رفتن به محتوای اصلی

ظلم

نام‌های دیگر: ظلم جهانی، ستم

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

ستم و تجاوز به حقوق دیگران در سطح فرد، جامعه و جهان و پیامدهای آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در نشست سه‌جانبه با شهید مطهری و دکتر شریعتی— ۱۳۵۵/۱۰/۱۰

سیر زمانی

از ۱۳۵۵ تا ۱۴۰۲
۱۳۵۵۱۴۰۲

فقط سال ۱۳۶۹همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

دستگاه قضایى باید این‌طور باشد. دستگاه قضایى باید آن‌گونه باشد که امیرالمؤمنین علیه‌الصّلاةوالسّلام، به دو نوردیده‌اش، دو گوهر تابناک آفرینش فرمود: «کونا للظالم خصماً و للمظلوم عوناً.»[1] ظالم آن کسى نیست که حتماً سبیل از بناگوشش در رفته باشد؛ نه. ممکن است یکى خیلى هم ظاهرالصّلاح باشد، اما ظالم باشد و ظلم کند. مردى به زن خودش ظلم کند، پدر و مادرى به فرزندان خودشان، فرزندى به پدر و مادر خودش، و همکارى به همکار خودش ظلم کند. ظلم این‌گونه است. یعنى ظلم و تعدى به حقوق افراد. امام على علیه‌السّلام مى‌فرماید: «هرکس که ظالم است، با او خصم باش.» «خصم»، غیر از دشمن است. نه این‌که بغض او در دلت باشد؛ نه. یعنى طرف مقابل او باش. با او طرف باش. «خصم» یعنى این. بخواه که حق مظلوم را از او بگیرى. «و للمظلوم عونا» براى مظلوم - هرکه هست - کمک باش، و نگو «به من چه؟» نگو «من همین فرمول ظاهرى کارم را انجام مى‌دهم.» و این، مظهر اعلى و اتمش، در دستگاههاى قضایى است. البته در دستگاههاى دیگر نیز همین‌طور است. منتها در دستگاه قضایى، بیشتر است. پس، باید در برخورد با مردم، پرحوصله بود.
من بارها گفته‌ام: ظلم نکنیم. این هم یکی از آن اساسی‌ترین کارهاست. ظلم چیز بدی و چیز خطرناکی است. ظلم فقط این نیست که آدم توی خیابان به یکی کشیده بزند. گاهی یک کلمه‌ی نابجا علیه یک کسی که مستحقش نیست، یک نوشته‌ی نابجا، یک حرکت نابجا، ظلم محسوب میشود. این طهارت دل را و طهارت عمل را خیلی بایستی ملاحظه کرد.
جامعۀ ستمگر، نظام ستمگر، تمدن ستمگر، آن جامعه‌ای که در ساختمانش ستم به کار رفته، طبقه‌بندی به‌وجود آمده، استثمار درست شده، بهره‌کشی انسان از انسان درست شده؛ این قریۀ ظالمه است، این جامعۀ ظالمه است، که در بنیاد او ستمگری به کار رفته، چقدر اینها را در هم شکستیم. ﴿قَصَمنا﴾ یعنی در هم شکستیم، خُرد کردیم. ﴿وَ كَم قَصَمنا مِن قَريَةٍ كاَنت ظالِمَةً وَ اَنشَأنا بَعدَها قَوماً آخَريَ﴾ و پس از آنها مردمِ دیگر، گروه دیگر، طبقۀ دیگر را بر سر کار آوردیم و پدیدار کردیم.

خودخواهی، سرپیچی از اطاعت خدا، ظلم و تبعیض

از اینجا شما ملاحظه بفرمایید که دردهاى همیشگى بشر همینها است. درد بشر خودخواهى است، خودپرستى است؛ درد بزرگ بشریّت سر تافتن از اطاعت خدا است؛ درد بزرگ بشریّت ظلم است؛ این است که بعضى از افراد در محیط بشرى، خود را بر بعض دیگر برتر بشمرند؛ تبعیض است. این دردهاى بشرى از اوّل خلقت انسان، از زمان حضرت آدم و از ماجراى پسران آدم تا همیشه در دنیا وجود داشته است. درد بزرگ انسان جهل است که بر اثر جهالت، بر اثر ناآگاهى راه را خطا میکند و راه هدایت را نمی‌شناسد؛ پیغمبران را نمی‌شناسد؛ با کوته‌بینى خود، آنچه را …

تداوم رنج بشر از ظلم و قلدری و برادرکشی از گذشته تا امروز

امروز بشریّت از همان چیزهایى رنج میبرد که پانصد سال پیش، هزار سال پیش، پنج هزار سال پیش و پیشتر و پیشتر، از آنها رنج میبرده است؛ آن روز هم بشر از ظلم و از محنت غلبه‌ى انسانهاى ددصفت رنج میبرد، امروز هم همین است؛ امروز هم انسانها از ظلم رنج میبرند، از غلبه‌ى قدرتها و قلدرى‌هاى جهانى رنج میبرند، از برادرکشى رنج میبرند؛ امروز هم بشر اسیر همان دامها و بدبختى‌هایى است که آن روز بود. در گذشته هم یک عدّه‌اى به رفاه میگذراندند؛ برق نبود امّا لذّت زندگى بود؛ جت نبود امّا راحتى در سفرها و رفت‌وآمدها بود براى کسانى که برخوردار بودند؛ امروز هم براى برخوردارها هست. چیزى در مجموعه‌ى زندگى انسان عوض نشده؛ جهالتهاى حقیقى بشر از بین نرفته است. آن …

ظلم و جور در زمین، ناشی از کمبود انسان صالح و سلطهٔ ناصالحان

این بدبختى‌هایى که شما مى‌بینید روى زمین را فراگرفته است ــ و در زیارتها و آثار مربوط به ولىّ‌عصر (ارواحنا لتراب مقدمه الفداء) آمده است: کَما مُلِئَت ظُلماً وَ جَورا؛[4] زمین پُر از ظلم و جُور شده است و میشود در تمام دورانهاى تاریخ؛ آن بزرگوار مى‌آید از آن طرف پُر میکند همه‌ى زمین را از قسط و عدل ــ این ظلم و جُور روى زمین بر اثر چیست؟ بر اثر نبود یا کمبود انسان صالح؛ بر اثر سَرورى و خدایگانى انسانهاى غیر ‌صالح و ناصالح. دنیا امروز از چه مینالد؟ پاسخ آن روشن است؛ دنیا امروز از تبعیض مینالد، از محرومیّتهاى تحمیل‌شده‌ى بر انسانها مینالد، از تحقیر انسان مینالد، از پُر شدن فضا از گند غرور متکبّرانه‌ى قشرى خاص در عالم مینالد؛ بشریّت در فشار این حوادث تلخ است. پنج هزار سال پیش دنیا …

تسلط زمامداران درنده‌خو و بی‌اعتنا به جان انسان‌ها، مشکل ملت‌ها

مشکل ملتها، مشکل تسلط و حاکمیت کسانی است که اگرچه لباس انسانی پوشیده‌اند، اما در باطن، یک حیوان درنده‌ی وحشی بیملاحظه‌اند. آن کسی که برایش کشتن هزاران انسان، شیمیایی کردن خانواده‌ها و بچه‌های کوچک، اهمیتی ندارد و به راحتی جنایت میکند، او در ظاهر انسان است، ولی در باطن گرگ است. صورت معنوی و حقیقی او، صورتی که در قیامت با آن محشور خواهد شد، صورت یک حیوان وحشی است.

ناسازگاری ستمگری و تحمل ستم با روح انسانی

… هم از یک ناحیه‌ی دیگر اشکال دارند؛ آنها هم تربیت نفسانی ندارند؛ آنها هم عشق به زندگی و ترس از مرگ، گریبانشان را گرفته است؛ صورت معنوی آنها هم، اگر گرگ نیست، موش است؛ اگر درنده نیست، حیوان قابل دریده شدن و خورده شدن است؛ بره است؛ تعبیر احترام‌آمیزترش این است. روح انسانی، نه اجازه میدهد کسی آن‌طور جنایت و ستمگری بکند، نه اجازه میدهد انسانی این‌همه ظلم و ستم را تحمل نماید.