سلطهٔ مالی و برتری فکری و فرهنگی یهودیان بر مردم مدینه
… دو، سه چیز بود: یکی این بود که ثروت اصلىِ مدینه، بهترین مزارع کشاورزی، بهترین تجارتهای سودده و سودبخشترین صنایع - ساخت طلاآلات و امثال این چیزها - در اختیارشان بود. بیشتر مردم مدینه در موارد نیاز به اینها مراجعه میکردند؛ پول قرض میگرفتند و ربا میپرداختند؛ یعنی از لحاظ مالی، ریش همه در دست یهودیها بود. دوم اینکه بر مردم مدینه برتری فرهنگی داشتند. چون اهل کتاب بودند و با معارف گوناگون، معارف دینی و مسائلی که از ذهن نیمهوحشیهای مدینه، بسیار دور بود، آشنا بودند؛ لذا تسلّط فکری داشتند. در واقع اگر بخواهیم به زبان امروز صحبت کنیم، یهودیها در مدینه یک طبقه روشنفکر محسوب میشدند؛ لذا مردم آنجا را تحمیق و تحقیر و مسخره میکردند. البته آنجایی که خطری متوجّهشان میشد و لازم بود، کوچکی هم میکردند؛ لیکن به طور طبیعی اینها برتر بودند. خصوصیت سوم این …
مبارزهٔ فرهنگی پیامبر با یهود و اثر آنان بر ذهن ضعیفالایمانها
دشمن سوم، یهودیها بودند؛ یعنی بیگانگانِ نامطمئنی که علیالعجاله حاضر شدند با پیغمبر در مدینه زندگی کنند؛ اما دست از موذیگری و اخلالگری و تخریب برنمیداشتند. اگر نگاه کنید، بخش مهمی از سوره بقره و بعضی از سورههای دیگر قرآن مربوط به برخورد و مبارزه فرهنگی پیغمبر با یهود است. چون گفتیم اینها فرهنگی بودند؛ آگاهیهایی داشتند؛ روی ذهنهای مردم ضعیفالایمان اثرِ زیاد میگذاشتند؛ توطئه میکردند؛ مردم را ناامید میکردند و به جان هم میانداختند. اینها دشمن سازمانیافتهای بودند. پیغمبر تا آنجایی که میتوانست، با اینها مدارا کرد؛ اما بعد که دید اینها مدارابردار نیستند، مجازاتشان کرد. پیغمبر، بیخود و بدون مقدّمه هم سراغ اینها نرفت؛ هر کدام …
قدرت اقتصادی و برتری فرهنگی و تسلط فکری سه قبیلهٔ یهود مدینه
… سوددِه، سودبخشترین صنایع ـ ساخت طلا و طلاآلات و این چیزها ـ در قبضۀ اینها و در اختیار اینها بود. بیشتر مردم مدینه در موارد نیاز به اینها مراجعه میکردند، از اینها پول قرض میکردند و ربا به اینها میپرداختند؛ یعنی ریش همه دست اینها بود از لحاظ مالی. پس قدرت اقتصادی مدینه [بودن]، خصوصیت اول اینها بود. دوم، برتری فرهنگی داشتند بر مردم مدینه. اهل کتاب بودند، با معارف گوناگون، معارف دینی، مسائلی که از ذهن این نیمهوحشیهای مدینه، خیلی دور بود، آشنا بودند؛ لذا تسلط فکری داشتند. در واقع اگر بخواهیم به زبان امروز صحبت کنیم، یک طبقۀ روشنفکر محسوب میشدند در مدینه. مردمِ آنجا را تحمیق میکردند، مسخره میکردند، تحقیر میکردند. البته آنجایی هم که خطری متوجه میشد، لازم بود، کوچکی هم میکردند؛ ولیکن بهطور طبیعی اینها برتر بودند. …
دشمن سازمانیافته و اخلالگر و مبارزهٔ فرهنگی پیامبر با آنان
دشمن سوم، یهودیها بودند: بیگانگانِ نامطمئنی که علیالعجاله[37] حاضر شدند با پیغمبر در مدینه زندگی کنند؛ اما دست از موذیگری و اخلالگری و تخریب برنمیدارند. اگر نگاه کنید، سورۀ بقره و بعضی از سورههای دیگر قرآن، بخش مهمی در این سورهها چالش پیغمبر در برخورد و مبارزۀ فرهنگی با یهود است. چون گفتیم اینها فرهنگی بودند، اینها آگاهیهایی داشتند، روی ذهنهای مردم اثر میگذاشتند، روی ذهنهای مردم ضعیفالایمان اثرِ زیاد میگذاشتند، مردم را ناامید میکردند، توطئه میکردند، به جان هم میانداختند؛ دشمن سازمانیافته! پیغمبر تاآنجاییکه توانست، با اینها مدارا کرد. بعد که دید اینها مدارابردار نیستند، اینها را مجازات کرد. بیخود و بدون مقدمه هم پیغمبر سراغ اینها نرفت؛ هرکدام از این سه قبیله یک عملی انجام دادند، پیغمبر برطبق آن عمل، آنها را مجازات کرد.
قتل خائنان بنیقریظه و اخراج بنینضیر و بنیقینقاع به سبب خطرناکی
… اندکی قبل از وفات پیامبر، عبدالله اُبی از دنیا رفت؛ اما پیامبر او را تحمّل میکرد. اینها دشمنانی بودند که از ناحیه آنها حکومت و نظام اسلامی و جامعه اسلامی مورد تهدید جدّی واقع نمیشد. اما پیامبر با دشمنانی که از ناحیه آنها خطر وجود داشت، بهشدّت سختگیر بود. همان آدم مهربان، همان آدم دلرحم، همان آدم پرگذشت و با اغماض، دستور داد که خائنان بنیقریظه را - که چند صد نفر میشدند - در یک روز به قتل رساندند و بنینضیر و بنیقینقاع را بیرون راندند. و خیبر را فتح کردند؛ چون اینها دشمنان خطرناکی بودند. پیامبر با آنها اوّلِ ورود به مکه کمال مهربانی را بهخرج داده بود؛ اما اینها در مقابل خیانت کردند و از پشت خنجر زدند و توطئه و تهدید کردند. پیامبر عبداللهبناُبی را تحمّل میکرد؛ یهودی داخل مدینه را تحمّل میکرد؛ قرشی پناهآورنده به او یا بیآزار را تحمل میکرد. …
رفع دشمنی یهود با تدبیر و قدرت و پیگیری همراه با اخلاق والای انسانی
… آنجا؛ یعنی حتی یک شب هم معطل نکرد، رفت آنها را محاصره کرد. بیستوپنج روز بین اینها محاصره و درگیری بود. بعد، پیغمبر مردان جنگی اینها را، همه را به قتل رساند، همۀ اینها؛ چون اینها خیانتشان بزرگتر بود، قابل اصلاح نبودند. پیغمبر با اینها برخورد اینطوری کرد؛ یعنی دشمنی یهود را ـ عمدتاً در قضیۀ بنیقریظه، قبلش در قضیۀ بنینضیر، بعدش در قضیۀ یهودیان خیبر[41] ـ پیغمبر از سر مسلمانها با تدبیر، با قدرت، با پیگیری و همراه با اخلاق والای انسانی رفع کرد. یعنی در هیچکدام از این قضایا، پیغمبر نقض عهد نکرد؛ حتی دشمنان اسلام هم این را قبول دارند که پیغمبر در این قضایا هیچ نقض عهدی نکرد؛ آنها بودند که نقض عهد کردند. اینهم دشمن سوم.