رفتن به محتوای اصلی

انتظار فرج

نام‌های دیگر: انتظار منجی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

انتظار ظهور امام مهدی (عج) و معنا و آثار آن در زندگی فرد و جامعه.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در خطبه‌های نماز جمعه تهران به مناسبت نیمه شعبان— ۱۳۵۹/۰۴/۰۶

سیر زمانی

از ۱۳۵۹ تا ۱۴۰۲
۱۳۵۹۱۴۰۲

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

انتظار، یکى از پُربرکت‌ترین حالات انسان است؛ «منتظر بودن»؛ منتظرِ چه؟ منتظر یک دنیاى روشن از نور عدل و داد؛ یَملَاُ ا‌لله بِهِ الاَرضَ قِسطاً وَ عَدلا.[5] خداى متعال سرزمین بشرى را و همه‌ی روى زمین را به دست او از عدالت و دادگسترى پُر خواهد کرد. انتظار چنین روزى را باید داشت. نباید اجازه داد که تصرّف شیطانها و ظلم و عدوان[6] طواغیت عالم، شعله‌ی امید را در دل خاموش کند. باید انتظار کشید. انتظار، یک چیز عجیبى است؛ یک امر داراى ابعاد گوناگونى است. یکى از ابعاد انتظار، همین است: اعتماد به آینده داشتن، نسبت به آینده امیدوار بودن و مأیوس نبودن. همین روح انتظار است که به انسان تعلیم میدهد که در راه خیر و صلاح مبارزه کند. اگر انتظار و امید نباشد، مبارزه معنى ندارد؛ اگر اطمینان به آینده هم نباشد، انتظار معنا ندارد. انتظار واقعى ملازم است با اطمینان، با اعتماد. کسى را که شما میدانید خواهد آمد، انتظار میکشید؛ آن کسى را که [به آمدنش] اعتماد ندارید و اطمینان ندارید، انتظار [براى] او یک انتظار حقیقى نیست. اعتماد لازمه‌ی انتظار است، و این هر دو ملازم با امید است، و امروز این امید براى همه‌ی ملّتها و همه‌ی مردم دنیا لازم است.
امّا معناى صحیح انتظار داراى ابعادى است که توجّه به این ابعاد، براى کسى که میداند چقدر در فرهنگ اسلام و شیعه به انتظار اهمّیّت داده شده است، بسیار جالب است. یک بُعد، این است که انتظار به معناى قانع نشدن به وضع موجود است. «انتظار داریم» یعنى هر چه خیر و عمل خوب انجام داده‌‌ایم و به وجود آمده است، کم و غیر کافى است؛ منتظریم تا ظرفیّت نیکىِ عالم پُر بشود. یک بُعد دیگر از ابعاد انتظار، دلگرمى نسبت به آینده براى مؤمنین است؛ انتظار مؤمن یعنى اینکه تفکّر الهى ــ این اندیشه‌‌ى روشنى که وحى الهى بر مردم عرضه کرده است ــ یک روزى سراسر زندگى بشر را فرا خواهد گرفت. یک بُعد انتظار این است که منتظر، با شوق و با امید حرکت میکند؛ انتظار یعنى امید. و انتظار، ابعاد گوناگون دیگرى هم دارد؛ ما ملّت منتظر، ملّتى که به امید پیشرفت و به امید موفّقیّت اقدام کرد، تلاش کرد، انقلاب کرد و موفّق شد، براى انتظار، باید امروز یک باب بخصوصى در زندگى خودمان باز کنیم.
چند مطلب را در مدّت کوتاهى لازم میدانم عرض کنم که اینها مطالب اساسىِ فکرى و سیاسى ما است و به هم مرتبط هم هست. یک مطلب درباره‌ى این بخش عظیم‌ اعتقادى ما است که عبارت است از انتظار ظهور ولىّ‌عصر و مهدى موعود و منجى بشریّت. همه‌ى مسلمانان، حقیقت مهدى موعود را از طریق روایات خدشه‌ناپذیرى که از نبىّ اکرم (صلّى‌ الله ‌علیه و آله ‌و سلّم) و اولیاى دین رسیده است قبول دارند امّا این حقیقت در هیچ جاى جهان اسلام مثل محیط زندگى ملّت عزیز ما و شیعیان، این برجستگى را و این چهره‌ى درخشان را و این روح پُرتپش و پُرامید را ندارد. این از برکات آن است که ما به برکت روایات متواتره‌ى خودمان، شخص مهدى موعود را با خصوصیّاتش مى‌شناسیم. مردم ما ولىّ‌الله‌الاعظم را و جانشین خدا در زمین را و بقیّه‌ى اهل‌بیت پیغمبر را با نام و خصوصیّات مى‌شناسند؛ با او از لحاظ عاطفى و فکرى ارتباط برقرار میکنند؛ به او میگویند، به او شِکوه میبرند، از او میخواهند و در انتظار آن دوران آرمانى، دوران حاکمیّت ارزشهاى والاى الهى بر زندگى بشر را انتظار میبرند. این انتظار داراى ارزش زیادى است. این انتظار به معناى آن است که وجود ظلم و ستم در عالم، [امید را] از دلهاى منتظران نمیزداید و چشمه‌ى امید را خاموش نمیکند. اگر این نقطه‌ى امید در زندگى جمعیّتى نباشد، چاره‌اى ندارد جز اینکه به آینده‌ى بشریّت بدبین باشد.

شاهدها (۶۶ پاراگراف)

امکان برطرف شدن همهٔ سختی‌ها و آمادگی و بن‌بست نپنداشتن

یا مسئله‌ی «انتظار فرج»؛ یکی از مبانی مهمّ این مبانی فکری و دینی ما انتظار فرج است. انتظار فرج یعنی همه‌ی سختی‌ها قابل برداشته شدن و برطرف شدن است. نه اینکه بنشینید انتظار بکشید؛ [بلکه] دل شما گوش‌به‌زنگ باشد. همین‌طور که در قضیّه‌ی حضرت موسیٰ به مادرش گفته شد: اِنّا رادُّوهُ اِلَیکِ وَ جاعِلوهُ مِنَ المُرسَلین‌؛[7] این بچّه را به تو برمیگردانیم و او را هم از مرسلین قرار میدهیم و نجاتتان خواهد داد؛ این، بنی‌اسرائیل را مستحکم کرد. بنی‌اسرائیل در مصرِ فرعونی، سالهای …

فرض قطعی وقوع گشایش در مشکلات همراه با کار، نه فقط دعا

… ما پیروز شدیم. پس بنابراین تجربه‌های ما هم همین را نشان میدهد. انتظار فرج یعنی این. انتظار فرج فقط این نیست که منتظر بنشینیم دعا کنیم که خدا حضرت را برساند؛ که البتّه این یکی از کارهای واجب است؛ باید دعا کنیم، باید بخواهیم، دنبال کنیم؛ امّا فقط این نیست. انتظار فرج یعنی در همه‌ی کارهایی که مشکلی وجود دارد، باید فرضِ وقوعِ فرجِ موردِ نظرِ ما یکی از فرضهای مسلّمی باشد که هست؛ انسان منتظر باشد. البتّه شرایطی دارد؛ باید کار کنیم. انتظار فرجِ خوردن نان با رفتن به نانوایی و خریدن نان و آوردن است دیگر، وَالّا با نشستن که نان خودش نمی‌آید. باید یک حرکتی انجام بگیرد تا اینکه انتظار فرج انجام بگیرد. اینها آن مبانی‌ای است که [کار، لازم دارد]؛ از این قبیل مبانی زیاد است؛ یا مبنای توحید ــ …

انتظار به معنای امید و باور به آینده‌ای قطعی، فراتر از احساس نیاز

پس این نیاز هست، لکن برای اینکه این نیاز جهت پیدا کند و مفید فایده‌ باشد، در اسلام از ما خواسته شده است که انتظار داشته باشیم. انتظار، فراتر از نیازمندی است، فراتر از احساس نیاز است. گفته‌اند منتظر باشید؛ انتظار یعنی امید، انتظار یعنی اعتقاد به اینکه یک آینده‌ی قطعی‌ای وجود دارد؛ صِرف نیاز نیست؛ انتظار، سازنده است، لذا در روایات ما، معارف ما، انتظار فرج جایگاه بسیار مهمّی دارد که من حالا یک توضیحی در مورد آن بعداً عرض میکنم. در توقیع شریف حضرت ولیّ‌عصر (ارواحنا فداه) به ابن‌بابویه -علیّ‌‌بن‌بابویه- از قول پیغمبر (صلّی الله علیه و آله …

انتظار به معنای آماده شدن و اقدام، نه دست روی دست گذاشتن

خب، انتظار، به معنای نشستن و دست روی دست گذاشتن و چشم به در دوختن هم نیست؛ انتظار به معنای آماده شدن است، به معنای اقدام کردن است؛ به معنای این است که انسان احساس کند عاقبتی وجود دارد که میشود به آن دست یافت که برای رسیدن به آن عاقبت بایستی تلاش کند. ما که انتظار فرج داریم، انتظار ظهور حضرت بقیّةالله (ارواحنا فداه) را داریم، باید در این راه تلاش کنیم؛ باید تلاش کنیم در راه ایجاد جامعه‌ی مهدوی؛ هم خودسازی کنیم، هم به قدر توانمان، به قدر امکانمان، دگرسازی کنیم و بتوانیم محیط پیرامونی خود را به هر اندازه‌ای …

انتظار به معنای آماده‌باش دائمی نه بی‌صبری و شتاب‌زدگی

نکته‌ی سوّم این است که ما مأمور به انتظاریم؛ انتظار یعنی چه؟ انتظار به معنای مترصّد ‌بودن است. در ادبیّات نظامی یک‌ چیزی داریم به نام «آماده‌باش»؛ انتظار یعنی «آماده‌باش»! باید «آماده‌باش» باشیم. انسان مؤمن و منتظر، آن‌کسی است که در حال «آماده‌باش» است. اگر امام شما که مأمورِ به ایجاد عدالت و استقرار عدالت در کلّ جهان است، امروز ظهور بکند، باید من و شما آماده باشیم. این «آماده‌باش» خیلی مهم است؛ انتظار به این معنا است. انتظار …

انتظار یعنی ترقب حقیقتی قطعی، به‌ویژه موجودی زنده و حاضر

مسئله‌ی انتظار هم که جزء لاینفک مسئله‌ی مهدویت است، از آن کلیدواژه‌های اصلی فهم دین و حرکت اساسی و عمومی و اجتماعی امت اسلامی به سمت اهداف والای اسلام است؛ انتظار؛ انتظار یعنی ترقب، یعنی مترصد یک حقیقتی که قطعی است، بودن؛ این معنای انتظار است. انتظار یعنی این آینده حتمی و قطعی است؛ بخصوص انتظارِ یک موجود حىّ و حاضر؛ این خیلی مسئله‌ی مهمی است. اینجور نیست که بگویند کسی متولد خواهد شد، کسی به وجود خواهد آمد؛ نه، کسی است که هست، وجود دارد، حضور دارد، در بین مردم است. در روایت دارد که مردم او را میبینند، همچنانی که او مردم را میبیند، منتها نمیشناسند. در بعضی از روایات تشبیه …

تعبیر انتظار ظهور به انتظار فرج و فرج به‌معنای گشایش گره‌ها

یک نکته در باب مسئله‌ی مهدویت این است که شما در آثار اسلامی، در آثار شیعی میبینید که از انتظار ظهور حضرت مهدی تعبیر شده است به انتظار فرج. فرج یعنی چه؟ یعنی گشایش. کِی انسان انتظار فرج دارد؟ انتظار گشایش دارد؟ وقتی یک فروبستگیای وجود داشته باشد، وقتی گرهی هست، وقتی مشکلی هست. در زمینه‌ی وجود مشکل، انسان احتیاج پیدا میکند به فرج؛ یعنی سرانگشتِ گره‌گشا؛ بازکننده‌ی عقده‌های فروبسته. این نکته‌ی مهمی است.

شناخت وضع موجود دنیا به‌عنوان گره زندگی بشر و انتظار گشایش آن

معنای انتظار فرج به عنوان عبارة أخرای انتظار ظهور، این است که مؤمنِ به اسلام، مؤمنِ به مذهب اهل‌بیت(علیهم السّلام) وضعیتی را که در دنیای واقعی وجود دارد، عقده و گره در زندگی بشر میشناسد. واقعِ قضیه هم همین است. منتظر است که این فروبستگىِ کار بشر، این گرفتاری عمومی انسانیت گشایش پیدا بکند. مسئله، مسئله‌ی گره در کار شخص من و شخص شما نیست. امام زمان (علیه الصّلاة و السّلام) برای اینکه فرج برای همه‌ی بشریت به وجود بیاورد، ظهور میکند که انسان را از فروبستگی نجات بدهد؛ جامعه‌ی بشریت را نجات بدهد؛ بلکه تاریخ آینده‌ی بشر را نجات بدهد.

رد و نپذیرفتن نظم ناعادلانهٔ حاکم بر بشر

این معنایش این است که آنچه را که امروز وجود دارد؛ این نظم بشری غیرعادلانه، این نظم بشریای که در آن انسانهای بیشماری مظلوم واقع میشوند، دلهای بیشماری گمراه میشوند، انسانهای بیشماری فرصت عبودیت خدا را پیدا نمیکنند، مورد رد و اعتراض بشری است که منتظر ظهور امام زمان است. انتظار فرج یعنی قبول نکردن و رد کردن آن وضعیتی که بر اثر جهالت انسانها، بر اثر اغراض بشر بر زندگی انسانیت حاکم شده است. این معنی انتظار فرج است.

قانع نشدن به وضع موجود و تلاش برای رسیدن به وضع مطلوب

… مقهور خود کرده است، بشکند و این فضای ظلم و جور را دگرگون کند و نسیم عدل را بر زندگی انسانها بوزاند، تا انسانها احساس عدالت کنند. این نیازِ همیشگی یک انسان زنده و یک انسان آگاه است؛ انسانی که سر در پیله‌ی خود نکرده باشد، به زندگی خود دل خوش نکرده باشد. انسانی که به زندگی عمومی بشر با نگاه کلان نگاه میکند، به طور طبیعی حالت انتظار دارد. این معنای انتظار است. انتظار یعنی قانع نشدن، قبول نکردن وضع موجودِ زندگی انسان و تلاش برای رسیدن به وضع مطلوب، که مسلّم است این وضع مطلوب با دست قدرتمند ولی خدا، حضرت حجت‌بن‌الحسن، مهدی صاحب زمان (صلوات اللَّه علیه و عجّل اللَّه فرجه و ارواحنا فداه) تحقق پیدا خواهد کرد. باید خود را به عنوان یک سرباز، به عنوان انسانی که حاضر است برای آنچنان شرائطی مجاهدت کند، آماده کنیم.

رد برداشت انتظار به‌معنای سکون؛ انتظار یعنی حرکت و آمادگی

… کند و پرچم توحید را بلند کند؛ انسانها را بنده‌ی واقعی خدا بکند. باید برای این کار آماده بود. تشکیل نظام جمهوری اسلامی یکی از مقدمات این حرکت عظیم تاریخی است. هر اقدامی در جهت استقرار عدالت، یک قدم به سمت آن هدف والاست. انتظار معنایش این است. انتظار حرکت است؛ انتظار سکون نیست؛ انتظار رها کردن و نشستن برای اینکه کار به خودی خود صورت بگیرد، نیست. انتظار حرکت است. انتظار آمادگی است. این آمادگی را باید در وجود خودمان، در محیط پیرامون خودمان حفظ کنیم. و خدای متعال نعمت داده است به مردم عزیز ما، به ملت ایران، که توانسته‌اند این قدم بزرگ را بردارند و فضای انتظار را آماده کنند. این معنای انتظار فرج است. انتظار فرج یعنی کمر بسته بودن، آماده …

انتظار به معنای عمل، آماده‌سازی و پویایی، نه بی‌عملی

… مقابله‌ی با این‌همه حرکت ظالمانه و ستمگرانه، خورشیدِ فرج ظهور خواهد کرد، پس در بن‌بست‌های جاری زندگی هم همین فرج متوقَّع و مورد انتظار است. این، درس امید به همه‌ی انسانهاست؛ این، درس انتظار واقعی به همه‌ی انسانهاست؛ لذا انتظار فرج را افضل اعمال دانسته‌اند؛ معلوم میشود انتظار، یک عمل است، بیعملی نیست. نباید اشتباه کرد، خیال کرد که انتظار یعنی این‌که دست روی دست بگذاریم و منتظر بمانیم تا یک کاری بشود. انتظار یک عمل است، یک آماده‌سازی است، یک تقویت انگیزه در دل و درون است، یک نشاط و تحرک و پویایی است در همه‌ی زمینه‌ها. این، در واقع تفسیر این آیات کریمه‌ی قرآنی است که: «و نرید ان نمن علی الذین استضعفوا فی الارض و نجعلهم ائمة و نجعلهم الوارثین» یا «ان الارض للَّه یورثها من یشاء من عباده و العاقبة للمتقین». یعنی هیچ‌وقت ملت‌ها و امت‌ها نباید از گشایش مأیوس شوند.

انتظار یعنی آمادگی برای سربازی امام زمان، نه فقط نشستن و اشک ریختن

… این است که هر چند اعتقاد به حضرت مهدی ارواحنافداه یک آرمان والاست و در آن هیچ شکّی نیست؛ اما نباید مسأله را فقط به جنبه آرمانی آن ختم کرد - یعنی به عنوان یک آرزو در دل، یا حدّاکثر در زبان، یا به صورت جشن - نه، این آرمانی است که باید به دنبال آن عمل بیاید. انتظاری که از آن سخن گفته‌اند، فقط نشستن و اشک ریختن نیست؛ انتظار به معنای این است که ما باید خود را برای سربازىِ امام زمان آماده کنیم. سربازىِ امام زمان، کار آسانی نیست. سربازىِ منجی بزرگی که میخواهد با تمام مراکز قدرت و فساد بین‌المللی مبارزه کند، احتیاج به خودسازی و آگاهی و روشن‌بینی دارد. عدّه‌ای این اعتقاد را وسیله‌ای برای تخدیر خود یا دیگران قرار میدهند؛ این غلط است. ما نباید فکر کنیم …

انتظار یعنی ابدی نبودن وضع رنج‌آور کنونی

بشریت در طول تاریخ و در حیات اجتماعی، مثل همان سرنشینان یک کشتی توفان زده، همیشه گرفتار مشکلاتی از سوی قدرتمندان و ستمگران و قویدستان و مسلّطین بر امور انسانهای مظلوم بوده است. امید، موجب میشود که انسان به مبارزه بپردازد و راه را باز کند و پیش برود. وقتی به شما میگویند انتظار بکشید، یعنی این وضعیتی که امروز رنجتان میدهد و دلتان را به درد میآورد، ابدی نیست و تمام خواهد شد. ببینید چقدر انسانْ حیات و نشاط پیدا میکند! این، نقش اعتقاد به امام زمان صلوات الله علیه و ارواحنا فداه است. این، نقش اعتقاد به مهدی موعود است. این عقیده است که شیعه را تا امروز، از آن همه پیچ و خمهای عجیب و غریبی که در سر راهش قرار داده بودند، عبور داده است و …

انتظار فرج برترین عمل و منع یأس شیعه حتی در سخت‌ترین شرایط

… و جَوَلان باطل، حاکمیّت حق است، این چنین ملّتى در دلش جوانه‌هاى امید سبز میشود، امیدوار میماند و همین امید است که به او جرئت میبخشد، به او اقدام را تعلیم میدهد، حرکت کردن را و قدرت حرکت را به او میبخشد؛ این را باید قدر دانست و این نکته‌ى بسیار مهمّى است. شیعه یاد گرفته است که بافضیلت‌ترین اعمال، انتظار فرج است. معناى این جمله آن است که در هر شرایطى ولو سخت‌ترین شرایط باشد شیعه حق ندارد مأیوس بشود و ناامید بشود؛ [شیعه] منتظر است، منتظر فرج، منتظر گشایش، منتظر بازشدن افق و نفْس این انتظار به او نیرو میدهد و او را قدرتمند میکند و به او نشاط میدهد؛ و نیرو و نشاط و امید هر جا بود، زندگى به ‌طرف سامان پیش میرود؛ به‌ طرف اصلاح حرکت میکند. این یک ابزار عمده‌اى است در دست شیعه که از متن اعتقادات تشیّع سرچشمه میگیرد و این بسیار چیز باارزشى است.

انتظار فرج یعنی حرکت دنیا به سمت عدل و وجود فرجی بزرگ در سرنوشت بشر

… منافع خودشان را تأمین کنند. ما با ظلم و قلدری مخالفیم. ما برای استقرار قسط و عدل قیام و تلاش کرده‌ایم و باز هم این ملت در همین راه تلاش خواهد کرد. حرکتی که برای قسط و عدل است بر حرکتی که در مقابل قسط و عدل ایستاده است، پیروز خواهد شد. در این، شکّی نیست. دنیا به سمت عدل و قسط حرکت میکند و معنای امام زمان و انتظار فرج همین است. انتظار فرج یعنی این‌که در سرنوشت بشریّت، یک فرج بزرگ هست و ما به سمت آن فرج پیش میرویم. از چه بترسیم؟ چرا بترسیم؟ چرا تردید کنیم؟ چرا اطمینان خودمان را از دست بدهیم؟ دستورات اسلام، چراغ راهنمای ماست. آنچه را که میراث گرانبهایی از اسلام است، در دست داریم. مجموعه گفتار امام، که متّخذ از اسلام است، میراثی گرانبها و دستاوردی عظیم است که چراغ راه …

ارزش انتظار: زنده ماندن امید منتظران با وجود ظلم در عالم

… زمین را و بقیّه‌ى اهل‌بیت پیغمبر را با نام و خصوصیّات مى‌شناسند؛ با او از لحاظ عاطفى و فکرى ارتباط برقرار میکنند؛ به او میگویند، به او شِکوه میبرند، از او میخواهند و در انتظار آن دوران آرمانى، دوران حاکمیّت ارزشهاى والاى الهى بر زندگى بشر را انتظار میبرند. این انتظار داراى ارزش زیادى است. این انتظار به معناى آن است که وجود ظلم و ستم در عالم، [امید را] از دلهاى منتظران نمیزداید و چشمه‌ى امید را خاموش نمیکند. اگر این نقطه‌ى امید در زندگى جمعیّتى نباشد، چاره‌اى ندارد جز اینکه به آینده‌ى بشریّت بدبین باشد.

امید ملت منتظر به پایان‌پذیری روزگار ظلم و استکبار و برپایی عدالت

… نگاه میکند و این نابسامانى محیط زندگى بشریّت را میبیند، ناامید میشود؛ لذا نسل جوان به سمت پوچى کشیده میشود. بسیارى از دخترها و پسرها در کشورهاى غربى که به سمت بیهودگى و بى‌اعتنائى به مظاهر زندگى و پوچى و غرقه شدنِ در شهوات آنى کشیده میشوند، بر اثر یأس است. بسیارى از دانشمندان و نویسندگان و سخنگویان بشریّت به این حالت دچار میشوند امّا آن ملّتى که به آینده امید دارد، میداند که روزگار ظلم و ستم و زورگویى و تجاوز و طغیان و استکبار با همه‌ى حجم عظیمى که امروز در جهان به‌ وجود آورده است، یک روزگار تمام‌شدنى است و دورانى خواهد رسید که قدرت حق، آن قدرت قاهره‌ى حق، همه‌ى قلّه‌هاى فساد و ظلم را از بین خواهد برد و چشم‌انداز زندگى بشر را با نور عدالت منوّر خواهد کرد. معناى انتظارِ دوران امام زمان این است.

انتظار یعنی دل سرشار از امید به پایان راه بشر؛ نقطهٔ مقابل یأس‌افکنی دشمن

نقطه‌ى مقابل ــ درست ۱۸۰ درجه مقابل این فکر ــ فکر انتظارى است که بر محیط ما حاکم است؛ بر محیط‌هاى طرف‌داران مذهب اهل‌بیت (علیهم ‌السّلام) حاکم است. «انتظار» یعنى دلْ سرشار از امید بودن نسبت به پایان راه زندگى بشر. ممکن است این چند سال، کسانى نبینند و نتوانند درک کنند آن دوران را. فاصله هست امّا آن دوران بلاشک وجود دارد. لذا تبریک این عید که عید امید و عید انتظار و عید انتظار فرج و گشایش است، درست نقطه‌ى مقابل آن چیزى است که دشمن میخواهد به ‌وجود بیاورد. این، نکته‌ى …

انتظار به معنای قانع نشدن به وضع موجود و ناکافی دانستن خیرها

امّا معناى صحیح انتظار داراى ابعادى است که توجّه به این ابعاد، براى کسى که میداند چقدر در فرهنگ اسلام و شیعه به انتظار اهمّیّت داده شده است، بسیار جالب است. یک بُعد، این است که انتظار به معناى قانع نشدن به وضع موجود است. «انتظار داریم» یعنى هر چه خیر و عمل خوب انجام داده‌‌ایم و به وجود آمده است، کم و غیر کافى است؛ منتظریم تا ظرفیّت نیکىِ عالم پُر بشود. یک بُعد دیگر از ابعاد انتظار، دلگرمى نسبت به آینده براى مؤمنین است؛ انتظار مؤمن یعنى اینکه تفکّر الهى ــ این اندیشه‌‌ى روشنى که وحى الهى بر مردم عرضه کرده است ــ یک روزى سراسر زندگى بشر را فرا خواهد گرفت. یک بُعد انتظار این است که منتظر، با شوق و با امید حرکت …

انتظار به‌معنای امید و اعتماد به آینده و پشتوانهٔ مبارزه در راه خیر

… زمین را به دست او از عدالت و دادگسترى پُر خواهد کرد. انتظار چنین روزى را باید داشت. نباید اجازه داد که تصرّف شیطانها و ظلم و عدوان[6] طواغیت عالم، شعله‌ی امید را در دل خاموش کند. باید انتظار کشید. انتظار، یک چیز عجیبى است؛ یک امر داراى ابعاد گوناگونى است. یکى از ابعاد انتظار، همین است: اعتماد به آینده داشتن، نسبت به آینده امیدوار بودن و مأیوس نبودن. همین روح انتظار است که به انسان تعلیم میدهد که در راه خیر و صلاح مبارزه کند. اگر انتظار و امید نباشد، مبارزه معنى ندارد؛ اگر اطمینان به آینده هم نباشد، انتظار معنا ندارد. انتظار واقعى ملازم است با اطمینان، با اعتماد. کسى را که شما میدانید خواهد آمد، انتظار میکشید؛ آن کسى را که [به آمدنش] اعتماد ندارید و اطمینان ندارید، انتظار [براى] او یک انتظار حقیقى نیست. اعتماد لازمه‌ی انتظار است، و این هر دو ملازم با امید است، و امروز این …

گذرا بودن ستم طواغیت و گشوده‌شدنی بودن هر بن‌بست

… به این عالم است و طبیعت این عالم است، آن عبارت است از استقرار حکومت عدل؛ و آن خواهد آمد. انتظار فرج و گشایش، در نهایتِ دورانی که ما در آن قرار داریم و بشریت دچار ستم‌ها و آزارهاست، این یک مصداق از انتظار فرج است، لکن مصداق‌های دیگر انتظار فرج هم وجود دارد. وقتی‌که به ما می‌گویند منتظر فرج باشید، فقط این نیست که منتظر فرج نهایی باشید، بلکه معنایش این است که هر بن‌بستی قابل گشوده‌شدن است. فرج، یعنی این؛ فرج، یعنی گشایش. مسلمان با درسِ انتظارِ فرج، می‌آموزد، تعلیم می‌گیرد که هیچ بن‌بستی در زندگی بشر وجود ندارد که نشود این بن‌بست را باز کرد و لازم باشد انسان، ناامید دست روی دست بگذارد و بنشیند و بگوید دیگر کاری نمی‌شود کرد؛ نه، وقتی در نهایتِ زندگی انسان، در مقابلۀ با این‌همه حرکت ظالمانه و ستمگرانه، خورشیدِ فرج ظهور خواهد کرد، پس در بن‌بست‌های جاری زندگی هم همین فرج متوقع است و مورد انتظار است. این، درس امید به همۀ انسان‌هاست، این درس انتظار واقعی است به همۀ انسان‌ها، لذا …

قانع نشدن به وضع موجود، تلاش برای وضع مطلوب و آمادگی برای مجاهدت

… عدالت کنند. این نیازِ همیشگی یک انسان زنده است، یک انسان آگاه؛ یک انسانی که سر در پیلۀ خود نکرده باشد، به زندگی خود دل خوش نکرده باشد. انسانی که نگاه می‌کند به زندگی عمومی بشر با نگاه کلان، یک‌چنین انسانی به‌طور طبیعی حالت انتظار دارد. این معنای انتظار است. انتظار یعنی قانع‌نشدن، قبول‌نکردنِ وضع موجودِ زندگی انسان و تلاش برای رسیدن به وضع مطلوب، که مسلّم است که این وضع مطلوب با دست قدرتمند ولیّ خدا، حضرت حجت‌بن‌الحسن، مهدی صاحب زمان صلوات‌الله‌علیه و عجل‌الله‌فرجه و ارواحنافداه تحقق پیدا خواهد کرد. باید خود را به‌عنوان یک سرباز، به‌عنوان یک انسانی که حاضر است برای آن‌چنان شرایطی مجاهدت بکند، آماده کنیم.

انتظار یعنی حرکت و آمادگی، نه نشستن و رها کردن کار

… زندگی مردم حاکم کند و پرچم توحید را بلند کند؛ انسان‌ها را بندۀ واقعی خدا بکند. آماده باید بود برای این کار. تشکیل نظام جمهوری اسلامی یکی از مقدمات این حرکت عظیم تاریخی است. هر اقدامی در جهت استقرار عدالت، یک قدم به‌سمت آن هدف والاست. انتظار معنایش این است. انتظار حرکت است؛ انتظار سکون نیست؛ انتظار رهاکردن و نشستنِ برای اینکه کار به‌خودی‌خود صورت بگیرد، نیست. انتظار حرکت است؛ انتظار آمادگی است. این آمادگی را باید حفظ کنیم در وجود خودمان، در محیط پیرامون خودمان. و خدای متعال نعمت داده است به مردم عزیز ما، به ملت ایران، که توانسته‌اند این قدم بزرگ را بردارند و فضای انتظار را آماده کنند. این معنای انتظار فرج است. انتظار فرج یعنی …

انتظار حاکمیت قرآن و اسلام و قانع نبودن به وضع موجود

امروز با انقلاب اسلامی ما که در خط ایجاد عدالت در سطح جهان هست، انقلاب حضرت مهدی علیه‌الصلاةوالسلام یک گام بزرگ به هدف خود نزدیک شد. نه‌فقط به‌وجود آمدن حکومت اسلامی آن عاقبت موعود را به عقب نمی‌اندازد، بلکه آن را تسریع هم می‌کند و این است معنای انتظار. انتظار فرج یعنی انتظار حاکمیت قرآن و اسلام. شما به آنچه فعلاً جهان در آن قرار دارد قانع نیستید، حتی به همین پیشرفتی هم که با انقلاب اسلامی به‌دست آوردید قانع نیستید، می‌خواهید بازهم به حاکمیت قرآن و اسلام نزدیک‌تر بشوید، این انتظار فرج است.

انتظار گشایش از گره‌های سخت کار انسانیت

انتظار فرج، یعنی انتظار گشایش از کار انسانیت. امروز کار انسانیت در گره‌های سخت، پیچیده و گره‌خورده است. امروز فرهنگ مادی، به‌زور به انسان‌ها تحمیل شده است؛ این یک گره است. امروز در سطح دنیا تبعیض، انسان‌ها را می‌آزارد؛ این گرهِ بزرگی است. امروز کارِ ذهنیت غلطِ مردمِ دنیا را به آنجا رسانده‌اند که فریاد عدالت‌خواه یک ملت انقلابی در میان عربده‌های مستانۀ …

نزدیک شدن قدم‌به‌قدم ملت و بشریت به ظهور با تداوم انقلاب اسلامی

شما ملت انقلابی مسلمان باید با حرکت منظم خود در تداوم انقلاب اسلامی به فرج جهانی انسانیت نزدیک بشوید و شما باید به‌سوی ظهور مهدی موعود و انقلاب نهایی اسلامی بشریت که سطح عالم را خواهد گرفت و همۀ این گره‌ها را باز خواهد کرد قدم‌به‌قدم، خودتان نزدیک بشوید و بشریت را نزدیک کنید، این است انتظار فرج. در این راه لطف پروردگار و دعای مستجابِ ولیّ عصر عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف پشتیبان ماست و ما باید خود را با آن حضرت و با یادش هرچه بیشتر آشنا کنیم؛ امام زمان را فراموش نکنیم. مملکت ما، مملکت امام زمان است. انقلاب ما، انقلاب امام زمان است، زیرا انقلاب اسلام …

تفاوت انتظار فرج با بی‌صبری و تعیین زمان برای ظهور

یک نکته در باب انتظار فرج این است که انتظار فرج غیر از بی‌صبری و مدّت معیّن کردن است که انسان یک زمانی را در نظر بگیرد که در فلان تاریخ مثلاً بایستی این حادثه تمام بشود یا این شدّت به پایان برسد یا حضرت ظهور کنند که انسان بی‌صبری کند، پا به زمین بکوبد؛ انتظار فرج این نیست. انتظار فرج یعنی آماده‌سازی خود؛ بی‌صبری کردن، عجله کردن، جزو چیزهایی است که ممنوع است. در یک روایتی دارد که «اِنَّ اللهَ لایَعجَلُ لِعَجَلَةِ العِباد»؛[9] اگر شما عجله میکنی، شتاب‌زدگی به خرج میدهی، معنایش این نیست که حالا خدا هم تابع عجله‌‌ی شما تصمیم بگیرد و عجله کند؛ نه، هر چیزی قراری …

شمول انتظار بر فرج نهایی و گشایش پس از حوادث دشوار همه‌گیر

این نکته‌ی دیگر را هم عرض کردیم که مراد از انتظار فرج، هم فرج نهایی است که ظهور حضرت است، هم فرج بعدالشّدّة است؛ یعنی فرج بعد از حوادث دشوار و حوادث همه‌گیر، مثل همین حوادثی که امروز در دنیا وجود دارد که خیلی‌ها را مأیوس میکند، خیلی‌ها را وادار به خودکشی میکند، لکن وقتی که انتظار فرج وجود دارد، انسان میداند که این حادثه بلاشک تمام خواهد شد.

مستلزم اصلاح خود و عمل و انجام وظایف اجتماعی و جهانی

نکته‌ی چهارم و آخر [اینکه] این انتظار، مستلزم صلاح و عمل است؛ باید خودمان را اصلاح کنیم، باید اهل عمل به آن چیزی باشیم که دل آن بزرگوار را شاد میکند. اگر بخواهیم این‌جور عمل بکنیم و این صلاح و اصلاح را برای خودمان فراهم بکنیم، طبعاً نمیتوانیم به عمل فردی اکتفا کنیم. در محیط جامعه، در محیط کشور، در محیط جهانی هم وظایفی هست که باید انجام بدهیم؛ این وظایف چه هستند؟ این همان چیزی است که نیاز دارد به بصیرت، نیاز دارد به معرفت، نیاز دارد به نگرش جهانی، نیاز دارد به روشن‌بینی؛ این آن چیزی است که شما جوان عزیز فعّالِ امروز به آن موظّفید.