پوشیدن لباس روحانیت برای طلاب پیشرفته و سنگینی مسئولیت آن
آقای فرجام در مورد لباس روحانیت تذکر خوبی دادند. آنهائی که درسشان یک قدری پیش رفته، لباس روحانیت بپوشند؛ اما بدانند لباس طلبگی پوشیدن، بار سنگینی است. این عمامهی چند سیری که شما روی سرت میگذاری، خیلی سنگین است. بمجردی که دیدند شما عمامه داری، سیل سؤال و اشکال و اینها وارد میشود. اگر آنچه که نمیدانی، گفتی نمیدانم، بعد رفتی آن را تحقیق کردی و دانستی و احیاناً آمدی به او گفتی، این خوب است؛ اما اگر آنچه که نمیدانی، به شکل غلط جواب دادی، یا چون نمیدانستی، عصبانی شدی که چرا این را از من سؤال کرد، این دیگر خوب نیست. اگر بناست آدم اینجور …
مضاعف شدن مسئولیت طلاب با پوشیدن لباس روحانیت
خداوند انشاءالله که تلبّس به این لباس مقدّس را و تعمّم به تیجانالملائکه[2] را بر شما عزیزان مبارک بفرماید. از این لحظه به طور رسمى مسئولیّت برادران عزیزى که معمّم شدند، مضاعف میشود. همه مسئولند در نظام اسلامى: کُلُّکُم راعٍ وَ کُلُّکُم مَسئولٌ عَن رَعیَّتِه؛[3] ولیکن بعضى از موقعهاى[4] اجتماعى، مسئولیّتهاى مضاعفى دارد و لباس ما از جملهى آن موقعیّتهایى است که از چند جهت، مسئولیّت آن مضاعف است: اوّلاً چون لباس علم است، و عالِم مسئولتر از …
لزوم پایبندی به اقتضائات آن و گذشتن از برخی امور
هر شغلى، هر مقامى، یک اقتضائاتى دارد. انسان باید آن اقتضائات را قبول کند. التزام به شىء، التزام به لوازم آن است. با این لباس، از برخى از چیزها باید گذشت. البتّه در قبال هر چه انسان در دنیا از آن بگذرد، خداى متعال چیزى دارد که «فیهِ قُرَّةَ اَعیُن»؛[6] بهتر از آن را خدا میدهد. از چیزهایى باید گذشت. یک جوان همسنّ شما، فرض بفرمایید در خیابان اگر راه برود، با رفیقهایش شوخى بکند، قهقهه هم بزند، دنبال هم[دیگر] هم بدوند، کسى نمیگوید چرا، امّا شما که معمّمید نمیشود بکنید. حالا این یک مثال کوچک بود. از این قبیل هست چیزهایى که انسان وقتى وارد جرگهى خاصّى شد، …
اهمیت تلبس به لباس روحانیت و تغییر توقع مردم
خب، خداوند انشاءالله مبارک کند شروع مرحلهی جدید زندگى شماها را. هر چند که ورود در رشتهی تحصیل علوم دینى و طلبه شدن، یک مرحلهی سرنوشتساز و مهمّى محسوب میشود و طلبهی با عمامه و بیعمامه، هر دو جورش را داریم، لکن نفْس تلبّس به لباس روحانیّت و اهل علم دینى و گذاشتن عمامه هم خودش یک مرحلهاى است و بسیار حائز اهمّیّت است؛ تا شما عمامه سرتان نیست، مردم یک جور از شما توقّع دارند؛ وقتى عمامه سر گذاشتید، این توقّع جور دیگرى خواهد شد.این لباس هزار سال است که لباس علم است. نمیگوییم فقط علما این لباس را داشتند؛ نه، زىّ[2] اهل علم، هزار سال است که در روحانیّت شیعه - از زمان شیخ مفید و شیخ طوسى تا حالا - محور و مرکز امید مردم براى امورى بوده؛ یکى از آنها عبارت است از تبیین مسائل دینى؛ یعنى مردم در طول این هزار سال همواره از …
ثقل معنوی سنگین عمامه برای حامل آن
… که این عمامه را سرتان گذاشتید، این از لحاظ مادّى و فیزیکى چند سیر بیشتر جرم و ثقل ندارد - البتّه الان من دست میزدم، بعضى از عمامهها خیلى سفت و وزندار بود امّا بعضیها هم نه - خود عمامه چند متر پارچه است که اگر روى ترازو بگذاریم، چند سیرى بیشتر نمیشود؛ امّا ثقل معنوى این عمامه خیلى زیاد است؛ حقیقتاً یک گردنِ کلفت و قوىّ معنوى لازم دارد که بتواند زیر آن تاب بیاورد. بعضى از گردنها زیر بار عمامه میشکند؛ بعضى هم اصلاً آنقدر تخدیر[5] میشود که آن بار را احساس نمیکند؛ اینها درست نیست. بایستى ما واقعاً از لحاظ معنوى خودمان را قوى کنیم. بنیهی قوى لازم دارد؛ بنیهی معنوى قوى لازم دارد.
نفی برتری خودبهخودی هر صاحب لباس و امکان باطن نامقدس
… میدان میشوم؛ کاری که تکلیف خودم میدانم، انجام میدهم. یک عدّه خوششان میآید، یک عدّه هم بدشان میآید؛ باید خدا خوشش بیاید. این هم یک سلیقه دیگر است. این سلیقه، متعلّق به آنهایی است که خوب عمل میکنند؛ اما همه یکطور نیستند. «ای بسا خرقه که مستوجب آتش باشد». در اینجا هیچ دعوی کلّی نمیکنیم که هر کس این لباس را دارد، عالیمقام و عالیجاه است؛ نخیر، خیلی افراد هستند که در این لباس یا در هر لباس زیبا و پاک و مقدّسی، ممکن است باطن نامقدّسی داشته باشند.
پوشیدن عمامه و قبا از آغاز مدرسه در کودکی
… ممکن است براى بچّهها آموزنده باشد و انسان با تفکّر آنها را انتخاب کند، این بازیهایى که الان در ذهن من هست، واقعاً این خصوصیّت را نداشت، ولى خب بازى بود، سرگرمى بود و در کوچه بودیم و چیزى که میدانم براى شما حتماً جالب است، این است که من همان وقت معمّم بودم؛ یعنى در سنین بین ده و سیزده سالگى که ایشان سؤال کردند، من عمامه سرم بود، قبا تنم بود، قبل از آن هم همینجور. از اوایلى که مدرسه رفتیم من با قبا رفتم مدرسه؛ منتها تابستانها با سر برهنه میرفتم، زمستان که میشد، عمامه سرم میپیچیدم. مادرم عمامه مىپیچید؛ چون مادرم خودش دختر روحانى بود و برادران روحانىای هم داشت، عمامه پیچیدن را خوب بلد بود، سر ماها عمامه مىپیچید و میرفتیم مدرسه. البتّه اسباب زحمت بود؛ بین بچّهها، جلوى بچّهها، یکى با قباى بلند و لباس جور دیگر، طبعاً یک مقدارى حالت …
مانع نبودن لباس طلبگی از بازیهای کودکانه
… داوطلبانه و به صورت شبانه، خودم میخواندم. درس معمولى من طلبگى بود و بعد از دورهى دبستان مدرسهى طلبگى رفتم؛ یعنى از دوازده سالگى به بعد. بنابراین، از همان وقتها دیگر من به فکر آینده، به این معنا بودم؛ یعنى معلوم بود که دیگر حالا بنا است ما طلبه بشویم. البتّه این طلبگى و لباس طلبگى مانع از کارهاى کودکانهى آن زمان به هیچ وجه نبود؛ هم عمامه سرمان میگذاشتیم، هم وقتى میخواستیم بازى کنیم، عمامه را میگذاشتیم در خانه، مىآمدیم در کوچه با همان قبا بازى میکردیم، میدویدیم و کارهایى که بچّهها میکنند. گاهى با پدرم میرفتیم مسجد ایشان برای نماز که باز عمامه را سرمان میگذاشتیم و عبا را به دوش میکردیم و با همان وضع کوچک و چهرهى کودکانه میرفتیم مسجد و مىآمدیم.
مسئولیت افزودهٔ ناشی از اعتماد مردم به این لباس
… میکنند، به یک روحانى که میرسند، احساس اعتماد میکنند. با این لباس هر جا باشید، مردم به شما احترام میکنند، سلام میکنند، وقت نماز بشود، اگر بخواهند از بین خودشان یک نفر را به امامت بگمارند، شما را خواهند گمارد. اینها حاکى است از اعتماد دینى مردم به این لباس. خود این، یک مسئولیّتى را به طور اضافه بر دوش ما بار میکند. ما باید کارى کنیم که مشمول آن روایاتى نباشیم ــ مضمون روایت این است ــ که هر کسى باطن او از ظاهر او کمتر بود، فَهُوَ مَلعون. در شأن نزول یا در ذیل روایاتى که به مناسبت سورهى مبارکهى برائت یا انفال [است] ــ سالها پیش دیدم، [دقیقاً] یادم نیست ــ مراجعه …
مضاعف بودن مسئولیت عالم دین معمم نسبت به غیرمعمم
… عرض عریض با همهى مشاغل و مسئولیّتهایى که در این طیف وسیع وجود دارد، متوجّه به ما معمّمین است. کارهاى دینى، مسئولیّتهایى که متوقّف به معرفت دینى است، حتّى خیلى از آنهایى که متوقّف به معرفت دینى هم نیست، به روحانیّون محوّل میشود؛ اینها مسئولیّتهاى شما است. شما اگر معمّم هم نبودید، البتّه مسئولیّت داشتید. اگر کسى عالِم دین باشد و معمّم نباشد، البتّه مسئولیّت دارد امّا اگر معمّم باشد، این مسئولیّت، مضاعف است؛ حواستان را جمع کنید.
شرافت عمامه به شرط عمل به لوازم آن
قدر این عمامه را هم بدانید. اگر ماها به لوازم این عمامه عمل بکنیم، بسیار چیز شریفى است. این لباس همان جایى است که دشمن نتوانسته آن را فتح کند. کسانى از اهل این لباس فاسد شدند و فسادشان هم ضررهاى بسیار شدیدى و لطمههاى بزرگى زده به اسلام و مسلمین در طول تاریخ، امّا دشمن نتوانسته این حصار منیع[7] را فتح کند؛ نتوانسته. خیلى هم مبارزه کردند؛ خیلى …
لباس ویژهٔ علمای دین و لزوم صدق عنوان عالم بر پوشنده
انشاءالله که خداوند به شماها توفیق بدهد. باید درس بخوانید. بدون درس خواندن، این لباس یک چیز بىمعنى است. آدم این لباس را بپوشد و درس نخواند، یک چیز بىمعنىای است؛ درست شبیه غصب که مثلاً آدم یک چیزى را غصب کند. این یک یونیفورمی است به قول معروف؛ یک لباس متّحدالشّکلى است که مال یک طایفهی خاصّى است. آن طایفه چه کسانى هستند؟ علماى دین. پس باید این عنوان علما بر آدم صدق کند دیگر؛ وَالّا اگر صدق نکند که بیخود است. علمِ تنها هم که میدانید کافى نیست. علم اگر باشد و تقوا نباشد، صد رحمت به آنجایى که علم نیست. علم بىتقوا چیز بسیار خطرناکى است. پس علم و تقوا؛ این دو.
سنگینی مسئولیت عمامه در معنای واقعی آن
ما غالباً به این دوستانى که عمامه سرشان میگذارند عرض میکنیم که این عمامهی شما وزن کمى دارد، چند سیر (البتّه امروز بعضى از عمامهها ماشاءالله بیشتر از چند سیر وزن داشت) بههرحال سبک است، امّا در معنا نخیر، اگر انسان بخواهد این بار را به معناى واقعى کلمه متحمّل بشود، بسیار بسیار سنگین است. و امروز که قوام حرکت دینى و حرکت اسلامى در دنیا به جمهورى اسلامى است، و قوام جمهورى اسلامى به علماى دین و پرچمداران فقه دینى و فقه اسلامى است، نقش این عمامهها و ذوالعِمامهها[2] خیلى خیلى بیشتر از سابق است. و من قاطعاً عرض میکنم که علماى دینى ما و جامعهی …
سنگینی بار معنوی عمامه و لزوم قوت معنوی برای تحمل آن
بنده به دوستان و برادرانى که گاهى اینجا مىآیند و برایشان عمامه میگذاریم، میگویم این عمامهاى که سر من و شما هست، وزن کمى دارد، مثلاً چند سیر عمامه است ــ البتّه عمامهى امثال بنده ــ وزنى ندارد امّا خیلى بار سنگینى است؛ گردنهاى ضعیف زیر این بار سنگین مطمئنّاً میشکند؛ باید از لحاظ معنوى گردنکلفت بود تا بشود این بار را تحمّل کرد. حالا من به شما برادران عزیز میخواهم این را عرض بکنم: این چند مثقالى که وزن این درجه است خیلى سنگین است؛ این کار، خیلى بزرگ است. درست است که شما تا کنون بدون درجه همه کار کردهاید، در میدانهاى نبرد رفتهاید، جنگیدهاید، فداکارى کردهاید، تا پاى جان پیش …