در پیکرهى جامعه که هر قشر حکمِ عضوى از اعضا را دارد و وظیفهاى بر دوشش است، روحانیان دو وظیفه و شأن دارند: یک شأن، شأنِ مغز است و شأنِ دیگر، شأنِ زبان. شأن همهى متفکّران و فرزانگان و خردمندان و روشنفکران در یک جامعه، شأنِ مغز است. علماى دین هم، چنین شأنى دارند؛ یعنى باید بیندیشند و مردم را هدایت و راهنمایى کنند. اما علاوه براین، یک شأن دیگر هم براى علماى دین وجود دارد که همان شأنِ زبان است: «قوام الدّین باربعه: بعالم ناطقٍ مستعمل له.»[4] چقدر در قرآن با عباراتى همچون «لتبین للنّاس»، «هذا بیانٌ للنّاس»، بر بیان و تبیین تکیه شده است! این، شأن علماى دین است که باید تبیین و بیان کنند.روحانیت
نامهای دیگر: روحانیون، روحانیان، روحانیت شیعه، روحانیت مبارز، روحانیت انقلابی
توضیحتهیهشده با هوش مصنوعی
قشر عالمان دین و طلاب و نقش دینی، سیاسی و اجتماعی آنان.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:بیانات در مسجد اعظم قم بهمناسبت دومین سالگرد شهادت آیتالله سیدمصطفی خمینی— ۱۳۵۸/۰۷/۳۰
سیر زمانی
از ۱۳۵۸ تا ۱۴۰۴۱۳۵۸۱۴۰۴
روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.
تعریف در کلام رهبر
دوّم اینکه او روحانیّت شما را باور کند؛ روحانیّت هم به لباس نیست. اىبسا صاحب لباسى که روحانى حقیقى نیست! اىبسا غیر صاحب لباسى که حقیقتاً روحانى است. باید روحانى باشد، اهل معنا، اهل روح؛ با روح سروکار داشته باشد، با معنویّت سروکار داشته باشد؛ باید سخن او باطنى داشته باشد، از باطنى بربیاید. اگر سطحى و ظاهرى و زبانى و صورى بود، اثر نخواهد گذاشت. واقعاً «اِذا خَرَجَ مِنَ اللسانِ لَم یُجاوِزِ الآذان»؛[8] اینجورى است؛ باید از قلب [برآید]؛ آن هم متوقّف است بر ایمان و توجّه و معنویّت و روحانیّت، و این را میشود به وجود آورد و میشود تقویت کرد. هر وقتى که کار در این زمینهها سخت و سنگین میشود، میشود پناه برد به ذخیرهى فیّاض تمامنشدنى ذکرالله؛ به نماز، به نافله، به توجّه به خدا، به تضرّع؛ اینها انسان را فیضان[9] میبخشد. اگر بخواهیم که این باران طهورى که از سخن شما تراوش میکند و نازل میشود، حقیقتاً مطهِّر باشد، اَدناس[10] و اَرجاس[11] را از دلها و ذهنها بزداید، باید آن را تصفیه کنیم. همانطور که من مکرّر از قول مولوى[12] نقل کردهام این مطلب را که میگوید این آبهاى عالم که همهى پلیدیهاى عالم را از بین میبرند، همهى کثافتها و دنسها[13] و نجاستها با [این] آب تطهیر میشود امّا خود آب متغیّر و کثیف میشود. بعد این آب، براى اینکه دوباره طهارت خودش را به دست بیاورد، عروج میکند؛ به شکل بخار بالا میرود و به شکل باران دوباره نازل میشود؛ «ماءً طَهورًا»[14] برمیگردد. یک معراجى لازم است، یک عروجى لازم است براى اینکه انسان بتواند آن طهارت را بازیافت کند و مطهِّر بشود و وارد فضاى ذهن و دل و فکر مخاطب بشود تا بتواند او را تطهیر بکند، وَالّا آب آلوده مطهِّر هم نیست. بنابراین پناه بردن به ذکرالله و توجّه به خدا و عرض نیاز و هدایت خواستن و تضرّع کردن، [طهارت را] تأمین میکند، تضمین میکند. از این جهت هیچ مشکلى انسان ندارد و همیشه این ذخیرهى فیّاض لطف و رحمت الهى دم دست انسان است؛ این دو خصوصیّت.مرحوم شهید مدنی یک نمونهی برجستهای از یک روحانی فعّال و حائز جهات گوناگون هستند. چون روحانیّت را برخلاف مشاغل و حیثیّتهای دیگری که در جامعه وجود دارد نمیشود در یک بُعد خلاصه کرد؛ مثلاً بگوییم روحانی یعنی کسی که فقط علوم مربوط به امر دین را وارد است، یا روحانی یعنی آن کسی که فقط مشغول تبلیغ دین است، یا روحانی یعنی آن کسی که فقط در ارتباط با مردم است، یا روحانی یعنی کسی که به امور دینی و مسائل روحی و خودسازی و مانند اینها خیلی توجّه میکند. هر کدام از اینها به تنهایی معنای روحانی مطلوب نیست؛ روحانیّت دارای همهی این جوانب است. و یک روحانی خوب، روحانی واقعی، آن کسی است که در همهی این جوانب یا عمدهی این جوانب، انسان بتواند در او یک حرکتی و فعّالیّتی مشاهده کند. ایشان حقیقتاً یک مصداق بارزی از روحانی کامل بودند. اوّلاً ایشان ملّا بود، عالم بود، فقیه بود. در قم و نجف تحصیلات عالیهی فقه و اصول، همچنین معقول کرده بودند و مرد عالمی بود. آگاهانه و از روی معرفت عمل میکرد، کار میکرد، اقدام میکرد. خاصیّت علم در انسان همین است که حرکات او و سکنات او عالمانه است، منطقی است؛ این خصوصیّت در ایشان بود.شاهدها (۴۸۲ پاراگراف)
لزوم پاسداشت سبک تبلیغ چهرهبهچهره از سوی روحانیت و حوزهها
… و با روشهایى که باید مورد توجّه قرار بگیرد ــ معارف الهى را بیان کند، نصیحت کند، اخلاق فاضله را براى او بشکافد، صراط مستقیم را در مقابل او قرار بدهد و براى او تبیین کند، نفَسها و نگاهها و دلها میان گوینده و مخاطب در هم گره بخورد، چیز بسیار بااهمّیّتى است؛ این را به هیچ قیمت جامعهى روحانیّت و حوزههاى مبارکهى علمیّه نباید از دست بدهند. البتّه خوشبختانه همینجور هم هست؛ هم طلّاب و فضلا و عاملین تبلیغ در این راه، هم بزرگان تا سطح عالىِ مراجع معظّم، قدر این تبلیغ را میدانند و به این سبْک تبلیغ اهمّیّت میدهند، و باید هم اهمّیّت بدهند، چون واقعاً بسیار حائز اهمّیّت است.مسئولیت مضاعف روحانیون و روشنفکران مؤمن در پاسداری از اسلام
البتّه بعضى از قشرها وظیفهی سنگینترى دارند؛ روحانیّون محترم، روشنفکران مؤمن، در این زمینهها مسئولیّتهاى مضاعفى دارند. در شهرى مثل شهر کرج، با این جمعیّت زیاد، با اینهمه جوان، باید مراکز تبلیغىِ دینى به شکل مدرن، به شکل پُرجاذبه، به صورت متعدّد وجود داشته باشد تا جوانهاى مؤمن و علاقهمند و نوجوانان بتوانند بر طبق آن کشش و جاذبهاى که به طور طبیعى به سمت ارزشهاى معنوى در …لزوم پدید آوردن خصوصیاتی ویژه در روحانی حاضر در دانشگاه
و روحانىاى که باید برود در این دانشگاهها، باید حتماً خصوصیّاتى را در خود به وجود بیاورد. خب بحمدالله این خصوصیّات را شماها دارید؛ حالا بعضى کمتر، بعضى بیشتر.لزوم مواضع صریح، مستدل و هوشیارانهٔ روحانیون دانشگاه در مسائل دینی و سیاسی
… و در آن نفوذ شده. خود تودهى دانشجو ــ این دیگر کار شما نیست، این کار خود دانشجوها است ــ اینها را شناسایى خواهند کرد و انجمنها را خالص خواهند کرد. چون بالاخره فرد نفوذى، مجموعهى نفوذى نمیتواند خیلى پردهى پوشش را براى طولانىمدّت بر روى خودش نگه دارد. آنچه شما باید به آن توجّه داشته باشید، داشتن مواضع صریح و شفّافِ عالمانه و خردمندانه و هوشیارانه است؛ مواضع کاملاً روشن و مستدل و قوى، چه در مسائل دینى، و چه در مسائل سیاسىای که احیاناً ممکن است مطرح بشود؛ و این احتیاج دارد به کار کردن و ملاحظه کردن به بازیافت دائمىِ آنچه در ذهن ما و انبانهى ذهنى ما وجود دارد و اینها را باب دانشگاهها آماده کردن.اعتماد ملت ایران به روحانیت متعهد
… اکثریتی قاطع بر دوش مردی روحانی و کارآزموده و انقلابی و اهل دانش و معرفت قرار یافته و یکی از تربیتشدگان حوزهی معرفت دینی قدرت اجرایی را در کشوری به دست گرفته است که به برکت ایمان و دینباوری عمیق مردمش، پرچمدار نظام دینی و مفتخر به اجرای احکام اسلامی است. این رویکرد، همچنان که نشان اعتماد ملت ایران به روحانیت متعهد است، مژده رسان این نیز هست که در حرکت سازندگی ملت ایران - که بحمداللَّه سالهاست با همکاری ملت و مسؤولان برجسته آغاز گشته است - همواره توجه به ارزشهای اصیل معنوی و پایبندی به دین و اخلاق و معنویت، رکن اساسی بوده و خواهد بود.مسئولیت مضاعف مبلغان دین در نظام مبتنی بر دین
… نمیدانند که جبهه خودی کجاست، جبهه دشمن کجاست. کافی نیست که ما چهارتا مسأله یاد بگیریم و بخواهیم آنها را بگوییم. گاهی بیان یک مسأله، شیوه خاصی دارد که اگر آن شیوه رعایت نشود، ممکن است ضربه وارد بیاید. باید هوشیار بود. این، خصوصیّت فضای اقامه دولت حقّ است. در فضایی که دولت حق قائم است، همه اهل حق، مسؤولیتشان مضاعف میشود. وقتی که دولت و نظام اجتماعی بر اساس دین است، مسؤولیت مبلّغان دین مضاعف میشود. اساس همه اینها هم - همان طور که عرض کردیم - این است که دین و سیاست از هم منفک نیستند.آشنا کردن اذهان با افکار انقلابی اسلام و سابقهٔ خوب روحانیت خوزستان
… چیزی که از روز اوّل انقلاب، بلکه از پیش از انقلاب تا امروز، موجب شده است که دشمن نتواند هدفهای خود را عملی کند، عبارت از وحدت کلمه اقشار مختلف مردم است؛ یعنی اتّحاد همه قومیتهای ایرانی، همه برادران و خواهران، همه قشرها، همه لهجهها، همه زبانها، همه استانها؛ وحدت بر محور افکار و رهنمودهای انقلابی اسلام که به وسیله امام بزرگوار مطرح شد و پایههای این حکومت و این نظام را به وجود آورد و به فضل پروردگار از روز اوّل، روحانیت مبارز و انقلابی و مردمی، ذهنها را با این افکار آشنا کرد. این، توصیه و حرف اوّل من به شما مردم عزیز خوزستان است. شما بحمداللَّه از خودِ خوزستان، روحانیت انقلابی و خوشسابقه و امتحان داده خوبی در این استان دارید. شرط اصلی این وحدت در استان برقرار است؛ یعنی عناصر مؤمن در سرتاسر استان، این وحدت را تجربه کردهاند. باید وحدت کلمه را همچنان که در گذشته بوده است، حفظ کنید. زبان و لغت و قومیت و نژاد در استان، هیچ نباید به این یکپارچگی صفوف شما مردم عزیز اندکی خدشه وارد کند. …مسئولیت سنگینتر روحانیون دانشگاهها در تغذیهٔ معنوی دانشجو
… زیاد حرف بزنم - لیکن به نظر من سه وظیفهی اساسی بر دوش تشکّلهاست: یکی اینکه مجموعهی دانشجویی را از لحاظ روحی و معنوی تغذیه کنند. من البته توقّعی که از دفتر نمایندگی و روحانیون محترمی که در دانشگاهها هستند، دارم، از هیچ انجمن اسلامی ندارم. این معلوم باشد. چون بالاخره روحانیون در داخل دانشگاه، با آگاهیهای دینی و معنوی، در این زمینه مسؤولیتهای سنگینتر و تواناییهای بیشتری دارند - در اینکه تردیدی نیست - اما بالاخره مجموعهی دانشجویی اسلامی - تشکّل اسلامی - هم در زمینهی تغذیه معنوی و روحی این دانشجو، تکلیف بزرگی دارند.هدایت عمومی کار معنوی دانشگاه به دست روحانیون حاضر در دانشگاهها
… خودتان این کار را بکنید؛ بعد هم این مسؤولیت را نسبت به محیط دانشجویی و به کمیت عظیم دانشجویان احساس کنید. از هیچکس هم مأیوس نشوید و همواره سعی کنید اثر بگذارید. مواظب باشید در مقابل منحرفین اثر بگذارید؛ نه اینکه اثر بپذیرید. همیشه این نکته به یادتان باشد. البته هدایت عمومی این کار هم به وسیلهی روحانیون محترم و فضلایی است که خوشبختانه امروز در دانشگاهها حضور دارند. امروز بهتر از چند سال قبل هم هست؛ بحمداللَّه از این جهت خیلی خوب است.پناه جوانان شدن، نشانهٔ موفقیت روحانی در دانشگاه
البته اگر یک روحانی به این نقطه رسید، باید بداند که کارش در دانشگاه موفّق بوده است. اگر هنوز به این نقطه نرسیدهاند، بدانید کمبودی در کار است، والّا روحانی اگر به آن شکلی که عرض شد - با آن دو خصیصه - در هر جا حضور پیدا کند - بخصوص در محیط جوان - لامحاله این خصیصهی سوم بهوجود خواهد آمد.نادرستی نگاه به روحانیون دانشگاه به چشم رقیب، مزاحم یا مداخلهگر
… به تصویب مقررّاتی که دست این نهاد را بهقدر اختیاراتی که لازم دارد - زیادهخواهی هم نمیکنیم - باز بگذارد، تأکید میکنم و این بهعهدهی شورای عالی انقلاب فرهنگی و بقیهی دستگاههای ذیربط است. هر چه تا به حال کردهاند که چه بهتر؛ آنچه نشده است، باید انجام گیرد. نباید به روحانیون و علمایی که از روی اخلاص و دین و برای انجام وظیفه به دانشگاهها رفتهاند، به چشم یک رقیب، مزاحم، عنصری زاید، تشریفاتی یا مداخلهگر در دانشگاهها نگریست! این یک نگرش خطا و غلطی خواهد بود و هر چه که میگذرد، انشاءاللَّه آثار کار شما بیشتر ظاهر خواهد شد.درخواست از روحانیون کاروانها برای توجه دادن به معنویت و مضمون سیاسی حج
در پایان، همهی حجاج عزیز را به اغتنام فرصت این ایام بزرگ فراخوانده، همگان را به تدبر در حج و توشه برداری معنوی و روحی برای بقیهی عمر دعوت میکنم. از آقایان روحانیون محترم میخواهم که این مضامین را در جمع کاروانهای ایرانی و غیر ایرانی به گونههای مناسب مطرح فرمایند و دلها و جانها را به معنویت حج و نیز به مضمون سیاسی آن متوجه سازند.مخالفت روحانیت شیعه با دستگاههای ظلم و کفر پیش از انقلاب
فرض دوم این است که حوزه، ضدّ و نقطه مقابل حکومت باشد. مانند حوزههای علمیه ما در پیش از انقلاب و در برخی از گذشتههای دور که روحانیت شیعه، در مقابل دستگاه حاکمه قرار داشت. علّت آن، این بود که آن دستگاهها، دستگاههای ظلم و کفر و فساد بودند و روحانیت با آنها مخالف بود. این فرض هم بدیهی است که امروز مصداق ندارد. حوزه علمیّه اسلام، امروز نمیتواند با حکومتی که پرچم اسلام را برافراشته و اسلام را عزیز کرده و شریعت را از انزوا خارج کرده و از لحاظ اعتبار و آبرو در سطح بلندترین قلّه جهانی قرار داده است، مخالفت کند. بنابراین، فرض …کمبود مجتهدان توانا در شهرهای بزرگ و ضعف علمی برخی روحانیان
در گذشته، در بعضی از شهرهای بزرگ، ده نفر مجتهد وجود داشتند که هر کدام از آنان برای ادارهی دویست شاگردِ خوب کافی بودند؛ اما امروز یک نفر هم مثل چنین افرادی در آن شهرها نیست. در بعضی از جاها، روحانیونی هستند که توانایی علمی و فکری لازم را ندارند و یا چندان تن به کار نمیدهند. البته بعضی کسان هم هستند که خیلی خوبند؛ اما جاهایی هم این اشکال وجود دارد.ناآگاهی برخی روحانیان از دانستههای لازم عالم متناسب با امروز
یکی دیگر از نارساییهای حوزه، نارسایىِ آشکارِ عدم گسترش محتوای حوزه است. ما مسائل حل نشدهی فقهی و کلامی،زیاد داریم. مجموعهی لازم معارف برای عالِم دین را هم خیلی کم داریم. در جاهای مختلف، روحانیونی را داریم که آنچه را که باید بدانند تا یک عالم متناسب با امروز باشند، نمیدانند. این را هم تحت عنوان عدم گسترش کیفی - یعنی کمبود محتوایی حوزه - قرار میدهیم.تلاش فردی برخی روحانیان در تألیف، جبهه، تبلیغ و سفر
البته در همین حوزه، افراد متعدّدی هستند که به این کارها میرسند و واقعاً مینشینند کتاب مینویسند. اگر دستشان رسید مسافرت میکنند، گرسنگی و خستگی میکشند؛ اگر جبههی جنگ باز میشود، به جبههی جنگ میروند؛ اگر جبههی تبلیغ باز میشودند، به جبههی تبلیغ میروند؛ اگر از آنها برای سفر به خارج دعوت میشود، قبول میکنند؛ اگر به روستا دعوت میشود، میپذیرند. از این قبیل افراد هم داریم. اینها، حرکات فردی است و کافی نیست. اینها، نارساییهایی است که وجود دارد. این نارساییها حاکی از وجود علّتهایی در داخل است که بایستی بگردیم آنها …استقبال مردم از روحانیون و رونق حوزهها پس از سقوط رضاخان
… کمبودی نداشتند. تنها هدف آنها این بود که سازمان روحانیت وجود نداشته نباشد. مطالب دینی این موسّسه به وسیله غیر متخصّصین نوشته شده بود. تاریخ ادیان و فلسفه دین از جمله علومی بود که میشد روی آن کار کرد؛ امّا هدف آنها برچیدن سازمان روحانیت در دوران رضاخان بود. بعد که رضاخان قلع و قمع شد، مردم با احترام تمام و آغوش باز روحانیون را پذیرا شدند، حوزههای علمیّه شلوغ شد و مراجع تقلید مورد تجلیل و تقدیس مردم قرار گرفتند. بر اثر سختگیریهای قبلی، دستگاه محمّدرضا همان سیاست را با شکلهای دیگری پیش گرفت. بنده در طول عمر طلبگی خود تا دوران پیروزی انقلاب، چندین مورد از نقشههای دستگاه پهلوی را دیده بودم و میشناختم. آخرین آنها در دهه پنجاه، تشکیل سازمان اوقاف به شکل دلخواه پهلوی و …مجاهدتهای روحانیان مازندران در مبارزه و انقلاب و جنگ
مجاهدتها و تلاشهاى روحانیان این استان، در طول سالهاى مبارزه و هنگام پیروزى انقلاب و سپس در سالهاى نخستین انقلاب و بعد از آن هم در دوران پرمحنت جنگ، تا امروز، تا حدودى براى این حقیر روشن است. خوشبختانه چهرهى روحانیان استان، چهرهى پرنشاط و جوان و فعّالى است. طلّاب زیادى، فضلاى با ارزشى و علماى بزرگى از این استان، در حوزهى مبارک قم و سایر حوزههاى علمیّه، حضور دارند. استان، استان روحانى خیز و از جهت معنویّت و روحانیّت، استان مبارکى است. بعضى از …پرسش اساسی پیش روی روحانیان که پاسخ عملی آن دشوار است
یک نکتهى اساسى وجود دارد که روحانیان را در مقابل یک سؤال بزرگ قرار مىدهد؛ سؤالى که پاسخ آن از لحاظ نظرى و در گفتار آسان است؛ اما از لحاظ عملى و در عمل، مشکل. البته تا حدود زیادى حل شده است؛ ولى باز هم کم است. آن نکتهى اساسى و سؤال بزرگ این است: «آیا غربت دین، بعد از انقلاب نیز همچنان باقى بوده است؟» قبل از انقلاب، دین در این کشور غریب و دولت از دین جدا بود. اصلاً در چند ده سال قبل از انقلاب، دولت ضدّ دین بود و …قطع ارتباط با حکومت فاسد و پیشگامی در مبارزات
در ایران، زمانى که مبارزات شروع شده بود، روحانیان هیچ ارتباطى با حکومت فاسد نداشتند. اگر یک روحانى، کمترین ارتباطى با چنین دستگاههایى پیدا مىکرد، در هر مرتبهاى از علم و معرفتِ دینى بود، از چشم مردم ساقط مىشد. قطعاً یادتان هست دیگر! قبل از انقلاب و مبارزات هم، روحانیانِ واقعى اینگونه بودند. اما مبارزات که شروع شد، مسأله حادتر و نقش روحانیان مؤثّرتر شد. روحانیان جلو افتادند و ابتکار عمل را در دست گرفتند. از اینرو اگر بخواهیم زحمات طلبههاى سالهاى هزار و سیصد و چهل و یک تا هزار و سیصد و پنجاه و هفت را با هر گروهِ مبارز و فعّالِ سیاسىِ دیگر مقایسه کنیم، صددرصد اشتباه کردهایم. آنها بدون اینکه ذرّهاى از ناحیهى حکومت، درآمدى داشته باشند و خیرى عایدشان شود، و …سربلندی روحانیان شیعه در امتحان دوران مبارزات
آرى؛ طلبهها همهى عمرشان را در این راه مصرف مىکردند. انصافاً روحانیان شیعه، از امتحانشان سربلند بیرون آمدند. بعضى از برادران روحانىِ اهل سنّت هم، انصافاً در دوران مبارزات خیلى خوب همکارى کردند، سخنرانى کردند، حرف زدند، کار کردند. ما از بسیارى از کارها و اقدامات آنها در آن زمان، مطّلعیم. در حالىکه شاید خیلیهاى دیگر، مطّلع نباشند.انتظار حرکت از روحانیان، نه معجزه
بنده در دوران هشت سال مسؤولیت اجرایىام، هیچگاه نشد که در درجهى اوّل، خودم را رئیس جمهور بدانم. همیشه مىگفتم: «من در درجهى اوّل یک طلبهام، بعد یک رئیس جمهور.» از اینرو، ما روحانیان باید پاسخگو باشیم. کسى هم انتظار معجزه و یک نَفَس پیمودنِ راههاى نرفته و سخت را ندارد؛ اما انتظارِ حرکت، هست.وظیفهٔ هر روحانی به برداشتن قدمی به جلو در تحقیق و کار علمی
… باید معرفت علوم دینى، در بین روحانیان گسترش و عمق پیدا کند. یعنى طلّاب و فضلاى جوان، با جدّیت تمام در کسبِ علمِ دین بکوشند. امروز روزى نیست که ما بتوانیم بدون تکیه به مهارتهاى فنّى خودمان و همان چیزهایى که بلدیم و تخصص ماست، وظایف مهم و کلیدى را انجام دهیم. به تعبیر معروف عامیانه: «بىمایه فطیر است.» همین باعث شده است که وظیفهاى بر دوش همهى ما باشد و آن اینکه، هرکس در هر جا که هست، یک قدم به جلو بردارد. بعضى از طریق تحقیق علمى و تأمّل در این باره، بعضى از طریق کار کردن روى قرآن یا احادیث و یا آثار برجستهى دینى، و بعضى هم به طرق دیگر. من به جمعى از روحانیان عرض مىکردم که اگر کسى ده اثر از آثار شهید مطهّرى را انتخاب کند و با دقت از اوّل تا آخر بخواند و در آنها تأمّل و تعمّق کند، درمىیابد که اینها مجموعهى با ارزشى از دانشِ دین است. دانش دین، صرفاً فلان کتاب فقهى نیست که مثلاً یک بارِ دیگر …ارشاد مردم با زبان بیان و تبیین
… که شاهدید - امام جمعه، در خطبههاى نماز جمعه، هم از دین مىگوید و هم از حکومت. از سیاست مىگوید، از مسائل جهانى مىگوید، از بازسازى مىگوید، از گندم کارى مىگوید، از اخلاق مىگوید، از دنیا مىگوید و از آخرت هم مىگوید. این، درست است. اینگونه باید باشد! روحانیان، باید با استفاده از زبان بیان و تبیین، مردم را ارشاد کنند.ضرورت ویژهٔ زهد در محیط زندگی روحانیون و طلاب
… پیش میرود و ثروت در کشور رو به ازدیاد است و جایی است که چنانچه کسانی اهل دنیا باشند، میتوانند ثروت را از طُرق مختلف به دست آوردند و آن را «علی غیر حلّه» کسب و خرج کنند و اگر جمعآوری ثروت از طریق حلال هم باشد، مفتون دنیا و دچار عاقبتهای سوء افتنان شوند؛ بخصوص در حوزههای علمیّه و محدودهای که معممّین و روحانیون و علما و طلّاب و فضلا در آن زندگی میکنند.ممنوعیت عمامه و برهم زدن نظام حوزه به دست رضاخان در ۱۳۱۴
… برقرار کرد! باید از اینها پرسید که آیا احداث راهآهن و ایجاد امنیت برای مردم بود یا برای قدرتهای خارجی!؟ چه کسانی از این کارهای به اصطلاح عمرانی سود میبردند؟ در حقیقت رضاخان عاملی بود که انگلیسیها او را وارد صحنه کردند تا نظام دینی را در ایران به هم بریزد. به همین خاطر در سال ۱۳۱۴ شمسی گذاشتن عمامه و حضور روحانیّت در جامعه را ممنوع کرد و نظام حوزه علمیّه را به هم زد و روحانیت را مجبور به خانه نشینی کرد. زمانی که او رفت و پسرش - محمدرضا - بر سرِکار آمد و بر امور مسلّط شد، همین نیّت را داشت و همین هدف و راه را - البته به شکلهای مدرنتر و پیشرفته تر - دنبال کرد و تا روزی که انقلاب پیروز شد، در این زمینه جلو رفت.تمایز پذیرش مسئولیت در نظام از پشت کردن به کار روحانی
… استفاده کردن از او فرا میرسد، میبیند دَرِ فلان اداره و یا مرکز علمی برای تدریس باز است. مجبور میشود به آن جا رود و مشغول کار شود. نمیشود گفت این کار حرام است. بالأخره ضرورت و نیاز وجود دارد و بعضی افراد این کار را میکنند؛ لیکن این کار پشت کردن به حوزه است. البته منظور کسانی نیستند که کاری را برای نظام به عهده میگیرند و آن را انجام میدهند. خیر؛ اینها باید بیایند وامور محّوله را متصّدی شوند. منظور من کسانی هستند که به حوزه و روحانیت پشت میکنند و کار روحانی انجام نمیدهند. پس ببینید انگیزههای تخفیف و تضعیف و توهین، در بیرون و درون حوزه وجود دارد.نیاز به روحانیون با سطوح و تخصصهای گوناگون و تفکیک دورهها
… دانشگاهی چیز دیگر. البته ممکن است این کار در جای خود لازم باشد. مثلاً ممکن است این شخص بخواهد در بعضی از دستگاههای اداری که احتیاج به مدرک دارند، مشغول به کار شود. طبیعی است که باید بدانند مدرک این فرد چقدر ارزش دارد. لیکن مسأله نیاز حوزه فراتر از اینهاست. ما انواع روحانیون در سطوح گوناگون و با تخصّصها و تواناییهای مختلف نیاز داریم. استعدادها مختلف است. باید استعدادها شناخته شود، درسها خوانده شود، دورهها از هم تفکیک شوند و فضلای جوان در حوزه به کار گرفته شوند؛ چون برکات زیادی از این گروه عاید خواهد شد.وظیفهٔ علما و ائمهٔ جمعه و مبلغان در ترویج فرهنگ صحیح اسلامی
… همهی کارهای دیگر است. کتاب، باید برای اصلاح فرهنگ عمومی منتشر شود. فیلم، باید برای اصلاح فرهنگ عمومی ساخته شود. هنر، باید در جهت فرهنگ عمومی هدایت شود. صداوسیما، در همهی برنامههایش -چه هنری، چه خبری و چه گزارشی- دائماً باید در خدمت فرهنگ عمومی کار کند. علما و امامان جمعه و خطیبان و مبلّغان و جامعهی روحانیان محترم و معظّم نیز -در هر بخشی که هستند- باید برای ترویج فرهنگ صحیح اسلامی تلاش کنند: عدّهای تحلیل کنند، عدّهای آیات الهی را بخوانند و عدّهای کلمات معصومین را بیان کنند. جهتگیری عمدهی مطبوعات باید اصلاح فرهنگ عمومی باشد. سازمانهایی که مخصوص کار تبلیغی هستند (مثل سازمان تبلیغات اسلامی و بخشهایی که تابع و در کنار آن هستند) باید در این جهت بکوشند. اگر انشاءالله یک تلاش هماهنگِ صحیحِ جهتیافته وجود داشته باشد، ملّت ما هم …روحانیان امانتدار و وارث حقیقت تاریخی عاشورا
خوب؛ حالا ما و شما، امانتدار و وارثِ این حقیقت تاریخی هستیم. امروز کسانی هستند که میخواهند ماجرای عاشورا را به عنوان یک درس، خاطره و یک شرح واقعه، از زبان علما، روحانیون، مبلّغین، مبلّغات و امثال اینها بشنوند. ما در این زمینه چه خواهیم کرد؟ در اینجا به قضیه خیلی مهمِّ تبلیغ میرسیم. اگر روزی این طلّاب جوان، فضلای حوزههای علمیّه، مبلّغین، وعاّظ، مدّاحان و روضهخوانان، توانستهاند ماجرای عاشورا را مثل حربهای علیه ظلمات متراکم حاکم بر فضای زندگی همه بشر به کار گیرند …