رفتن به محتوای اصلی

ظلم

نام‌های دیگر: ظلم جهانی، ستم

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

ستم و تجاوز به حقوق دیگران در سطح فرد، جامعه و جهان و پیامدهای آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در نشست سه‌جانبه با شهید مطهری و دکتر شریعتی— ۱۳۵۵/۱۰/۱۰

سیر زمانی

از ۱۳۵۵ تا ۱۴۰۲
۱۳۵۵۱۴۰۲

فقط سال ۱۳۸۷همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

دستگاه قضایى باید این‌طور باشد. دستگاه قضایى باید آن‌گونه باشد که امیرالمؤمنین علیه‌الصّلاةوالسّلام، به دو نوردیده‌اش، دو گوهر تابناک آفرینش فرمود: «کونا للظالم خصماً و للمظلوم عوناً.»[1] ظالم آن کسى نیست که حتماً سبیل از بناگوشش در رفته باشد؛ نه. ممکن است یکى خیلى هم ظاهرالصّلاح باشد، اما ظالم باشد و ظلم کند. مردى به زن خودش ظلم کند، پدر و مادرى به فرزندان خودشان، فرزندى به پدر و مادر خودش، و همکارى به همکار خودش ظلم کند. ظلم این‌گونه است. یعنى ظلم و تعدى به حقوق افراد. امام على علیه‌السّلام مى‌فرماید: «هرکس که ظالم است، با او خصم باش.» «خصم»، غیر از دشمن است. نه این‌که بغض او در دلت باشد؛ نه. یعنى طرف مقابل او باش. با او طرف باش. «خصم» یعنى این. بخواه که حق مظلوم را از او بگیرى. «و للمظلوم عونا» براى مظلوم - هرکه هست - کمک باش، و نگو «به من چه؟» نگو «من همین فرمول ظاهرى کارم را انجام مى‌دهم.» و این، مظهر اعلى و اتمش، در دستگاههاى قضایى است. البته در دستگاههاى دیگر نیز همین‌طور است. منتها در دستگاه قضایى، بیشتر است. پس، باید در برخورد با مردم، پرحوصله بود.
من بارها گفته‌ام: ظلم نکنیم. این هم یکی از آن اساسی‌ترین کارهاست. ظلم چیز بدی و چیز خطرناکی است. ظلم فقط این نیست که آدم توی خیابان به یکی کشیده بزند. گاهی یک کلمه‌ی نابجا علیه یک کسی که مستحقش نیست، یک نوشته‌ی نابجا، یک حرکت نابجا، ظلم محسوب میشود. این طهارت دل را و طهارت عمل را خیلی بایستی ملاحظه کرد.
جامعۀ ستمگر، نظام ستمگر، تمدن ستمگر، آن جامعه‌ای که در ساختمانش ستم به کار رفته، طبقه‌بندی به‌وجود آمده، استثمار درست شده، بهره‌کشی انسان از انسان درست شده؛ این قریۀ ظالمه است، این جامعۀ ظالمه است، که در بنیاد او ستمگری به کار رفته، چقدر اینها را در هم شکستیم. ﴿قَصَمنا﴾ یعنی در هم شکستیم، خُرد کردیم. ﴿وَ كَم قَصَمنا مِن قَريَةٍ كاَنت ظالِمَةً وَ اَنشَأنا بَعدَها قَوماً آخَريَ﴾ و پس از آنها مردمِ دیگر، گروه دیگر، طبقۀ دیگر را بر سر کار آوردیم و پدیدار کردیم.

بی‌عدالتی و ظلم، ریشهٔ تاریخی مشکلات دردناک بشری

بی‌عدالتی و ظلم ریشه‌ی تاریخی مشکلات دردناک جامعه‌ی بشری است. آیا این فجایع دردناک ــ مانند کشتار وحشتناک مردم عراق، افغانستان و فلسطین ــ به علّت سوءتفاهم و عدم درک متقابل صورت می‌گیرد و یا در مسائلی همچون زیاده‌خواهی و بی‌عدالتی ریشه دارد؟

پیشنهاد محکومیت صریح ظلم در هر جای جهان به خیرخواهان بشری

ما به خیرخواهان جامعه‌ی بشری و شخصیّت‌هایی که برای حلّ مشکلات جهان انگیزه و تلاش حقیقی نشان می‌دهند، پیشنهاد می‌کنیم که ظلم و بی‌عدالتی را در هر جای جهان به طور مشخّص و صریح محکوم کنند و کار مشکل تشخیص ظالم از غیر ظالم را با جدّیّت دنبال نمایند.

سیطرهٔ ظلم و جور بر دنیای امروز و نشانه‌های آن

… کما ملئت ظلما و جورا»؛ همچنانیکه یک روزی همه‌ی عالم از ظلم و جور پر بوده است - در روزگارانی ظلم و جور، وضع حاکم بر بشر بوده است - همانطور خدای متعال در زمان او عدل و داد را وضع حاکم بر بشریت قرار خواهد داد. امروز همین است؛ امروز ظلم و جور حاکم بر بشریت است. زندگی بشرِ امروز زندگی مغلوب و مقهورِ دست ظلم و استبداد در همه‌ی دنیاست. در همه‌جا این جور است. بشریت، امروز بر اثر غلبه‌ی ظلم، غلبه‌ی اغراض و هواهای نفسانی دچار مشکلات فراوانند. دو میلیارد گرسنه در دنیای امروز، وجود میلیونها انسانی که در نظامهای طاغوتی مغلوب هوای نفس قدرتمندان طاغوتی هستند، حتّی فشار بر مؤمنین و مجاهدین فی سبیل اللَّه و مبارزان راه حق و ملتی مثل ملت ایران که توانسته است در یک مجموعه‌ی محدودی، در یک فضای معینی، پرچم عدل و داد را بلند بکند و فشار بر مجاهدان فی سبیل اللَّه، همه نشانه‌ی سیطره‌ی ظلم و جور بر دنیاست. این، انتظار فرج را با وضعیت کنونی زندگی انسان در دوره‌های مختلف معنا میکند.

پر بودن دنیای امروز از ظلم و جور

امام یک وقتی فرمودند بعضی منتظرند که دنیا پر از ظلم و جور بشود، تا امام زمان بیاید. بعد ایشان فرمودند دنیا امروز پر از ظلم و جور است، مگر نمیبینید در دنیا چه می‌گذرد؟ مگر نمیبینید با ملت‌ها چه می‌شود؟ مگر نمیبینید با انسانیت چه جوری دارد رفتار می‌شود؟ مگر نمیبینید عدالت چگونه بکلی در انزواست؟ نمونه‌های فراوانِ هرروزه‌ىِ همیشگىِ همه‌جایىِ این ظلم و جور را انسان دارد در دنیا مشاهده می‌کند. نظام جمهوری اسلامی فریاد رسا و بلند و متکی به تفکری است که در قبال این حرکت عظیم و وحشیانه و کورانه بلند شده؛ یک چنین مسئله‌ای است.

ظلم، استضعاف و فقر ناشی از نفسانیات ستمگران

… و نفسانیات یک یا چند نفر یا یک مجموعه است؛ اگر فحشاء در دنیا هست، همین جور؛ اگر اهانت به انسان و پامال کردن کرامت انسان در دنیا وجود دارد، همین جور؛ اگر فقر در دنیا هست، بخش عظیمی از جامعه‌ی بشری دچار محرومیت از نعم الهی بر روی زمینند، به خاطر همین است. نفسانیاتِ مجموعه‌ی ستمگر، ظلم را به وجود میآورد. مجموعه‌ی مستکبر، استضعاف را به وجود میآورد. مجموعه‌ی تمامت‌خواه و فزونیطلب و بیرحم، فقر را به وجود میآورد، گرسنگی را به وجود میآورد. این نفسانیات است که این همه مفاسد در عالم از اولِ تاریخ تا امروز وجود داشته و هرچه انسان در به کارگیرىِ توانائیهای گوناگونی که خدا در او به ودیعت گذاشته، جلوتر رفته، این کمتر نشده، بیشتر شده؛ «چو دزدی با چراغ آید گزیده‌تر برد کالا».[2] آن ظالمی که بمب اتم …

فراگیر شدن آثار برخی ظلم‌ها به همه، نه فقط ظالم

… رحمت الهی برای ما پیش خواهد آمد که مواظب و مراقب خودمان باشیم؛ مراقب حرف زدنمان، مراقب اقدام کردنمان، مراقب تبلیغاتمان. این فضای بی بند و باری در حرف زدن، در اظهارات علیه دولت، علیه کی به خاطر اغراض، اینها چیزهائی نیست که خدای متعال از اینها به‌آسانی بگذرد. آن وقت کسانی خطا میکنند، خدای متعال «و اتّقوا فتنة لا تصیبنّ الّذین ظلموا منکم خاصّة»؛[7] بله اینجوری است. بعضی از ظلمها، بعضی از کارها هست که نتیجه و اثر آن دامن همه، نه فقط دامن آن ظالم را میگیرد؛ بر اثر رفتار یک عده‌ای که در گفتار خودشان، در عمل خودشان، در قضاوت خودشان ظلم میکنند. باید مراقب این چیزها بود.