اصل مهدویت مورد اتفاق همۀ مسلمانهاست. ادیان دیگر هم انتظار منجی را در نهایت زمانه دارند در اعتقادات خودشان؛ آنها هم در یک بخش از قضیه، درست فهمیدند مطلب را؛ اما در بخش اصلی قضیه که معرفت به شخص منجی است، آنها هم دچار نقص معرفتند. شیعه با خبر مسلّم و قطعی خود، منجی را با نام، با نشان، با خصوصیات، با تاریخ تولد، میشناسد. (1384/6/29)
خصوصیت اعتقاد ما شیعیان این است که این حقیقت را در مذهب تشیّع از شکل یک آرزو، از شکل یک امر ذهنی محض، بهصورت یک واقعیت موجود تبدیل کرده است. حقیقت این است که شیعیان وقتی منتظر مهدی موعودند، منتظر آن دست نجاتبخش هستند، در عالم ذهنیات غوطه نمیخورند؛ یک واقعیتی را جستجو میکنند. این واقعیت وجود دارد. حجت خدا در بین مردم زنده است؛ موجود است؛ با مردم زندگی میکند؛ مردم را میبیند؛ با آنهاست؛ دردهای آنها، آلام آنها را حس میکند. انسانها هم، آنهایی که سعادتمند باشند، ظرفیت داشته باشند، در مواقعی بهطور ناشناس او را زیارت میکنند. وجود دارد؛ یک انسان واقعی، مشخص، با نام معیّن، با پدر و مادر مشخص در میان مردم است. با آنها زندگی میکند. این، خصوصیتِ عقیدۀ ما شیعیان است.
آنهایی هم که از مذاهب دیگر این عقیده را قبول ندارند، هیچوقت نتوانستند یک دلیلی که عقلپسند باشد بر رد این فکر، این واقعیت، اقامه کنند. همۀ ادلۀ روشن و راسخ که بسیاری از اهل سنت هم آن را تصدیق کردهاند، حکایت میکند بهطورِ قطع و یقین از وجود این انسان والا، این حجت خدا، این حقیقت روشن و تابناک. او را با همین خصوصیاتی که من و شما میشناسیم، شما در بسیاری از منابع غیر شیعه هم مشاهده میکنید. فرزند مبارک پاکنهاد امام حسن عسکری علیهالصلاةوالسلام تاریخ ولادتش معلوم است، مرتبطینش معلومند، معجزاتش مشخص است، خدا عمر طولانی به او داده است و میدهد. و این است تجسُّد[1] آن آرزوی بزرگ همۀ اُمم عالم، همۀ قبایل، همۀ ادیان، همۀ نژادها، در همۀ دورهها. این خصوصیت مذهب شیعه دربارۀ این مسئلۀ مهم است. (1387/5/27)
نکاتی در قضیۀ اعتقاد به مهدویت هست، که من اجمالی، عرض بکنم.
یک نکته این است که وجود مقدس حضرت بقیةالله ارواحنافداه استمرار حرکت نبوتها و دعوتهای الهی است از اول تاریخ تا امروز؛ یعنی همانطوریکه در دعای ندبه میخوانید، از «فَبَعضٌ اَسکَنتَهُ جَنَّتَکَ»[2] که حضرت آدم است تا «اِلَیٰ اَنِ انْتَهیتَ بِالاَمرِ»[3] که رسیدن به خاتمالانبیا صلیاللهعلیهوآله هست، و بعد مسئلۀ وصایت و اهلبیت آن بزرگوار، تا میرسد به امام زمان، همۀ اینها، یک سلسلۀ متصل و مرتبط به هم است در تاریخ بشر. این بدین معناست که آن حرکت عظیم نبوتها، آن دعوت الهی بهوسیلۀ پیامبران، این در هیچ نقطهای متوقف نشده است. بشر احتیاج به پیامبر داشته است و به دعوت الهی و به داعیان الهی؛ این احتیاج تا امروز باقی است و هرچه زمان گذشته است، بشر به تعالیم انبیا نزدیکتر شده است.
امروز جامعۀ بشری با پیشرفت فکر و مدنیت و معرفت، بسیاری از تعالیم انبیا را ـ که دهها قرن پیش از این، برای بشر قابل درک نبود ـ درک کرده است. همین مسئلۀ عدالت، مسئلۀ آزادی، مسئلۀ کرامت انسان، این حرفهایی که امروز در دنیا رایج است، اینها حرفهای انبیاست. آن روز مردم، عامۀ مردم و افکار عمومی مردم این مفاهیم را درک نمیکردند. پیدرپی آمدنِ پیغمبران و انتشار دعوت پیغمبران، این افکار را در ذهن مردم، در فطرت مردم، در دل مردم، نسلبهنسل نهادینه کرده است. امروز این داعیان الهی، سلسلهشان قطع نشده است، وجود مقدس بقیةاللهالاعظم ارواحنافداه ادامۀ سلسلۀ داعیان الهی است، که در زیارت آل یاسین میخوانید: «اَلسَّلامُ عَلَیکَ یا داعِیَ اللهِ وَ رَبّانِیَّ آیاتِهِ»۱»[4]. این یک نکته است. یعنی شما امروز همان دعوت ابراهیم، همان دعوت موسی، همان دعوت عیسی، همان دعوت همۀ پیغمبران و مصلحان الهی و دعوت پیامبر خاتم را در وجود حضرت بقیةالله مجسم میبینید. این بزرگوار، وارث همۀ آنهاست، دعوت همۀ آنها را و پرچم همۀ آنها را در دست دارد و دنیا را فرامیخواند به همان معارفی که انبیا در طول زمان آوردند و به بشر عرضه کردند. این، نکتۀ مهمی است.
نکتۀ بعدی در باب مهدویت، انتظار فرج است. انتظار فرج یک مفهوم بسیار وسیع و گستردهای است. یک انتظار، انتظارِ فرجِ نهایی است؛ یعنی اینکه بشریت اگر میبیند که طواغیت عالم، تُرکتازی میکنند و چپاولگری میکنند و افسارگسیخته به حق انسانها تعدی میکنند، نباید خیال کند که سرنوشت دنیا همین است؛ نباید تصور کند که بالاخره چارهای نیست، بایستی به همین وضعیت تن داد؛ نه، بداند که این وضعیت یک وضعیت گذراست ـ «إنَّ لِلباطِلِ جَولَةً»[5] ـ آن چیزی که متعلق به این عالم است و طبیعت این عالم است، آن عبارت است از استقرار حکومت عدل؛ و آن خواهد آمد. انتظار فرج و گشایش، در نهایتِ دورانی که ما در آن قرار داریم و بشریت دچار ستمها و آزارهاست، این یک مصداق از انتظار فرج است، لکن مصداقهای دیگر انتظار فرج هم وجود دارد. وقتیکه به ما میگویند منتظر فرج باشید، فقط این نیست که منتظر فرج نهایی باشید، بلکه معنایش این است که هر بنبستی قابل گشودهشدن است. فرج، یعنی این؛ فرج، یعنی گشایش. مسلمان با درسِ انتظارِ فرج، میآموزد، تعلیم میگیرد که هیچ بنبستی در زندگی بشر وجود ندارد که نشود این بنبست را باز کرد و لازم باشد انسان، ناامید دست روی دست بگذارد و بنشیند و بگوید دیگر کاری نمیشود کرد؛ نه، وقتی در نهایتِ زندگی انسان، در مقابلۀ با اینهمه حرکت ظالمانه و ستمگرانه، خورشیدِ فرج ظهور خواهد کرد، پس در بنبستهای جاری زندگی هم همین فرج متوقع است و مورد انتظار است. این، درس امید به همۀ انسانهاست، این درس انتظار واقعی است به همۀ انسانها، لذا انتظار فرج را افضل اعمال دانستند؛[6] معلوم میشود انتظار، یک عمل است، بیعملی نیست. نباید اشتباه کرد، خیال کرد انتظار یعنی دست روی دست بگذاریم، منتظر بمانیم تا یک کاری بشود. انتظار یک عمل است، یک آمادهسازی است، یک تقویت انگیزه در دل و درون است، یک نشاط و تحرک و پویایی است. در همۀ زمینهها اینطور است. این، در واقع تفسیر این آیات کریمۀ قرآنی است که: «وَ نُریدُ اَن نَمُنَّ عَلَی الَّذینَ استُضعِفوا فِی الاَرضِ وَ نجَعَلَهُم اَئِمَّةً وَ نجَعَلَهُمُ الوارِثیَ»[7] یا «اِنَّ الاَرضَ لِلّٰهِ یورِثُها مَن یَشاءُ مِن عِبادِهِ وَ العاقِبَةُ لِلمُتَّقیَ»[8]. یعنی هیچوقت ملتها، امتها مأیوس نباید بشوند از گشایش.
ملت ایران آن روزی که قیام کرد، امید پیدا کرد که قیام کرد. امروز که آن امید برآورده شده است، از آن قیام، آن نتیجۀ بزرگ را گرفته است، امروز هم به آینده امیدوار است؛ با امید، با نشاط حرکت میکند. این نور امید است که جوانها را به انگیزه و حرکت و نشاط وادار میکند. از دلمردگی و افسردگی جلوگیری میکند. روح پویایی را در جامعه زنده میکند. انتظار فرج این است. بنابراین، هم منتظر فرج نهایی باید بود، هم منتظر فرج در همۀ مراحل زندگی فردی و اجتماعی باید بود. اجازه ندهید یأس بر دل شما حاکم بشود، انتظار فرج داشته باشید و بدانید که این فرج، محقق خواهد شد؛ مشروط بر اینکه شما انتظارتان، انتظار واقعی باشد، عمل باشد، تلاش باشد، انگیزه باشد، حرکت باشد. (1384/6/29)
امروز ما انتظار فرج داریم. یعنی منتظریم که دست قدرتمند عدالتگستری بیاید و این غلبۀ ظلم و جور را که همۀ بشریت را تقریباً مقهور خود کرده است، این غلبه را بشکند، این فضای ظلم و جور را دگرگون کند و نسیم عدل را بر زندگی انسانها بِوَزاند، انسانها احساس عدالت کنند. این نیازِ همیشگی یک انسان زنده است، یک انسان آگاه؛ یک انسانی که سر در پیلۀ خود نکرده باشد، به زندگی خود دل خوش نکرده باشد. انسانی که نگاه میکند به زندگی عمومی بشر با نگاه کلان، یکچنین انسانی بهطور طبیعی حالت انتظار دارد. این معنای انتظار است. انتظار یعنی قانعنشدن، قبولنکردنِ وضع موجودِ زندگی انسان و تلاش برای رسیدن به وضع مطلوب، که مسلّم است که این وضع مطلوب با دست قدرتمند ولیّ خدا، حضرت حجتبنالحسن، مهدی صاحب زمان صلواتاللهعلیه و عجلاللهفرجه و ارواحنافداه تحقق پیدا خواهد کرد. باید خود را بهعنوان یک سرباز، بهعنوان یک انسانی که حاضر است برای آنچنان شرایطی مجاهدت بکند، آماده کنیم.
انتظار فرج معنایش این نیست که انسان بنشیند، دست به هیچ کاری نزند، هیچ اصلاحی را وجهۀ همت خود نکند، صرفاً دل خوش کند به اینکه ما منتظر امام زمان علیهالصلاةوالسلام هستیم؛ اینکه انتظار نیست. انتظار چیست؟ انتظار دست قاهرِ قدرتمندِ الهی ملکوتیای است که باید بیاید بهوسیلۀ خودِ همین انسانها، با کمک همین انسانها سیطرۀ ظلم را از بین ببرد و حق را غالب کند و عدل را در زندگی مردم حاکم کند و پرچم توحید را بلند کند؛ انسانها را بندۀ واقعی خدا بکند. آماده باید بود برای این کار. تشکیل نظام جمهوری اسلامی یکی از مقدمات این حرکت عظیم تاریخی است. هر اقدامی در جهت استقرار عدالت، یک قدم بهسمت آن هدف والاست. انتظار معنایش این است. انتظار حرکت است؛ انتظار سکون نیست؛ انتظار رهاکردن و نشستنِ برای اینکه کار بهخودیخود صورت بگیرد، نیست. انتظار حرکت است؛ انتظار آمادگی است. این آمادگی را باید حفظ کنیم در وجود خودمان، در محیط پیرامون خودمان. و خدای متعال نعمت داده است به مردم عزیز ما، به ملت ایران، که توانستهاند این قدم بزرگ را بردارند و فضای انتظار را آماده کنند. این معنای انتظار فرج است. انتظار فرج یعنی کمربستهبودن، آمادهبودن، خود را از همهجهت آمادهکردن برای آن هدفی که امام زمان علیهالصلاةوالسلام برای آن هدف قیام خواهد کرد، آن انقلاب بزرگ تاریخی برای آن هدف انجام خواهد گرفت و آن عبارت است از ایجاد عدل و داد، زندگی انسانی، زندگی الهی، عبودیت خدا. این معنای انتظار فرج است. (1387/5/27)
جامعۀ مهدوی یعنی آن دنیایی که امام زمان میآید تا آن دنیا را بسازد، همان جامعهای است که همۀ پیامبران برای تأمین آن در عالم ظهور کردند. یعنی همۀ پیغمبران مقدمه بودند تا آن جامعۀ ایدهآل انسانی ـ که بالاخره بهوسیلۀ ولیّ عصر و مهدی موعود در این عالم پدید خواهد آمد و پایهگذاری خواهد شد ـ بهوجود بیاید. مانند یک بنای مرتفعی که کسی میآید زمین آن را تسطیح میکند و خار و خاشاک را از آن میکَند، کس دیگری پس از او میآید و زمین را برای پایهریزی میکَند و گود میکند، و کس دیگری پس از او میآید تا پایهها را شالودهریزی کند و بلند کند، و کس دیگری پس از او میآید تا دیوارها را بچیند، و یکی پس از دیگری مأموران و مسئولان میآیند تا این کاخ مرتفع، این بنیان رفیع بهتدریج در طول زمان ساختهوپرداخته بشود. انبیای الهی از آغاز تاریخ بشریت یکی پس از دیگری آمدند تا جامعه را و بشریت را قدمبهقدم به آن جامعۀ آرمانی و آن هدف نهایی نزدیک کنند. انبیا همه موفق شدند، حتی یک نفر از رسولان الهی هم در این راه و در این مسیر ناکام نمانْد. باری بود که بر دوش این مأموران عالیمقام نهاده شده بود، هرکدام قدمی آن بار را به مقصد و سرمنزل نزدیک کردند؛ کوشش کردند، هرچه توان داشتند بهکار بردند، آنوقتیکه عمر آنان سر آمد این بار را دیگری از دست آنان گرفت و همچنان قدمی و مسافتی آن بار را به مقصد نزدیکتر کرد. ولیّ عصر صلواتاللهعلیه میراثبر همۀ پیامبران الهی است که میآید و گام آخر را در ایجاد آن جامعۀ الهی برمیدارد.
مقداری دربارۀ اوصاف آن جامعه من حرف بزنم. البته اگر شما در کتب اسلامی، در متون اصلی اسلامی دقت کنید همۀ خصوصیات آن جامعه بهدست میآید. در همین دعای ندبهای که در روزهای جمعه انشاءالله موفق باشید و بخوانید و میخوانید، خصوصیات آن جامعه ذکر شده است؛ آنجایی که میگوید «اَینَ مُعِزُّ الاَولیاءِ و مُذِلُّ الاَعداءِ»[9] مثلاً، آن جامعه، جامعهای است که اولیای خدا در آن عزیزند و دشمنان خدا در آن ذلیل و خوارند، یعنی ارزشها و معیارها در آن جامعه چنین است. «اَینَ المُؤَمَّلُ لِاِحیآءِ الکِتابِ وَ حُدودِهِ» آن جامعه، جامعهای است که حدود الهی در آن اقامه میشود، یعنی همۀ حد و مرزهایی که خدا معیّن کرده است و اسلام معیّن کرده است در جامعۀ زمان امام زمان آن حد و مرزها مراعات میشود. امام زمان وقتیکه ظهور میکند جامعهای میسازد که بهطورخلاصه دارای این چند خصوصیت است، که من آن را میگویم و شما برادران و خواهران عزیز دقت کنید در آیات و در ادعیهای که وارد شده است وقتی میخوانید، ذهن خود را در این مورد بازتر و بازتر کنید، فقط خواندن دعای ندبه کافی نیست، درسگرفتن و فهمیدن آن لازم است.
امام زمان صلواتاللهوسلامهعلیه جامعهاش را بر این چند پایه بنا میکند؛ اولاً بر نابودکردن و قلع و قمعکردن ریشههای ظلم و طغیان. یعنی در جامعهای که در زمان ولیّ عصر صلواتاللهعلیه ساخته میشود باید ظلم و جور نباشد، نهاینکه فقط در ایران نباشد، یا در جوامع مسلماننشین نباشد، در همۀ دنیا نباشد. نه ظلم اقتصادی و نه ظلم سیاسی و نه ظلم فرهنگی و نه هیچگونه ستمی در آن جامعه دیگر وجود نخواهد داشت. باید استثمار و اختلاف طبقاتی و تبعیض و نابرابری و زورگویی و گردنکلفتی و قلدری از عالم ریشهکن بشود. این خصوصیت اول.
دوم، خصوصیت جامعۀ ایدهآلی که امام زمان صلواتاللهعلیه آن را میسازد بالا رفتن سطح اندیشۀ انسان است؛ هم اندیشۀ علمی انسان، هم اندیشۀ اسلامی انسان. یعنی در دوران ولیّ عصر، شما باید نشانی از جهل و بیسوادی و فقر فکری و فرهنگی در عالم پیدا نکنید. آنجا مردم میتوانند دین را بهدرستی بشناسند و این ـ همچنانیکه همه میدانید ـ یکی از هدفهای بزرگ پیامبران بود که امیرالمؤمنین صلواتاللهوسلامهعلیه این را در خطبۀ نهجالبلاغۀ شریف بیان کرده است؛ «وَ یُثیروا لَهُم دَفائِنَ العُقولِ»[10]. در روایات ما وارد شده است که وقتی ولیّ عصر ظهور میکند زنی در خانه مینشیند و قرآن را باز میکند و از متن قرآن حقایق دین را استخراج میکند و میفهمد.[11] یعنی چه؟ یعنی آنقدر سطح فرهنگ اسلامی و دینی بالا میرود که همۀ افراد انسان و همۀ افراد جامعه و زنانی که در میدان اجتماع هم ـ بر فرض ـ شرکت نمیکنند و در خانه مینشینند، آنها هم میتوانند فقیه باشند، دینشناس باشند. میتوانند قرآن را باز کنند و خودشان حقایق دین را از قرآن بفهمند. و شما ببینید که در جامعهای که همۀ مردان و زنان، در سطوح مختلف، قدرت فهم دین و استنباط از کتاب الهی را دارند، این جامعه چقدر نورانی است و هیچ نقطهای از ظلمت در این جامعه دیگر نیست. اینهمه اختلاف نظر و اختلاف رَویه دیگر در آن جامعه معنایی ندارد.
خصوصیت سومی که جامعۀ امام زمان ـ جامعۀ مهدوی ـ دارا هست این است که در آن روز همۀ نیروهای طبیعت و همۀ نیروهای انسان استخراج میشود؛ چیزی در بطن زمین نمیماند که بشر از آن استفاده نکند. اینهمه نیروهای معطل طبیعی، اینهمه زمینهایی که میتواند انسان را تغذیه کند، اینهمه قوای کشفنشده مانند نیروهایی که قرنها در تاریخ بود مثلاً نیروی اتم، نیروی برق و الکتریسیته، قرنها بر عمر جهان میگذشت این نیروها در بطن طبیعت بود، اما بشر آنها را نمیشناخت، بعد یک روزی بهتدریج استخراج شد. همۀ نیروهای بیشماری که ازاینقبیل در بطن طبیعت هست در زمان امام زمان استخراج میشود.
جملۀ دیگر و خصوصیت دیگر این است که محور در دوران امام زمان، محور فضیلت و اخلاق است. هرکس دارای فضیلت اخلاقی بیشتر است، او مقدمتر و جلوتر است. حالا اگر به آیات و روایات مراجعه بکنید ـ که البته محققین و متتبّعین[12] مراجعه کردهاند ـ خصوصیات بیشتری را هم پیدا میکنید؛ حالا همین چهار خصوصیت؛ جامعهای که در آن نشانی از ظلم و طغیان و عدوان و ستم نیست؛ جامعهای که در آن اندیشۀ دینی و اندیشۀ علمی انسانها در سطح بالاست؛ جامعهای که در آن همۀ برکات و همۀ نِعم و همۀ نیکیها و زیباییهای عالم بروز میکند و در اختیار انسان قرار میگیرد؛ و بالاخره جامعهای که در آن تقوا و فضیلت و گذشت و ایثار و برادری و مهربانی و یکرنگی، اصل و محور است. یکچنین جامعهای را شما در نظر بگیرید. این همان جامعهای است که مهدی موعود ما و امام زمان ما و محبوب تاریخی دیرین ما ـ که هماکنون در زیر همین آسمان و بر روی همین زمین زندگی میکند و در میان انسانها هست ـ بهوجود خواهد آورد و تأمین خواهد کرد. این اعتقاد به امام زمان.
ما ملت ایران انقلابی انجام دادیم؛ انقلاب ما در راه آن هدفی که امام زمان برای تأمین آن هدف مبعوث میشود و ظاهر میشود، یک مقدمۀ لازم و یک گام بزرگ بود. ما اگر این گام بزرگ را برنمیداشتیم یقیناً ظهور ولیّ عصر صلواتاللهعلیهوعجلاللهتعالیفرجهالشریف به عقب میافتاد. شما مردم ایران و شما مادران شهیدداده و پدران داغدار و افرادی که در طول این مبارزه زحمت کشیدید بدانید، موجب پیشرفت حرکت انسانیت بهسوی سرمنزل تاریخ و موجب تسریع در ظهور ولیّ عصر صلواتاللهعلیه شُدید. شما یک قدم این بار را به منزل نزدیکتر کردید با این انقلاب، که مانع را ـ که همان دستگاه و نظام پلید ظلم در این گوشۀ دنیا بود و سرطان بسیار خطرناک و موذی و آزاردهندهای بود ـ این را کَندید و قلع و قمع کردید.
خب، حالا بعد از این چه کنیم؟ بعد از این تکلیف ما روشن است. اولاً ما باید بدانیم که ظهور ولیّ عصر صلواتاللهعلیه همانطوریکه با این انقلابِ ما یک قدم نزدیک شد، با همین انقلاب ما بازهم میتواند نزدیکتر بشود؛ یعنی همین مردمی که انقلاب کردند و خود را یک قدم به امام زمانشان نزدیک کردند، میتوانند بازهم یک قدم و یک قدم دیگر و یک قدم دیگر ـ همین مردم ـ خودشان را به امام زمان نزدیکتر کنند. چطور؟ اولاً هرچه شما بتوانید دایرۀ این مقدار از اسلامی که من و شما در ایران داریم ـ مبالغه نمیکنیم، اسلام کامل البته نیست، اما بخشی از اسلام را این ملت توانسته در ایران پیاده کند ـ همین مقدار از اسلام را هرچه شما بتوانید در آفاق دیگر عالم، در کشورهای دیگر، در نقاط تاریک و مُظلَم دیگر گسترش و اشاعه بدهید، همان مقدار به ظهور ولیّ امر و حجت عصر کمک کردید و نزدیک شُدید.
ثانیاً، نزدیکشدن به امام زمان نه نزدیک شدنِ در مکان هست و نه نزدیک شدنِ به زمان. شما که میخواهید به ظهور امام زمان نزدیک بشوید، ظهور امام زمان یک تاریخ معیّنی ندارد که صد سال دیگر مثلاً، یا پنجاه سال دیگر، تا ما بگوییم که ما از این پنجاه سال یک سال و دو سال و سه سالش را گذراندیم، چهلوشش سال و چهلوهفت سال دیگر باقی مانده، نه. از لحاظ مکان هم نیست که ما بگوییم ما از اینجا حرکت میکنیم بهطرف مثلاً شرق یا غرب عالم، یا شمال یا جنوب عالم تا ببینیم که ولیّ عصر کجاست و به او برسیم؛ نه. نزدیک شدن ما به امام زمان یک نزدیک شدن معنوی است؛ یعنی شما در هر زمانی، تا پنج سال دیگر، تا ده سال دیگر، تا صد سال دیگر که بتوانید کیفیت و کمیّت جامعۀ اسلامی را افزایش بدهید امام زمان صلواتاللهعلیه ظهور خواهد کرد. اگر بتوانید در درون خود جامعهتان ـ همان جامعۀ انقلابی ـ تقوا و فضیلت و اخلاق و دینداری و زهد و نزدیکی معنوی به خدا را در خود و دیگران تأمین کنید، پایه و قاعدۀ ظهور ولیّ عصر صلواتاللهوسلامهعلیه را مستحکمتر کردید. و هرچه بتوانید از لحاظ کمیّت و مقدار، تعداد مسلمانان مؤمن و مخلص را افزایش بدهید، باز به امام زمان و زمان ظهور ولیّ عصر نزدیکتر شُدید. پس ما میتوانیم قدمبهقدم جامعۀ خود و زمان و تاریخ خود را به تاریخ ظهور ولیّ عصر صلواتاللهوسلامهعلیه نزدیک کنیم؛ این یک.
نکتۀ دوم این است، که ما امروز در انقلاب خودمان حرکتها و روشهایی داریم؛ این روشها باید به کدام سمت حرکت کند؟ این نکته بسیار شایان توجه است. ما یک محصلی را در نظر میگیریم که این محصل مثلاً میخواهد در دانش ریاضی استاد بشود، حالا مقدمات کار او را چگونه باید فراهم کنیم؟ باید جهت تعلیماتی که به او میدهیم جهت ریاضی باشد. معنی ندارد که ما یک نفری را که میخواهیم ریاضیدان بشود بیاییم درس فقه مثلاً به او یاد بدهیم. یا آنکسیکه میخواهد فقیه بشود بیاییم درس طبیعی مثلاً به او بدهیم؛ باید مقدمات، متناسب با نتیجه و غایت باشد. غایت، جامعۀ آرمانی مهدوی است با همان خصوصیاتی که گفتم؛ پس ما هم باید مقدمات را همانطور فراهم بکنیم. ما باید با ظلم نسازیم و باید علیه ظلم حرکت قاطع بکنیم؛ هرگونه ظلمی و از هرکسی. ما باید جهت خودمان را جهت اقامۀ حدود اسلامی قرار بدهیم، در جامعۀ خودمان هیچ مجالی به گسترش اندیشۀ غیر اسلامی و ضد اسلامی ندهیم. نمیگویم با زور، نمیگویم با قهر و غلبه، که میدانیم با اندیشه و فکر جز از راه اندیشه و فکر نمیشود مبارزه کرد؛ بلکه میگویم از راههای درست و منطقی و معقول، باید اندیشۀ اسلامی گسترش پیدا کند، باید تمام قوانین ما و مقررات مملکتی و ادارات دولتی و نهادهای اجرایی وَ همه وَ همه از لحاظ ظاهر و از لحاظ محتوا اسلامی بشود و به اسلامیشدن روزبهروز نزدیکتر بشود، این جهتی است که انتظار ولیّ عصر به ما و به حرکت ما میدهد.
در دعای ندبه میخوانید که امام زمان درمقابل فسوق و عدوان و طغیان و نفاق مقابله میکند و نفاق و طغیان و عصیان و شقاق و دودستگی را ریشهکن میکند و ازاله میکند. ما هم باید در جامعهمان امروز در آن جهت حرکت کنیم و پیش برویم. این است آن چیزی که ما را به امام زمان صلواتاللهعلیه از لحاظ معنوی نزدیک خواهد کرد و جامعۀ ما را به جامعۀ ولیّ عصر صلواتاللهوسلامهعلیه آن جامعۀ مهدوی علوی توحیدی نزدیکتر و نزدیکتر خواهد کرد. (1359/4/6)
امروز با انقلاب اسلامی ما که در خط ایجاد عدالت در سطح جهان هست، انقلاب حضرت مهدی علیهالصلاةوالسلام یک گام بزرگ به هدف خود نزدیک شد. نهفقط بهوجود آمدن حکومت اسلامی آن عاقبت موعود را به عقب نمیاندازد، بلکه آن را تسریع هم میکند و این است معنای انتظار. انتظار فرج یعنی انتظار حاکمیت قرآن و اسلام. شما به آنچه فعلاً جهان در آن قرار دارد قانع نیستید، حتی به همین پیشرفتی هم که با انقلاب اسلامی بهدست آوردید قانع نیستید، میخواهید بازهم به حاکمیت قرآن و اسلام نزدیکتر بشوید، این انتظار فرج است.
انتظار فرج، یعنی انتظار گشایش از کار انسانیت. امروز کار انسانیت در گرههای سخت، پیچیده و گرهخورده است. امروز فرهنگ مادی، بهزور به انسانها تحمیل شده است؛ این یک گره است. امروز در سطح دنیا تبعیض، انسانها را میآزارد؛ این گرهِ بزرگی است. امروز کارِ ذهنیت غلطِ مردمِ دنیا را به آنجا رساندهاند که فریاد عدالتخواه یک ملت انقلابی در میان عربدههای مستانۀ قدرتگرایان و قدرتمندان گم میشود؛ این یک گره است. امروز مستضعفان آفریقا و آمریکای لاتین و میلیونها انسان گرسنۀ آسیا و آسیای دور، میلیونها انسان رنگینپوستی که از ستمِ تبعیض نژادی رنج میبرند، چشم امیدشان به یک فریادرس و نجاتبخش است و قدرتهای بزرگ نمیگذارند ندای این نجاتبخش به گوش آنها برسد؛ این یک گره است. فرج یعنی بازشدن این گرهها. دید را وسیع کنیم، به داخل خانۀ خودمان و زندگی معمولی خودمان محدود نشویم؛ در سطح دنیا انسانیت، فرج میطلبد، اما راه فرج را نمیداند.
شما ملت انقلابی مسلمان باید با حرکت منظم خود در تداوم انقلاب اسلامی به فرج جهانی انسانیت نزدیک بشوید و شما باید بهسوی ظهور مهدی موعود و انقلاب نهایی اسلامی بشریت که سطح عالم را خواهد گرفت و همۀ این گرهها را باز خواهد کرد قدمبهقدم، خودتان نزدیک بشوید و بشریت را نزدیک کنید، این است انتظار فرج. در این راه لطف پروردگار و دعای مستجابِ ولیّ عصر عجلاللهتعالیفرجهالشریف پشتیبان ماست و ما باید خود را با آن حضرت و با یادش هرچه بیشتر آشنا کنیم؛ امام زمان را فراموش نکنیم. مملکت ما، مملکت امام زمان است. انقلاب ما، انقلاب امام زمان است، زیرا انقلاب اسلام است. یاد ولیالله اعظم را در دلهای خودتان داشته باشید. دعای «اَللّٰهُمَّ اِنّا نَرغَبُ اِلیکَ فی دَولَةٍ کَریمَةٍ»[13] را با همۀ دل و با نیاز کامل بخوانید. هم روحتان در انتظار مهدی باشد، هم نیروی جسمیتان در این راه حرکت بکند. هر قدمی که در راه استواری این انقلاب اسلامی برمیدارید، یک قدم به ظهور مهدی نزدیکتر میشوید. (1360/3/29)
حکومتی که امروز در دست شما مردم است آرزوی هزارسالۀ مؤمنانِ بالله بوده است. امامان همه در این خط حرکت کردهاند که حاکمیتِ خدا را، حاکمیتِ قانونِ الهی را بر جامعهها حکومت بدهند. تلاشها شده است، جهادها شده است، زجرها کشیده شده است، زندانها و تبعیدها و شهادتهای پرثمر و پربار در این راه تحمل شده است. امروز این فرصت را شما پیدا کردهاید؛ همچنانیکه بنیاسرائیل پس از قرنها این فرصت را در زمان سلیمانِ پیغمبر و داوودِ پیغمبر پیدا کردند. آنچه را که دارید، ای امت مسلمان، ای ملت قهرمان و مبارز ایران قدر بدانید، آن را نگاه دارید تا انشاءالله این حکومت به حکومت حضرت ولیّ عصر، مهدی موعود، صاحبالزمان عجلاللهتعالیفرجه منتهی بشود. (1360/2/18)
این راهی است که شما ملت عزیز ایران در پیش گرفتید، دنبال میکنید، حرکت میکنید و به توفیق الهی این راه را ادامه خواهید داد و این راهی است که خوشبختانه امروز مشاهده میکنیم ملتهای مسلمان در گوشهوکنار [جهان] اسلام، بهتدریج آرامآرام دارند به این سمت حرکت میکنند و خدای متعال فرموده است: «وَ العاقِبَةُ لِلمُتَّقینَ»[14] اگر چنانچه این تقوا را ما شیوۀ عمل خودمان قرار بدهیم، مسلّمْ عاقبت و سرانجامِ کار، متعلقِ به امت اسلامی خواهد بود و این آینده به امید خدا چندان دور نیست. (1389/12/2)
ای امام زمان! ای مهدی موعود محبوب این امت! ای سلالۀ پاک پیامبران! و ای میراثبَر همۀ انقلابهای توحیدی و جهانی! این ملت ما با یاد تو و با نام تو از آغاز خو گرفته است و لطف تو را در زندگی خود و در وجود خود آزموده است.
ای بندۀ شایستۀ صالح خدا! ما امروز محتاج دعایی هستیم که شما از آن دل پاک الهی و ربّانی و از آن روح قدسی برای پیروزی این ملت و پیروزی این انقلاب بکنید و به دست قدرتی که خدا در آستین تو قرار داده است به این ملت و راه این امت کمک بفرمایید.
«عَزیزٌ عَلَیَّ اَن اَرَى الخَلقَ وَ لا تُرَى»[15] ای امام زمان! برای ما خیلی سخت است که در این جهان، در این طبیعت بیپایان که متعلق به صالحان است، متعلق به بندگان خداست، دشمنان خدا را ببینیم، آثار وجود دشمنان خدا را لمس بکنیم، اما تو را نبینیم و از نزدیک از فیض حضور تو زیارت نکنیم.
پروردگارا! به محمد و آل محمد تو را سوگند میدهیم دلهای ما را با یاد امام زمان همواره باطراوت بدار.
پروردگارا! چشمهای ما را به جمال ولیّ عصر منوّر بگردان.
پروردگارا! این جنودِ الله، این انسانهایی را که در راه تو مبارزه کردهاند، سربازان و جانبازان امام زمان قرار بده. (1359/4/6)
پروردگارا! به محمد و آل محمد قلب مقدس ولیّ معصوم خودت را از ما راضی کن. ما را جزو متوجهین و متوسلین به آن حضرت قرار بده.
پروردگارا! به حرمت محمد و آل محمد فرج آن حضرت و قیام آن حکومت الهی را هرچه نزدیکتر کن.
پروردگارا! به ما توفیق تشبّه به آن روزگار و به آن نظام را در سازماندهی و بنای این جامعۀ نوبنیاد اسلامی [عنایت فرما].
پروردگارا! به محمد و آل محمد ما را از یارانش، از شیعیانش در همۀ احوال و در همۀ کارها قرار بده. (1366/1/21)
پاورقیها
۱.(جسد) جسمیتیافتن، بهجسمدرآمدن
۲.«پس بعضی از آنها را در بهشت منزل دادی»(مفاتیحالجنان (شیخ عباس قمی، متوفی 1359 ق)/ دعای ندبه).
۳.[در هر دورهای رسول فرستادی] تا آنکه امر رسالت به حبیب گرامیات محمد صلواتاللهعلیه منتهی گردید.
۴.«سلام بر تو، ای دعوتکنندۀ بهسوی خدا، و دانای بزرگ آیات او» (بحارالانوار/ ج 53 / کتاب تاریخ الامام الثانیعشر/ باب 31 ما خرج من توقیعاته/ حدیث 5/ ص 171)
۵.«از برای باطل جولانی باشد [که بهزودی بهسر آید و زایل گردد.]» (تصنیف غررالحکم و دررالکلم/ القسم الاول الاعتقادی و ما فیه/ الباب الاول المعرفة/ الفصل الرابع عشر فی الحق و الباطل/ ذم الباطل و آثارها/ حدیث 1024)
۶.بحارالانوار/ ج 75 / کتاب الروضة/ ابواب المواعظ و الحکم/ باب 23/ حدیث 77 / ص 208
۷.سوره مبارکه قصص/ آیه 5، «و خواستیم بر کسانی که در زمین به ضعف و زبونی کشیده شدهاند، منت نهیم و آنها را پیشوایانِ [مردم] گردانیم و ایشان را وارثانِ [زمین] کنیم.»
۸.سوره مبارکه اعراف/ آیه 128، «زمین برای خداست، آن را به هرکس از بندگانش که بخواهد به ارث میدهد، و فرجامِ [نیکو] برای پرهیزکاران است.»
۹.مفاتیحالجنان/ دعای ندبه
۱۰.«و توانمندیهای پنهان عقلهای آنان را برانگیزانند.» (نهجالبلاغه/ خطبۀ 1/ در بیان کیفیت آفرینش و علت بعثت انبیا)
۱۱.بحارالانوار/ ج52 / کتاب تاریخ الامام الثانی عشر/ ابواب النصوص من الله تعالی و من آبائه/ باب 27/ حدیث 106 / ص 352
۱۲.(تبع) متتبّع: تتبّعکننده، مطالعهکننده
۱۳.«اَللّٰهُمَّ اِنّا نَرغَبُ اِلَیکَ فِی دَولَةٍ کَریمَةٍ تُعِزُّ بِها الاِسلامَ وَ اَهلَهُ وَ تُذِلُّ بِها النِّفاقَ وَ اَهلَهُ وَ تَجعَلُنا فیها مِن الدُّعاةِ اِلَیٰ طاعَتِکَ وَ القادَةِ فی سَبیلِکَ وَ تَرزُقُنا بِها کَرامَةَ الدُّنیا وَ الآخِرَةِ...» این دعا در خطبۀ روز جمعۀ امام باقر و دعای روز اول ماه مبارک رمضان از امام صادق و دعای افتتاح از امام زمان آمده است.
۱۴.سوره مبارکه اعراف/ آیه 128، «و فرجامِ [نیکو] از آن پرهیزکاران است.»
۱۵.«بر من سخت است که همه را ببینم و تو را نبینم.» (مفاتیحالجنان/ دعای ندبه)