رفتن به محتوای اصلی

ظلم

نام‌های دیگر: ظلم جهانی، ستم

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

ستم و تجاوز به حقوق دیگران در سطح فرد، جامعه و جهان و پیامدهای آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در نشست سه‌جانبه با شهید مطهری و دکتر شریعتی— ۱۳۵۵/۱۰/۱۰

سیر زمانی

از ۱۳۵۵ تا ۱۴۰۲
۱۳۵۵۱۴۰۲

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

دستگاه قضایى باید این‌طور باشد. دستگاه قضایى باید آن‌گونه باشد که امیرالمؤمنین علیه‌الصّلاةوالسّلام، به دو نوردیده‌اش، دو گوهر تابناک آفرینش فرمود: «کونا للظالم خصماً و للمظلوم عوناً.»[1] ظالم آن کسى نیست که حتماً سبیل از بناگوشش در رفته باشد؛ نه. ممکن است یکى خیلى هم ظاهرالصّلاح باشد، اما ظالم باشد و ظلم کند. مردى به زن خودش ظلم کند، پدر و مادرى به فرزندان خودشان، فرزندى به پدر و مادر خودش، و همکارى به همکار خودش ظلم کند. ظلم این‌گونه است. یعنى ظلم و تعدى به حقوق افراد. امام على علیه‌السّلام مى‌فرماید: «هرکس که ظالم است، با او خصم باش.» «خصم»، غیر از دشمن است. نه این‌که بغض او در دلت باشد؛ نه. یعنى طرف مقابل او باش. با او طرف باش. «خصم» یعنى این. بخواه که حق مظلوم را از او بگیرى. «و للمظلوم عونا» براى مظلوم - هرکه هست - کمک باش، و نگو «به من چه؟» نگو «من همین فرمول ظاهرى کارم را انجام مى‌دهم.» و این، مظهر اعلى و اتمش، در دستگاههاى قضایى است. البته در دستگاههاى دیگر نیز همین‌طور است. منتها در دستگاه قضایى، بیشتر است. پس، باید در برخورد با مردم، پرحوصله بود.
من بارها گفته‌ام: ظلم نکنیم. این هم یکی از آن اساسی‌ترین کارهاست. ظلم چیز بدی و چیز خطرناکی است. ظلم فقط این نیست که آدم توی خیابان به یکی کشیده بزند. گاهی یک کلمه‌ی نابجا علیه یک کسی که مستحقش نیست، یک نوشته‌ی نابجا، یک حرکت نابجا، ظلم محسوب میشود. این طهارت دل را و طهارت عمل را خیلی بایستی ملاحظه کرد.
جامعۀ ستمگر، نظام ستمگر، تمدن ستمگر، آن جامعه‌ای که در ساختمانش ستم به کار رفته، طبقه‌بندی به‌وجود آمده، استثمار درست شده، بهره‌کشی انسان از انسان درست شده؛ این قریۀ ظالمه است، این جامعۀ ظالمه است، که در بنیاد او ستمگری به کار رفته، چقدر اینها را در هم شکستیم. ﴿قَصَمنا﴾ یعنی در هم شکستیم، خُرد کردیم. ﴿وَ كَم قَصَمنا مِن قَريَةٍ كاَنت ظالِمَةً وَ اَنشَأنا بَعدَها قَوماً آخَريَ﴾ و پس از آنها مردمِ دیگر، گروه دیگر، طبقۀ دیگر را بر سر کار آوردیم و پدیدار کردیم.

شاهدها (۶۸ پاراگراف)

نیالودن ایمان به ظلم، شرط بهره‌مندی از ایمنی و هدایت

و در آخر می‌فرماید که ﴿الَّذينَ آمَنوا وَ لَم يَلبِسوا ايمانَهُم بِظُلمٍ اُولئِكَ لَهُمُ الاَمنُ وَ هُم مُهتَدوَ﴾. آنها که ایمان آورده‌اند و ایمان خود را به ظلم و ستم نیالوده‌اند، فقط آنها را است ایمنی و آنهایند هدایت یافتگان. این دربارۀ امن.

تفسیر ستم در آیه به سرسپردگی به غیر خدا

آن‌وقت آنجا منظره، منظرۀ عجیبی‌ست. دو گروه را در نظر بگیرید، یک گروه، گروهِ دیگر را عبادت کردند؛ یعنی اطاعت، اطاعت بی‌قید و شرط، این دو گروه، روز قیامت روبه‌روی هم قرار می‌گیرند، باهم جنگ و منازعه و مخاصمه دارند. ﴿وَ لَو يَرَى الَّذينَ ظَلَموا اِذ يَرَونَ العَذابَ﴾ اگر می‌دیدند آنان که ستم کرده‌اند ـ در پرانتز ما توضیح دادیم، این ستم را معین کردیم با سرسپردگی به غیر خدا. پیروی کردیم در این توضیح از بعضی از مفسرین قدیمی شیعه ـ اگر می‌دیدند آنان که با سرسپردگی به غیر خدا ستم کرده‌اند، آن‌گاه که مشاهده می‌کنند عذاب را، چه می‌دیدند؟ ﴿اَنَّ القُوَّةَ لِلّٰهِ جَميعاً﴾ اینکه نیرو و قدرت یکسره از آنِ خداست. ﴿وَ اَنَّ اللهَ شَديدُ العَذاِ﴾ و اینکه عِقاب خدا سخت و سهمگین است. اگر می‌دیدند، چه می‌شد؟ جوابش مقدّر است. در پرانتز به فارسی جوابش را ما ذکر کردیم؛ بی‌گمان از رفتار خود پشیمان می‌شدند. …

بی‌ثمری عذرخواهی ستمگران و لعنت و منزلگاه بد آنان

﴿يَومَ لا يَنفَعُ الظّالِمينَ مَعذِرَتُهُم﴾، ﴿يَومَ يَقومُ الاَشهادُ﴾ کِی است؟ گواهان کِی برمی‌خیزند؟ آن‌وقتی‌که ستمگران را معذرت‌خواهی‌شان سودی نخواهد داد. یک آیۀ دیگری هست در قرآن، ﴿يَومَ يَأتي بَعضُ آياتِ رَبِّكَ لا يَنفَعُ نَفساً ايمانُها لَم تَكُن آمَنَت مِن قَبلُ﴾[15]، که آن‌هم تعبیر شده به روزگار آمدن ولی عصر، ممکن است این‌هم همان باشد. ﴿وَ لَهُمُ اللَّعنَةُ﴾ بر ستمگران است لعنت، ﴿وَ لَهُم سوٓءُ الدّارِ﴾ برای آنهاست منزلگاه بسیار شوم و بد.

درهم شکستن آبادی‌ها و جامعه‌های ستمگر به دست خدا

… به‌صورتی که مردم عامی دلشان می‌خواهد و دوست می‌دارند که یک دستی از غیب بیاید بکوبد توی سینۀ دشمن، نه؛ کمک‌های غیبی که در بطن خود این جهان نهفته است، برابری دارد با سرشت عالم و سرشت بشر و جهان، با این کمک‌های غیبی، چقدر پیغمبران را پروردگار عالم موفق ساخته. ﴿وَ كَم قَصَمنا مِن قَريَةٍ﴾ و چقدر و چه‌بسا در هم شکستیم، در هم شکستیم آبادی و جامعه‌ای را که ﴿كاَنت ظالِمَةً﴾ که ستمگر بود.

ظالمانه بودن دنیای کنونی

متأسّفانه دنیا، دنیای ظلم است؛ جمهوری اسلامی این افتخار را برای خودش باید حفظ کند که علناً و صریحاً علیه ظلم حرف بزند؛ چه این ظلم در مناطق اشغال‌‌‌شده‌ی به‌وسیله‌ی صهیونیست‌ها باشد، چه در کشور یمن و بمباران مردم یمن باشد، چه در بحرین باشد، چه در میانمار و چه در هر نقطه‌ی دیگری؛ باید نسبت …

وارونه کردن پرچم دین و افزودن ستم بر مظلومان در دنیای امروز

… این است که مردمان مستضعف جامعه و انسانهای ضعیف - در هر سطحی و در هر جایی - امنیت پیدا کنند: امنیت حیثیّتی، امنیت مالی، امنیت قضایی؛ همینی که امروز در دنیا نیست. امام حسین علیه‌السّلام درست نقطه مقابل آن چیزی را میخواست که در زمان سلطه طواغیت در آن روز بود. امروز هم در سطح دنیا که نگاه میکنید، میبینید همین است؛ پرچمهای دین را وارونه میکنند، بندگان مظلوم خدا را مظلومتر میکنند و ستمگران، پنجه‌شان به خون مظلومان بیشتر فرو میرود.

اسارت دنیا در بی‌عدالتی و ظلم و جور

ببینید دنیا چقدر اسیر بیعدالتی است و چقدر دنیا از ظلم و جور پُر شده است! حکومت اسلامی با این چیزها مخالف است و میخواهد با این چیزها مقابله کند. برای همین است که شعار حکومت اسلامی از ساعت اوّل، مقابله با زورگوییها و قلدریها و گردن کلفتیها بود. البته معلوم است که وقتی حکومت یا ملتی، علیه قلدری حرف بزند، چه کسی بیشتر از همه ناراحت …

وای و نابودی بر ستمگران و باطل‌گرایان

… این طریقۀ فطری و سرشتی انسان و جهان، این بالاخره بر باطل پیروز خواهد شد. بلکه پیروز می‌گردانیم حق را بر باطل، ﴿فَيَدمَغُهُ﴾ پس این حق، باطل را به‌کلی محو و نابود می‌کند. ﴿فَاِذا هُوَ زاهِقٌ﴾ آن‌گاه باطل را می‌بینی که دارد از بین می‌رود، رو به نابودی‌ست. ﴿وَ لَكُمُ الوَيلُ مِمّا تَصِفونَ﴾ آن‌وقت شما ای ستمگران، شما ای ظالمان، شما ای باطل‌گرایان و ناحقان، بر شماست وای، بر شماست بیچارگی و نابودی، ﴿وَ لَكُمُ الوَيلُ مِمّا تَصِفونَ﴾ از آنچه که توصیف کردید و بیان کردید.