… آفرینش - از جمله وجود طبیعی انسان، منهای مسئلهی اختیار و اراده در انسان - یک دستگاهِ ساخته و پرداخته و به هم پیوندزدهی متصل به یکدیگر و دارای نظام و دارای هدف است. بعد عین همین مسئله را دربارهی تشریع بیان میکند. در مورد تکوین، به برخی از آیات اشاره کردم. در مورد تشریع میفرماید: «نزّل الکتاب بالحقّ»،[11] «ارسلناک بالحقّ بشیرا و نذیرا»،[12] «لقد جائت رسل ربّنا بالحقّ».[13] این حق، همان حق است؛ آن در عالم تکوین است، این در عالم تشریع است. این معنایش این است که عالم تشریع، به حکمت الهی، صددرصد منطبق با عالم تکوین است. ارادهی انسان میتواند یک گوشههائی از آن را خراب کند. البته چون منطبق با عالم تکوین است و جهت، جهت حق است - یعنی آنچه که باید باشد، حکمت الهی آن را اقتضاء کرده - لذا در نهایت، آن حرکت عمومی و کلی غلبه پیدا میکند بر همهی این کارهای جزئیای که تخطی و تخلف و …