در پیکرهى جامعه که هر قشر حکمِ عضوى از اعضا را دارد و وظیفهاى بر دوشش است، روحانیان دو وظیفه و شأن دارند: یک شأن، شأنِ مغز است و شأنِ دیگر، شأنِ زبان. شأن همهى متفکّران و فرزانگان و خردمندان و روشنفکران در یک جامعه، شأنِ مغز است. علماى دین هم، چنین شأنى دارند؛ یعنى باید بیندیشند و مردم را هدایت و راهنمایى کنند. اما علاوه براین، یک شأن دیگر هم براى علماى دین وجود دارد که همان شأنِ زبان است: «قوام الدّین باربعه: بعالم ناطقٍ مستعمل له.»[4] چقدر در قرآن با عباراتى همچون «لتبین للنّاس»، «هذا بیانٌ للنّاس»، بر بیان و تبیین تکیه شده است! این، شأن علماى دین است که باید تبیین و بیان کنند.روحانیت
نامهای دیگر: روحانیون، روحانیان، روحانیت شیعه، روحانیت مبارز، روحانیت انقلابی
توضیحتهیهشده با هوش مصنوعی
قشر عالمان دین و طلاب و نقش دینی، سیاسی و اجتماعی آنان.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:بیانات در مسجد اعظم قم بهمناسبت دومین سالگرد شهادت آیتالله سیدمصطفی خمینی— ۱۳۵۸/۰۷/۳۰
سیر زمانی
از ۱۳۵۸ تا ۱۴۰۴۱۳۵۸۱۴۰۴
روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.
تعریف در کلام رهبر
دوّم اینکه او روحانیّت شما را باور کند؛ روحانیّت هم به لباس نیست. اىبسا صاحب لباسى که روحانى حقیقى نیست! اىبسا غیر صاحب لباسى که حقیقتاً روحانى است. باید روحانى باشد، اهل معنا، اهل روح؛ با روح سروکار داشته باشد، با معنویّت سروکار داشته باشد؛ باید سخن او باطنى داشته باشد، از باطنى بربیاید. اگر سطحى و ظاهرى و زبانى و صورى بود، اثر نخواهد گذاشت. واقعاً «اِذا خَرَجَ مِنَ اللسانِ لَم یُجاوِزِ الآذان»؛[8] اینجورى است؛ باید از قلب [برآید]؛ آن هم متوقّف است بر ایمان و توجّه و معنویّت و روحانیّت، و این را میشود به وجود آورد و میشود تقویت کرد. هر وقتى که کار در این زمینهها سخت و سنگین میشود، میشود پناه برد به ذخیرهى فیّاض تمامنشدنى ذکرالله؛ به نماز، به نافله، به توجّه به خدا، به تضرّع؛ اینها انسان را فیضان[9] میبخشد. اگر بخواهیم که این باران طهورى که از سخن شما تراوش میکند و نازل میشود، حقیقتاً مطهِّر باشد، اَدناس[10] و اَرجاس[11] را از دلها و ذهنها بزداید، باید آن را تصفیه کنیم. همانطور که من مکرّر از قول مولوى[12] نقل کردهام این مطلب را که میگوید این آبهاى عالم که همهى پلیدیهاى عالم را از بین میبرند، همهى کثافتها و دنسها[13] و نجاستها با [این] آب تطهیر میشود امّا خود آب متغیّر و کثیف میشود. بعد این آب، براى اینکه دوباره طهارت خودش را به دست بیاورد، عروج میکند؛ به شکل بخار بالا میرود و به شکل باران دوباره نازل میشود؛ «ماءً طَهورًا»[14] برمیگردد. یک معراجى لازم است، یک عروجى لازم است براى اینکه انسان بتواند آن طهارت را بازیافت کند و مطهِّر بشود و وارد فضاى ذهن و دل و فکر مخاطب بشود تا بتواند او را تطهیر بکند، وَالّا آب آلوده مطهِّر هم نیست. بنابراین پناه بردن به ذکرالله و توجّه به خدا و عرض نیاز و هدایت خواستن و تضرّع کردن، [طهارت را] تأمین میکند، تضمین میکند. از این جهت هیچ مشکلى انسان ندارد و همیشه این ذخیرهى فیّاض لطف و رحمت الهى دم دست انسان است؛ این دو خصوصیّت.مرحوم شهید مدنی یک نمونهی برجستهای از یک روحانی فعّال و حائز جهات گوناگون هستند. چون روحانیّت را برخلاف مشاغل و حیثیّتهای دیگری که در جامعه وجود دارد نمیشود در یک بُعد خلاصه کرد؛ مثلاً بگوییم روحانی یعنی کسی که فقط علوم مربوط به امر دین را وارد است، یا روحانی یعنی آن کسی که فقط مشغول تبلیغ دین است، یا روحانی یعنی آن کسی که فقط در ارتباط با مردم است، یا روحانی یعنی کسی که به امور دینی و مسائل روحی و خودسازی و مانند اینها خیلی توجّه میکند. هر کدام از اینها به تنهایی معنای روحانی مطلوب نیست؛ روحانیّت دارای همهی این جوانب است. و یک روحانی خوب، روحانی واقعی، آن کسی است که در همهی این جوانب یا عمدهی این جوانب، انسان بتواند در او یک حرکتی و فعّالیّتی مشاهده کند. ایشان حقیقتاً یک مصداق بارزی از روحانی کامل بودند. اوّلاً ایشان ملّا بود، عالم بود، فقیه بود. در قم و نجف تحصیلات عالیهی فقه و اصول، همچنین معقول کرده بودند و مرد عالمی بود. آگاهانه و از روی معرفت عمل میکرد، کار میکرد، اقدام میکرد. خاصیّت علم در انسان همین است که حرکات او و سکنات او عالمانه است، منطقی است؛ این خصوصیّت در ایشان بود.شاهدها (۴۸۲ پاراگراف)
رساندن رسالت الهی به مخاطب، فلسفهٔ وجودی روحانیت
به شما برادران عزیز هم بعد از خستهنباشید، عرض میکنم که حضور در دانشگاهها خیلى مهم است. چون ما روحانیّون در پى این هستیم که مخاطبى پیدا کنیم و آنچه را از رسالت الهى بر دوش ما است، به آن مخاطب برسانیم؛ اگر این نباشد، خب روحانیّت معنایى ندارد. بالاخره این فکر «اَلعُلَماءُ وَرَثَةُ الاَنبیاء»[3] یک فکر رایج و قطعى در همهى مفاهیم دینى است. بخش عمدهی تحریض[4] به علم، براى این است که انسان آن علم را برساند به مخاطبینى که به آن احتیاج دارند. این هم بدیهى است که در معارف اسلامى آنجایى که روى علم تکیه …روحانیت و دین و حضور دین در کشور، هدف اصلی مبارزهٔ دقیق دشمنان
خب این براى کسانى که اینجا محلّ تاختوتاز بىملاحظهى آنها بوده، خیلى سخت است، [لذا] سعى میکنند با آن مبارزه کنند. با آن چیزى هم مبارزه میکنند که احساس میکنند مانع اصلى، آن است؛ با روحانیّت مبارزه میکنند، با دین مبارزه میکنند، با حضور دین در جریان کلّ کشور مبارزه میکنند؛ این نقاط اصلى را انتخاب میکنند، با آنها بنا میکنند مبارزههاى دقیق کردن؛ مبارزههاى علمى. البتّه یکى از میدانهاى مبارزه هم کجا است؟ دانشگاه؛ اینجایى که شما آنجا حضور دارید. این را از این جهت میگویم که توجّه کنید چقدر حضور هوشمندانه و خردمندانه و دقیق و محاسبهشدهى شما نقش دارد.شأن روحانی: دلسوزی، همدلی و راهنمایی، نه پرداختن به گرفتاریهای فرعی
… که با روحانیّون ارتباط داشته باشند؛ ارتباط صمیمانه، دوستانه، نه ارتباطات شبیه پشتیبانىِ کمیتهى امدادى؛ آنها مسائل فرعى است. بعضى خیال میکنند که پشتیبانى از اینها این است که بیایند گرفتاریهایشان را مطرح کنند که «ما اینقدر قرض داریم، ما اینقدر فلان داریم»؛ نه، اینها نیست، اینها کارهاى فرعى است؛ مشغول شدن به این کارها مطلقاً انحراف از آن خطّ اصلى است؛ [بلکه] حالت دلسوزى، مهربانى، غمگسارى، همدردى، همدلى و مانند اینها است و در موضع استادى و آگاهى دادن و راهنمایى کردن و رهبرى کردن؛ این، آن شأن روحانى است در هر جا که باشد، از جمله در دانشگاهها.وظیفهٔ روحانیون در کمک به انتخاب درست مردم و نقد بیتفاوتی در این امر
… مهمّ است؛ چون اداره امور اجرایی کشور در یک دوره نسبتاً طولانی - یعنی چهار سال - است. باید مردم بگردند و بهترین را گزینش کنند. مردم به شما اعتماد دارند. مردم به علما اعتماد دارند و حرف و تشخیص آنان را، تشخیص قابل احتجاجِ عنداللَّه میدانند. این، خیلی مهمّ است. لذا باید مردم را در انتخابِ درست کمک کنید. مبادا کسی از روحانیون احساس کند که در این مسائل، وظیفه و تکلیفی ندارد و بگوید مردم خودشان بروند هر کاری که میخواهند، بکنند! البته راجع به همه روحانیون نمیخواهیم بگوییم. کسان خاصّی هستند که به طور استثنایی از این موضوع خارجند؛ اما شما علما میتوانید به مردم کمک کنید. مردم هم در این قضایا، بیش از همه به علما اعتماد میکنند؛ حتّی کسانی که ممکن است سرو کاری هم با علما نداشته باشند. …لزوم دقت و داشتن حجت نزد خدا در معرفی نامزد؛ خطر عدم دخالت و دخالت بیحجت
البته شما هم آن وقت که میخواهید مردم را راهنمایی کنید، باید حدّاکثر دقّت را در گزینش بکنید. باید چیزی بگویید که فردا بتوانید پیش خدای متعال جوابش را بدهید. کسی را باید به مردم معرفی کنید که بتوانید پایش بایستید و به خدای متعال بگویید که حجّت من این بود. عدم دخالت خطرناک است؛ دخالتِ بدون حجّت هم خطرناک است. پیش خودتان و خدا، حجّت پیدا کنید. مردم را در این امر آگاه کنید. مردم هم به شما اعتماد میکنند، باید هم اعتماد بکنند؛ امین مردم هستید و باشید. کاری کنید که مردم بتوانند با رأی بالایی، یک شخص لایق و مدیر و متعبّد و متدیّن و مجرّب در امور اداره کشور انتخاب کنند. …حضور روحانیون در دانشگاه به معنای حضور علم و دین
حضور روحانیون در دانشگاهها به معنای حضور علم و دین در دانشگاههاست. یعنی دانشگاهها محلّ علم است؛ احیاناً به خاطر حضور آدمهای متدیّن، محل دین هم هست. لیکن روحانیّت، دانش دین را بهصورت قوی و منطقی و قابل ارائه در محیط دانشگاه، متناسب با سطح فهم دانشگاهیان مطرح میکند. این جنبهی علمی قضیه است. چون معارف دینی از والاترین علوم و از قویترین مباحث ذهنی و فلسفی هستند و در بخشهایی، از مهمترین مسائل اجتماعی محسوب میشوند - مسائل زندگیاند - اینها بایستی علمی و قوی مطرح شوند. در آنها باید از ضعف در استدلال و اختلال در تبیین و ارائه …رفتار و روش روحانیون حامل معارف و تقویتکنندهٔ ایمان در دانشگاه
بنابراین حضور روحانیّون و طلاّب و فضلای دینی در دانشگاهها به این معنا است که معارف اسلامی را - در همهی بخشهایش - بهصورت منطقی، قابل ارائه، قوی و مستدل مطرح میکنند. این جنبهی علمی مسأله است. جنبهی دین یعنی تقویت ایمان؛ یعنی هر چه که از طرق فهم علمی حاصل میشود - که بهطور طبیعی از آن بخش اوّل حاصل میشود - لیکن مهمترش این است که رفتار، روش و حرکات و سکنات آقایان روحانیون، مبلّغ دین و حامل معارف و ارزشهای دینی است.حضور در دانشگاه برای ثمربخشی دانشگاه، نه دخالت در کار مدیران آن
بنابراین حضور روحانیون در دانشگاهها، ضرورت ثمر بخشی دانشگاههاست؛ به معنی دخالت روحانیت در دانشگاهها نیست. بعضی این گونه تعبیر نکنند که روحانیون میخواهند به دانشگاه دست اندازی کنند؛ نه. در دانشگاهها مدیریّتی هست که اداره میکند؛ سیاستگذاری هست که سیاستگذاری میکند؛ کسانی هستند که تدریس میکنند؛ کسانی هستند که کارگزاری امور را میکنند. همه کارهای خودشان را انجام میدهند. علما هم که وارد میشوند، به قصد دخالت در کار آنها نیست. البته حضور روحانیون در …مقصود اصلی حضور در دانشگاه: تبیین علمی دین و انتقال عملی ایمان
بنابراین حضور آقایان اگرچه با اختیارات و مسؤولیتهایی همراه است؛ اما به آن نیّتی است که گفته شد؛ «تبیین علمی دین و انتقال عملی رفتاری و ایمان مذهبی بهوسیلهی حضور خودشان». این آن چیزی است که مقصود اصلی است. البته وقتی این حاصل شد، یک چیز سومی هم بهوجود میآید که گاهی اهمیتش از این دو کمتر نیست و آن اینکه روحانیون در دانشگاه، میتوانند ملجأ و ملاذ و رازدان و سنگ صبور تمّوجات روحی جوانان هم باشند. جوان مرکز عواطف و احساسات است؛ واردات روحی زیادی دارد - همچنان که …اعتماد مردم به روحانیت به برکت اخلاص علمای گذشته و لزوم حفظ آن
… نیز مکرّر بر آن تکیه کردهاند. همه، این مطلب را گفتهایم و خودِ من هم بیش از همه به فهم این مطلب محتاجم. مبلّغِ دین و مبیّنِ معارف دینی، باید به زبان اکتفا نکند؛ بلکه عمل او هم باید ایمان و اخلاص و صفایش را در بیان این حقیقت برای مخاطب ثابت کند و نشان دهد. این که مشاهده میکنید در هر کاری که علمای دین پیشگام باشند، مردم پاسخ مثبت میدهند و اجابت میکنند و جمع میشوند و عمل میکنند - چه جبهه باشد، چه امر سیاست و چه خودِ انقلاب - به خاطر این است که این لباس و شغل و زىّ، به خاطر عمل اخیار و نیکانی که قبل از ما بودهاند، توانسته است ایمان مردم را به خود متوجّه و جلب کند. این، اخلاص علمای گذشته و بزرگان ماست و سرمایه ارزشمندی محسوب میشود. باید این را حفظ کنیم. وقتی علمای دین، چنین ایمان و اخلاصی را از خود نشان میدهند و عملاً برای مردم ثابت میکنند،کار هدایت آنها را آسان میسازند.عذرناپذیری کوتاهی روحانیت در عمل به نیاز زمان در دوران حاکمیت اسلام
یک نکته دیگر هم در باب تبلیغ مطرح میکنم که قبلاً آن را به فضلا و زبدگان قم نیز عرض کردهام. عزیزان من! امروز دوران حاکمیت اسلام است و اگر یک جای کارمان لنگ باشد، هیچ عذری از ما پذیرفته نیست. در زمان طاغوت و حاکمیت کفر، میگفتیم وسایل و ابزار در اختیار ما نیست؛ ولی امروز علمای دین و روحانیون، نمیتوانند این حرف را بزنند. امروز، اگر جامعه علمی و دینی - یعنی همین جامعه روحانیت و علمای دین - به آنچه که نیاز زمان و کشور و جامعه و جهانِ اسلام است، کما هو حَقّه عمل نکنند، عذری پیش خدای متعال و تاریخ ندارند. در ذهن آیندگان، سؤال جدّی خواهد بود. به همین خاطر به این چیزها باید توجّه کنیم و اقدام لازم را انجام دهیم. البته، شاید هر فردی از افراد، قادر بر اقدام نباشد؛ اما وقتی مجموعه و همه آحاد بخواهند، میشود اقدام کرد و ممکن نیست انجام نگیرد. عمده این است که همه …عدم گسترش کمی متناسب روحانیت با وجود افزایش چشمگیر آن
حوزه، نارساییهای آشکاری دارد که حاکی از عیوب موجود در آن است. اوّل این نارساییها را مشاهده کنیم و ببینیم که آیا آنها را قبول داریم یا نه؟ یکی از این نارساییها، عدم گسترش کمّىِ متناسب روحانیت است. درست است که الان روحانیت نسبت به آن وقتها، ده برابر یا به اعتباری صد برابر شده است؛ اما درعینحال، هنوز ما گسترش کمّىِ لازم را نداریم. یعنی مسجد و دانشگاه و روستا و کارخانه و سربازخانهای که روحانی ندارد و کشوری که مسلمانانش از وجود روحانی بیبهرهاند، زیاد داریم. بنابراین، همین حجم عظیمی هم که امروز مشاهده میکنید، از لحاظ کمّی گسترش لازم را ندارد. این، نارسایىِ آشکاری است که کسی هم نمیتواند منکر آن شود.هجمهٔ دشمن علیه روحانیت بهویژه در محیط دانشگاه
بنده از قدیم به محیط دانشگاهها و دانشجویان، اُنس داشتم و به چنین جاهایی رفت و آمد میکردم. بسیاری از حرفها لازم است برای دانشجویان گفته شود. وظیفه ما هم نصیحت است. امروز یکی از مسائلی که دشمن بخصوص در محیط دانشگاه دنبال میکند، تهاجم علیه نظامِ روحانیت در کشور ماست. به این نکته توجّه داشته باشید. این نکته، حرف امروز نیست. از روزی که نظام پهلوی بر سر کار آمد، دشمنان فهمیدند که اگر بخواهند به یکباره این کشور را تصرّف کنند، نباید چیزی به نام دین و ایمانِ دینی در این کشور باشد و برای اینکه ایمان دینی به شکل سازمان یافته …نقش رهبری روحانیت در حرکتهای اصلاحی و مبارزات صد سال اخیر ایران
از صد سال پیش به این طرف، هر حرکت اصلاحی، مبارزه اجتماعی و سیاسی و هر تحوّل بزرگی در ایران اتفاق افتاده است، یا رهبران آنها روحانی بودهاند و یا روحانیت جزو رهبران آنها بوده است. تاریخ در مقابل ماست. دشمنان روحانیت در طول شصت سال اخیر، هر چه علیه روحانیت تلاش کردهاند، نتوانستهاند این موضوع را انکار کنند؛ چون متن تاریخ است. اوّلین ندای مشروطه از حلقوم علمای بزرگ بیرون آمد. در قضیه تنباکو، امتیازات دوران ناصرالدّین شاه، ملی شدن صنعت …ضرورت نهاد روحانیت برای جلوگیری از تطبیق دین با مکاتب بیگانه
… فکری و نوشتههای ایدئولوژیکِ حزب توده و گروههای کمونیستی میگذاشتیم، با هم مو نمیزدند. این شباهتها در زمینههای اقتصادی، تاریخ، فلسفه تاریخی و اقتصاد سوسیالیستی چشمگیرتر بود. تفاوت در این بود که این عدّه اسم خدا و پیغمبر را به کتابهایشان اضافه کرده بودند. وقتی دین، مفسّر و متصدّی و متولّىِ رسمی نداشته باشد، کار به اینجا میرسد که عدّهای از راه میرسند و دین را با تفکّر مارکسیستی و یا دمکراسی و سرمایهداری غربی تطبیق میدهند. امروز در دنیا کسانی هستند که اسلام - و نه مطلق دین - را درست با آنچه که شرکتها و کمپانیهای بزرگ میخواهند، تطبیق میدهند. اگر روحانیت وجود داشت، این طور نمیشد. البته همواره روحانیت احتیاج به اصلاحات داشته است. امام بزرگوار ما در اوایل انقلاب درباره روحانیت و لزوم وجود آن و حمله به کسانی که میخواستند ریشه روحانیت را بزنند، صحبت کردند. در اثنای صحبت، مطلبی با این مضمون افزودند: در میان روحانیت کسانی هستند که ظلم است …روحانیت نهاد اصلی نظام اسلامی و نقش طلاب در شکلگیری انقلاب
… از قبیل انگیزههای رژیم پهلوی ندارند و علیالظّاهر جزو خودیها و مسلمانند. اما متأسفّم از این که میبینم این افراد، امروز همان حرفهایی را میزنند که روزی رژیم رضاخان و محمّدرضا با انواع و اقسام سیاستها و تدبیرها میخواست به کرسی بنشاند. چرا باید این طور باشد؟ روحانیت یک نهاد اصلی در نظام اسلامی است. اگر روحانیت و طلبههای معمّم نبودند، این انقلاب شکل نمیگرفت. شانزده سال - از سال ۱۳۴۱ تا سال ۱۳۵۷ - طلبهها به سرتاسر کشور سفر میکردند و در هر شهر و روستا و منطقهای - حتی در پادگانهای ارتشی - اسلام و مبارزه علیه رژیم را تبلیغ میکردند. دستگاه حکومتی هم نمیتوانست مانع آنها شود. با یک طلبه چه میتوانستند بکنند؟ همه حقوق ماهانهای که طلبه یک لاقبا از حوزه علمیّه میگرفت، به قدر حقوق پنج روز یک کارمند دون پایه بود. یک رژیم ستمگر با چنین آدمی چه میتوانست بکند؟ او را به زندان میانداختند. تاجر نبود …مقابله با روحانیت مایهٔ شادی صهیونیستها و آمریکا
اگر امروز کسی با روحانیت مقابله کند، بیش از همه دل صهیونیستها و امریکا را شاد کرده است. اگر جایی صدایی بلند شود، برای آن صدا از همه رسانههای صهیونیستی غریو تشویق و احسنت و آفرین بلند میشود. چون آنها به فنای روحانیت دل بسته بودند و نبود روحانیت را میخواهند. اینها فتنه است. اینگونه حرف زدن و حقایق را واژگون فهمیدن و آن را منتشر کردن، فتنه است. من باید کسانی را که ملتفت نیستند و نمیفهمند، نصیحت کنم. نمیتوانم باور کنم و به خود بقبولانم که این افراد، عن عمد این کار را میکنند، والّا اگر معلوم شود که این افراد - خدای …خدمتگزاری و کمتوقعی روحانیت و دنیاطلب نبودن آن
روحانیت خدمتگزار مردم است. نهادی کم توقّع، کمنصیب و کم سهم از دنیاست. بنایی بر دنیا و هدف دنیا ندارد. البته در بین روحانیون، افراد بد، ناباب و خائن بودهاند. امروز هم هستند، نه اینکه نیستند. ما هم از افراد نابابی که در روحانیت هستند، خبر داریم. بعضی از آنها، دلها را خون کردند. دل امام و نیکان خود را خون کردند. اما این نباید موجب شود که سازمان و تشکیلات …وظیفهٔ روحانیان پیش از انقلاب: مقاومت در برابر فشارها و خارج کردن دین از غربت
در آن روز، اگر از روحانیان مىپرسیدند: که «آقا؛ وظیفهى شما چیست؟» در جواب مىگفتند: که «ما وظیفه داریم با فشارها مقابله کنیم و در برابر آنها کوتاه نیاییم و ضعف نشان ندهیم و دین را - که مىخواهند در غربت بماند - از غربت درآوریم.» اگر مىپرسیدند: «چگونه این کار را مىکنید؟» هر یک از آنها - از مراجع عظام گرفته تا علماى بلاد و فضلاى حوزهها و تا منبریها و گویندگان و آحاد روحانیان - جوابى داشت. مسجدى داشتیم، منبرى داشتیم، سفرى مىکردیم، درسى مىخواندیم یا مىگفتیم و کتابى مىنوشتیم. کارمان اینها بود و کافى هم به نظر مىرسید. نمىخواهم بگویم که در حدِّ اعلاىِ کفایت بود؛ اما از طبقهى روحانى، انصافاً خوب بود. از لحاظ مالى هم، وضع روحانیان اگرچه مختلف بود، اما در زندگى آنها، بیشتر فقر و قناعت و زهد و عسرت غلبه داشت تا رفاه. البته بعضى اختیارى زهد پیشه کرده بودند و بعضى هم به سبب …یکسانی هدف روحانیان یعنی اعلای کلمهٔ اسلام و تفاوت شرایط زمانه پس از انقلاب
… این، قبل از انقلاب که با وجود تمام تلاشهاى روحانیان، باز حاکمان فاسد، باعث غربت دین شده بودند. بعد از انقلاب چطور؟ آیا بعد از آنکه دولت اسلامى ایجاد شد، دین از غربت درآمد؟ آیا علماى دین از آن شکل قاچاقىاى که رژیم ستمشاهى بر آنها تحمیل کرده بود، رها شدند؟ و آیا مىشود فرض کرد که رسالت روحانیان، باز هم، همان رسالت قبل از انقلاب است؟ البته هدف و وظیفهى ملبّسینِ به لباس دین - که لباس و زىّ مخصوصى است - یکى است و آن اعلاى کلمهى اسلام است. در این هم شکّى نیست؛ اما شرایط و اوضاع زمانه فرق کرده است. در آن روزْ وسایل محدود بود، میدان کوچک بود، حکومتْ غیر دینى بود، معارضات و مضادّات بسیار زیاد بود و در مجموع، موانع لاتّعد و لا تحصى بود. اما امروز، ملاک عمل در این کشور، احکام دین است که خود، بسیارى از آن موانع و مشکلات را از بین برده است.مسئولیت روحانیان در پاسخ به اقتضائات شرایط کنونی کشور اسلامی
امروز در دنیاى اسلام، هرکس که نداى آزادى سرمىدهد و پرچم آزادگى بهدست مىگیرد البته آنهایى که سرشان به تنشان مىارزد دم از اسلام مىزند. این، از برکت انقلاب شما و قدرت و عزّت اسلام در این کشور است. خوب؛ با چنین شرایط و اوضاعى که اکنون کشورِ اسلامىِ ما دارد، آیا روحانیان اسلام مىتوانند به همان کارهایى که در دوران غربت اسلام انجام مىدادند، بسنده کنند!؟ این، همان نکتهى اساسى و سؤال بزرگى است که ما روحانیان، در قبال آن مسؤولیم و و باید به آن پاسخ دهیم. همهى ما! بنده هم باید پاسخگو باشم؛ چون من هم در درجهى اوّل، یک طلبهام.وظیفهٔ روحانیان شهرستانها در آشنا کردن مردم با تکالیف روز
سوم اینکه، روحانیان محترمِ ساکن شهرستانها وظیفه دارند که مردم را نسبت به وظایف روز و تکالیف لحظه، آشنا کنند. هر لحظه تکلیفى دارد که اگر آن تکلیف انجام نشد، فرصتْ فوت مىشود. لحظهى بعد هم تکلیف خاصّ خودش را دارد. بنده، زمانى - در سالهاى پیش از انقلاب - براى جوانانى که با آنها صحبت مىکردم، به مناسبت وظایف آن روز، مثالى زدم که امروز هم صادق است. به آنها گفتم: «مثالِ …وظیفهٔ علمای شهرستانها در تبیین سازندگی و دیندار کردن مردم
… را بسیار مهم شمردم: یکى تشویق مردم و مهارت دادن به آنها براى شرکت در سازندگى، و دیگرى تهذیبِ اخلاقِ مردم و دیندار کردن آنها. مردم باید دیندار شوند؛ متعبّد و معتقد شوند؛ تقوا و حالت پرهیز از گناه و خداترسى و مراقبت از نفس، باید در بین آنها عمومیت پیدا کند. این، به وسیلهى علماى دین محقّق مىشود. اگر امروز علماى دین، کار علمى و تحقیقى را در حوزههاى علمیّه (آن چیزهایى که عرض کردیم و خیلى چیزهایى که عرض نکردیم) انجام دادند، علماى شهرستانها، ضمن اینکه در آن بخش از فعّالیتها همکارى دارند، این بخش اختصاصى را هم باید مورد توجّه قرار دهند. یعنى تبیین، آن هم در این دو منطقهى حساس که یکى از آن، موضوع بازسازى است. امروز باید این کشور ساخته شود. اینجا مملکت اسلام است؛ مملکت قرآن است؛ مملکت امام زمان است؛ مملکت اهل بیت پیغمبر است؛ مملکت ائمّهى معصومین علیهمالصّلاةوالسّلام است. آبروى اسلام، قرآن و اهل بیت پیغمبر در گرو پیشرفت و سازندگى در این کشور اسلامى است. اگر نظام …سپرده شدن امور مردم به قلدران و حکام وابسته با کنار رفتن علما
بله؛ نتیجهی کار معلوم است. آقایان بروند کناری بنشینند تا قلدرها، رضاخانها، محمدرضاها، قاجارها، حکّام وابسته، مزدوران اجنبی و بندگان کسانی که بردهی شهوات خود بودند، بیایند و امور بندگان خدا را به دست گیرند! به آنها ستم و ظلم کنند و همان بلایی را بر سر ملتها بیاورند که در طول قرنهای متمادی آوردند. آنها این را میخواهند. این مسأله امروز یکی از مصاریع بلند تبلیغات دشمن است.رد اتهام نان خوردن روحانیت از دین و بیانصافی آن
… زحمت میکشند، کار میکنند و نان بخور و نمیری را هم به دست میآورند. مگر طلّاب حوزه علمیه چقدر از دنیا برخوردارند؟ حقوق یک طلبه فاضل معیل در قم - که بالاترینِ حوزههای علمیّه است - نصف حقوق یک عمله که بیل میزند، نیست. درآمد اینها از حداقل حقوق اداری کمتر است. با این وضعیت آیا میشود گفت که روحانیت ما نان خود را از طریق دین میخورد!؟ آیا این ظلم و حق کشی و بیانصافی نیست؟ حکومت ما اسلامی است و در آن آزادی بیان وجود دارد و این سخنان که از سر بیانصافی بیان شده، با استفاده از همین فضای آزاد مطرح شده است.اعتقاد مردم به روحانیت و علما نقطهٔ انفجار مردمی علیه رژیم
بهترینهایشان، اینها بودند. کار و حرف آنها، مطلقاً موجی در بین ملت ایجاد نمیکرد. ملت ایران، ملتی دینی، مذهبی و معتقد به روحانیت و علما بود و همین خصوصیت، نقطه انفجار عظیمِ مردمی علیه رژیم ستمشاهی شد. یک مرجع تقلیدِ متّفقٌ علیه نزد همه؛ یک روحانی موجّهِ عظیمالشأن که هر کس او را میشناخت به خوبی میشناخت و حتّی دشمنانش اعتراف میکردند که «انسان خوبی است»؛ یک انسان پرهیزکارِ متّقی که تنها عیب او از دیدگاه دشمنانش این بود که میگفتند مثلاً فلان جا به ما محل …تخریب تبلیغاتی چهرهٔ روحانیت در محیطهای دانشجویی
… منتها حوزهای که مطلقاً رابطهای با دانشگاه برقرار نکند و براساس بدبینی به دانشگاه و هر دانش و فناوری جدید پیش برود. این از یک طرف. از طرف دیگر هم، تا آنجا که میتوانند با تبلیغات و روشهای گوناگون، دانشگاه را ضدّ حوزه، ضدّ دین و ضدّ روحانیّت بار بیاورند. واقعاً از لحاظ تبلیغاتی، روحانیّت و علم دین را در محیطهای دانشجویی و محیط علمىِ جدید، بمباران کردند! روحانیون را به عنوان یک عدّه انسانهای مزاحم، مضر، بیسواد و دنبال موقوفه و از این چیزهای عجیب و غریب معرفی کردند. چرا؟ برای اینکه جوان دانشجوی پاک و مؤمن و باصفا و بااخلاص، اصلاً رغبت نکند که سراغ یک روحانی برود. در محیطهای دانشگاهی هم سرگرمیهای گوناگونی درست کردند که اصلاً قید همه چیز را بزند. این نقشهی آنها بود. نتیجه چه شد؟ نتیجه این شد که در یک دورهی نسبتاً طولانی، در دانشگاه ما اشخاصی تربیت شدند که کشور و ملّت ایران، از علم آنها هیچ استفادهای نکردند. نشانهی …علاقهٔ قلبی مردم به روحانی واقعی و نفرت از روحانینما
… آنطور به سینه میکوبیدند و گریه میکردند؟ چرا مردهای بزرگ اشک میریختند و در آن اجتماع عظیم میخواستند خود را به جنازه برسانند و موکبش را لمس کنند؟ چرا؟ علّت چه بود و چیست؟ علّت آن بود و این است که مردم ایران همچنان مقام والا و عظیمی را برای مرجعیّت معتقدند. مردم ایران روحانیّت را از ته دل دوست دارند. البتّه نه هر روحانینمایی؛ روحانی واقعی و عالم دین را. نه آن روحانینمایی را که دشمن میخواهد بهجای روحانی در میان مردم جا بزند. مردم از او متنفّرند. امّا مردم، روحانی واقعی را دوست دارند. مردم معتقدند که با اسلام میشود به دنیا و آخرت آباد رسید. از اسلام نیکی دیدهاند. اسلام به آنها آزادی و عزّت داده است. اسلام به این ملّت، رهایی از دست ستمگران و دستگاههای فاسد را داده است.پیشگامی روحانیون در رهبری حرکتهای آزادیخواهی در تاریخ ایران
… عظمت و عزّت تاریخی خود ساقط شد؛ از کاروان علم عقب افتاد؛ از کاروان تمدّن عقب افتاد؛ در سیاست عقب افتاد؛ در اقتصاد عقب افتاد و منابع حیاتیاش را از دست داد. مردم اینها را از سلطنت دیدند. چه کسی آنها را نجات داد؟ چه کسی آنها را بیدار کرد؟ آن مرد روحانىِ بزرگ. مردم، پیشکسوتی و پیشقدمی روحانیون را دیدهاند. مردم علمای واقعىِ دین را دوست دارند. هر وقت در این مملکت یک نغمهی آزادىِ واقعی بوده است، رهبرش روحانیون بودهاند. این تاریخ است. تاریخی که روحانیون ننوشتهاند؛ تاریخی که دشمنان روحانیون نوشتهاند، امّا در آن به این حقیقت اعتراف کردهاند. در مراسم تشییع و عزای مرحوم آیةاللَّه العظمی اراکی این را مردم نشان دادند. بنابراین تبلیغات دشمن نقش بر آب شد. تبلیغ کردند که در …نفوذ روحانی با معنویت در محیطهای غیردینی بدون امکانات و حمایت
… است. مگر میشود این را منکِر شد؟ اشکالی در کار است. البتّه بسیار راحت است که ما اشکال را فوراً برگردانیم به اینکه بودجه نمیدهند و چه نمیکنند! نه؛ به نظر من درست نیست که ما همهی اشکالات را برگردانیم به اینکه بودجه نبود، حمایت نبود، پشتیبانی نبود و چه نبود. جماعت آخوند با وجود مخالفتِ زمینههاست که مثل یک گُل آتش میرود و جایی - دوروبر خودش را - به رنگ خودش درمیآورد. در بازار، در محیطهای صنعتی، در محیطهای اداری، در محیط خارج کشور و در محیط اختناقِ ضدّانقلاب که یک آخوند در مرکز غیردینی نفوذ میکرد، مگر حمایت و پول و میز و تلفن و نوکر و مستخدم در کارش بود؟ آخوند با معنویتش نفوذ میکند. آن معنویت باید امروز در ما که با دانشگاهها سروکار داریم، بروز داشته باشد.