رفتن به محتوای اصلی

احکام شرعی

نام‌های دیگر: احکام اسلام، احکام الهی، احکام سفر، شریعت، شریعت اسلامی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

دستورهای فقهی اسلام و لزوم رعایت و اجرای آن‌ها در زندگی فرد، جامعه و قانون‌گذاری.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در خطبه‌های نمازجمعه تهران— ۱۳۶۱/۰۳/۱۴

سیر زمانی

از ۱۳۶۱ تا ۱۴۰۴
۱۳۶۱۱۴۰۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

یک وقت هست که بار، بی‌ارزش است و انسان می‌گوید خیلی نمی‌طلبد که ما این دردسر را تحمل کنیم. اما یک وقت هست که بار، خیلی باارزش است. بنابراین، هرگونه زحمت و مشکلی را برای رساندن این بار به منزل، بایستی تحمل کرد. البته ما خوشبختانه از ناحیه‌ی داخل، برای رساندن این بار سنگین به سر منزل، مشکلی نداریم. دستگاههای جمهوری اسلامی، همه تسلیم حق و حقیقتند. گروههایی هم که در داخل کشور اسلامی ما مشغول فعالیتند، علی‌رغم اختلاف مذاقها و سلائقشان، همه مذعن به اینند که شورای نگهبان، دستگاه والا و مهمی است و از لحاظ افراد و اشخاص، برگزیده است و در مورد آن، مشکلی ندارند. ما بایستی بدانیم که امواج سنگین تبلیغاتی دشمن و آنچه که از بیرون بر ما تحمیل می‌شود، سنگینتر و تحمل آن دشوارتر است. گاهی است که انسان گرسنگی را تحمل می‌کند؛ حتی تهدید به مرگ را هم تحمل می‌کند، اما تاب فشار تبلیغاتی را نمی‌آورد. امروز در دنیا برای این‌که جمهوری اسلامی را از طریق اسلامی و عمل به شریعت اسلامی (اسلامی که می‌گوییم، یعنی عمل به شریعت اسلامی. به این تفسیر از حرکت و مشی اسلامی مقیدیم) منصرف کنند، به فشارهای تبلیغاتی رو آورده‌اند. لذا، این فشارهای تبلیغاتی، ممکن است روی ضعاف‌النفوس اثر بگذارد.

شاهدها (۵۴ پاراگراف)

لزوم رعایت حدود شرعی در بیمارستان‌ها و فراهم کردن پرستار زن برای بیمار زن

یک موضوع هم مسئله‌ی رعایت حدود شرعی در بیمارستان‌ها است که من خواهش میکنم مسئولین محترم به این موضوع توجّه کنند؛ گاهی در بیمارستان‌ها بیمار زن اصرار دارد که پرستارش خانم باشد و این برایش فراهم نمیشود. این چیزها را بایستی با دقّت رعایت کنیم.

التزام به شریعت روح و حقیقت نظام اسلامی

… را انتخاب میکنند، رئیس‌جمهور را انتخاب میکنند، وزرا را با واسطه انتخاب میکنند، خبرگان را انتخاب میکنند، رهبرى را با واسطه انتخاب میکنند؛ کار، دست مردم است؛ این، پایه‌ى اصلى حرکت امام بزرگوار است. این بناى عظیمى که این بزرگوار گذاشت، متکى به این دو پایه است. التزام به شریعت اسلامى، روح و حقیقت نظام اسلامى است؛ این را توجه داشته باشند. شریعت اسلامى اگر در جامعه به‌طور کامل اجرا بشود، هم آزادى‌هاى عمومى و مدنى را - آزادى افراد را، آزادى فردى را - تأمین میکند، هم آزادى ملت را که اسم آن استقلال است - استقلال یعنى آزادى در ابعاد یک ملت، که وابسته‌ى به کسى و به جایى …

نقد تغییر واضحات احکام اسلامی برای خوشایند غربی‌ها و لزوم پیروی از فکر اسلامی

بعضی‌ها برای اینکه غربی‌ها بدشان نیاید، بعضی از حقایق احکام اسلامی را، واضحات احکام اسلامی را عوض میکنند. قرآن میفرماید: وَ اِن تُطِع اَکثَرَ مَن فِی الاَرضِ یُضِلّوکَ عَن سَبیلِ‌اللهِ اِن یَتَّبِعونَ اِلّا الظَّنَّ وَ اِن هُم اِلّا یَخرُصُون؛(۴) دنباله‌روِ فکر رایج در دنیای جهل و خرافه نباید بود؛ فکر اسلامی را باید پیدا کرد، دنبال آن باید رفت، ولو حالا یک عدّه‌ای بد بگویند. این هم یک مسئله است؛ بنابراین مسئله‌ی اصلی را باید پیدا کرد. به نظر من مسئله‌ی اصلی، یعنی یکی از مسائل اصلی، مسئله‌ی خانه و خانواده است: امنیّت زن در محیط خانواده؛ فرصت زن در محیط خانواده و خانه‌داری برای بُروز استعدادها؛ [چیزی‌] مانع درس خواندن او، مانع …

نقد دخل و تصرف در استنباط احکام برای رعایت عرف دنیای مادی

… علی اصحاب الاجتهاد فی احکام». اسماعیل بن ابوسهل نوبختی، سید مرتضی در «ذریعه»، شیخ در «عدةالاصول» و دیگران و دیگران این اجتهاد متکی به ظنون غیر معتبر را رد کردند. این اجتهاد مردود است. امروز هم تحت هر نامی کسانی به اینجور اجتهادها روی بیاورند، مردود است. اینکه حالا دنیا این را از ما نمیپسندد، این حرف فقهی در دنیا خریدار ندارد، یا این را صریحاً بگویند یا نگویند، اما در دلشان این باشد و اینها را به یک استنباط غلطی بکشاند، این مردود است. متأسفانه در مواردی در گوشه و کنار دیده شده که برای اینکه عرف دنیای متمدن - که عمدتاً مادی است - رعایت شود، در استنباط احکام شرعی دخل و تصرف شده است! حتّی بدتر از این، برای اینکه گاهی دل قدرتهای مادی به دست بیاید - نه حالا عرف دنیای مادی رائج، بلکه عرف قدرتهای مادی و استکباری رعایت شود - فتوا داده شده: تلاش صلح‌آمیز هسته‌ای جمهوری اسلامی به دلیل اینکه موجب سوء ظن قدرتهای بزرگ است، ممنوع است! خوب، غلط کردند …

نقد کتمان یا انکار حکم اسلامی به سبب ناخوشایندی غربی‌ها

ما میبینیم گاهی یک حکم اسلامی را یک فقیه تصریح نمیکند یا حتّی انکار میکند؛ چون غربیها این را نمی‌پسندند؛ این خیلی بد است. ما معیار داریم؛ معیارهای ما کتاب و سنت است و اینها معیارهائی است که برای اداره‌ی درست زندگی بشر در امروز - یعنی در قرن بیست‌ویکم - به درد میخورد و مفید است. ما از زمان عقب نیستیم. اگر درست برگردیم به احکام اسلامی، نیازهای امروز بشر را ما بهتر از فرهنگ غربی …

نادرستی دست بردن در احکام زنان برای هماهنگی با کنوانسیون‌های جهانی

نکته‌ی دیگر این است که ما در کشورمان شاهد هستیم که بعضی از فعالان زن و بعضی از مردها تلاش میکنند برای هماهنگ شدن با کنوانسیون‌های جهانىِ مرتبط با زن، و با احکام اسلامی وَر بروند و بازی کنند و کم و زیاد کنند؛ این غلط است. من نمیخواهم بگویم همه‌ی آنچه که در فقه ما در مورد احکام مربوط به زنان مطرح شده است، حتماً سخن آخر است؛ نه، ممکن است با یک تحقیقی در یک زمینه‌ای که به وسیله‌ی فقیه ماهر و مسلطی انجام بگیرد، فلان حکم فقهی که امروز در مورد زن وجود دارد، دچار تغییر شود؛ این …

نهی فعالان مسائل زنان از تصرف در احکام فقهی به‌عنوان راه علاج

خواهران عزیز، کسانی که در زمینه‌ی مسائل زنان فعالند و فکر میکنند و کمبودهائی را ملاحظه میکنند، راه علاج را این نبینند که ما در احکام فقهىِ اسلامی تصرف کنیم؛ نه، احکام فقهىِ اسلامی آنجائی که با تحقیق استنباط شده و منطبق با مبانی اسلامی است، کاملاً درست و مطابق با مصلحت است. نباید ما به خاطر اینکه در فلان مجمع جهانی، در فلان اجلاس بین‌المللی، فلان چیز تصمیم‌گیری شده و فلان کنوانسیونِ مثلاً جهانی به وجود آمده، ما …

افتخار به احکام اسلامی و کوشش در ارائهٔ آن برای زندگی و ادارهٔ کشورها

به اسلام افتخار کنیم؛ به احکام اسلامی برای گذران صحیح زندگی افتخار کنیم؛ قدر احکام اسلامی را بدانیم و در ارائه‌ی احکام اسلامی برای زندگی انسان و اداره‌ی کشورها کوششِ هرچه روزافزونِ خود را به‌کار ببریم تا چهره‌ی واقعی اسلام که در زیر ابر تخریب‌ها و تبلیغاتِ مخالف پنهان مانده، خودش را بتدریج نشان دهد.

سعادت، عدالت و آزادی انسان در گرو عمل به احکام دین

… امام حسین برای فلان هدف قیام کرده است! از کجا میگویی!؟ این کلام امام حسین علیه‌السّلام است: «و یعمل بفرائضک و احکامک و سننک»؛ یعنی امام حسین علیه‌السّلام جان خودش و جان پاکیزه‌ترین انسانهای زمان خودش را فدا میکند، برای این که مردم به احکام دین عمل کنند. چرا؟ چون سعادت، در عملِ به احکام دین است؛ چون عدالت، در عمل به احکام دین است؛ چون آزادی و آزادگی انسان، در عمل به احکام دین است. از کجا میخواهند آزادی را پیدا کنند!؟ زیر چتر احکام دین است که همه خواسته‌های انسانها برآورده میشود.

احکام و معارف اسلامی، مایهٔ اثرگذاری مسلمان بر ادارهٔ جهان و محیط خود

این، مجموعه احکام اسلامی است. این، جهاد و امر به معروف و عدم کنار آمدن بابدی و فساد و تحمّل نکردن ظلم است: «لاتظلمون و لاتظلمون».[1] مجموع این احکام و معارف موجب شده است مسلمان به طور طبیعی در هر جای دنیا که هست - چه به صورت یک ملت و چه از یک ملت کوچکتر، تا یک فرد - به برکت این احکام قادر باشد اراده خود را در اداره جهان و محیط خودش مؤثّر سازد. این، خصوصیت مسلمان است. استعمارگران از چنین خصوصیتی چیزی ناراحتند. ظالمان عالم از چنین خصوصیتی نگرانند.

رد پندار جمود احکام دین و ناسازگاری آن با تحول زندگی

درباب‌ مسئله‌ی‌ زمان‌ و مکان‌ و نقش‌ و تأثیر آن‌ در استنباط احکام‌ اسلامی‌ کوته‌ سخن‌ آن‌ است‌ که‌ این‌ سرچشمه‌ی‌ مبارک‌ اگر به‌ درستی‌ شناخته‌ و به‌ کار گرفته‌ شود، پشتوانه‌یی‌ عظیم‌ برای‌ بهره‌مندی‌ جوامع‌ بشری‌ از کوثر شریعت‌ اسلامی‌ پدید خواهد آورد. تا کنون‌ رایج‌ترین‌ بهانه‌ و دستاویز کسانی‌ که‌ خواسته‌اند اجتماعات‌ بشری‌ را از فیض‌ هدایت‌ و سعادت‌ بخشی‌ شریعت‌، محروم‌ سازند این‌ بوده‌ است‌ که‌ احکام‌ دینی‌ را حقیقتی‌ جامد و بی‌انعطاف‌ پنداشته‌ و جریان‌ پیوسته‌ و جوشان‌ و تبدیل‌پذیر زندگی‌ را با آن‌ ناسازگار قلمداد کرده‌اند. این‌ سخن‌ اگرچه‌ در مواردی‌ از غرض‌ورزی‌ و بی‌اعتقادی‌ به‌ اصل‌ دین‌ ناشی‌ شده‌، لیکن‌ در مواردی‌ نیز از نا آگاهی‌ و جهالت‌ گویندگانش‌ نشأت‌ گرفته‌ است‌، و ای‌ بسا که‌ عکس‌العمل‌ غیر عالمانه‌ یا غیر حکیمانه‌ی‌ برخی‌ از دین‌ باوران‌ نیز به‌ آشفته‌ پنداری‌ و آشفته‌گوئیها دامن‌ زده‌ است‌.

لزوم دقت در طرح مسائل شرعی در رادیو برای پرهیز از برداشت نادرست

در طرح احکام شرعی در برنامه‌ی پیش از ظهر، باید سفارش کنید که مسائلی گفته بشود که در حواشی آن، برداشت نادرستی صورت نگیرد. مثلاً گروه نظارت ما گزارشی به من دادند که در یکی از همین برنامه‌ها، موقع طرح یک مسأله‌ی شرعی در خصوص اختلاف زن و مرد در زمینه‌ی مهریه، از تعداد زیاد سکه‌ها مثال زده شده بود؛ مثلاً اگر زن گفت مهریه‌ی من صدوپنجاه سکه‌ی بهار آزادی است، اما مرد گفت نخیر، صد سکه‌ی …

عمل به احکام اسلامی راه رسیدن به رفاه مادی همراه با تکامل معنوی

اگر ما به احکام اسلامى عمل بکنیم، اگر جامعه‌ى اسلامى، ایمان اسلامى را همراه با عمل به مقرّرات و قوانین الهى تعقیب بکند، همان چیزى اتّفاق خواهد افتاد که بشریّت در طول تاریخ به دنبال آن بوده. یعنى چه چیزی؟ یعنى آسایش مادّى، رفاه مادّى همراه با تکامل معنوى، پیشرفت معنوى، عروج معنوى. بشر حیوان نیست که [اگر] علف جلوى او بریزند، برایش کافى باشد؛ انسان میخواهد باصفا باشد، نورانى باشد؛ انسان از نورانیّت و صفا و بندگى خدا احساس لذّت روحى میکند. شما وقتى عبادت میکنید، وقتى یک دعائى را با حال میخوانید، یک نمازى را با توجّه میخوانید، یک انفاقى به …

مسافت شرعی هشت فرسنگ و قصر نماز و برداشته شدن روزه

سفر ــ یعنى طىّ مسافتى به ‌قدر هشت فرسنگ ــ موجب میشود که نماز انسان در حال سفر قصر بشود و روزه هم برداشته بشود. البتّه چه به‌ صورت مستقیم این سفر هشت فرسنگ بشود ــ یعنى تقریباً در حدود ۴۴ کیلومتر، ۴۵ کیلومتر شما طى کنید ــ یا رفت و برگشت بشود هشت فرسنگ؛ یعنى چهار فرسنگ بروید و همان راه را برگردید، یا به‌ قدر آن راه را برگردید؛ این میشود هشت فرسنگ. خب، این را همه میدانند که اگر در ماه مبارک رمضان کسى سفر کرد، با شرایطى که دارد، این مقدار فراسخ[1] را رفت، روزه از او برداشته است؛ یعنى روزه در حال سفر طبق نظر شیعه حرام است؛ البتّه اهل سنّت هم در سفر روزه را واجب نمیدانند، امّا حرام هم نمیدانند، میگویند …

لزوم تسلیم در برابر احکام الهی و داور نکردن سلیقه و عقل شخصی پس از پذیرش مستدل دین

خدای متعال می‌گوید درمقابل احکام و فرامینی که من می‌دهم، سلیقه‌های خود را حَکَم و قاضی ندانید. بعد اینکه اصل دین را پذیرفتید، بعد اینکه روح دین را به‌دست آوردید، پایه و مبنای دین در نظر شما، با استدلال، محکم و مستحکم شد، اگر قانون من به عقل شما، به سلیقۀ شما جور نیامد، آن را رد نکنید. حق ندارید رد کنید، چون ممکن است شما نفهمید؛ یک وجهی، یک فلسفه‌ای داشته باشد که بر شما پوشیده باشد؛ این برای خداست. در شام هم معاویه می‌گفت حق ندارید درمقابل قوانینی که من می‌آورم، قانونی جعل و وضع بکنید.

تغییر حکم به سبب تغییر واقعی موضوع در اثر تغییر روابط سیاسی و اجتماعی

بیان روشن امام بزرگوار درباره‌ی فقاهت و روش آن در حوزه‌ی علمیّه راه‌گشا است. در این بیان، شیوه‌ی استنباط همان روش فقه سنّتی و به تعبیر ایشان، اجتهاد جواهری است؛ با این حال، «زمان» و «مکان» دو عنصر تعیین‌کننده در اجتهادند. ممکن است موضوعی در گذشته حکمی داشته ولی با تغییر روابط حاکم بر سیاست و اجتماع و اقتصاد، اکنون حکم جدیدی یافته باشد. این تغییر حکم ناشی از آن است که موضوع هر چند در ظاهر همان موضوع قبلی است ولی با توجّه به تغییر روابط سیاسی و اجتماعی و غیره، در واقع تغییر کرده و موضوع جدیدی شده است، پس حکم جدیدی میطلبد.

اجرای احکام الهی در کنار رعایت اقتضائات و مصلحت‌های عمومی

اجرای احکام الهی در کنار رعایت اقتضائات و مصلحت‌های عمومی. این مجمع تشخیص مصلحت را امام تشکیل دادند؛ بعضی‌ها خیال میکنند این را بنده تشکیل دادم؛ نه، بنده رئیس‌جمهور بودم، امام به من نامه نوشتند و این جلسه را امام برای تعیین مصلحت به وجود آوردند؛ احکام اسلامی اجرا میشود، امّا اقتضائات زمان و مصالح عمومی جامعه هم باید …

برخاستن احکام فردی و اجتماعی اسلام از معارف و انطباق آن با ارزش‌ها

… را آزاد آفریده؟ اینها معارف اسلامی است. از این قبیل، در معارف اسلامی زیاد است؛ در نهج‌البلاغه کلمات متعدّدی در این زمینه وجود دارد و در بقیّه‌ی [منابع اسلامی]. بنابراین این سلسله‌ی ارزشها و سلسله‌ی معارف و منظومه‌ی معرفتی و منظومه‌ی ارزشی به این صورت است. پشت سر اینها احکام است؛ یعنی «باید» و «نباید»ها، «بکن» و «نکن»ها؛ این احکام اسلامی -چه فردی و چه اجتماعی- همه‌ برخاسته‌ی از آن معارف است و منطبق بر آن ارزشها است؛ یعنی همه‌ی این تکالیفی که خدای متعال برای فرد مسلِم قرار داده است، نشئت‌گرفته‌ی از همان مفاهیم اصلی و معرفتی است و منطبق با مفاهیم ارزشی است و کمک‌کننده‌ی به صعود در این راه است. خب، این مجموعه‌ای است که در بعثت در واقع به مردم هدیه شد.

یادگیری و عمل به دستورات خدا مایهٔ خوشبختی و ارزشمندی

دختر خوبم! وارد شدن به وادی تکلیف الهی، بر شما مبارک باد. شما اکنون مخاطب خدای بزرگ و مهربان میباشید، و این شرف عظیمی است. سعی کنید دستورات خدا را یاد بگیرید و به آن عمل کنید. این، شما را خوشبخت و ارزشمند و مفید برای دیگران خواهد کرد. رهبران اسلام یعنی پیغمبر و ائمه‌ی معصومین علیهم السلام بهترین پیشوایان‌اند؛ سعی کنید آنها را بشناسید و پیروی کنید.

نقد بی‌اعتنایی برخی مبارزان پیش از انقلاب به مسائل شرعی به بهانهٔ هدف

یک دوگانه‌ی دیگر، رعایت ضوابط و حدود شرعی و عدم رعایت اینها است. گاهی ما در دوره‌ی مبارزات هم، قبل از انقلاب میدیدیم، بعضی‌ها که در کار مبارزه خیلی فعّال بودند، خیلی از مسائل شرعی و مانند اینها را اهمّیّت نمیدادند. میگفتند آقا داریم کار میکنیم برای مبارزه، برای هدف؛ حالا مثلاً فرض کنید نماز اوّل وقت هم نشد، نشد؛ یا فلان مسئله هم نشد؛ تهمت و غیبت و از این چیزها هم اگر چنانچه پیش می‌آمد، برایشان خیلی اهمّیّت نداشت. خب، این یک جور برخورد است، یک جور برخورد هم این است که انسان تقوا را ملاحظه کند. امیرالمؤمنین آن طور که نقل …

پایبندی جوان بسیجی به حدود شرعی حتی به بهای جان در برخورد با منافق

… از همین خطاها و انحرافها و اشتباه‌ها و تقابلها؛ یک گروه در مقابل یک گروه دیگر قرار میگرفتند. بله، در انسان مؤمن هم احساسات وجود دارد؛ ما که بدون احساسات حرکت نمیکنیم؛ احساس داریم، احساس عاطفی داریم، احساس خشم داریم؛ لیکن این احساس با ایمان ما کنترل میشود. جوان بسیجی در برخورد با عنصر منافق، چون این منافق زن است و نامحرم است، حتّی جان خود را از دست میدهد، برای اینکه به بدن این زن مشکوک دست نزند. اینها وجود دارد؛ این جزو حوادثی است که مکرر اتفاق افتاده است. دقت نظر بسیجی در مچگیری از منافق، در موارد زیادی تحقق پیدا میکند. در بعضی از این موارد، طرف مثلاً زن است؛ این جوان بسیجی حاضر نیست از حدود ایمانی تخطی کند. ببینید، این حضور ایمان را در این انسان …

ذلت ملت‌ها و امت اسلامی در اثر دوری از احکام خدا

ملتها بر اثر انقطاع از دین و از معنویت و از خدا، پوک میشوند؛ هویت خودشان را از دست میدهند؛ دچار سرگردانی و حیرت میشوند. ملتها بر اثر دوری از احکام خدا به ذلت میافتند؛ همچنان که امت اسلامی در طول قرنها دچار ذلت بود. این ایستادگی و وفاداری ملت ایران بود که این جاده‌ی استوارِ هموارِ خوش‌عاقبت را در مقابل ملت ایران گذاشت. البته جاده‌ی هموار به معنای جاده‌ی بیزحمت نیست. سختیها فراوان است، اما فضل و بزرگواری و مردانگی انسانها در بلاهای سخت به وجود می‌آید و ظاهر میشود.

دستیابی به امنیت روانی، عدالت و پیشرفت تنها در سایهٔ شریعت

برافراشتن پرچم اسلام که عقیده‌ی عمیق و دلبستگی دیرین مردم است و برخورداری از امنیت روانی و عدالت و پیشرفت و شکوفائیای که جز در سایه‌ی شریعت اسلامی به دست نخواهد آمد.

احکام اسلامی معیار قوانین کشور و عمل مجریان

… عمق، حقیقتاً دنبالِ زدن ریشه‌های ایمان اسلامی مردم بودند. در این زمینه هم مثالها، شواهد، خاطره‌ها، فراوان در ذهن بنده هست، که مجال نیست عرض کنم. انقلاب آمد درست صد و هشتاد درجه نقطه‌ی مقابل آنها، اسلام را محور اداره‌ی کشور قرار داد؛ محور مدیریت قرار داد؛ احکام و قوانین اسلامی، معیار و ملاک رد و قبول قوانین کشور و معیار عمل مجریان کشور است.

نقد انکار و کمرنگ کردن احکامی چون قصاص، جهاد و حجاب برای خوشایند دیگران

… شخصیت عظیم قرار گرفتند، این مواضع را دیدند و تسلیم شدند. نمیشود به خاطر اینکه زید و عمرو از امام خوششان بیاید، ما مواضع امام را پنهان کنیم یا پوشیده کنیم یا آن چیزهائی که به نظرمان تند می‌آید، کمرنگ کنیم. عده‌ای در یک دورانی - که ما آن دوران را به یاد داریم؛ دوران جوانیهای ما - برای اینکه اسلام علاقه‌مندان و طرفدارانی پیدا کند، بعضی از احکام اسلام را کمرنگ میکردند، ندیده میگرفتند؛ حکم قصاص را، حکم جهاد را، حکم حجاب را انکار و پنهان میکردند، میگفتند اینها از اسلام نیست، قصاص از اسلام نیست، جهاد از اسلام نیست، برای اینکه فلان مستشرق یا فلان دشمن مبانی اسلامی از اسلام خوشش بیاید! این غلط است. اسلام را با کلیتش بایستی بیان کرد.

انجام واجبات و ترک محرمات به‌عنوان جادهٔ حرکت به سوی خدا

… یا نور ایمان بگیرد، از این جهت تفاوت نمیکند. وظیفه‌ی هر فردی به عنوان یک فرد این است که در این راه حرکت کند؛ «عَلَیکُم أَنفُسَکُم لَا یَضُرُّکُم مَن ضَلَّ إِذَا اهتَدَیتُم». باید این حرکت را انجام بدهد؛ حرکت از ظلمت به نور، از ظلمت خودخواهی به نور توحید. جاده‌ی این راه چیست؟ بالاخره مسیری را میخواهیم حرکت کنیم و به جاده‌ای نیاز داریم؛ این جاده، همان واجبات و ترک محرمات است. ایمان قلبی موتور حرکت در این راه است؛ ملکات اخلاقی و فضائل اخلاقی، آذوقه و توشه‌ی این راه است، که راه و حرکت را برای انسان آسان و تسهیل میکند؛ سرعت میبخشد. تقوا هم عبارت است از خویشتن‌پایی؛ مواظب خود باشد که از این راه تخطی و تجاوز نکند. وظیفه‌ی فرد در نگاه …

فهم حکمت‌های طبیعی و انسانی احکام با پیشرفت فکر بشر

… است؛ در آن جاهایی که عقل انسان قادر به حکم کردن و قضاوت کردن است. آن‌جایی که عقل میدانی ندارد - میدان تعبد و شرع است - باید متعبد به شرع ماند. اتفاقاً کسانیکه پابند و متعبد به شرع ماندند، بعدها وقتی عقلشان بیشتر به کار افتاد، فهمیدند چرا شرع این حکم را کرده. یک روز بود که مسأله‌ی طهارت و نجاست، مسأله‌ی محرم و نامحرم، مسأله‌ی عبادت و نماز و خشوع مورد سؤال بود؛ بعد که فکرها بیشتر پیشرفت کرد، فهمیدند اینها هم فلسفه‌ها و حکمتهای طبیعی دارد؛ بالاتر از آن، حکمتهای انسانی دارد.

حل شدن مشکلات کشور با اجرای احکام اسلام و ناشی بودن عقب‌ماندگی از کوتاهی در آن

… پرچمی بلند شود، همین ملتهایی که میبینید دولتهایشان دم از لائیک و لائیسیسم میزنند و هر کس ذرّه‌ای علیه تفکّر سکولاریستی دم بزند یا حرکت کند، پدرش را در می‌آورند، دور این پرچم جمع خواهند شد. اسلام این است و این درست است و به صلاح ملتهاست؛ ملتها این را میدانند. اگر امروز احکام اسلام در این مملکت اجرا شود؛ یعنی من و شما این توفیق را بیابیم که احکام اسلامی را اجرا کنیم، همه این گرهها و مشکلات باز و حل خواهد شد. ما هرچه عقب مانده‌ایم، به‌خاطر این است که در این زمینه‌ها یا کوتاهی کرده‌ایم یا نشده است. این فریاد صد و پنجاه سال است که در بین مسلمانان بلند است. مگر میشود از آن برگشت!؟ حال مظهر این تلاش صد و پنجاه ساله که محصول خون هزاران جانِ پاک است - آنهایی که شهید شدند، آدمهای معمولی نبودند که شهید شوند؛ مجاهدان، فداکاران، انسانهای سرافراز، رشید و شجاعی …

پیاده نشدن بسیاری از احکام و توان اجرای آن تنها برای مؤمن متکی به مردم

… خود متّکی باشد. آنها به مردم که متّکی نبودند، به بیگانه متّکی بودند؛ بیگانه هم به آنها کمک میکرد که به زور و شمشیر متّکی باشند. نظام اسلامی آمد و همه این بساط را به هم زد. امروز نظام اسلامی و حکومت اسلامی به معنای واقعی کلمه متّکی به مردم و مبانی اسلامی است. ما ادّعا نمیکنیم که احکام اسلامی پیاده شده است؛ نه، بسیاری از احکام اسلامی، هنوز مانده است تا پیاده شود؛ لیکن چه کسی میتواند پیاده کند؟ کسی که مؤمن به اسلام و متّکی به مردم باشد. بنابراین، حرکت، حرکتِ درستی است.

عمل به وظایف شرعی مایهٔ پیشرفت آسان‌تر و نزدیکی به سعادت

… بشر به معنای هماهنگ شدن او با حرکت کلی عالم است؛ چون همه عالم «یسبّح له ما فیالّسموات و الأرض»[8] ؛ «قالتا اتینا طائعین».[9] آسمان و زمین و ذرات عالم، دعوت و امر الهی را اجابت میکنند و بر اساس قوانینی که خدای متعال در آفرینش مقرّر کرده است، حرکت میکنند. انسان اگر برطبق قوانین و وظایف شرعی و دینی که دین به او آموخته است - عمل کند، هماهنگ با این حرکتِ آفرینش حرکت کرده؛ لذا پیشرفتش آسانتر است؛ تعارض و تصادم و اصطکاکش با عالم کمتر است؛ به سعادت و صلاح و فلاحِ خودش و دنیا هم نزدیکتر است. البته عبودیت خدا با معنای وسیع و کامل آن مورد نظر است؛ چون گفتیم توحید، هم اعتقاد به وجود خداست، هم نفی الوهیّت و عظمت متعلق به بتها و سنگها و چوبهای خودساخته و انسانهای مدّعىِ خدایی و انسانهایی که اسم خدایی کردن هم نمی‌آورند، اما میخواهند عمل خدایی کنند. پس …