«وَ قولا بِالحَقِّ وَ اعمَلا لِلاَجرِ» کار بیهوده نکنید، کار را برای اجر خدایی و ثواب الهیاش بکنید. این زندگی، این تلاش، این توان را، مفت و بیخودی از دست ندهید. «وَ کونا لِلظّالِمِ خَصماً وَ لِلمَظلومِ عَوناً». (59/5/10) خصم ظالم باشید. خصم، غیر از دشمن است؛ یکوقت کسی دشمنِ ظالم است، خیلی خب، از ظالم بدمان میآید، دشمن او هستیم؛ این کافی نیست. «خصم» یعنی مدعیاش باش؛ دشمنی که مدعی اوست، دشمنی که گریبان ظالم را میگیرد؛ ظالم را رها نکنید. بشریّت بعد از امیرالمؤمنین و تا امروز، بدبخت و روسیاه شد، بهخاطر نگرفتن گریبان ظالمها. اگر گریبان ظالمها را دستهای باایمان میگرفت، ظلم در دنیا اینقدر پیش نمیرفت؛ بلکه بر میافتاد. امیرالمؤمنین این را میخواهد: «کُونا لِلظّالِمِ خَصماً» خصمِ ظالم باش. در دنیا، هرجا ظلم هست و یک ظالمی هست، تو اینجا خودت را خصم او بدان. ببینید بهخاطر عملنکردن به همین یک کلمه وصیت امیرالمؤمنین، چه منجلابی است در دنیا، چه بدبختیای دارد بشریّت، چه مظلومیتی دارند ملتها، بهخصوص مسلمانها! همین یک وصیت امیرالمؤمنین اگر عمل میشد، امروز بسیاری از این ظلمها و مصیبتهای ناشی از ظلمها، وجود نمیداشت. «وَ لِلمَظلومِ عَوناً» هرجا مظلومی هست، کمک او باش. نمیگوید طرفدارش باش؛ نه آقا، کمک! باید کمکش کنی، هرچه میتوانی، هرطور میتوانی.ظلمستیزی
نامهای دیگر: ظلمناپذیری، ستمناپذیری
توضیحتهیهشده با هوش مصنوعی
ایستادگی در برابر ستم و نپذیرفتن آن در کنار ستم نکردن.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:بیانات در اجتماع اقشار مختلف مردم در مقابل لانه جاسوسی— ۱۳۵۸/۰۹/۰۹
سیر زمانی
از ۱۳۵۸ تا ۱۴۰۱۱۳۵۸۱۴۰۱
روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.
تعریف در کلام رهبر
شاهدها (۲۲ پاراگراف)
خصم ظالم بودن یعنی مدعی ظالم بودن و گرفتن گریبان او، نه صرف دشمنی
… بکنید. این زندگی، این تلاش، این توان را، مفت و بیخودی از دست ندهید. «وَ کونا لِلظّالِمِ خَصماً وَ لِلمَظلومِ عَوناً». (59/5/10) خصم ظالم باشید. خصم، غیر از دشمن است؛ یکوقت کسی دشمنِ ظالم است، خیلی خب، از ظالم بدمان میآید، دشمن او هستیم؛ این کافی نیست. «خصم» یعنی مدعیاش باش؛ دشمنی که مدعی اوست، دشمنی که گریبان ظالم را میگیرد؛ ظالم را رها نکنید. بشریّت بعد از امیرالمؤمنین و تا امروز، بدبخت و روسیاه شد، بهخاطر نگرفتن گریبان ظالمها. اگر گریبان ظالمها را دستهای باایمان میگرفت، ظلم در دنیا اینقدر پیش نمیرفت؛ بلکه بر میافتاد. امیرالمؤمنین این را میخواهد: «کُونا لِلظّالِمِ خَصماً» خصمِ ظالم باش. …ریشهٔ قرآنی و عقلانی مقابله با ظلم و حمایت از مظلوم
خب این حرف از متن دین گرفته شده است، متن قرآن است. علاوهی بر اینکه قرآن این را تصریح میکند، عقل سالم هم همین را تأیید میکند. با ظلم مقابله کردن، از مظلوم دفاع کردن، با ظالم همکاری نکردن و کنار نیامدن، چیزی است که همهی خردمندان عالم آن را میپسندند؛ بر این حرف ایستادگی کرد. خب بدیهی است که این حرف و این مَشی، دشمنان گردنکلفتی در عالم دارد. دستگاههای استکباری عالم اهل ظلمند. تا آن زمانی که امام، این نهضت عظیم را شروع کرد، بیش از دویست سال بود که دولتهای غربی، ملّتهایی را در گوشه و کنار دنیا -در آسیا، در …جمهوری اسلامی نه اهل ظلم است و نه اهل قبول ظلم
… در مناسک حجّند؛ اندک بیاحترامیِ به اینها، عکسالعمل ایجاد خواهد کرد؛ عمل نکردن به وظایفشان نسبت به ابدان مطهّر جانباختگان عزیز ما در حج، عکسالعمل ایجاد خواهد کرد؛ مراقب باشند به وظایفشان عمل کنند. البتّه کار به اینجاها تمام نمیشود، باید قضایا دنبال بشود. جمهوری اسلامی اهل ظلم نیست، اهل قبول ظلم هم نیست؛ ما به کسی ستم نمیکنیم، ستم هیچکس را هم قبول نمیکنیم. ما انسانها را -اعم از مسلمان و غیرمسلمان- دارای حقوق میدانیم؛ دارای حق میدانیم و به آن حق دستدرازی نمیکنیم. امّا اگر کسی بخواهد به حقّ ملّت ایران و جمهوری اسلامی ایران دستدرازی کند، میدانیم با او چهجوری رفتار کنیم؛ محکم برخورد میکنیم. بحمدالله تواناییاش …مبارزه با ظلم قلدرهای عالم به ملتها فریضهای برای مسلمان
این بیعدالتیای که در دنیا امروز وجود دارد و این ظلم فاحشی که امروز از سوی قلدرها و گردنکلفتهای عالم نسبت به بشریت و ملتها دارد انجام میگیرد، مبارزهی با یک چنین منکر عظیمی - از نظر مسلمانی که برای حاکمیت اسلام و در سایهی جمهوری اسلامی زندگی میکند - باید یک فریضهای محسوب بشود. این باید در زندگی ما، شعار ما باشد؛ هم در مسائل داخلی، هم در مسائل جهانی.بدی تسلیم ظلم شدن به اندازهٔ ظلم کردن در اسلام
… حقیقى و جدّى میخواهند، این قضیّه است، که گفتم این را در پوشش حرفهاى دیگر و اتّهامات و تبلیغات مخالف و مانند این چیزها بیان میکنند امّا حقیقت قضیّه این است؛ میدانند که جمهورى اسلامى با پایبندى به اسلام، هرگز زیر بار این حرفها نخواهد رفت؛ این را هم میدانند. معنى ندارد، ممکن نیست کسى معتقد به اسلام باشد، ذرّهاى پایبند به اسلام باشد، و زیر بار زور برود، ظلم را قبول بکند. در اسلام همانقدر که ظلم کردن بد است، تسلیم ظلم شدن هم همانقدر بد است. شما ببینید امام سجّاد در دعاى مکارمالاخلاق عرض میکند: وَ لا اُظلَمَنَّ وَ اَنتَ مُطیقٌ لِلدَّفعِ عَنّى وَ لا اَظلِمَنَّ وَ اَنتَ القادِرُ عَلَى القَبضِ مِنّى؛[6] در قرآن میفرماید: لا تَظلِمونَ وَلاتُظلَمون؛[7] نه ظلم کنید و نه قبول ظلم کنید، زیر بار ظلم …اصل نفرت از ظلم و ظالم و مقابله با آن در هر جای دنیا در تفکر مسلمانان
آنچه تا به حال گفتیم، مربوط به سوابق آمریکا با ایران و ملّت ایران میشد؛ اما همه قضیه این نیست. یک اصل بر تفکّر ما مسلمانها حاکم است که آن اصلِ نفرت از ظلم و ظالم و مقابله با ظلم و ظالم در هر جای دنیاست. شما ببینید آمریکاییها چقدر ظلم کردهاند! چقدر ظالمپروری کردهاند! چقدر ملّتها را مظلوم کردهاند! با مردم فلسطین چه کردهاند! چگونه به اسرائیل، پروبال دادهاند! با لبنانیها چه کردهاند! با مسلمانان - در داخل کشورهای خودشان و در هر جا که توانستند - چه کردند! …ظلمستیزی دومین خصوصیت شیعه برگرفته از دعای ندبه و زیارات ائمه
دوّم جنبهی ظلمستیزی شیعه است؛ این دعای ندبه را نگاه کنید ببینید که در انتظار امام زمان به چه چیزهایی و چه جملاتی تمسّک میشود و ذکر میشود؛ زیارات ولیّعصر و زیارات بقیّهی ائمّه (علیهم السّلام) را [اگر] نگاه کنید، همهجا مقابلهی با ظلم است. اَشهَدُ اَنَّکَ قَد اَقَمتَ الصَّلاة وَ آتَیتَ الزَّکاة وَ اَمَرتَ بِالمَعروفِ وَ نَهَیتَ عَنِ المُنکَرِ ... وَ جاهَدتَ فِى اللهِ حَقَّ جِهادِه؛[21] این خصوصیّت ائمّه است. جاهَدتَ فِىاللهِ حَقَّ جِهادِه؛ جهاد فىسبیلالله. جهاد همهجا با شمشیر که نیست؛ امام …مقابله با ظلم و ظالم در هر سطح، راه دشوار پیروان امیرالمؤمنین (ع)
… دشوار امیرالمؤمنین را نگاه کنید، این جنگهاى او است؛ ببینید با چه کسانى جنگید، چطور جنگید، با چه صلابتى جنگید، آنها چه کسانى بودند، زیر چه نامها و عنوانهاى فریبندهاى پنهان شده بودند امّا وقتى امیرالمؤمنین تشخیص میداد که این ظلم است و باطل است، درنگ نمیکرد. این راه ما است، و راه دشوارى است؛ باید این را طى کنیم؛ این راه یکایک کسانى است که ادّعاى پیروى از امیرالمؤمنین را میکنند؛ راه مقابلهى با ظلم، مقابلهى با ظالم، در هر سطحى، با هر کیفیّتى.سکوت نکردن در برابر تجاوز، اصلی انسانی؛ ملت ستمپذیر لایق زندگی نیست
… با ما یکسان نباشد، ما دست تجاوز و تعدّی به سوی او دراز نکنیم. ما در طول تاریخ نشان دادهایم که نسبت به این فرمان اسلام وفادار بودهایم؛ ما ملّتهای ضعیف را همواره پناه دادهایم؛ ما سفیران دولتهای بیگانه را همواره در زیر سایهی حمایت خود نگاه داشتهایم. امّا همین ایدئولوژی به ما آموخته است که ما در مقابل تعدّی و تجاوز ساکت ننشینیم؛ این یک اصل انسانی است. آن ملّتی که ستم را میپذیرد، لایق زندگی کردن نیست. آن ملّتی که در مقابل تعرّض و تهاجم از خود دفاع نمیکند، شایستهی آن نیست که توقّع حقّ زندگی داشته باشد.نه ظلم کردن و نه ظلمپذیری در برابر دولتها و ملتهای دیگر
مسئلهی رعایت حال ضعفا و اصرار بر عدالت اقتصادی ــ عدالت اقتصادیِ بالخصوص ــ در کنار تولید ثروت؛ هم تولید ثروت مجاز است، هم حتماً بایستی عدالت در کشور رعایت بشود و حال ضعفا مورد رعایت قرار بگیرد؛ هم نفی ظلم، هم نفی انظلام، ظلمپذیری. به عنوان یک حکومت، به عنوان یک دولت به دولتهای دیگر، به ملّتهای دیگر، نه ظلم میکنیم و نه از آنها ظلم میپذیریم؛ هم زور نمیگوییم، هم تسلیم زور نمیشویم؛ هم علم و دانش را و اقتصاد کشور را تقویت میکنیم، هم دفاع کشور را تقویت میکنیم؛ یعنی این جور نیست که فقط به فکر اقتصاد باشیم، از دفاع کشور و امنیّت کشور غافل بمانیم؛ عکسش هم همین جور. هم انسجام و وحدت ملّی باید رعایت بشود، هم تنوّع آراء و گرایشهای مختلف سیاسی …دستور قرآن به نه ظلم کردن و نه زیر بار ظلم رفتن
… یَغیظُ الکُفّارَ وَ لا یَنالونَ مِن عَدُوٍّ نَیلًا اِلّا کُتِبَ لَهُم بِه عَمَلٌ صٰلِح.[10] هر سختیای که شما تحمّل بکنید، یک عمل صالح است؛ در حالی که اگر تسلیم دشمن بشوید، سختیهایتان هیچ اجری هم پیش خدای متعال ندارد، بلکه تن به ظلم دادن مجازات هم دارد. قرآن این جوری دستور میدهد: نه ظلم کنید، نه زیر بار ظلم بروید.اعلام امام پس از تشکیل نظام: نه ظلم کردن و نه ظلمپذیری
… این؛ و امام این جوری بود؛ راهی را انتخاب کرده بود و در این راه حرکت میکرد؛ این راه چه بود؟ حرف امام چه بود که بر آن ایستادگی و پافشاری میکرد؟ حرف امام حاکمیّت دین خدا بود؛ حاکمیّت دین خدا و مکتب الهی بر جامعهی مسلمین و بر زندگی عموم مردم؛ این حرف امام بود. بعد از آنکه توفیق این را پیدا کرد که بر موانع غلبه پیدا کند و نظام جمهوری اسلامی را تشکیل بدهد، اعلام کرد که ما نه ظلم میکنیم، نه زیر بار ظلم میرویم؛ ظلم نمیکنیم امّا زیر بار ظلم هم نمیرویم؛ با ظالم کنار نمیآییم و از مظلوم حمایت میکنیم؛ این حرف امام بود.خصم ظالم و یاور مظلوم بودن، موضعی که دشمنی میآفریند
… میکنند حرفهای اینها را و گوش میکنند و دنبال اینها حرکت میکنند؛ این[طور] هست. ما در جمهوری اسلامی شعارمان عبارت است از توحید، از ولایتالله و ولایت اولیاءالله، عدالت اجتماعی، تکریم انسان؛ این شعارهایی که ما داریم و دنبالش هستیم، اینها است، و اینها دشمن دارد. ما با ظلم مخالفیم؛ کونا لِلظّالِمِ خَصماً وَ لِلمَظلومِ عَونا؛(۶) ما این مکتب را داریم؛ خصم ظالمیم، عون مظلومیم. این موضع، طبعاً دشمن به وجود میآورد، دشمنی به وجود میآورد، دعوا راه میاندازد؛ این هست.دشمنی با ظالم و یاری مظلوم بهعنوان راهبرد کلی
مؤلّفهی دوّم عبارت است از راههایی که ما را به این اهداف میرساند؛ راهبردهای عمومی و کلّی؛ این راهبردها را بایستی شناخت، تکیهی بر اسلامیّت، ملاحظهی ظالم نبودن و مظلوم نشدن در تعاملات گوناگون؛ اینکه فرمود: کُونا لِلظّالِمِ خَصماً و لِلمَظلُومِ عَوناً،[4] این یک وظیفه است، این یک راهبرد کلّی است. راهبرد تکیهی به آراء مردم و آنچه که مردمسالاری را تشکیل میدهد و راهبردهایی از این قبیل؛ اینها سیاستهای کلان و اساسی و راهبردهای اصلی نظام جمهوری اسلامی است برای رسیدن به آن آرمانها؛ کار عمومی، تلاش عمومی، ابتکار عمومی، وحدت ملّی، و از این قبیل چیزهایی که …لزوم آمادگی امت به اندازهٔ توان خود برای مقابله با ظلم
… برخوردش با معاویه، نامهاش به معاویه؛ حضورش در کنار پدر در دوران کوتاه خلافت امیرالمؤمنین علیهالصّلاةوالسّلام؛ همهی اینها قدمبهقدم درس است؛ منتها حادثهی عاشورا چیز دیگری است. امروز روز ولادت این بزرگوار است؛ در این روز باید از حسینبنعلی درس آموخت؛ درس حسینبنعلی علیهالصّلاةوالسّلام به امّت اسلامی این است که برای حقّ، برای عدل، برای اقامهی عدل، برای مقابلهی با ظلم، باید همیشه آماده بود و باید موجودی خود را به میدان آورد؛ در آن سطح و در آن مقیاس، کار من و شما نیست؛ امّا در سطوحی که با وضعیّت ما، با خُلقیّات ما، با عادات ما متناسب باشد چرا؛ باید یاد بگیریم.مدارا نکردن با ظالم و کمک به گرفتن حق مظلوم در سیرهٔ امیرالمؤمنین (ع)
مدارا نکردن با ظالم، همدلىِ با مظلوم و کمک برای گرفتن حق مظلوم از ظالم، چیزهائی است که در زندگی امیرالمؤمنین، در کلمات امیرالمؤمنین و در خطب نهجالبلاغه، به وضوح در صدها نقطه، قابل ملاحظه است. به این جملات پربار امیرالمؤمنین توجه بفرمائید: «و الله لأن ابیت علی حسک السّعدان مسهّدا أو أجرّ فیالأغلال مصفّدا احبّ الىّ من أن القی الله ... ظالما لبعض العباد و غاصبا لشئ من الحطام»؛ ببینید! آن نمودار و پیشانی حکومت امیرالمؤمنین این است؛ یعنی اگر در …تنفر و مقابله با ظلم و تجاوز در سطح بینالمللی
… این قدرت است که بهتدریج بروز کرده و بعد از این هم بیشتر بروز خواهد کرد؛ منتها این قدرت، متعرّضِ هیچ کشوری و هیچ دولتی نیست؛ تهدید برای هیچ کشور و هیچ دولتی نیست؛ سر ستیز با هیچ دولتی و هیچ کشوری ندارد؛ بلکه طرفدار حق و عدالت است؛ از عدالت دفاع میکند؛ با ظلم و تجاوز و طغیانی هم که در سطح بینالمللی مشاهده میشود، متنفّر است و با آن مقابله میکند. تهدید ملتها و دولتهای همسایه نیست؛ این را توجه داشته باشند. جمهوری اسلامی بحمداللَّه یک دولت، یک کشور و یک نظام مقتدری است که اقتدارش به خاطر تمسّک به دین و اصول اسلامی و تکیهی به ملت است و هر کشور و دولتی که به ملت خود متکی باشد، همینطور مقتدر خواهد بود. …مخالفت ملت آرمانگرای ایران با ظلم و زورگویی و تبعیض
امروز هم ملت ایران، یک ملت آرمانگراست و با ظلم و زورگویی و تحمیل و تبعیض مخالف است. همه کسانی که اهل ظلمند، همه کسانی که اهل تبعیضند، همه کسانی که اهل زورگویی هستند و همه کسانی که اهل چپاولگریند، طبعاً با این ملت میانه خوبی ندارند. البته بعضیها میگویند و ترویج میکنند که ما توهّم میکنیم که علیهمان توطئه هست و دشمنی وجود دارد! خیلی خوب؛ کسانی که دلشان میخواهد چشم خودشان را روی هم بگذارند و بگویند انشاءاللَّه گربه است، بگذارند؛ اما واقعیت که عوض نمیشود. وجود دشمن، با به خواب رفتن من و شما …رها نکردن قدرتهای ظالم و متجاوز در هر جای دنیا
البته، ما یقه قدرتهای بزرگ دنیا را در همه جای دنیا میگیریم و دلیلمان این است که آنها متعرّض و ظالمند. ما ظالم را به حال خود رها نمیکنیم و نمیگوییم: «اگر ما را رها کنید، دیگر با شما کاری نخواهیم داشت.» آنها متجاوز و متعرّضند، و دائماً در حال ظلم کردن به ملتها هستند. ما از آن دولتها و ملتها نیستیم که متجاوز ظالمی را به حال خود رها کنیم تا پىِ کار خودش برود! بنابراین، برادران و خواهران من! مبارزه از دیر باز بر ملت ایران تحمیل شده بود و مسأله امروز نیست. البته بعد از آنکه انقلاب اسلامی در این کشور پیروز شد و نظام قبلی که دربست در اختیار قدرتهای استکباری بود، برافتاد، قدرتهای بزرگ استکباری، بیشتر عصبانی شدند و …لزوم نه ستم کردن و نه ستم پذیرفتن
آنها همچنین به او آموختند که بازوی خود را برای حراست از این ارزشها نیرومند کند، و راه را بر شیطانهای شر و فساد و انحطاطآفرین ببندد؛ با جهل و ظلم و استعباد بستیزد، و از علم و عدل و آزادی پاسداری کند. بدو آموختند که باید نه ستم کند و نه ستم پذیرد. باید برای اجرای قسط و عدل قیام کند، و باید به راهزنان صلاح و فلاح انسان امان ندهد. تسلیم در برابر دشمنان فضیلت و عدالت و صلاح، رضا دادن به نابودی این ارزشها و قبول رذیلت و ظلم و فساد است. در اندیشهی الهی اسلام دین خدا قالب و شکل زندگی بشر است، و نه تنها گوهری بر تارک آن. دین یک نظام اجتماعی به بشر ارائه میکند، و نه فقط یک سلسله عبادات و عادات. هر چند که عبادات و عادات نیز انباشته از روح زندگی و در جهت همان نظام است؛ و این نظام اجتماعی مبتنی …سکوت و بیتفاوتی در برابر تعرض دشمن، حماقت است نه نجابت
… کنند و نکردند؛ میتوانستند همهی عناصری را که در این ساختمانها متمرکزند بکُشند، نابود کنند و نکردند؛ این انسانیّت ما است؛ ما یک ملّت انقلابی بودیم، انقلاب کرده بودیم، دشمن در مقابل ما بود، کسی بر ما ایراد نمیگرفت اگر [این کارها را] میکردیم، [ولی] نکردیم. ما نجابت کردیم امّا ایدئولوژی ما به ما میگوید این نجابت تا وقتی تبدیل به حماقت نمیشود که در مقابل تعرّض ساکت نمانیم؛ آن وقتی که دشمن به تو تعرّض میکند، سکوت تو، بیتفاوتی تو، نامش نجابت نیست، حماقت است.تکلیف الهی امیرالمؤمنین به تحملنکردن ستم بعضی بر بعضی
… سَغَبِ مَظلومٍ» (53/6/15) دو کلمه است، که بر سیریِ ستمگر و گرسنگیِ مظلوم صبر نکنند. همۀ آگاهانِ عالَم، همۀ عالمانِ عالَم، همۀ دانایان موظفند که به این تکلیف عمل کنند. این کلام امیرالمؤمنین است. امیرالمؤمنین میگوید من حکومت را قبول کردم بهخاطر همین پیمان. خدا از من پیمان گرفته، خدا مرا مجبور میکند که صبر نکنم، ساکت ننشینم؛ خدا از من میخواهد که من ظالم را سیر و مظلوم را گرسنه تحمل نکنم؛ اجازه ندهم که بعضی بر بعضی ستم کنند. لذا حکومت را قبول میکند امیرالمؤمنین. میگوید اگر این نبود، «لَاَلقَیتُ حَبلَها عَلَیٰ غارِبِها» ریسمان خلافت را بر پشتش میانداختم، او را رها میکردم که برای خودش برود؛ هرجا رفت، برود. این روش امیرالمؤمنین است. (57/2/22)