رد بیتفاوتی حوزه نسبت به نظام و خطر غیراسلامی شدن جمهوری با کنارهگیری علما
… ما چه کار کنیم؟»؛ نه لَه، نه علیه؛ خیلى مثلاً لطف کنند، بگویند چیزى علیهشان هم نمیگوییم؛ نه لَه، نه علیه. نمیشود چنین چیزى. این از آن قبیل چیزهایى نیست که بشود گفت نه لَه، نه علیه؛ نه آقا، مال خودتان است، چارهاى ندارید؛ مال روحانیّت است، مال دین است؛ جمهورىِ اسلامى است؛ اگر شما کنار کشیدید، خواهد شد جمهورىِ غیر اسلامى. البتّه امروز که چهار نفر عناصر خودى زنده هستند نمیشود امّا علما اگر کنار کشیدند، بتدریج خواهد شد جمهورىِ غیر اسلامى. این قدر هم دستهایى هستند که براى جمهورىِ غیر اسلامى شدن تلاش میکنند، کار میکنند، پول خرج میکنند، انواع حیلهها را هم بلدند؛ آنها همه [جور] کاری خواهند کرد؛ فوراً تمام این زحمات و تلاشها و این شهادتها و این جوانها و نفَس زدن آن پیرمرد الهى و معنوى ــ که در …
مؤاخذهٔ الهی و مؤاخذهٔ نسلهای آینده در صورت کنارهگیری علما از نظام
و البتّه چیزى هم هست که نسلهاى آینده این را تحمّل نخواهند کرد، قبول نخواهند کرد. هر کسى کنار بکشد، غیر از مؤاخذهى الهى، بلاشک مواجه خواهد شد با مؤاخذهى نسلهاى آینده. من یادم نمیرود در سنین جوانى ماها؛ آن زمانى که شور جوانى طلبگى داشتیم، یعنى سالهاى بین ۳۰ تا ۴۵ یا۵۰، همواره ما ایراد میکردیم و نق میزدیم به آن کسانى که سالهاى بین ۱۳۲۰ و ۱۳۳۰ را درک کردند و براى روحانیّت کارى نکردند. نسل ما این کار را میکرد. دائماً میگفتیم …
دو یا سه گونه موضعگیری ممکن روحانیون در برابر دستگاههای حکومتی
در طول تاریخ یا این جور بگوییم که در سطح عرض و طول دنیاى اسلام ــ چه در طول تاریخ از جهتى و در عرض [اگر] حساب کنیم به حسب مذاهب گوناگونى که هست ــ روحانیّون نسبت به دستگاهها، دو جور یا به اعتبارى سه جور موضعگیرى میتوانند داشته باشند:
مبارزه با حکومت، موضع روحانیت در برابر رژیمها و سلاطین ستمگر
شقّ سوّمى هم که بشود فرض کرد، این است که مبارزه کنند با دستگاه؛ مثل دستگاه روحانیّت ما که با رژیم ظالم مبارزه میکردند؛ یا در بسیارى از دورهها بخشى از روحانیّت ما یا همهی آنها با سلاطین ظالم و ستمگر مبارزه میکردند.