاباتی هم بودهام. از آن زمانی که من یادم است تا حالا، مجلس شورای ملی یک لفظی بوده است که بیمحتوا. مجلس شورای ملی معنایش این است که ملت اشخاصی را خودشان تعیین کنند، و آنها هم به شور بنشینند و مصالح کشور خودشان را تعیین کنند. قبل از آمدن رضا خان، زمان احمد شاه، امر انتخابات با خانها بود و مالکین بود و گردن کلفتهای هر منطقه. آن وقت دولت آن نفوذ را نداشت. لکن شاهزادههایی که دارای ملک بودند، و خانهایی که دارای قدرت بودند، و قلدرهایی که در اطراف کشور بودند، آنها رعیتهای خودشان را، …لزوم تشکیل مجلس مرتبط با ملت برخلاف مجلسهای وابستهٔ گذشته
… اشخاصی که به اسلام ارج میگذارند، انتخاب اشخاصی که کشور خودشان را میخواهند، انتخاب اشخاصی که ... نسبت به مصالح اسلام و مسلمین فروگذاری نمیکنند، باید ما یک همچو اشخاصی را انتخاب کنیم و به مجلس موسسان بفرستیم که قانون اساسی اسلامی ما را آنها تصویب کنند. و بعد از آن هم، یک مرحله دیگری است که در این دولت موقت باید عمل بشود و آن این است که مجلس شورای ملی باید ان شاء الله درست بشود؛ نه مثل مجلسهای این پنجاه و چند سال که به ملت هیچ ارتباط نداشت، ملت هیچ اطلاع نداشت، وکلای خودش را نمیشناخت؛ و اینها وکیل یک نفر بودند و آن یا رئیس جمهور امریکا، و یا سلطان وقت، و یا سلطان وقت به تَبَع سفارتخانهها- چنانچه شاهِ سابق گفت این معنا را که لیست را از سفارتخانهها میآوردند و ما وکیل تعیین میکردیم همان طوری که آنها میخواستند![1]- ان شاء الله دیگر آن مسائل نیست در کار. ان شاء الله آن مسائل دیگر عود نمیکند. لکن با همت همه، با همت ملت و با همبستگی ملت. شما دیدید که [با] این همبستگی که داشتید و این وحدت کلمه که داشتید و همهتان با هم جمهوری اسلامی را میخواستید، بر قدرتهای شیطانی غلبه کردید؛ و از این به بعد هم اگر حفظ کنید …مجالس آمریکایی یا شاهنشاهی بهجای مجلس ملت
… که ما مجلس نداشتیم. هر چی داشتیم سرنیزه بود! در زمان محمد رضا خان هم که همهتان مطلعید که خودش هم گفت لیست را از سفارتخانهها میآورند؛ منتها میگفت «میآوردند» یعنی زمان من نمیآورند! یعنی همین سالی که ایشان میگوید «انقلاب» را درست کرده بود دیگر نمیآورند. لیکن مطلب این طور بود که اگر راست میگفت که لیست میآوردند- که راست میگفت- ما مجالسمان «مجالس امریکایی» بود و اگر این را دروغ میگفت و لیست نمیآوردند، مجالسمان «مجالس شاهنشاه» بود! مجلس ملت نبود. بنا بر این، ما این اشخاصی که ناشی شدند، دولتهایی که ناشی شدند از مجلس و از رژیم محمد رضا و رژیم شاهنشاهی، اینها از جهات زیاد [غیر قانونیاند] مجلس قانونی نیست، شاه قانونی نیست، برای اینکه همه میدانیم که تحمیل کردند به ما این شاه را. پدرش را انگلیسها تحمیل …تعیین نمایندگان با فهرست سفارتخانهها و ناشناخته بودن آنان نزد ملت
… مجلس درست میکرد. کی مجلس مجلسِ ما بود؟ همین مردک[5] گفت که این مجلسهایی که درست کردند اینها، از سفارتخانهها میآوردند و لیستش را میدادند! منتها حالا دیگر نه، این طور نیست! حالا دیگر مملکت خیلی قدرتمند شده! دیگر این طور هم نیست! خودش را مسخره میکند. این مجلسی که ما الآن داریم- مجلس «شورا» و مجلس «سنا»- یکی از این وکلا بیایند ادعا کنند که من وکیل ملتم تا ما دستشان را بگیریم ببریم توی آن ملتی که این وکیلش است، از ملت بپرسیم که آقا این وکیل شماست؟ اینها را نمیشناسند ملت! این وکیل محمد رضا خان است! محمد رضا خان هم سفارت به او گفته اینها را تعیین کن. یک همچو مجلسی که شاهش، او که رسمیت ندارد، مجلسش، اینکه رسمیت ندارد، دولتش دیگر چه میشود؟! دولتی که از شاه غیر رسمی و از مجلسِ غیر رسمی میآید! همین مجلسی است که خود این آقا[6] تا چند روز پیش از این، که به وزارت نرسیده بود و به صدارت نرسیده بود، میگفت غیر …غیرقانونی بودن مجلس شورا و سنا بهدلیل تعیین نشدن وکلا بهدست مردم در دوران مشروطیت
حالا میآییم سراغ دولتهایی که ناشی شده از سلطنت محمد رضا و مجلسهایی که ما داریم. در تمام طول مشروطیت- الّا بعض از زمانها آن هم نسبت به بعض از وکلا- مردم دخالت نداشتند در تعیین وکلا! شما الآن اطلاع دارید که در این مجلسی که حالا هست- چه مجلس شورا و چه مجلس سنا- و شما ملت ایران هستید، شما ملتی هستید که در تهران سکنی دارید، من از شما مردم تهران سوال میکنم که آیا این وکلایی که در مجلس هستند- چه در مجلس سنا و چه در مجلس شورا- شما اطلاع داشتید که اینها را خودتان تعیین کنید؟ اکثر این مردم میشناسند این افرادی را که به عنوان وکیل مجلس سنا یا مجلس شورا در مجلس هستند یا این هم با زور تعیین شده بدون اطلاع مردم؟ مجلسی که بدون اطلاع مردم است و بدون رضایت مردم است، این مجلس مجلسِ غیر قانونی است. بنا بر این اینهایی که در مجلس نشستهاند و مال ملت را گرفتهاند به عنوان اینکه حقوق هر ... وکیلی این قدر است، این حقوق را حق نداشتند بگیرند و ضامن هستند. آنهایی هم که در مجلس سنا هستند، آنها هم حق نداشتند و ضامن هستند.اخطار به نمایندگان غاصب شاه برای تخلیهٔ خانهٔ ملت
2- به نمایندگان محمد رضا پهلوی که مجلسیْن را غصباً اشغال کردهاند اخطار کنید که خانه ملت را خالی کنند تا نمایندگان مردم پس از پنجاه سال که ملت از حق خود محروم بود، به خانه خود بیایند. و ان شاء الله همه خواهید دید که انتخابات آزاد و مجلس سالم یعنی چه. من به آنان اخطار میکنم که در صورت ورود مجدد به مجلس مسئول هر گونه پیشامدی خود آنان هستند.اخطار به وکلای غیرقانونی برای نرفتن به مجلسین
6- به وکلای غیر قانونی مجلسین اخطار میشود که از رفتن به مجلسین احتراز کنند و در صورت تخلف، مورد مواخذه ملت شریف قرار خواهند گرفت.غیرقانونی بودن همهٔ مجالس و قوانین پنجاه سال اخیر
تمام قوانینی که در این پنجاه سال گذشته است و تمام مجالسی که در این پنجاه سال تاسیس شده است، هیچ یک از اینها مطابق قوانین نبوده است. هیچ مجلسی تا کنون ما نداشتیم که موافق قوانین باشد. حتی در اوایل سلطنت رضا خان که یک قدری قدرتش کم بود، در تهران فقط- که مرکز بود- یک آزادی به مردم داده بودند؛ یک آزادی فی الجمله که وکلایی تعیین کنند. و آن وکلای تهران بودند که مخالفت میکردند مثل مرحوم مدرس و یک عدهای که تَبَع ایشان بودند؛ لکن در شهرستانهای …مجلس ملی آینده: مستقل از سفارتخانهها و پاسدار مصالح کشور در قراردادها
… این آدم صالحْ دولتِ صالح پیش میآورد؛ دولتِ غلط نمیآورد پیش، دولت فاسد نمیآورد. انتخابات مجلسیْن هم آزادْ دست مردم، و خود مردم نظارت میکنند در آن. یک مجلس ملی که نه مربوط به سفارت شوروی باشد، نه مربوط به سفارت انگلیس باشد، نه مربوط به سفارت امریکا باشد؛ نه برای منافع او سینه بزند نه برای منافع او. یک همچو مجلسی را به وجود میآوریم ان شاء الله [ان شاء الله حضار]؛ و بعدش که یک همچو مجلسی به وجود آمد قهراً اگر یک مطلبی بخواهد در آن، در یک همچو مجلسی مثلًا دویست نفری بگذرد- دویست تا آدم صالحی که برای مملکت ما دلسوز است، دزد نیست، نمیخواهد جیبش را پر بکند، نمیخواهد عنوان پیدا بکند، میخواهد که خدمت بکند به این مردم؛ اگر چنانچه یک همچو مجلسی برای ما پیدا شد مصالح مملکت را در نظر میگیرد- اگر یک چیزی آوردند بگذرد، یک قراردادی ما بین یک دولتی با دولت ما آوردند بگذرد، میبرند آن را آنجا نگاه میکند؛ اول خود دولتِ صالح نظر میکند اگر چنانچه فاسد باشد ردش میکند. بعد اگر چنانچه او ندانست، نتوانست بفهمد و آورد در مجلس، در مجلس نظر میکنند و مصلحت و مَفْسَده ملت را میخواهند به جا بیاورند درست میکنند. این مصالح مملکت ما یا صد در صد یا صد در نود حاصل خواهد …تشکیل مجلس با سرنیزه و تعیین نمایندگان از سوی سفارتخانهها
… دست به نیزه و سرنیزه برد و کوبید همه اقشار ملت را. آن وقت هم مثل حالا نبود که، یعنی مثل این یک سال که ملت تحولی دَرش پیدا شده باشد که [بتواند] «چرا» بگوید یا قیام بر خلاف بکند، هیچ ابداً صحبت از اینکه یک مطلبی بر خلاف رای رضا خان بگویند، هیچ این مسائل نبود. با سرنیزه آمد و با سرنیزه مجلس درست کرد بدون اینکه ملت اصلًا اطلاعی از وکلایش داشته باشد یا اطلاعی از مسائل اصلًا داشته باشد. رضا خان هم معلوم نبود که خودش یک همچو کاری کرده باشد. لیستهایی از طرف- به طوری که شاه میگوید- لیست را از طرف سفارتخانهها میآوردند و میدادند و همین لیست را که افرادی [بود] که کی وکیل کجا، کی وکیل کجا، اینها را هم مامورها میرفتند و وکیل میکردند یک عدهای از وکلایی که انتصاب ابتدایی [شان] از سفارتخانهها بود- زمان رضا خان سفارت انگلستان مهم بود و زمان ایشان هم سفارت امریکا حالا مهم است- لیستها را آنها میدادند، افراد را آنها تعیین میکردند؛ منصوب از قِبَل آنها به حَسَب واقع بود، و منصوب از قِبَل رضا خان یا محمد رضا خان در این زمان، در دست دوم و به حَسَب ظاهر بود! اما مردم چه دخالتی داشتند؟انتصابی بودن نمایندگان و بیارتباطی آنان با مردم در دوران پهلوی
… مشروطیت شاید همان اول یک همچو چیزی شده است- حالا تمام یا نیمه تمام نمیدانم لکن در این مدتی که ما خاطر داریم، که تقریباً حدود شصت سالش را من یادم است، این مسائل نبود. نه این پنج نفر اصلًا در مجلس رفتند، و نه مردم اطلاع داشتند از اینکه کسی را وکیل بکنند. و اگر هم در بعضی از جاها، مثلًا تهران، گاهی وقتها یک نفر را وکیل میکردند، مردم وکیل میکردند اما در سایر جاها، و تهران هم بیشترش، شاید وکلایش هیچ ارتباط به مردم نداشت. همهاش تعیینش از طرف خود دستگاه بود. و در این زمان هم که همه ما میدانیم و همه شما هم میدانید که هیچ ابداً وکیل ملی ما نداشتیم [و] یک نفر، یک نفر از اینهایی که الآن در مجلس هستند یا بودند، اینها از طرف ملت نبودند، هیچ کدامشان از طرف ملت نبودند؛ اینها همه از طرف دولت بود و نصب دولت بود. و حالا یا لیستش را از سفارت امریکا میآوردند میدادند که اینها وارد کنند یا- به قول شاه- زمان پدرش لیست را آنها میدادند لکن زمان ایشان دیگر خیر، دیگر همچو چیزها نیست! عَلی ایّ حال، یک مجلس رسمی ما نداشتیم که اگر قانونی در آن مجلس تمام بشود و به رای اکثریت …نبود مجلس ملی و قانونی در دوران رضاشاه و محمدرضا شاه
… میآوردند و میدادند میگفتند اینها باید وکیل بشوند! مردم چکارهاند؛ اینها باید بشوند! دولت چکاره است، شاه چه کاره است؛ آنکه باید تعیین کند سرنوشت ما را سفارت امریکاست و سفارت انگلستان است و سفارت شوروی است و اینها! و تا حالا هم همین کارها را کردهاند. لیست این وکلا را آنها تعیین کردند و آنهایی که دوستان آنها و یا [به] تعبیر دیگر نوکرهای خودشان بوده، آنها را تعیین کردند که اینها باشند تا رای بدهند به هر چیزی که آنها دلشان میخواهد! بنا بر این آن قدری که ماها یادمان است در زمان این دوتا- عرض میکنم که- دیکتاتور، در زمان اینها، ابداً یک مجلس قانونی، یک مجلس ملی که ملت رای داده باشند به آنها، ابداً همچو چیزی نبوده. ما فرض میکنیم حالا چهار تا وکیل هم ملت به او رای داده، اما سایرین رای ندادند. چهار تا وکیل هم مثلًا فرض کنید تهران یک قدری چیزهایی بوده است- ملاحظاتی بوده فلان، به چهار نفر وکیل هم رای داده باشند مردم، مثل مرحوم مدرس مثلًا رای دادهاند مردم به او، اما مجلس …تعیین وکلا با فهرست سفارتخانهها و نبود مجلس واقعی
… زیردست یک کس دیگر است، فرهنگش باز نیز یک کس دیگری است، مجلسش به دست دیگری است، ما چه داریم آخر؟ یک مملکتی مجلس دارد؛ اگر یک مجلسی دارد، مملکتی است؛ ما مجلس نداریم. تو خودت در نوشتههایت گفتی، در صحبتهایت گفتی که لیست میآوردند! زمان پدرش را دارد میگویدها! این یا توجه ندارد، یکوقت شروع میکند تعریف کردن از پدر، یکوقت هم میگوید که تا چند سال پیش از این لیست را میآوردند و میدادند به ما، به حکومتها که وکلا را تعیین کنند! زمان پدرش هم میگوید همین طور بوده و زمان خودش هم میگوید تا مدتی این طور بوده. منتها حالا دیگر، حالا دیگر این طور نیست! خوب ما که مملکتمان وضعش این است که لیست باید بیاورند تا وکلایی که مردم باید تعیین کنند، حتی تو هم نباید تعیین کنی، باید سفارتخانهها تعیین کنند که اینها را شما باید قرار بدهی وکیل ما، پس مجلسْ ما نداریم. وقتی مجلس نداریم، دیگر قانون اساسی، معنیِ عمل به قانون اساسی معنا ندارد!غیرقانونی بودن وکالت نمایندگان منصوب شاه و سفارتخانهها
… انکار کنید؟ میتوانید که بنویسید پس، که ما وکیل مجلس نبودیم اینجا، همین جوری رفتیم؛ و خیر، اینجا که میرفتیم هیچی نبود؛ حقوق هم نگرفتیم! تا به شما بگویند نخیر آقا، شما در [اسناد] مجلس هست که حقوق گرفتید از این ملت؛ حقوق ملت را گرفتید، وکیل ملت هم نبودید. خلاف قانون اساسی کردید و خیانت کردید به این مردم و پول این مردم را گرفتید در صورتی که وکیل نبودید شما. اگر وکیل را سفارتخانه تعیین کند یا شاه تعیین کند که وکیل نیست، اینکه قانونی نیست وکالتش. وکالت باید هر جایی در هر حوزهای همان اهالی آن حوزه، [انتخاب] بکنند. خوب، بگویند ما را تعیین کردند، بگویند که- وکیلِ مثلًا تهران بیاید بگوید که من را تهرانیها [انتخاب] کردند تا همه تهرانیها بگویند ما اطلاع نداشتیم از این. اینکه وکیل آذربایجان است بیاید …خیانت وکلا با ورود آگاهانه به مجلس غیرملی و غیرقانونی
… بود، فرمان هم نه اینکه حالا این فرمان هم از ایشان باشد؛ آن هم از سفارتخانهها لیستش میآمد. خود ایشان اقرار کرد که در چند وقت قبل از این لیست میآوردند و وکلا را با سفارتخانهها تعیین میکردند و حالا این جور نیست! نخیر، حالا هم این جور هست و بدتر هم هست. این وکلا همه شان این را بیاستثنا میدانند، و میدانستند آن وقتی که وارد مجلس شدند به اینکه اینها وکلای ملت نیستند، و این مجلسْ خلاف قانون اساسی است؛ مع ذلک رفتند، همه شان رفتند. اینهایی که نقض قانون اساسی را کردند و خودشان دانسته به اینکه این خلافِ قانون اساسی است، رفتند در مجلس؛ همان قدمی که توی مجلس گذاشت این، خیانتکار است. حالا ما به کارهایی که اینها انجام دادند و تغییر تاریخ اسلام را دادند- یک همچو جنایت بزرگ، یک همچو جسارت بزرگ به مقام رسول اکرم- ما از این هم اگر صرف نظر بکنیم- با اینکه نمیشود کرد که همه آنها اینها را رای دادند و به تصویب همه اینها بوده، حالا ممکن است یکی …نبودن هیچ مجلس برآمده از رأی آزاد مردم از زمان رضاشاه
… وقتی آرای ملت نباشد، مجلس نیست. مجلس ما که از اول هم مجلس نبود! خوب، ما تاریخ اینها را داریم؛ من خودم تاریخ اینها هستم. من یادم هست از آن وقتی که رضا شاه آمد و کودتا کرد تا حالا؛ همه این مسائل من یادم هست، مجلس موسسانشان را من یادم هست که با سرنیزه درست شد! این مجلس [را] ما داشتیم، چه روزی ما مجلس داشتیم؟ هیچ روزی، از زمان رضا شاه تا حالا، ما هیچ روزی یک مجلسی که مردم با اختیار خودشان بروند [کنار] صندوق، رای بدهند؛ همچو مجلسی هیچ وقت ما نداشتیم تا الآن. الآن این اجزایی که در مجلس هستند، همه شان خیانتکارند، برای اینکه همه میدانند که با امر شاه آمدند در مجلس و ملت اطلاع ندارد. اول اشکالی که به تمام افراد مجلس هست این است که شما میدانید؛ شما را نمیشود گفت داخل در مجاری امور نبودید و از ماورای جوّ آمدید! شما …مجالس قلابی و نمایندگان تحمیلی در دوران پهلوی
بیایند ببینند کدام یک از این مجالس قلابی و نمایندگان تحمیلی مجالسی که حق ملت است که سرنوشت خودشان را به وسیله این مجالس تعیین کنند، مجلس «شورای ملی» به اصطلاح و مجلس «سنا»، بیایند ببینند که از زمانی که این سلسله روی کار آمده است، و من از همان اولْ زمان بودم و دیدم؛ یعنی من از آن وقت درک کردم آن وقت را تا حالا که ما اینجا هستیم و این وکلا هم در مجالس دارند کار انجام میدهند، ببینند که آیا در تمام آن دورههایی که این دو نفر به قدرت رسیدهاند، کدام روز ما یک انتخاب صحیح، آزاد، که مردم خودشان بروند در صندوق رایشان را …ممانعت از فرستادن نمایندگان مردم از ترس اعتراض و استیضاح
نمیگذارند اینها که یک فرد لایق در مملکت ما پیدا بشود. اینها از آدم میترسند؛ میترسند که یک آدمی پیدا بشود لایق و مقابلشان بایستد که چرا، چرا این کار را میکنید؟ اینکه وکیل نمیگذارند ما داشته باشیم، برای این [است] که اگر ما وکیل داشته باشیم مقابلشان میایستد میگوید: چرا؟ دولت بخواهد یک غلطی بکند، استیضاحش میکنند؛ شاه هم بخواهد یک غلطی بکند، خوب به او میگویند، به او اعتراض میکنند، استیضاحش میکنند، اعتراض به او میکنند. البته که نمیگذارد مردم وکیل به مجلس بفرستند.انتصاب نمایندگان با فهرست تعیینشده در سفارتخانه
شما خیال میکنید که این وکلایی که شاه خودش انتصاب میکند، و به ملت هم که مربوط نیست، خودش است؟ نخیر، اینها را سفارتخانه اسمهایشان را هم نوشتهاند قبلًا، میآورند میدهند اینجا، اینها باید وکیل بشوند. این حالا نبوده، در زمان رضا خان هم بود از سفارتخانهها. منتها در یکوقت این سفارت انگلیس این کارها را میکرد؛ سابقش هم لا بد سفارت روس میکرده است؛ حالا سفارت امریکا میکند. شاید هم با هم باشند؛ انگلیس و شوروی و امریکا تفاهم کرده باشند. برای خوردن مال مردم …انحطاط مجلس و دروغگویی نمایندگان برای جلب رضایت شاه
… کجاییاند آقای وکیل؟! آن وضع مجلس ما و آن انحطاطی که پیدا شده است در مجلس. یکوقت مدرس توی مجلس است، یکوقت هم اینها که میبینید. یکوقت مدرس است که میایستد و مقابل همه صحبت میکند و مقابل رضا شاه میایستد، تا آخرْ نَفَس ایستاد، بعد هم او را کشتند البته؛ یکوقت هم اینها هستند که برای خاطر اینکه یک روز دیگری هم وکیل بشوند، حالا یک همچو حرفهایی میزنند که همه، هم خودشان میدانند دروغ میگویند هم دیگران میدانند که اینها دروغ میگویند و هم خودشان میدانند که همه میدانند که اینها دروغ میگویند مع ذلک میگویند. برای جلب نفع خودشان، جلب رضایت رضا شاه، محمد رضا شاه، سَخَطِ خدای تبارک و تعالی را بر خودشان میخرند. این وضع مجلس ما، آن وضع قوانین ما، آن وضع احکام شرعی ما، آن وضع بازار ما، آن وضع نفت ما، آن وضع استقلال ما.مأمور سازمان امنیت بودن نمایندگان و نبود مجلس ملی واقعی
اگر مجلس ما یک مجلس صالحی بود و این ابزار دست صُلَحا بود، این قوانین را میگذاشتند بگذرد؟ مصونیت مستشارهای امریکایی که ذلت ایران و ننگ ایران است و بود، اینها میگذاشتند تصویب بشود؟ مجلسْ ما نداریم. یک عده اشخاص مامورند. همان مامور سازمان امنیت، اسمش را گذاشته «مجلس». اینها مامورند همه شان. اگر اینها آزاد بودند و اگر مجلس ملی بود و مال مردم بود که نمیگذاشتند این همه اسلحه بخرند؛ نفت ما را بدهند و آهن بخرند، آهنی که نمیتوانند به کار بیندازند؛ خودشان هم متحیرند؛ باید مستشار امریکایی و متخصص امریکایی بیاید نشان بدهد. و به اینها هم نشان نمیدهند. …نمایشی بودن مذاکرات لایحهٔ کاپیتولاسیون و مخالفت با نشر آن
ان شاء الله تعالی موفق باشید. دیشب اطلاع دادند، ولی من بکلی غفلت کردم، وقتی شما را دیدم یادم افتاد؛ اینها توابع پیری است. راجع به اوراقی که فرستادید با نشر «احیای کاپیتولاسیون» موافقم؛ با نشر «در مجلس چه گذشت» جداً مخالفم،[1] به دو جهت: یکی آنکه احیای ذکر جمیل اشخاص است که به هیچ وجه صلاحیت ندارند و ظاهر آن است که تمام مذاکرات صحنهای بیش نبوده است؛ دوم آنکه تایید آزاد بودن نطق و مخالفت با دولت و شاه است؛ با آنکه اینها نبوده است؛ و اگر با دستور مقامات امنیتی نبود، جرات این نحو مذاکرات نداشته و بعد هم سالم نمیماندند. بنا بر این باید منتفی شود ذکر آنها. با آن دوی دیگر بیتفاوت هستم، ولی نطق آن روز انتشار یافته،[2] تجدیدش را نمیدانم چطور است؟ ورقه دیگر[3] را هم نمیدانم چه نتیجه دارد؟ بلکه به نظرم خیلی صحیح نیست؛ لکن مخالفت نمیکنم. و السلام علیکم.