در پیکرهى جامعه که هر قشر حکمِ عضوى از اعضا را دارد و وظیفهاى بر دوشش است، روحانیان دو وظیفه و شأن دارند: یک شأن، شأنِ مغز است و شأنِ دیگر، شأنِ زبان. شأن همهى متفکّران و فرزانگان و خردمندان و روشنفکران در یک جامعه، شأنِ مغز است. علماى دین هم، چنین شأنى دارند؛ یعنى باید بیندیشند و مردم را هدایت و راهنمایى کنند. اما علاوه براین، یک شأن دیگر هم براى علماى دین وجود دارد که همان شأنِ زبان است: «قوام الدّین باربعه: بعالم ناطقٍ مستعمل له.»[4] چقدر در قرآن با عباراتى همچون «لتبین للنّاس»، «هذا بیانٌ للنّاس»، بر بیان و تبیین تکیه شده است! این، شأن علماى دین است که باید تبیین و بیان کنند.روحانیت
نامهای دیگر: روحانیون، روحانیان، روحانیت شیعه، روحانیت مبارز، روحانیت انقلابی
توضیحتهیهشده با هوش مصنوعی
قشر عالمان دین و طلاب و نقش دینی، سیاسی و اجتماعی آنان.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:بیانات در مسجد اعظم قم بهمناسبت دومین سالگرد شهادت آیتالله سیدمصطفی خمینی— ۱۳۵۸/۰۷/۳۰
سیر زمانی
از ۱۳۵۸ تا ۱۴۰۴۱۳۵۸۱۴۰۴
روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.
تعریف در کلام رهبر
دوّم اینکه او روحانیّت شما را باور کند؛ روحانیّت هم به لباس نیست. اىبسا صاحب لباسى که روحانى حقیقى نیست! اىبسا غیر صاحب لباسى که حقیقتاً روحانى است. باید روحانى باشد، اهل معنا، اهل روح؛ با روح سروکار داشته باشد، با معنویّت سروکار داشته باشد؛ باید سخن او باطنى داشته باشد، از باطنى بربیاید. اگر سطحى و ظاهرى و زبانى و صورى بود، اثر نخواهد گذاشت. واقعاً «اِذا خَرَجَ مِنَ اللسانِ لَم یُجاوِزِ الآذان»؛[8] اینجورى است؛ باید از قلب [برآید]؛ آن هم متوقّف است بر ایمان و توجّه و معنویّت و روحانیّت، و این را میشود به وجود آورد و میشود تقویت کرد. هر وقتى که کار در این زمینهها سخت و سنگین میشود، میشود پناه برد به ذخیرهى فیّاض تمامنشدنى ذکرالله؛ به نماز، به نافله، به توجّه به خدا، به تضرّع؛ اینها انسان را فیضان[9] میبخشد. اگر بخواهیم که این باران طهورى که از سخن شما تراوش میکند و نازل میشود، حقیقتاً مطهِّر باشد، اَدناس[10] و اَرجاس[11] را از دلها و ذهنها بزداید، باید آن را تصفیه کنیم. همانطور که من مکرّر از قول مولوى[12] نقل کردهام این مطلب را که میگوید این آبهاى عالم که همهى پلیدیهاى عالم را از بین میبرند، همهى کثافتها و دنسها[13] و نجاستها با [این] آب تطهیر میشود امّا خود آب متغیّر و کثیف میشود. بعد این آب، براى اینکه دوباره طهارت خودش را به دست بیاورد، عروج میکند؛ به شکل بخار بالا میرود و به شکل باران دوباره نازل میشود؛ «ماءً طَهورًا»[14] برمیگردد. یک معراجى لازم است، یک عروجى لازم است براى اینکه انسان بتواند آن طهارت را بازیافت کند و مطهِّر بشود و وارد فضاى ذهن و دل و فکر مخاطب بشود تا بتواند او را تطهیر بکند، وَالّا آب آلوده مطهِّر هم نیست. بنابراین پناه بردن به ذکرالله و توجّه به خدا و عرض نیاز و هدایت خواستن و تضرّع کردن، [طهارت را] تأمین میکند، تضمین میکند. از این جهت هیچ مشکلى انسان ندارد و همیشه این ذخیرهى فیّاض لطف و رحمت الهى دم دست انسان است؛ این دو خصوصیّت.مرحوم شهید مدنی یک نمونهی برجستهای از یک روحانی فعّال و حائز جهات گوناگون هستند. چون روحانیّت را برخلاف مشاغل و حیثیّتهای دیگری که در جامعه وجود دارد نمیشود در یک بُعد خلاصه کرد؛ مثلاً بگوییم روحانی یعنی کسی که فقط علوم مربوط به امر دین را وارد است، یا روحانی یعنی آن کسی که فقط مشغول تبلیغ دین است، یا روحانی یعنی آن کسی که فقط در ارتباط با مردم است، یا روحانی یعنی کسی که به امور دینی و مسائل روحی و خودسازی و مانند اینها خیلی توجّه میکند. هر کدام از اینها به تنهایی معنای روحانی مطلوب نیست؛ روحانیّت دارای همهی این جوانب است. و یک روحانی خوب، روحانی واقعی، آن کسی است که در همهی این جوانب یا عمدهی این جوانب، انسان بتواند در او یک حرکتی و فعّالیّتی مشاهده کند. ایشان حقیقتاً یک مصداق بارزی از روحانی کامل بودند. اوّلاً ایشان ملّا بود، عالم بود، فقیه بود. در قم و نجف تحصیلات عالیهی فقه و اصول، همچنین معقول کرده بودند و مرد عالمی بود. آگاهانه و از روی معرفت عمل میکرد، کار میکرد، اقدام میکرد. خاصیّت علم در انسان همین است که حرکات او و سکنات او عالمانه است، منطقی است؛ این خصوصیّت در ایشان بود.شاهدها (۴۸۲ پاراگراف)
خرسندی از دقت فکری فضلا در پیگیری مسائل مورد نیاز
خیلی جلسهی خوبی بود برای من؛ هم با آقایان از نزدیک آشنا شدم، هم مطالب بسیار خوب و سخنان پر مغزی را از شما دوستان شنیدم. در مورد مسائل روحانیت و حوزههای علمیه، هیچ چیزی برای بنده خوشحالکنندهتر از این نیست که ببینم جمعی از فضلا پر مغز حرف میزنند، دقیق فکر میکنند، مسائل گوناگونِ مورد نیاز را درک میکنند و دنبال آنها میروند؛ این برای من واقعاً خیلی لذتبخش است؛ و امروز از آن جلسات بود؛ الحمد لله ربّ العالمین. خب، «علماء حکماء کادوا ان یکونوا انبیاء»؛[1] انشاءالله که مصداق این باشید.تلاش حکومت وقت برای از بین بردن نفوذ روحانیون بانفوذ
… از اینها خیلی تعریف میکردند. بعد هم اینها رفتند نجف. بعد از آن هم مرحوم والد ما مشرف شدند نجف، در نجف هم با اینها مربوط بودند. آقای حاج میرزا احمد بعد از چند سالی برگشت بجنورد. ایشان در بجنورد روحانی متصرفِ قدرتمندِ مردمىِ بانفوذ در سرتاسر این منطقه بود. با اینکه آن وقت حکومت با روحانیون بد بود و اگر روحانیای بانفوذ بود، هر طور میتوانستند، سعی میکردند او را از نفوذ بیندازند - یا او را با خودشان همراه کنند، یا انگشتهای نفوذ او را ببرّند و قیچی کنند - در مورد مرحوم حاج میرزا احمد نتوانستند این کار را بکنند. ایشان اینجا روحانی بود، مرد بسیار محترمی بود؛ مشهد هم که میآمد - ما آن وقت طلبهی مشهد بودیم - علمای مشهد از ایشان تجلیل میکردند، دیدن ایشان میرفتند، احترام میکردند.اهمیت حضور روحانی باسواد و عمیق در شهرستان در روزگار گسترش اندیشههای نو
… تا سطح ده تدریس میشود. بالاتر بگویند، درس خارج بگویند. بله، طلبهای که اینجا درس خارج خوانده و قریبالاجتهاد شده، مانعی ندارد و خوب است که دو سال، سه سال، پنج سال هم برود در یک حوزهی دیگری - مثلاً حوزهی قم یا حوزهی مشهد - حضور پیدا کند و بعد برگردد اینجا. وقتی یک روحانىِ ملاىِ باسوادِ عمیق در این روزگار - که روزگار فکر و فرهنگ و گسترش اندیشههای نو در سرتاسر دنیای اسلام است - در یک شهرِ اینجوری باشد، میدانید چه اتفاقی میافتد؟سنت منبر و گفتوگوی چهره به چهره با مردم
… میانی، رئیس صدا و سیما، مسئولین سپاه و نیروهای مسلح؛ اینها بروند با دانشجوها جلسه بگذارند و حرفهای گفتنىِ دانشجوها را بشنوند. و من به شما عرض بکنم؛ آنها هم برای دانشجوها حرفهای گفتنی زیادی دارند. هیچ چیزی جای این گفتگوی رو در رو و چهره به چهره را نمیگیرد؛ همانی که سنت قدیمی روحانیون ما بوده که بنشینند روی منبر، با مردم چهره به چهره حرف بزنند. در این کار، یک اثری هست. حالا آن خواهرمان راجع به تأثیرات الکترومغناطیسی گفتند؛ هیچ بُعدی ندارد که تأثیرات الکترومغناطیسىِ انسان به انسان و چهره به چهره در این دیدارها وجود داشته باشد. این کار تأثیر دارد؛ هم آنها میشنوند، هم میشنوانند. خیلی از مطالبی، …پیشگامی روحانیت در حرکت مردم در انقلاب
انقلاب اسلامی که بزرگترین تحول و تغییر قدرت در طول تاریخ ما بود و اساس سلطنت و حکومت فردی را به حکومت مردمی تبدیل کرد، با نیروی مردم انجام گرفت؛ اینجا دیگر رویاروئی دو قدرت و جنگ قدرت و این حرفها نبود. مردم آمدند و وارد عرصه شدند و روحانیت هم پیشگام و پیشتازشان واقع شد؛ مردم بودند که با قدرت عظیم و خدائىِ خود توانستند قدرت را از دست خودکامگان و پادشاهان و طاغوتها و مستبدان فردگرا خارج کنند و به دست مردم بدهند؛ حکومت شد مردمی. تا آن جائی که ما شناختیم و فهمیدیم، این تنها حادثهای است که در طول تاریخِ کشور ما اتفاق افتاده است.پیشقراولی مراجع و بزرگان علما در انقلاب
… مردم و انقلاب شکوهمند اسلامی، قطع این سلطه بود؛ لذا در همان ایام شما ملاحظه میکنید که شعارهای مردم به مسائل خارجی هم متوجّه بود و علیه امریکا و انگلیس و حامیان شاه و علیه اسرائیل شعار میدادند. در طول زمان، همیشه وجدان عمومی مردم از تسلّط خارجیها متأذّی بود؛ اما این انقلاب عظیم که با مطرح کردن شعارهای اسلامی و برافراشتن پرچم اسلام و بازگشت به دین و هویّت دینی آغاز شد و پیشقراول آن هم مراجع و بزرگان علما بودند، روح استقلالطلبی را در مردم اشباع و ارضاء کرد. مردم فهمیدند که با تکیه به اسلام و تمسّک به آن خواهند توانست پوشش تحقیر را کنار بزنند؛ لذا این یکی از جهات مبارزه شد.نقش نفوذ روحانیت در نگهداشتن مردمسالاری در کشور
من به شما عرض کنم، در کشور ما اگر قرار شد مردمسالاریای وجود داشته باشد و حاکمیت در دست مردم باشد، جز در سایه اسلام و جمهوری اسلامی این کار ممکن نیست. اگر سایه اسلام و جمهوری اسلامی در این مملکت بود، به برکت اسلام و نفوذ روحانیت و به برکت چیزهایی که در قانون اساسی وجود دارد، میشود مردمسالاری را در اینجا نگه داشت؛ والّا اگر این عوامل نباشد، همان کسانی که کودتای ۲۸ مرداد و قبل از آن کودتای سوم اسفندِ رضاخان را راه انداختند، میآیند و زیر کاسه کوزه داعیههای روشنفکری و مردمسالاری میزنند و آنها را میبرند. اگر خیلی همّت و لطف کنند، زایدهای از مردمسالاریهای خودشان را - که …نقد استفادهٔ ابزاری از روحانی مقبول برای اسلامی جلوه دادن نظام
… اسلامی را قبول نمیکردند. لذا از اوّلِ انقلاب، در عرض و به موازات خطِّ امام، جریانی پیدا شد که به یک نظام لائیک و الگوبرداری شده از نظامهای غربی دعوت میکرد؛ منتها با رنگ و لعاب اسلامی؛ اسمِ اسلامی، اما باطنِ غیراسلامی؛ ساختِ اسلامی، اما جهتگیرىِ غیراسلامی. البته آنها بیمیل نبودند که در کنار چنین نظامی، آخوند وجیهالملّهای هم برای مقبول جلوه دادن نظام در چشم مردم وجود داشته باشد - چون مردم به اسلام دلبسته بودند - بدشان نمیآمد روحانىِ مورد قبولی در کنار نظام قرار گیرد تا نظام را در چشم مردم، اسلامی جلوه دهد؛ دولتمردان نظام هم به همان شکلی که خودشان میپسندند و تشخیص میدهند، نظام را به همان صورت غیراسلامی - و در حقیقت، شکل بازسازیشده رژیم سلطنتی، منتها طبق قبول سیاستمداران و قدرتمندان دنیا - اداره کنند. ظاهر و رنگ و لعاب دین هم این فایده را برای آنها داشته باشد که …پرسش از نقش حوزه در مسیر نظام و واجبات امروز روحانیت
… بر حسب طبیعت این نظام، چالشهایی هست؛ این چالشها چیست؟ نظام با چه موانعی، با چه مزاحمتهایی، احیاناً با چه معارضههایی، با چه پدیدارهایی که باید با آنها مقابله کند، روبهروست؟ نوع تقابل با این چالشها باید مورد توجّه و تعمّق و ژرفاندیشی حوزویان قرار گیرد. مطلب بعدی این است که با این مقدمات، امروز واجبات روحانیت چیست؟ واجباتی داریم و مستحبّاتی - به محرّمات نمیپردازم - امروز واجبات روحانیت و حوزهی علمیه چیست؟ همانطور که در گزارش مدیر محترم حوزهی علمیهی قم شنیدیم، در این چند سال کارهای مهمی شده است. برخی از این کارها، کارهایی است که آثار آن در آیندههای میانمدّت و حتی بلندمدّت دانسته خواهد شد. این کارها شده است؛ این خلأها بوده و پُر شده است؛ اما باز هم ما …پرسش از جایگاه روحانیت در میان نقشآفرینان اصلی
مطلب دوم این است که نقشآفرینان اصلی در این عرصه چه کسانی هستند؟ ما میخواهیم ببینیم روحانیت در این میان کجا قرار دارد و شما طلاّب جوان و فضلای جوان - کسانی که نقد ارزشمند جوانی خود را برداشتید و به این حوزه آوردید - میخواهید این سرمایه را برای چه و در کجا مصرف کنید؟ نقشآفرینان اصلی در اینجا چه کسانی هستند؟ اولاً باید معلوم باشد که این حرکت عظیم نظام اسلامی و حرکت به سمت آن آیندهی آرمانی - که ایجاد تمدّن اسلامی است؛ یعنی تمدّنی که در آن، علم همراه با اخلاق است؛ پرداختن به مادّیات، همراه با معنویّت و دین است؛ و قدرت …بیشتر مشاغل کنونی روحانیان وظیفهٔ شرعی است ولی کافی نیست
… براى کسانى که از گردش این اسکناس سود مىبرند. امروز، روزى نیست که ما سرمایهها را در گوشهاى حبس کنیم. هر کس استعدادى دارد، هرکس سرمایهى ذهنى و فکرى دارد، باید آن را در بازار کار بیاورد. بازار کار، فقط بازار مصرف نیست که بگوییم بیاید حتماً در جایى شاغل شود. البته این مشاغلى که شماها دارید، اگر نگوییم همهاش، حداقل بخش عمدهایش وظیفهى شرعى است؛ بعضیهایش از واجب کفایى هم بالاتر است؛ چون من به الکفایه ندارد. این لازم است؛ اما فقط این نیست؛ باید این استعدادها و این فکرها بیاید تا به کار بیفتد؛ تا از آنها استفاده بشود؛ تا تقویت بشود؛ تا ارتباط بین فکرها به وجود آید.قدردانی جوانان از پیوند خود با روحانیت
ای جوانان عزیز! این روحیات را در خودتان حفظ کنید؛ اسلامتان را قدر بدانید، یاد شهیدان را قدر بدانید، ایمان عمیقتان به قرآن و اسلام و پیوندتان با روحانیت را قدر بدانید، مسؤولان را که از خود شما هستند، دولت، مجلس و قوّهی قضاییّه را قدر بدانید، روحیهی پیوند میان آحاد ملت را قدر بدانید، خصوصیّات اسلامی و ایمانی؛ یعنی پایبندی و تعبّد را که بحمداللَّه در ملت ایران هست، قدر بدانید و به حزبالّلهی بودن، افتخار کنید.مسئولیت علمای حوزه در حفظ و تقویت ایمان اسلامی نسل جوان
… همیشه ایمان ملت ایران را هدف گرفتهاند . در کشور ما بحمدالله ریشههای ایمان، مستحکم و شاخههای آن سرسبز و پرثمر است؛ و نسل جوانی که در مسیر حوادث استثنایی کشور بزرگ ما رو به بالندگی و رشد میرود، به هدایت و مدد الهی، همه جا مشعل ایمان را با خود حمل میکند. البته همهی تلاشگران فرهنگی کشور، بخصوص فضلا و علمای حوزههای علمیه و دیگر دلسوزان و راهنمایان فکرها و دلها باید مسؤولیت عظیمی را که در قبال حفظ و تقویت و باروری ایمان اسلامی نسل جوان بر عهده دارند، هرگز از یاد نبرند.قرار داشتن روحانیت و بزرگان حوزه در جلوی صفوف
… کوتاهىاى وجود ندارد. همه هم در یک جهت حرکت میکنند؛ دشمن به اختلاف سلیقه دربارهى فلان مسئلهى سیاسى نگاه نکند که خیال کند بین اینها اختلاف هست؛ نه، دربارهى مسائل اصلى جامعه، دربارهى ناموس انقلاب و مسائل اساسى اسلام هیچ اختلافى بین اینها نیست؛ یکپارچهاند. و روحانیّت معظّم و بزرگان حوزههاى علمیّه هم که مثل همیشه در جلوى صفوف قرار دارند و حرکت میکنند.تبلیغ مخلصانهٔ روحانیت در راه خدا
… کار و فعّالیت است و از تلاش خسته نمیشود؛ جوانش تحصیل علم میکند، دانشگاهش به درس و بحث و تحقیق و بقیه کارهایی که جوانان، در عرصه فعالیتهای علمی و اجتماعی باید انجام دهند، میپردازد؛ دولتش، به نیازهای مردم میرسد و سوز و درد آنها را دارد و برای مردم کار میکند؛ روحانیتش، با کمال اخلاص و صفا، در راه خدا تبلیغ میکند، حرف میزند و تلاش میکند؛ آحاد مردمش، به سمت معرفت صحیح حرکت میکنند و در راه خدا میایستند و حضور انقلابی خودشان را حفظ میکنند.وجود استثنا: کسانی که عکس این عمل میکنند و منفّر از دیناند
امروز - و همیشه - علمای دین مشعلهایی هستند که مردم را با رفتار و با روش زندگی و برخوردشان با مسائل، به دین دعوت میکنند. نه اینکه بخواهیم بگوییم استثنا ندارد؛ چرا، استثنا هم دارد. کسانی هم هستند که عکس این عمل میکنند و منفّر از دینند؛ اما طبیعت کار روحانیون آن چیزی است که بهصورت اصل و قاعده گفته شد. بحمداللَّه امروز هم شکل اغلبی همین است که عرض شد.برانگیختن مردم با زبان، شأن روحانیت
این، شأنِ روحانیت است.احتمال بازگشت گناهکاران به دین با عطوفت و نصیحت علما
… مختلف، باید آن حالت پدری و مهربانی و حالت جمع نسبت به همه داشته باشند. گرایش به یک طرف نباشد. طوری نباشد که عدّهای از اهل این محل احساس کنند که این آقا متعلّق به آنها نیست. طبعاً مُراد ما، آن عدّه افراد کمی نیست که ممکن است در محلی جزو فسقه و فجره باشند. البته آنها هم اگر از طرف علمای دین پدری و عطوفت و نصیحت احساس کنند، احتمال دارد که به دامن و آغوش تقوا و دین برگردند؛ کمااینکه بعضاً دیده شده است. لکن حالا مراد ما، متدیّنین و اهل دین هستند.زمینهٔ مساعد وظیفهٔ روحانیون در میان مردم مؤمن
… از لحاظ نیروی ایمان، یکی از استانهای برجسته است. اگرچه مردم ما در سرتاسر کشور، بحمدالله به دین و معنویّات اقبال دارند، لکن بههرحال، همه چیز کم و زیاد دارد. این استان جزو مراکزی است که مردمش نشان داده و ثابت کردهاند که مردم مؤمن و بااخلاص و صفایی هستند. هرجا چنین مردمی باشند، روحانیون برای وظیفه الهیشان، زمینه مساعد و مناسبی دارند.پر کردن صحنهٔ مبارزه به دست روحانیون مبارز و آگاه
… مردم دادند امّا شکست را دستگاه طاغوت خورد؛ چرا؟ چون مردم در میدان از هیچ مشکلى ملاحظه نکردند و نترسیدند؛ هدف براى آنها از جانشان و خطراتى که آنها را تهدید میکرد بزرگتر بود. نتیجه این شد که حادثهى قم ایران را تکان داد و دیوار ترس را در دلهاى آحاد مردم شکست. در دنبالهى این حادثه، در تبریز و در شهرهاى دیگر [هم اعتراض شد و] رهبرىِ هوشمندانهى امام هم از بیرون همهچیز را هدایت میکرد و روحانیّون فعّال و مبارز و آگاه هم همهجاى صحنه را پُر کردند؛ نتیجه این شد که یک انقلاب عظیمى به وجود آمد. از همین حادثه، از همین آغاز، آنچنان انقلابى پدید آمد که نهفقط رژیم سلطنت را در ایران بلکه آمریکا را در منطقه و استکبار را در دنیا و همهى رژیمهاى مرتجع را در کشورهاى خودشان به لرزه درآورد و همه را وادار کرد که …نقش عالم دین در خدمت به مردم و انجام تکلیف نسبت به اسلام ناب
این روحانى آگاه و روشنبین چه در سنگر محراب و مسجد، و چه در صحنهى مجلس شوراى اسلامى ــ که سالها در آن به خدمت اشتغال داشت ــ نمایشگر نقش مهمّ عالِم دین در روزگار فرصت براى خدمت به مردم و انجام تکلیف نسبت به اسلام ناب محمّدى (صلّى الله علیه و آله) بود؛ بویژه در دوران کوتاه ولى پُربرکت امامت جمعهى اراک، چنان که شایسته است، محور تلاش آگاهانه و مرکز هدایت دینى و انقلابى مردم مؤمن و فداکار آن سامان به حساب مىآمد. ارتحال این سلالهى دودمان نبوّت و امامت و شاگرد مکتب دین و قرآن، ضایعه و خسارتى براى حوزهى جهاد …منبر رفتن مبلغان گذشته با تنگناها و سختیها
… باید طلبگى کار کنیم، فقیرانه باید کار کنیم؛ نهاینکه پول نخواهید، نهاینکه امکانات نخواهید، نهاینکه دنبالش هم نروید؛ چرا، بروید، امّا اگر نشد، «ره چنان رو که رهروان رفتند»؛[9] با همان کمبود و فقر [کار کنید]. البتّه در آن جلسه به نظرم مثالهایى هم زدم؛ [مثلاً] سابقها که منبر میرفتیم، چه جورى منبر میرفتیم، بىدعوت منبر میرفتیم، با سختى منبر میرفتیم، امّا منبر میرفتیم، امّا میگفتیم. «میگفتیم» که میگویم، خودم را عرض نمیکنم، بنده که هیچم؛ همانهایى که در این کارها بودند، در این خطهاى تبلیغ اسلام بودند؛ با چه تنگناهایى، با چه سختىهایى، [حتّى] از یک مسجد کوچک.جایگاه روحانیت در دل مردم
… کشور حکومتش به دست یک مجموعهی خشک و خالی در بالا نیست، بلکه متکی به مردم است، در میمانند. جمهوری اسلامی، چنین است. اینجا چنین نیست که حکومت بهدست مجموعهای منقطع از مردم باشد که برای خودشان ببرند و بدوزند و فرمانروایی کنند. اینجا حکومت، با مردم یکی است. روحانیت در دل مردم جا داشته، امروز هم جا دارد. دین در اینجا حاکم است و بر اعماق دلها حکومت میکند. مردم از روی اعتقاد دینی حرکت میکنند. اکثریت قاطع مردم، یا اکثریت نزدیک به همهی مردم، متدینند. ممکن است یکوقت گروهی از مردم از مسؤولی گلهای داشته باشند؛ اما نظام را از اعماق دل، دوست میدارند؛ اسلام را …تقصیر روحانیت در کیفیت ناکافی برنامههای دینی رسانه
… منتشر بشود، شاید ده هزار نفر آن را بخوانند. سخنرانىاى که نشستیم فکر کردیم، یک حرف درستى را پیدا کردیم، شاید بتوانیم یک پانصد نفر را جمع کنیم، آن پانصد نفر آن را بشنوند. امروز رادیو و تلویزیون شما، ساعات فراوانى را صرف حقایق دینى و بیان حقایق دینى میکند؛ البتّه بنده راضى نیستم امّا به شما بگویم من بیش از آنچه از حجم آن برنامهها راضى نیستم، از کیفیّت آنها راضى نیستم، و این هم تقصیر من و شما است؛ چرا با هم رودربایستى کنیم؟علاقهٔ عمیق رهبری به روحانیت همچون علاقهٔ انسان به خود
… نمیتواند بکند؟ ما که اینجا همه خودمانى هستیم ــ سابقهى آخوندى من از بسیارى از شماها بیشتر است، سوابق حوزهاىام بیشتر است؛ حالا نمیگویم از اکثر شماها؛ شاید هم اگر ادّعا کنم از اکثر، خیلى گزافه نباشد؛ چون میبینم ماشاءالله اغلب جوانید؛ یعنى از ما جوانترید. من نسبت به مسائل روحانیّت، یک علاقهى عمیقى از نوع علاقهى انسان به نفْس خودش و به متعلّقات خودش دارم؛ آن چیزهایى که مربوط به خودش است. مسئله، مسئلهى یک شىء خارجى نیست که دربارهى آن بحث کنیم ــ من که نگاه میکنم، میبینم حوزهى ما این جورى نیست.جامعیت علمی روحانیان گذشته و صنفی شدن بعدی روحانیت
… دارد. بیرونى یکى از چهرههاى بزرگ دینى است. شیخ بهائى که دیگر یک آخوندِ به تمام معناى کامل است؛ اهل محراب و مانند اینها. زمان شیخ بهائى که رشتههاى دینى در آن مسیر و جریان صنفىِ آخوندى افتاده بوده. چون در گذشته اینجور که نبوده؛ صنفىِ به این شکل نبوده؛ یک روحانىاى بوده، در همهى علوم مثلاً عالِم بوده. مثل خود ابنسینا؛ شاگرد فلسفه هم داشته، شاگرد طب هم مثلاً داشته فرض بفرمایید. امّا خب شیخ بهائى مال آن دورانى است که روحانیّت، جنبهى صنفى پیدا کرده؛ یک آخوندِ حرفهاىِ مثلاً آنچنانى؛ منبر و محرابى با آنجور دانشهاى کذائى فرض بفرمایید، یا بیرونى و آن تحقیق ما للهند من مقولة؛ که اسم این کتابِ ما للهند، یک بیت شعر است:عالم دینی را برخلاف پزشک نمیتوان از خارج وارد کرد
… را اینجور بردارد؛ جورى خیز بردارد که بتواند تا سى سال آینده این تعداد را بدهد؛ همچنان که ما براى پزشک، با دانشگاهها همینجور مواجه میشویم؛ میگوییم ما تا بیست سال آینده این تعداد پزشک لازم داریم، دانشگاههاى پزشکى جورى برنامهریزى بکنند که این تأمین بشود. پزشک اگر نداشتیم، از بنگلادش و فلان [جاى دیگر] برمیدارند میآورند؛ [امّا] ملّا اگر نداشتیم از کجا بیاوریم؟ پس ببینید این مطلب دوّم هم عبارت شد از توقّعاتى که از حوزه وجود دارد که این توقّعات جز با سازماندهىِ درست انجام نمیگیرد.قوام نظام به قوام روحانیت و توفیق در بیان معارف اسلامی
امیدواریم خداى متعال به برکات سیّدالشّهدا (صلوات الله و سلامه علیه) ما را هدایت کند، نهضت را پابرجا بدارد، انشاءالله روحانیّت را -که قوام دستگاه و نظام به قوام روحانیّت است- روزبهروز در این جامعه عزیز کند و به همهی ما روحانیّون توفیق بدهد که بتوانیم اسلام را و دین را و معارف اسلامى را و معارف قرآن را و معارف حسینى را به بهترین شکل و بهترین وجه براى اذهان عمومى مردم بیان کنیم. بنده مجدّداً از همهی آقایان محترم بهخاطر تشکیل این جلسهی خوب تشکّر میکنم. و امیدوارم که محرّم آینده، یکى از بهترین محرّمها در جهت ترویج مبانى اسلامى و انقلابى براى همهی ما و مؤمنین باشد.نقش روحانیان عقیدتی سیاسی در ایجاد تقوا و پرهیز از زیادهروی در نیروهای انتظامی
… احساس محبّت و احساس آرامش کنند. امروز البتّه وضعیّت نیروهاى انتظامى ما با دوران گذشته از زمین تا آسمان تفاوت کرده. امروز نیروهاى انتظامى با مردمند، در کنار مردمند، پشت سر مردمند. هرچه میتوانید باید این روحیه را در خودتان تقویت کنید که شما براى مردمید؛ فلسفهی وجودى نیروهاى انتظامى این است که بتوانند براى آسایش مردم و آرامش محیط زندگى مردم، نظم را برقرار کنند و مواظب باشند مردم دچار ناراحتى نشوند.و برادران عزیز روحانى در عقیدتى ـ سیاسیهاى نیروهاى انتظامى نقش مهمّى را میتوانند ایفا کنند در ایجاد روح تقوا و پرهیز از زیادهروى در هر امرى در نیروهاى انتظامى، که بحمدالله مشغول هم هستند.میرزا کوچک جنگلی، روحانی و طلبهای عالم که لباس نظامی پوشید
این روزها تصادفاً مصادف با شهادت میرزاکوچک جنگلی هم هست که او هم همین خصوصیّات را داشت، منتها در نوع دیگری و جای دیگری عمل میکرد؛ شأن آن سردارِ بزرگِ اسلامیِ ایران هم یک شأن بسیار والایی است. البتّه میرزاکوچک هم یک روحانی و طلبه بود و عالم بود؛ و من شنیدم از بعضی از کسانی که آشنایی داشتند، که مرحوم میرزاکوچک تحصیلات عالیهی فقه و اصولی هم داشته و نجف هم بوده. البتّه در شرح حالش که نوشتهاند، این را مشاهده نکردم. و این مرد هم آمد لباس نظامی به تن کرد و با همان آگاهی و همان احساس مسئولیّت و همان شجاعت، قبل از مرحوم مدرّس در یک برههی بحرانیِ دیگری از زمان، ایشان یک حرکت عظیمی را به راه انداخت و بعد هم به شهادت رسید.