رفتن به محتوای اصلی

مبارزهٔ سیاسی ائمه (ع)

نام‌های دیگر: مبارزات ائمه (ع)، مبارزهٔ ائمه (ع)

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

بُعد سیاسی زندگی امامان شیعه و شیوه‌های آنان در برابر حکومت‌های زمان خود.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:پیام به کنگره‌ی علمی بین‌المللی امام علی‌بن‌موسی‌الرضا علیه‌السّلام— ۱۳۶۳/۰۵/۱۸

سیر زمانی

از ۱۳۶۳ تا ۱۴۰۳
۱۳۶۳۱۴۰۳

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

اولاً مبارزه‌ی سیاسی، یا مبارزه‌ی حادّ سیاسی که ما به ائمّه (علیهم‌ السّلام) نسبت میدهیم، یعنی چه؟ منظور این است که مبارزات ائمّه‌ی معصومین (علیهم‌ السّلام) فقط مبارزه‌ی علمی و اعتقادی و کلامی، از قبیل مبارزات کلامی‌ای که در طول همین مدّتْ شما در تاریخ اسلام مشاهده میکنید -مثل معتزله، مثل اشاعره و دیگران- نبود؛ مقصود ائمّه از این نشستن‌ها و حلقات درس و بیان حدیث و نقل معارف و بیان احکام، فقط این نبود که یک مکتب کلامی یا فقهی را که به آنها وابسته بود، صد‌درصد ثابت کنند و خصوم[2] خودشان را مفحَم[3] کنند، [بلکه] چیزی بیش از این بود؛ همچنین نه یک مبارزه‌ی مسلّحانه از قبیل آن چیزی که انسان در تاریخ زندگی ائمّه، در زندگی جناب زید و بازماندگانش و همچنین بنی‌الحسن و بعضی از آل جعفر و دیگران میبیند؛ آن مبارزه را هم ائمّه (علیهم‌ السّلام) نداشتند؛ البتّه همین‌جا اشاره کنم -بعد اگر رسیدیم و وقت بود، یک‌قدری تفصیلی‌تر عرض خواهم کرد- که آنها را به‌طور مطلق هم تخطئه نمیکردند؛ بعضی را تخطئه میکردند به دلایلی غیر از نفس مبارزه‌ی مسلّحانه، بعضی را هم تأیید کامل میکردند، در بعضی هم شرکت میکردند به‌نحو پشت جبهه؛ لَوَدِدتُ أَنَّ الخارِجیَّ مِن آلِ مُحَمَّدٍ خَرَجَ وَ عَلَیَّ نَفَقَةُ عِیالِه؛[4] با کمک مالی، کمک آبرویی، جا دادن و مخفی کردن و از این قبیل؛ لکن خودشان به‌عنوان ائمّه (علیهم ‌السّلام) -آن سلسله‌ای که ما می‌شناسیم- وارد در مبارزه‌ی مسلّحانه نبودند و نمیشدند. مبارزه‌ی سیاسی نه آن اوّلی است و نه این دوّمی؛ عبارت است از مبارزه‌ای با یک هدف سیاسی؛ آن هدف سیاسی چیست؟ عبارت است از تشکیل حکومت اسلامی و به تعبیر ما حکومت علوی.
اینها و صدها حادثه‌ی توجّه‌برانگیز و پُرمعنى و درعین‌حال ظاهراً بی‌ارتباط و گاه متناقض با یکدیگر در زندگى موسی‌بن‌جعفر (علیهما السّلام) هنگامى معنا میشود و ربط می‌یابد که ما آن رشته‌ی مستمرّى را که از آغاز امامت آن بزرگوار تا لحظه‌ی شهادتش ادامه داشته، مشاهده کنیم. این رشته، همان خطّ جهاد و مبارزه‌ی ائمّه (علیهم السّلام) است که در تمام دوران ۲۵٠ ساله و در شکلهاى گوناگون استمرار داشته و هدف از آن، اوّلاً تبیین اسلام ناب و تفسیر صحیح قرآن و ارائه‌ی تصویرى روشن از معرفت اسلامى است، و ثانیاً تبیین مسئله‌ی امامت و حاکمیّت سیاسى در جامعه‌ی اسلامى، و ثالثاً تلاش و کوشش براى تشکیل آن جامعه و تحقّق بخشیدن به هدف پیامبر معظّم اسلام (صلّى ا‌لله‌ علیه و آله) و همه‌ی پیامبران؛ یعنى اقامه‌ی قسط و عدل و زدودن اندادا‌لله[21] از صحنه‌ی حکومت و سپردن زمام اداره‌ی زندگى به خلفاءا‌لله‌ و بندگان صالح خداوند.
اولاً مبارزۀ سیاسی یا مبارزۀ حاد سیاسی که ما به ائمه علیهم‌السلام نسبت می‌دهیم یعنی چه؟ منظور این است که مبارزات ائمۀ معصومین علیهم‌السلام فقط مبارزۀ علمی و اعتقادی و کلامی نبود؛ از قبیل مبارزات کلامی‌ای که در طول همین مدت شما در تاریخ اسلام مشاهده می‌کنید؛ مثل مُعتَزِله، مثل اَشاعِره[2] و دیگران. مقصود ائمه از این نشست‌ها و حلقات درس و بیان حدیث و نقل معارف و بیان احکام فقط این نبود که یک مکتب کلامی یا فقهی را که به آنها وابسته بود، صددرصد ثابت کنند و خَصوم[3] خودشان را مُفهم کنند، چیزی بیش از این بود. همچنین یک مبارزۀ مسلحانه هم از قبیل آن چیزی که انسان در زندگی جناب زید و بازماندگانش، و همچنین بنی‌الحسن و بعضی از آل جعفر و دیگران، در تاریخ زندگی ائمه علیهم‌السلام می‌بیند، نداشتند. البته آنها را به‌طور مطلق هم تخطئه نمی‌کردند، بعضی را تخطئه می‌کردند به دلایلی غیر از نفْسِ مبارزۀ مسلحانه، بعضی را هم تأیید کامل می‌کردند، در بعضی هم به‌نحو پشت جبهه شرکت می‌کردند...کمک مالی و آبرویی، کمک به ج‌ادادن و مخفی‌کردن و ازاین‌قبیل. لیکن خودشان به‌عنوان ائمه علیهم‌السلام آن سلسله‌ای که ما می‌شناسیم، وارد در مبارزۀ مسلحانه نبودند و نمی‌شدند. مبارزۀ سیاسی، نه آن اوّلی است و نه این دومی، عبارت است از مبارزه‌ای با یک هدف سیاسی. آن هدف سیاسی چیست؟ عبارت است از تشکیل «حکومت اسلامی» و به تعبیر ما «حکومت علوی».

شاهدها (۱۲۳ پاراگراف)

تلاش قدرت‌ها برای کشاندن امامان جوان به فساد و ابتذال

ازجمله کارهایی که می‌کردند، سعی می‌کردند با شیوه‌هایی که برای جوان جالب است ـ این سه امام هر سه جوان بودند ـ اینها را بلکه بتوانند جذب کنند؛ یک انقلابیِ پارسای زاهد که به دنیا به نظر استهزا و تمسخر می‌نگرد، او هم بالاخره انسان است و جوان است و اگر امکان داشته باشد، انسان او را به فساد و ابتذال بکشاند، بی‌دردسرترین کارهاست. (51/1/25) متوکل عباسی رو کرد به وزیرش گفت: «قَد اَعیانی اَمرُ ابنِ‌الرِّضا»[1] ابن‌الرضا من را خسته کرد. چطوری خسته کرد؟ برای خاطر اینکه زندانش کرد، از زندان باکی نداشت، نزدیکانش را به زندان انداخت، اهمیتی نداد. ابن‌الرضا صلوات‌الله‌علیه مراد امام هادی …

ارائهٔ عناوین نمودارهای حرکت مبارزه برای پژوهشگران

خب، این یک ترسیم کلّی است. بنده البتّه بحثم را دو قسمت کرده بودم: یک قسمت ترسیم کلّی بود که تا اینجا تمام میشود، یک قسمت دیگر هم نمودارهایی از حرکات مبارزی در زندگی ائمّه که البتّه دیگر طبیعی است که برای آن، وقت نیست. البتّه بنده شاید جایز نباشد که بیش از این مزاحم برادران عزیز و دوستان ارجمند بشوم و وقت جلسه را بگیرم امّا آن چیزهایی که به ‌نظر من آمد و یادداشت کردم و فرصت کردم در ظرف پریروز و دیروز چند ساعتی کار کنم و در یادداشت‌های قدیمی‌ام پیدا بکنم، اینها است. البتّه عناوین مورد بحث، فقط اینها نیست و اگر کسی بخواهد کار کند، خیلی بیش از اینها عنوان هست امّا من حالا برای اینکه اگر دیگرانی بخواهند کار کنند این عناوین در اختیارشان باشد، اینها را عرض میکنم:

طرح عناوینی از حرکات مبارزانهٔ ائمه (ع) برای پژوهش دیگران

یک قسمت، ترسیم کلی بود که تا اینجا تمام می‌شود. یک قسمت دیگر، نمودارهایی از حرکات مبارزانه در زندگی ائمه است، که البته عناوین قابل بحث، فقط اینها نیست. اما من برای اینکه اگر دیگران بخواهند کار کنند، موضوعاتی در اختیارشان باشد، بخشی از عناوین را عرض می‌کنم.