رفتن به محتوای اصلی

امام جماعت

نام‌های دیگر: ائمهٔ جماعات، ائمهٔ جماعت، امامت جماعت، پیش‌نماز

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

روحانی پیش‌نماز مسجد و نقش و وظایف او در ارتباط با مردم.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در دیدار اعضای شورای مرکزی نمایندگان ولىّ فقیه در دانشگاه‌های کشور— ۱۳۶۹/۰۷/۰۸

سیر زمانی

از ۱۳۶۹ تا ۱۳۹۵
۱۳۶۹۱۳۹۵

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

البتّه به مساجد خیلى باید اهتمام بشود. بنده به این سنّت پیش‌نمازى خیلى معتقدم؛ حالا شاید بعضى‌ها هم واقعاً قبول نداشته باشند. خود بنده چون مدّتها پیش‌نماز بودم و پیش‌نمازى کرده‌ام، میدانم پیش‌نمازى چقدر کار خوبى است، چقدر کار مؤثّرى است، چقدر کار پُرفعّالیّت و پُرتلاشى است. غالباً کسانى که پیش‌نمازى نکرده‌اند، نمیدانند پیش‌نمازى یعنى چه؛ بعضى‌ها هم که رفتند در مسجد نمازى خواندند و فورى دویدند بیرون به دنبال کار دیگر، نه آنها طعم پیش‌نمازى را میفهمند، نه دیگران طعم آنها را میفهمند؛ نه، پیش‌نمازى یعنى آدم مسجد را واقعاً محلّ کار خودش بداند؛ قبل از وقت برود آنجا، حتّى قبل از دیگران برود آنجا، اوضاع مسجد را ببیند، اگر اشکالاتى در وضع ظاهرى مسجد هست برطرف کند، سجّاده‌اش را پهن کند، بنشیند آنجا، منتظر مردم بماند که مردم بیایند، با یک‌یک آنها که مى‌آیند تا آنجایى که میتواند تماس بگیرد، به آنها محبّت بکند، از‌ آنها احوالپرسى کند، مشکلى دارند در آن حدّى که برایش میسور است برطرف کند ــ نه اینکه بشود پادوى کارهاى خدماتى مردم که در بعضى از مساجد چنین چیزهایى وجود دارد که قطعاً غلط است؛ نه ــ بنشیند آنجا تا مردم به او مراجعه بکنند، درد دل بکنند، خودش را عرضه کند بر مردم، در معرض مراجعات مردم قرار بدهد، نماز را که تمام کرد براى مردم مسئله‌اى بگوید، براى مردم دینى بگوید، تفسیرى بگوید، حرفى بزند و پا شود برود بیرون. یعنى این‌جور [باشد]، ساعتى از وقت خودش را در اینجا صرف بکند؛ این‌جور پیش‌نمازى به نظر بنده خیلى فرد مفید، مؤثّر، بابرکت و جلب‌کننده‌ى عواطف [است]. در سایه‌ى این پیش‌نمازى است که وقتى این پیش‌نماز به آن کسانى که دیگر با مسجد او سر و کار دارند و رفت‌ و آمد دارند، حتّى کسانى که وقت هم نمیکنند بروند مسجد امّا دورادور میدانند این آقا چه آقاى خوبى است، از دیگران شنیده‌اند، وقتى در حوزه‌ى اینها اشاره کند که فلان کار باید انجام بگیرد، نه بودجه میخواهد، نه قدرت قانونى میخواهد، نه بخشنامه میخواهد؛ آن کار طبق نظر او و گفته‌ى او انجام خواهد گرفت.

شاهدها (۱۵ پاراگراف)

معنای پیش‌نمازی واقعی و ویژگی‌های امام جماعت مؤثر

… است، چقدر کار پُرفعّالیّت و پُرتلاشى است. غالباً کسانى که پیش‌نمازى نکرده‌اند، نمیدانند پیش‌نمازى یعنى چه؛ بعضى‌ها هم که رفتند در مسجد نمازى خواندند و فورى دویدند بیرون به دنبال کار دیگر، نه آنها طعم پیش‌نمازى را میفهمند، نه دیگران طعم آنها را میفهمند؛ نه، پیش‌نمازى یعنى آدم مسجد را واقعاً محلّ کار خودش بداند؛ قبل از وقت برود آنجا، حتّى قبل از دیگران برود آنجا، اوضاع مسجد را ببیند، اگر اشکالاتى در وضع ظاهرى مسجد هست برطرف کند، سجّاده‌اش را پهن کند، بنشیند آنجا، منتظر مردم بماند که مردم بیایند، با یک‌یک آنها که مى‌آیند تا آنجایى که میتواند تماس بگیرد، به آنها محبّت بکند، از‌ آنها احوالپرسى کند، مشکلى دارند در آن حدّى که برایش میسور است برطرف کند ــ نه اینکه بشود پادوى کارهاى خدماتى مردم که در بعضى از مساجد چنین چیزهایى وجود دارد که قطعاً غلط است؛ نه ــ بنشیند آنجا تا مردم به او مراجعه بکنند، درد دل بکنند، خودش را عرضه کند بر مردم، در معرض مراجعات مردم قرار بدهد، نماز را که تمام کرد براى مردم مسئله‌اى بگوید، براى مردم دینى بگوید، تفسیرى بگوید، حرفى بزند و پا شود برود بیرون. یعنى این‌جور [باشد]، ساعتى از وقت خودش را در اینجا صرف بکند؛ این‌جور پیش‌نمازى به نظر بنده خیلى فرد مفید، مؤثّر، بابرکت و جلب‌کننده‌ى عواطف [است]. در سایه‌ى این پیش‌نمازى است که وقتى این پیش‌نماز به آن کسانى که دیگر با مسجد او سر و کار دارند و رفت‌ و آمد …

وظایف امام جماعت فراتر از پیش‌نمازی: اقامهٔ حق و عدل و دین و ابلاغ احکام

بنابراین پیش‌نمازی مسجد تنهاوظیفه‌ی امام جماعت نیست؛ پیش‌نمازی هم یکی از کارها است. اقامه‌ی نماز، اقامه‌ی حق و عدل، اقامه‌ی دین، ابلاغ احکام دینی، وظیفه‌ی ما به‌عنوان پیش‌نماز و به‌عنوان امام جماعت است. یعنی محور مسجد امام جماعت است، مسجد بر محور امام جماعت [است‌]. خب اگر این شد، احساس مسئولیّت انسان سنگین خواهد شد.

امامت مسجد کاری اساسی نه حاشیه‌ای و لزوم ادای حق مسجد

… نباید به آن نگاه کرد. اینکه ما به کارهای روزانه‌مان، به مشاغل گوناگونمان برسیم، بعد سر ظهر یا مغرب با عجله‌ی تمام در ترافیک و مانند اینها خودمان را برسانیم -نیم‌ساعت، سه‌ربع هم از وقت دیر شده باشد- برویم آنجا بِایستیم به نماز، این کم گذاشتن در حقّ مسجد است. این را باید یک شغل مهم و اساسی به‌حساب آورد. عرض نمیکنیم که وقتی امام جماعت شدیم، از همه‌ی کارهای دیگر دست برداریم؛ نه، میتواند انسان به‌قدر ظرفیّت خود به کارهای دیگر علمی یا غیرعلمی بپردازد لکن حقّ مسجد باید ادا بشود. از قبل از وقت شروع نماز انسان برود مسجد با طمأنینه، با سکون نفْس آماده‌ی نماز بشود، نماز را با کیفیّت خوب بخواند. بعد اگر برنامه‌ی حرف‌زدنی دارد، برگردد طرف مردم و با مردم حرف بزند، برای مردم تبیین بکند؛ برنامه‌های گوناگونی که در مساجد بحمدالله شماها دارید. …

اهمیت امامت مساجد و گفت‌وگوی روزانه با مردم پس از نماز

امامت جماعت در مساجد را محترم بشمارید، مهم بشمارید. کسانی که شایستگی دارند، امامت مساجد خیلی مهم است. در هر وعده‌ی نماز، یا لااقل در هر شبانه‌روزی یک وعده‌ی نماز، با مردم حرف بزنید و افکار را باز کنید. با ذکر حقایق دین و مناقب ائمه (علیهم‌السّلام) دلها را روشن کنید؛ دلها روشن میشود.

روحانی شایسته روح مسجد و لزوم آمادگی برای طبابت معنوی

نخستین مطلب مهم، بنای مسجد و حضور روحانی شایسته در آن است. هم اکنون با وجود دهها هزار مسجد در کشور، جای هزاران مسجد دیگر در روستاها، شهرها، شهرکها و مجتمع‌های مسکونی خالی است. دسترسی آسان به مسجد، نیاز ضروری مؤمنان و جوانان و نوجوانان ما است. روحانی پرهیزگار، خردمند، کارشناس و دلسوز در مسجد، همچون پزشک و پرستار در بیمارستان، روح و مایه‌ی حیات مسجد است. امامان جماعت باید آماده‌سازی خویش برای طبابت معنوی را وظیفه حتمی خود بدانند و مراکز رسیدگی به امور مساجد و حوزه‌های علمیه در همه ‌جا آنان را یاری دهند. مساجد باید مَدرَسِ تفسیر و حدیث و منبرِ معارف اجتماعی و سیاسی و کانون موعظه و پرورش اخلاق باشد. زمزمه‌ی محبت متولیان و مدیران و امنای مساجد، باید دلهای پاک جوانان را مجذوب و مشتاق کند. حضور جوانان و روحیه‌های بسیجی باید محیط مسجد را زنده و پرنشاط و آینده‌پو و …

مخالفت با غیبت و تأخیر پیش‌نماز و لزوم دانستن مسجد چون خانهٔ خود

… دو روز در هفته، سه روز در هفته برای اقامه‌ی نماز جماعت به مسجد نمیروند. میگوییم چرا؟ میگوید گرفتار شدم؛ سرم شلوغ بود. یا میرود نماز، ولی دیر میرود؛ مردم در صف جماعت منتظر نشسته‌اند؛ حالا آقا بعد از مدتی دوان دوان می‌آید؛ گاهی یک کیف سامسونت هم دستش است! من با این روش موافق نیستم. پیشنماز مسجد، باید مسجد را خانه‌ی خود، جایگاه خود و اداره‌ی خود بداند؛ وقتی وارد مسجد شد، «کالسّمک فی الماء» باید باشد؛ احساس کند که اینجا جای اوست و عجله‌ای برای بیرون رفتن از مسجد نداشته باشد؛ این درست است. جلسات مذهبی هم همین طور است. البته در درجه‌ی اول مسجد، بعد هم در درجه‌ی بعد، جلسات مذهبی و عُرفیات فراوانی که ما در این زمینه بحمداللَّه داریم. این اولین وظیفه‌ی ماست و این را باید قدر بدانیم.

به‌کارگیری فضلای جوان و پرنشاط برای انس و راهنمایی نمازگزاران جوان

امامان محترم جماعت، اگر خود بر اثر کهولت و غیره نمیتوانند وظیفه‌ی رابطه و اُنس و راهنمایی را برای نمازگزاران، بویژه جوانان فراهم کنند، در کنار خود فضلای جوان و پرنشاط را به کار گیرند و آنان را در کار با خود شریک سازند.

به‌کارگیری فضلای جوان و پرنشاط برای انس و راهنمایی نمازگزاران جوان

امامان محترم جماعت اگر خود بر اثر کهولت و غیره نمی‌توانند وظیفه‌ی رابطه و اُنس و راهنمایی را برای نمازگزاران بویژه جوانان فراهم کنند، در کنار خود فضلای جوان و پرنشاط را به کار گیرند و آنان را در کار با خود شریک سازند.

وظیفهٔ برنامه‌ریزی علما و ائمهٔ جماعات برای تحول مساجد

… و در ایّام مخصوص هم یک منبرى دعوت میکردند. آیا اگر امروز که روز حاکمیّت اسلام و حاکمیّت ارزشهاى اسلامى است، مساجد همان‌جور بلکه در مواردى با افت کیفى و کمّى اداره بشود، مقتضاى حق و مصلحت است؟ این پیشرفت است؟ پس «مَن ساوىٰ یَوماهُ فَهُوَ مَغبون»[10] یعنى چه؟ ما باید براى مساجد برنامه‌ریزى کنیم. چه کسى برنامه‌ریزى باید بکند غیر از خود علما و روحانیّون و ائمّه‌ی جماعات؟ من نمیگویم در مساجد بیاییم حتماً از وسایل و دستگاه‌هاى تبلیغاتى جدید مثل فیلم و این چیزها استفاده کنیم ــ حالا یک موردى اگر امام جماعتى مصلحت دانست، بحث دیگرى است ــ من عرض میکنم همان شیوه‌ى گذشته را هم میتوان با محتواى بهتر ادامه داد؛ و این کار را باید …

افتخار خدمت در جایگاه امامت مساجد

خوشامد عرض میکنم به همه‌ی شما برادران عزیز و همکاران محترم. یکی از چیزهایی که انسان جا دارد جزو افتخارات کاریِ خود به‌حساب بیاورد و این حقیر هم این کار را میکنم، عبارت است از خدمت در جایگاه امامت مساجد؛ ما هم با شما در این زمینه همکاریم. خیلی خوش آمدید و جلسه همان‌طور که آقای حاج‌علی‌اکبری بیان کردند، واقعاً جلسه‌ی مهم و متفاوتی است؛ با جلسات دیگر ما در اینجا تفاوتهای اساسی دارد. تشکّر میکنم از بیانات پُرمغز آقای حاج‌علی‌اکبری که هم مفید و جامع بود، هم زیبا …

تبیین قدر نماز برای مردم از کارهای مهم ائمهٔ جماعات

به‌نظر بنده یکی از کارهای مهمّ ائمّه‌ی محترم جماعات در مساجد، تبیین مسئله‌ی نماز برای مردم است که قدر نماز را بدانیم؛ اگر این شد، نمازها کیفیّت پیدا خواهد کرد. واقع قضیّه این است که نمازهای ما یا در موارد بسیاری بی‌کیفیّت است، یا کیفیّت لازم را ندارد. به عمق اذکار نماز باید رسید. خب، نماز ما [باید] از این آفات چارواداری مصون و محفوظ بمانَد؛ یعنی آفت غفلت درحال نماز، …

سرریز شدن کیفیت نماز امام جماعت به مأمومین

… بحمدالله جوان هستید و این کارها در جوانی خیلی آسان است. در سنین ماها این کارها خیلی مشکل است. [اگر] در سنین ما بخواهیم شروع کنیم، این کارها، کارهای سختی است. در سنین جوانی این کارها خیلی آسان است. این کیفیّت را به نماز ببخشید، این رنگ و بو را به آن بدهید؛ آن‌وقت نماز در درون انسان رونق به وجود می‌آورد. این تراوش میکند و سرریز میشود به همه‌ی کسانی که متوجّه نماز ما هستند و با ما نماز میخوانند. بعضی از روایات در باب امام جماعت دارد که حسنات مأمومین و وِزر مأمومین بر دوش امام جماعت است. مراد از این، آن چیزهایی که مبطل نماز است نیست، یعنی همین مفاهیم عالی. اگرچنانچه اینها بود، اینها آن‌وقت سرریز میشود به [مأمومین‌]. به‌هرحال نماز این است. اینکه ما در …

لزوم مجاهدت ائمهٔ جماعت در نماز مقبول و سرمشق بودن

… می‌آیند، به شکل شایسته و جذاب آماده گردد. هر برنامه‌ی مزاحم با نماز در اول وقت از سوی دستگاههای مؤثر مانند مراکز رسانه و فرهنگی و مرکز جابجایی مسافران و مراکز کسب و کار برطرف گردد. آهنگ اذان و لزوما با صدای خوش در همه‌ی اوقات نماز در همه جای کشور به گوش رسد. ائمه‌ی جماعت و کسانی که در عمل، خود مقتدای دیگرانند، در تحصیل شرایط نمازِ مقبول مجاهدت بلیغ کنند. و مانند اصحاب معروف ائمه علیهم السلام در کیفیت و کمیت نمازهای فریضه و نافله سرمشق دیگران باشند و خلاصه نماز را که دهها سال پیش از انقلاب در کشور ما مورد بی‌مهری و تهاجم تبلیغات گوناگون قرار گرفته بود، در کیفیتی شایسته همگانی کنند.

پاداشی به شمار مأمومان برای امامی که نماز را کامل بخواند

… مؤاخذه نمی‌کنند که چرا شما ذکر رکوع را یا مستحبات اذکار را یا قنوت را ـ مثلاً ـ به‌جا نیاوردی، شما که امامِ او هستی، شما را مؤاخذه می‌کنند. «وَ تَمِّمها وَ تَحَفَّظ فیها» نماز را کامل بخوان و تحفّظ در آن داشته باش. تحفّظ یعنی همۀ جوانب را در نماز مراعات کن؛ که اگر این شد، «یَکُن لَکَ مِثلُ اُجورِهِم» اگر نماز را کامل به‌جا آوردید، مثل اجر و مزد همۀ آن‌کسانی‌که پشت سر شما نماز می‌خوانند، به شما داده خواهد شد؛ یعنی به عددِ مأمومین، شما فضیلت و ثواب خواهید برد؛ «وَ لَا یَنقُصُ ذَلِکَ مِن اَجرِهِم شَیئاً» از اجر آنها چیزی کم نمی‌شود، اما بر اجر شما افزوده می‌شود. (96/2/25)

لزوم تماس و رابطهٔ امام جماعت با مأمومین

کمبود مسجد در شهر و شهرک و روستا؛ نبود جایگاه نماز در مراکز اجتماعات همچون ورزشگاه و بوستان و ایستگاه و مانند آن؛ مراعات نشدن وقت نماز در وسائل مسافرتهای دور دست؛ نپرداختن شایسته به نماز در کتابهای درسی؛ نپرداختن به پاکیزگی و بهداشت در مساجد؛ نپرداختن امام جماعت به تماس و رابطه با مأمومین؛ و هر کمبود دیگری از این قبیل‌ ها، نقاط ضعفی است که باید همتهای بلند بر زدودن آن برانگیخته شود و نشانه‌ی ایمان صاحبان تمکّن یعنی اقامه‌ی نماز، در جامعه‌ی اسلامی ما روز بروز نمایان‌تر گردد. انشاءالله