من میخواهم به شما عرض بکنم که مردم ما از زندگی و جنگهای پیامبر تقریباً چیزی نمیدانند؛ همینطور جسته و گریخته چیزی شنیدهاند؛ مثلاً اگر یک منبری داشته دربارهی موضوعی صحبت میکرده، بعد به مناسبت، چیزی از جنگ خندق نقل کرده، مردم فهمیدهاند که جنگ خندقی هم بوده است؛ اما این جنگ خندق چه بود، چه موقع بود، با چه کسانی بود، شروعش به چه علت بود، حضرت تا کجا آن را ادامه دادند، چه کسی کشت و …
لزوم تبعیت از پیامبر در همهٔ شئون گفتار و رفتار و زندگی
خطبهى اوّل را اختصاص میدهم به بیان جملاتى از زندگى نبىّ اکرم. خداى متعال به ما مسلمانها دستور داده است که از پیغمبر تبعیّت کنیم. این تبعیّت، در همه چیز زندگى است. آن بزرگوار نه فقط در گفتار خود، بلکه در رفتار خود، در هیئت زندگى خود، در چگونگى معاشرت خود با مردم و با خانواده، در برخوردش با دوستان، در معاملهاش با دشمنان و بیگانگان، در رفتارش با ضعفا و با اقویا و در همه چیز اسوه است، الگو است. و جامعهى اسلامى ما آن وقتى به معناى واقعى کلمه جامعهى اسلامى کامل است که خود را منطبق کند بر رفتار پیغمبر. اگر مثل آن حضرت [بودن] به طور صددرصد عملى نیست ــ که نیست ــ لااقل شباهت به آن بزرگوار باشد؛ در آن خط حرکت بکنیم؛ عکس جریان زندگى نبىّ اکرم بر زندگى …
ایستادگی بیهراس و بیسستی در صحنهٔ دعوت و جهاد
… آن روز ــ دو ابرقدرت آن روز عالم؛ یعنى ایران و امپراتورى روم ــ که پیغمبر نامهها نوشت، مجادلهها کرد، سخنها گفت، لشکرکشىها کرد، سختىها کشید، در محاصرهى اقتصادى افتاد و کار به جایى رسید که مردم مدینه گاهى دو روز، سه روز، نان براى خوردن پیدا نمیکردند. تهدیدهاى فراوان از همهطرف پیغمبر را احاطه کرد. بعضى از مردم نگران میشدند، بعضى متزلزل میشدند، بعضى نق میزدند، بعضى پیغمبر را به ملایمت و سازش تشویق میکردند؛ امّا پیغمبر در این صحنهى دعوت و جهاد، یک لحظه دچار سستى نشد و با قدرت جامعهى اسلامى را پیش برد و برد تا به اوج عزّت و قدرت رساند؛ و همان نظام و جامعه بود که در سالهاى بعد توانست به قدرت اوّل دنیا تبدیل بشود؛ به برکت ایستادگى پیغمبر در میدانهاى نبرد و دعوت.
زندگی مردمی و رفق و عدالتخواهی پیامبر در همهٔ احوال
… را و محبّت و رفق با مردم را و سعى در استقرار عدالت در میان مردم را فراموش نکرد؛ مانند خود مردم و متن مردم زندگى کرد؛ با آنها نشست و برخاست کرد؛ با غلامان و طبقات پایین جامعه دوستى و رفاقت کرد؛ با آنها غذا میخورد؛ با آنها مىنشست؛ با آنها محبّت و مدارا میکرد؛ قدرت، او را عوض نکرد؛ ثروت ملّى، او را تغییر نداد؛ رفتار او در دورانهاى سخت و دورانهایى که سختى برطرف شده بود، فرقى نکرد؛ در همه حال با مردم بود، از مردم بود، رفقِ به مردم میکرد، عدالت براى مردم میخواست. در جنگ خندق وقتى که مسلمین در مدینه از همه طرف تقریباً محاصره بودند و غذا به مدینه نمىآمد و آذوقهى مردم تمام شده بود ــ به طورى که گاهى دو روز، سه روز کسى غذا گیرش نمىآمد که بخورد ــ در همان حال پیغمبر اکرم خودش با مردم شرکت کرد در خندق کندن در برابر …
غفلت نکردن از عبادت و دعا و استغفار شبانه با وجود مقام و عظمت
و بالاخره در صحنهى ذکر و عبادت الهى. با آن مقام، با آن شأن و عظمت، پیغمبر از عبادت خود غافل نمیشد؛ نیمهى شب میگریست، دعا میکرد، استغفار میکرد. امّسلمه یک شبى دید پیغمبر نیست؛ رفت دید مشغول دعا کردن است و اشک میریزد و دعا میکند و استغفار میکند و عرض میکند: اِلٰهى لا تَکِلنى اِلىٰ نَفسى طَرفَةَ عَین. امّسلمه گریهاش گرفت. پیغمبر از گریهى او برگشت، گفت تو چه میکنى؟ گفت یا رسولالله! تو که خداى متعال اینقدر عزیزت میدارد و گناهان تو را آمرزیده است ــ لِیَغفِرَ لَکَ اللهُ ما تَقَدَّمَ مِن ذَنبِکَ وَما تَاَخَّرَ[7] ــ تو چرا گریه میکنى؟ تو [چرا] میگویى که …
دعوت مداوم مردم به تزکیهٔ نفس از غربت تا اوج قدرت
… برسد، محتاج تزکیه است، و هم درجات اخروى و معنوى متوقّف بر تزکیه است. فلاح انسان یعنى دست یافتنِ انسان به مقصد اعلىٰ، وابستهى به تزکیه است: قَد اَفلَحَ مَن تَزَکّی، وَ ذَکَرَ اسمَ رَبِّهِ فَصَلّی؛[2] آن کسى که تزکیه بکند، فلاح و رستگارى را به دست آورده است. شما ملاحظه بفرمایید روش نبىّ اکرم (صلّى الله علیه و آله و سلّم) را در تمام لحظات دعوت اسلامى خود از روزهاى اوّل که در غربت محض بودند و با تنهایى خود با همهى دنیاى جاهلیّت و کفر مبارزه میکردند، تا اوج قدرت اسلامى؛ یعنى آن روزى که پیغمبر مکّه را فتح کرده بود، طائف را فتح کرده بود و حجاز را تماماً زیر سلطهى خود درآورده بود؛ در تمام این حالات در هر مناسبتى پیغمبر اکرم مردم را دعوت میکرد به اینکه خود را، نفْس خود را تزکیه کنند و تطهیر کنند.
تحقیر دنیا و نخوردن آب آمیخته به عسل در قبا
… است و مسلمان و غیر مسلمان آن را میدانند، دربارهى پیغمبر میگوید: قَد حَقَّرَ الدُّنیا وَ صَغَّرَها وَ اَهوَنَها وَ هَوَّنَ بِها؛[19] تحقیر کرد دنیا را یعنى همین لذایذ و بهرهمندىها و برخوردارىهاى دنیا را؛ کوچک کرد اینها را؛ توهین کرد به اینها؛ سبک کرد. در قُبا براى پیغمبر آب آوردند، یک چیزى هم ــ حالا عسل یا چیزی [دیگر] ــ قاطى آب کردند. پیغمبر فرمود من حرام نمیکنم این را امّا نمیخورم؛ اینها دو چیز است؛ یا آب یا عسل. آن را از ما نخواستهاند. [اگر] از من و شما بخواهند، پدرمان درآمده است! مگر ما میتوانیم آنجور زندگى بکنیم؟ خب پیدا است آن نفْسِ قدسىِ ملکوتى یک چیز دیگر است. در همین جمله امیرالمؤمنین میفرماید که خداى متعال به پیغمبر فهماند که من دنیا را که میگیرم از تو ــ به …
حکومت پیامبر بدون تجمل و تشریفات پادشاهی و همراه با تدبیر
… قول داد، آنها به مدینه بازگشتند و عده بیشتری را بخودشان جذب کردند، و این در حالی بود که میخواست تاج امارت شهر یثرب، (دو قبیلهی اوس و خزرج) چیز به این شیرینی روی سر این آقا فرود آید که یک مزاحم بنام اسلام و پیغمبر اسلام پیدا شد (علت پیدایش آن مرض اینجاست). پیغمبر(صلیاللهعلیهوآله) هم در این بین، مخفیانه با آن شرحی که لابد شما میدانید، از مکه خارج شد و به مدینه آمد، مردم با شور و شوق فراوان به استقبال و هایوهوی البته نه در وضعیت پادشاهان بلکه در وضعیت بندگان خدا، یعنی وضع حکومت پیغمبر، وضعیت پادشاهی و آن تجمل و تشریفات نبود، اما تدبیر و اراده و اداره و همه چیز بود، حالا این آقا چکار باید کند؟ دید اگر ایمان نیاورد مردم به او میشوند، بعد از آمدن پیغمبر(صلیاللهعلیهوآله) اسم یثرب هم به مدینةالنبی یعنی شهر پیامبر تغییر کرد که بتدریج بعنوان مدینه (یعنی شهر) معروف شد، و اینطور شد که جوانهای پر هیجان حزباللهی علاقمند اوایل آمدن پیغمبر به مدینه …
مهریهٔ اندک دختران در خاندان پیامبر اکرم (ص)
… ــ پیغمبر نخواسته که محدود کند، محدود هم نکرده؛ گفت خب برو، هر چه میخواهى بکن؛ همهى زندگىات را بگذار روى همدیگر، مهر عروست بکن یا جهیزیّهى دخترت بکن ــ بحث سر این است که این کار، صحیح نیست، این کار عاقلانه نیست، این کار منطبق بر خواست و مصلحت اسلامى نیست. پیغمبر، امیرالمؤمنین و خانوادهى پیغمبر، [مهریّهی] دخترهاى خودشان را همان ۲۵ اوقیّه ــ همان مقدار مثقال نقرهاى که به پول حالا شاید هفت هشت ده هزار تومان، دوازده هزار تومان میشود؛ این حساب را دو سه سال قبل کردیم، شاید حالا یک خرده بیشتر بشود ــ [میکردند.] این وضع زندگىهاى تجمّلآمیز، این روزبهروز افزودن بر ظواهر تجمّلاتى در زندگىهاى شخصى غلط است. البتّه گاهى اوقات میشود مظاهر عمومى را، یک خیابان را، یک میدان را ممکن است که لازم باشد …