… سختىها است، جریان نظامى است. از این جهت میگویم «آسانتر» که کار نظامى براى عرب آن روز، یک کار عادّی بود؛ همه شمشیرزن بودند، همه نظامى بودند، همه شجاع بودند، همه غیور بودند؛ کافرش هم اینجور بود، مسلمانش هم اینجور بود. لذا کار نظامى کار خیلى دشوارى نبود. البتّه پیغمبر در باب کارهاى نظامى مثل یک فرماندهِ بسیار قوى عمل کرده. تاکتیکهاى پیغمبر را که انسان نگاه میکند، میبیند حقیقتاً نسبت به آنچه در آن زمان انجام میگرفته تاکتیکهاى بالایی است؛ [مثل] تاکتیک جنگ بدر، تاکتیک جنگ اُحُد. باز همهى اینها در کتابها ثبت است که در جنگ اُحُد پیغمبر چه جورى عمل کرد، در جنگ بدر چه جورى عمل کرد، تاکتیکش در برخورد با اخبار و اطّلاعات نظامى و فهم نقشههاى دشمن [چگونه بود]. مثلاً در جنگ بدر، پیغمبر عوامل اطّلاعاتى را فرستاد که ببیند تعداد دشمن …
حدود شصت درگیری پیامبر در ده سال اقامت در مدینه
مبارزه باز ادامه پیدا کرد و در طول ده سالی که رسول اکرم در مدینه ساکن بودند، در حدود شصت جنگ ایشان انجام دادند؛ البتّه اینکه میگویم در حدود، چون بیشتر و کمتر هم در روایات گوناگونی هست. از جمع کردن روایات، عددی که به دست میآید طبعاً مختلف است. مجموعاً در حدود شاید شصت درگیری پیغمبر داشتند که اگر ما این شصت درگیری را به این ده سال تقسیم بکنیم، به هر سالی شش درگیری به طور متوسّط میرسد؛ البتّه بعضی از اینها یک روز طول میکشیده، بعضی از اینها چند روز طول میکشیده، در بعضی از اینها راههای طولانی را باید پیغمبر طی میکرده و به جنگهای طولانی باید میرفته مثل جنگ حُنین و از این قبیل، بعضی هم البتّه کوتاهتر بوده. این زندگی پیغمبر و خطّ مبارزه در …
حرکت نظامی پیوسته در ده سال مدینه تا فتح مکه و حمله به روم
… همان اوّل حاکمیّت را در جامعه مشخّص کرد، روابط اجتماعى را معلوم کرد، رابطهى برادرى و عدم تبعیض و عدالت اجتماعى و اجراى حدود الهى در حکومت اسلامى پیغمبر و کشور کوچک اسلامى پیغمبر به راه افتاد؛ در زمان مناسب، پیغمبر حملهى نظامى به دشمنان خودش را شروع کرد. در دوران این ده سال، چندین جنگ بزرگ و کوچک را پیغمبر سازماندهى کرد؛ شاید در طول این ده سال، مسلمانانى که با پیغمبر بودند هیچ سالى را نگذراندند که از اوّل تا آخرِ آن سال هیچ جنگى نداشته باشند؛ در تمام این ده سال، از اوّل تا آخر، حرکت نظامى و حملهى نظامى بود؛ از جاى کوچک شروع کردند، از رفتن به سراغ کاروانهاى قریش که غاصب حقوق آنها بودند ــ براى استنقاذ[13] حقوقشان ــ و تا فتح مکّه و تا حملهى به امپراتورى روم پیش رفتند، در زمان حیات پیغمبر. این دوران دهساله همان دوران زندگى کنونى ما است؛ الگوى زندگى ما همان الگوى دهسالهى پیغمبر است. من اوّل در یک جمله بگویم پیغمبر در این دهساله چه کار کرده، بعد هم مختصرى این را توضیح بدهم و خیلى بحث را طولانی نکنم. البتّه این از آن بحثهایى است که اگر …
انتخاب بهترین تاکتیک و فرماندهی در همهٔ جنگها
… البَأسُ اتَّقَینا بِرَسولِ الله»؛[14] یعنی وقتی که جنگ خیلی سخت میشد و تنور جنگ خیلی داغ میشد، ما به پیغمبر پناه میبردیم. و خود پیغمبر به دست خودش در میدان جنگ، کسانی از سرداران عرب را به خاک هلاک انداخت! یک چنین شخصیّتِ عظیمِ همهجانبهی نظامیای بود. این هم کار نظامی پیغمبر بود که البتّه همانطور که گفتم، در تمام این جنگها پیغمبر بهترین تاکتیک را انتخاب کرد و بهترین فرماندهی را کرد و بهترین نوع حرکت دادن نیرو را انجام داد.
پیروزی پیامبر در جنگها با وحدت و ایمان مسلمانان
… سَبیلِه؛ صَفًّا کَاَنَّهُم بُنیانٌ مَرصوص؛[7] مثل اینکه پایههای این بنا را با سرب ریختهاند! پای آن پایهای را که بخواهند محکم بشود، سرب میریزند که دیگر به هیچ وجه تکان نخورد؛ یک چنین بنیانی را در میدانهای جنگ و مقابله با دشمن نشان میداد و ارائه میداد. و لذا بدون استثنا پیغمبر پیروز شد. درست است که در جنگ اُحد تعداد زیادی کشته شدند و بالاخره هم به آن نتایج نرسیدند، امّا پیغمبر اوّل کار پیروز شد و دشمن را منهزم کرد؛ البتّه یک غفلت پیش آمد که این غفلت موجب تبعات بعدی شد. در تمام جنگها با وحدت و یکپارچگی مسلمین و با ایمانی که در دل یکایک اینها رسوخ داشت، پیغمبر پیش میرفت.
جنگهای پیاپی حکومت نوپای پیامبر با کفار در ده سال مدینه
بعد، وارد میشوند به مدینه، جنگها و مبارزاتِ شبانهروزی حکومت تازهپا و جوانِ پیغمبر شروع میشود. دائماً جنگ میشود، این خاصیتِ آنچنان حکومتی است. دائماً برخورد، از قبل از جنگ بدر، برخوردها شروع شد تا آخر دوران زندگی پیغمبر در این ده سال. در طول این ده سال، چند ده جنگ و برخورد، پیغمبر اکرم با کفار و انواع و اقسام کفار و شُعَبِ کفار داشت. در تمام این دورانها، امیرالمؤمنین بهعنوان پیشقراول، بهعنوان فداییترین کس و پیشمرگِ پیغمبر، آنچنانیکه خود امیرالمؤمنین بیان میکند و تاریخ هم این را نشان میدهد؛ در تمام این مراحل و صحنههای خطرناک حضور داشته؛ «وَ لَقَد واسَیتُهُ بِنَفسی فِی المَواطِنِ …
نقش امیرالمؤمنین (ع) در جنگهای بدر، احد، احزاب، خیبر و حنین
… که در تمام جنگهای پیغمبر، فرماندهی کل متعلق به امیرالمؤمنین بود؛[14] البته دیگران فرماندهیهایی بر بخشهایی داشتند، اما معیار و ملاک و علامت فرماندهی، پرچمها بود؛ «پیغمبر اکرم فلان پرچم را به دست چه کسی داد»، «آن پرچم اصلی را به دست امیرالمؤمنین داد». ببینید در جنگ بنیقریظه، در جنگ خیبر، در جنگ بدر، در جنگ حنین، در جنگ اُحد، در جنگ احزاب، این مرد کجای کار بوده و چه کار میکرده. این یک فصل است.