رفتن به محتوای اصلی
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

پرورش فرد و جامعه بر پایهٔ ارزش‌ها و اخلاق اسلامی در خانواده، مدرسه و دانشگاه.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در روز ۲۹ ماه مبارک رمضان‌— ۱۳۶۶/۰۳/۰۷

سیر زمانی

از ۱۳۶۶ تا ۱۳۹۴
۱۳۶۶۱۳۹۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

اگر نماز جمعه میتواند ملّتى را با تربیت اسلامی تربیت کند، و تربیت اسلام یعنى آن تربیتى که توانست یک تمدّنى را به ‌وجود بیاورد و قلم نَسخ بکشد بر همه‌ى تمدّنها و فرهنگهایى که پیش از آن در یک منطقه‌ى عظیمى از دنیا وجود داشت ــ اگر تربیت اسلامى این است و نماز جمعه وسیله‌ى تربیت اسلامى است ــ چرا باید با آن دشمن نباشند؟ چرا باید علیه آن کتاب ننویسند؟ چرا باید دلارهاى نفتى صرف تبلیغات علیه چنین نماز جمعه‌اى نشود؟ آقایان محترم! نماز جمعه این است.
ما دو جور آدم داریم؛ یک جور آدمى که هر چه هست، در ظاهر او است؛ ظاهر، جذّاب است، چشمگیر است، احیاناً خاشع‌کننده و خاضع‌کننده است، امّا باطن پوک است، پوچ است، چیزى در او نیست؛ این [انسان] بدترین نوعِ انسانى است که میخواهد منشأ آثار بزرگ باشد؛ پناه بر خدا! یک‌ جور دیگر انسانى است که باطن او بر ظاهر او ترجیح دارد؛ ظاهرش هر چه هست، باطن او بهتر و بیشتر از این ظاهر است؛ امام سجّاد به ما درس میدهد که ما از خدا بخواهیم که از این نوع دوّم باشیم. و میدانیم که دعاها، فقط خواستن از خدا نیست؛ درسِ به خود ما هم هست. ریاکارى مال مردم نوع اوّل است، سمعه[4] مال مردم نوع اوّل است، پوکى و بى‌مغزى مال مردم نوع اوّل است؛ آن‌ جور مردمى، نه در جنگ به درد میخورد، نه در شدّت به کار مى‌آیند، نه بارهاى سنگین را میتوانند بر دوش بردارند؛ فقط ظاهر! تربیت اسلامى غیر از این است. تربیت اسلامى این است که البتّه ظاهر را باید حفظ کنى، امّا باطنت باید از ظاهرت بهتر باشد. نگویند کسانى که ظاهر هر جور بود بود، اصل باطن است؛ بله، اصل باطن است، امّا ظاهر باید نمودار باطن باشد؛ اَلظّاهِرُ عُنوانُ الباطِن؛[5] ظاهر را هم باید درست کنید. هیچ‌ کس تظاهر به کار خلاف نباید بکند؛ بلکه از عمل و سیماى هر کسى اگر عبادت خدا دیده و شناخته بشود، چیز بسیار خوبى است؛ امّا در همین حال باید باطن، از این ظاهر بهتر و سنگین‌تر باشد.

شاهدها (۱۶ پاراگراف)

حفظ ظاهر همراه با برتر بودن باطن و نمودار بودن ظاهر از باطن

… از خدا نیست؛ درسِ به خود ما هم هست. ریاکارى مال مردم نوع اوّل است، سمعه[4] مال مردم نوع اوّل است، پوکى و بى‌مغزى مال مردم نوع اوّل است؛ آن‌ جور مردمى، نه در جنگ به درد میخورد، نه در شدّت به کار مى‌آیند، نه بارهاى سنگین را میتوانند بر دوش بردارند؛ فقط ظاهر! تربیت اسلامى غیر از این است. تربیت اسلامى این است که البتّه ظاهر را باید حفظ کنى، امّا باطنت باید از ظاهرت بهتر باشد. نگویند کسانى که ظاهر هر جور بود بود، اصل باطن است؛ بله، اصل باطن است، امّا ظاهر باید نمودار باطن باشد؛ اَلظّاهِرُ عُنوانُ الباطِن؛[5] ظاهر را هم باید درست کنید. هیچ‌ کس تظاهر به کار خلاف نباید بکند؛ بلکه از عمل و سیماى هر کسى اگر عبادت خدا دیده و شناخته بشود، چیز بسیار خوبى است؛ امّا در همین حال باید باطن، از این ظاهر بهتر و سنگین‌تر باشد.

پیش نرفتن در تربیت اسلامی به قدر اقتضای نظام اسلامی

البته از این مقولات نمیشود فارغ شد. واقعاً اگر ساعتهای متمادی هم ما درباره‌ی همین مسائل معنوی و آنچه که به درد دل ما میخورد، بپردازیم، زیاد نیست. حقیقتش این است؛ من به شما عرض کنم ماها عقبیم. ما به قدر اقتضای نظام اسلامی در تربیت اسلامی پیش نرفتیم. حالا بعضی میگویند ما مثلاً در مقوله‌ی فرض کنید که سازندگی، فناوری، چه و چه، بیشتر از این میتوانستیم پیش برویم، ولی پیش نرفتیم. اما آنچه که ما بیشتر از همه‌ی مقولات و همه‌ی عرصه‌ها باید در آن پیشروی میکردیم و نکردیم، همین عرصه‌ی معنویات و خودسازی و دل را …

احیای اعتقاد و عمل اسلامی در دانش‌آموزان، مهم‌ترین توجه آموزش و پرورش

آنچه امروز به اعتقاد بنده بیش از همه‌چیز باید در آموزش‌وپرورش ما به آن توجّه بشود، اعتقاد اسلامى و عمل اسلامى است که در دانش‌آموزان باید احیا بشود؛ یعنى باید این‌جور باشد که اگر کودکى از یک خانواده‌اى بى‌اعتقاد و بى‌مبالات نسبت به عمل و اعتقاد اسلامى به مدرسه مى‌آید یا از خانواده‌اى مى‌آید که اعتقاد و مبالاتشان هم نسبت به افکار و عمل اسلامى بد نیست ولیکن توانایى اثرگذارى روى طفل را ندارند ــ به خاطر …

تربیت انسان مسلمان در قلمرو اعتقاد، اخلاق و تعبد عملی در مدارس

آنچه مهم است این است، یعنى در مدارس همّت باید بر این باشد که بچّه‌هاى ما از لحاظ دینى ــ هم در قلمرو اعتقاد، هم ‌در قلمرو تربیت و اخلاق، هم در قلمرو تعبّد عملى ــ یک انسانهاى مسلمان بار بیایند؛ این علاج کار ما است، این اساس کار ما است. البتّه روحیه‌ى دانش‌دوستى ــ خود این روحیه ــ جزو تربیتهاى اسلامى است؛ یعنى اگر ما اخلاق اسلامى را بخواهیم گسترش بدهیم، این هم درون آن هست. و مرتبه‌ى علم و پیشرفت مراتب علم [هم] جزو آن اساس کار شما است که البتّه بایستى توجّه به آن باشد و تقسیم علوم و پیدا …

اسلامی بار آوردن جوانان و نوجوانان، از مهم‌ترین تدابیر تجهیز در برابر دشمن

… اینها از اعماق وجود دشمنند و چقدر آماده هستند که از انواع طرق استفاده کنند براى نابود کردن آن؛ کما‌اینکه از اوّل انقلاب تا حالا هم ما درگیر بوده‌ایم؛ الان هم عملاً درگیر هستیم در همه‌ى زمینه‌ها، اعمّ از زمینه‌ى اقتصادى یا زمینه‌ى فرهنگى یا زمینه‌ى سیاسى. همه‌جا باید خودمان را تجهیز کنیم و یکى از مهم‌ترین تدابیرِ این تجهیز همین است که جوانان این مرز و بوم را و نوجوانان را و کودکان را اسلامى بار بیاوریم. من خیال میکنم محور کار و سرلوحه‌ى برنامه‌هاى آموزش‌وپرورش در تنظیم کتاب، در تربیت معلّم، در نظارت بر کار آموزش‌وپرورش‌ در بخشهاى مختلف، در نظارت بر کار آموزش‌دهندگان و داخل مدارس، باید بر این باشد که ببینیم آیا تفکّر اسلامى منتقل میشود یا نه؛ انسان‌سازىِ بر …

لزوم تربیت اسلامی ملت و جوانان در دانشگاه‌ها و مدارس

… باقى میماند که ما از ایمان بى‌قیدوشرط و پابندى کامل به دین خدا یک سر سوزن تنزّل نکنیم، تنازل نکنیم؛ در معامله‌ى با قدرتهاى جهانى همین‌‌جور است، در برخورد با مسائل جهانى همین‌‌جور است، در تنظیم سیاست خارجى همین‌‌جور است، در اداره‌ى داخلى کشور همین‌‌جور است. باید آن راز سعادت جامعه را که گرد آمدن بر محور ایمان خدا است، ما هر لحظه قوى‌تر و برجسته‌تر کنیم در زندگى خودمان و در نظام اجتماعى خودمان، ملّت را به سمت تربیت اسلامى بیشتر و عمیق‌تر سوق بدهیم، عناصر جوان را در جامعه به تربیت اسلامى تربیت بکنیم. دانشگاه‌هاى ما وظیفه‌ى تربیت جوان مسلمان و متخصّص مسلمان و عالِم مسلمان ــ نه صرفاً عالِم ــ را بر دوش خودشان احساس کنند؛ مدارس ابتدائى [هم] همین‌‌جور. [باید] کارى کنیم که ارزشهاى اسلامى در جامعه ارزشهاى مطلق به حساب بیاید و همه‌ى ارزشهاى دیگر در مقابل آنها کم‌رنگ باشد؛ صداوسیما در این جهت حرکت بکند و تلاش بکند و برنامه‌ریزى بکند. خلاصه آن‌‌چنان‌ که ملّتهاى عالم ملّت ما را شناختند و نظام جمهورى اسلامى را …

تربیتی که تمدنی پدید آورد و تمدن‌های پیشین را منسوخ کرد

اگر نماز جمعه میتواند ملّتى را با تربیت اسلامی تربیت کند، و تربیت اسلام یعنى آن تربیتى که توانست یک تمدّنى را به ‌وجود بیاورد و قلم نَسخ بکشد بر همه‌ى تمدّنها و فرهنگهایى که پیش از آن در یک منطقه‌ى عظیمى از دنیا وجود داشت ــ اگر تربیت اسلامى این است و نماز جمعه وسیله‌ى تربیت اسلامى است ــ چرا باید با آن دشمن نباشند؟ چرا باید علیه آن کتاب ننویسند؟ چرا باید دلارهاى نفتى صرف تبلیغات علیه چنین نماز جمعه‌اى نشود؟ آقایان محترم! نماز جمعه این است.

فضایل مفاخر اسلامی نشانهٔ حسن تربیت اسلام و حوزه‌ها

خیلى ممنون از بیانات آقایان، جناب آقاى استادى، جناب آقاى مهریزى، جناب آقاى محقّق. نفْس این کار از این‌ جهت اهمّیّت دارد که سیّد مرتضی (رضوان الله تعالى علیه) یکى از برجستگان تاریخ اسلام است، نه فقط تاریخ شیعه. وقتى ما درباره‌‌ى مفاخر اسلامى بحث میکنیم، در واقع تربیت اسلامى را توصیف میکنیم؛ و هرچه از فضایل و مناقب و برجستگی‌هاى امثال سیّد مرتضی گفته بشود و تدوین بشود و کار بشود، در واقع برگشت این به حُسن تربیت اسلام و معارف اسلامى و حوزه‌‌هاى اسلامى است؛ این خیلى اهمّیّت دارد. [ درباره‌‌ی] خود سیّد مرتضی -خب، آقایان که کار کرده‌‌اید، به جزئیّات زندگینامه‌‌ى ایشان آشنا هستید- آن بخش مهم، همان چیزى است که در بیانات آقایان هم خوشبختانه آمد؛ ما صِرفاً تاریخ تولّد و وفات و تعداد فرزندان و ابوالثّمانین و مانند …

تأثیر فرماندهان مؤمن در پرورش روحی دانشجویان نظامی

… شما، برای برخوردار کردن این نسل از دانش، دوره‌های خوب و کارآمدی است. حضور در مجموعه نظامىِ جوان و استفاده از نظرات و تجربیّات کارکُشتگان رزم در میدان واقعی جنگ - نه فقط در کلاس درس - برای به ثمر رساندن قوّه نظامی و آمادگیهای دانش رزم، کارآمد و مفید است. حضور تربیتهای اسلامی و وجود فرماندهان مؤمن و عمیقاً معتقد به مبانی اسلام، در پرورش روحی جوانان عزیز ما در این دانشگاه، بسیار مفید و مؤثّر و کارآمد است. بنابراین، دانشگاه افسری امام علی، مجموعه دانش و پرهیزگاری و جهاد و تربیت جسم و جان است. این تلقّی من از این دانشگاه بوده است و ان‌شاءاللَّه بعد از این هم روزبه‌روز همین احساس و تلقّی افزایش خواهد یافت.

مادران شهدا ثمرهٔ تربیت اسلامی

بدانید امروز در هیچ جای دنیا زنانی که مثل این مادران شهدای ما، مادر دو شهید، مادر سه شهید، مادر چهار شهید باشند، نیستند. در جامعه ما، مادرانی با این خصوصیات که از پدرها بهتر و قویتر و آگاهانه‌تر ایستادند، در این میدان بسیارند. این همان تربیت اسلامی است؛ این همان دامان پاک و مطهّر و نورانی فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیهاست. شما دخترانِ فاطمه هستید؛ فرزندان فاطمه زهرا هستید؛ دنباله‌روان فاطمه زهرا هستید.

ترکیب زمامداری و زهد نمونهٔ تربیت اسلامی و هدف نظام از نگاه امام

… از آن کارهایی است که جز در پیامبران، جز در مثل داود و سلیمان، جز در پیامبری مثل پیامبر خاتم صلّیاللَّه‌علیه‌وآله‌وسلّم انسان نمیتواند دیگر پیدا کند. اینها حقایقی است که ملت ایران در طول سالهای متمادی آنها را لمس کرده؛ ما هم که از نزدیک شاهدش بودیم و دیدیم. تربیت اسلامی و قرآنی این است. امام به چنین چیزی همه را دعوت میکرد؛ نظام اسلامی را برای تربیت انسانهایی از این قبیل میخواست و میپسندید؛ همان‌طور که خود او مظهر اعلای آن بود. در چهره یک حاکم و زمامدار و رهبر، امامِ بزرگوار مردی هوشیار، باشهامت، باتدبیر، باابتکار و دریادل بود. امواج سهمگین در مقابل او چیز کم‌اهمیتی محسوب میشدند. هیچ حادثه سنگینی نبود که بتواند او را شکست دهد و او را به خضوع در …

بالندگی انسان‌ها در کشور آزاد با تربیت قرآنی و اسلامی

… تعالیم اسلامی، نهالهای برومند در حال روییدن و بالیدن است. برکت یک نظام الهی و اسلامی و انسانی و مردمی، در همین است که استعدادها میجوشد و شکوفا میشود؛ انسانها سرزمینهای ناشناخته و ناپیموده‌‌ای از تکامل بشری را طی میکنند و جامعه، بتدریج، به سمت کمال پیش میرود. همان‌‌طور که مزارع گیاهی را، سرزمینِ با استعداد و باران رحمت حق و تربیت باغبان ماهر، شکوفا میکند و رنگین کمانی از میوه‌‌ها و گلها میسازد؛ در مزارع انسانی و بشری هم، یک کشور آزاد و مستقل، با تربیت قرآنی و اسلامی و باران رحمت احکام و معارف نورانی اسلام، همین بالندگی و شکوفایی را پیدا میکند.

لزوم تربیت الهی مردان و زنان برای پاسداری از راه انقلاب

… اسلام و ملّت بزرگ و شجاع ایران بخصوص، در پیش گرفته است ــ راه تحقّق آرمانهاى اسلامى ــ راه نجات انسانها است، راه رفع ظلم است، راه شکستن بتهاى زر و زور و قدرت در دنیا است؛ این راه را بایستى درست شناخت، آن را بایستى پاسدارى کرد، از آن باید حراست و حفاظت کرد؛ [لذا] احتیاج به اراده‌هاى قوى هست، به دلهاى محکم، به ظرفیّتهاى بالا، و این جز با تربیت الهى و اسلامى مرد ما و زن ما امکان‌پذیر نیست و صلاح زنان در جامعه به دنبال خود صلاح مردان را هم مى‌آورد. نقش زنان در این مورد جزو نقشهاى برجسته و شاید نقش اوّل است.

آمیختن نسل کنونی با اخلاق و تربیت اسلامی و اثر آن بر نسل‌های آینده

… این میدان و این امکان را به آنها نمیدهد که بخواهند تهدیدشان را عملی کنند؛ خودشان مشکلاتی چندین برابر بزرگتر دارند. ولی خب اگر بتوانند ضربه را وارد میکنند. در چنین میدانی که ما باید هوشیار و قوی باشیم، نیازمند انسانهای مؤمن، هوشیار، آگاه، خالص و صمیمی هستیم. و اگر بتوانیم، یک نسل خودمان - همین نسل موجود - را با اخلاق و تربیت اسلامی آمیخته کنیم، یقیناً حرکت آینده نسلهای ما بر این روال و به این سمت خواهد بود و دیگران هم از ما یاد خواهند گرفت.

محرومیت نومسلمانان از عمق‌نگری در افکار اسلامی و آبدیده‌شدن در جهاد

… جغرافیایی به‌وجود آمد، متأسفانه به محاذاتِ[2] وسعت مرزِ جغرافیایی، عمقِ فکر پیش نرفت. مردم مسلمان شدند، اسلام را قبول کردند، اما نه مسلمانی مثل ابوذر، نه مسلمانی مثل آن‌کسانی‌که تحت تعلیم شَدید مکتب، در داخل حجاز یا در مدینه یا در مکه قرار گرفته بودند. مردمی که از دور یک مکتبی را دیده‌اند و به‌هرحال پسندیده‌اند و نداهای آزادی‌بخش این مکتب، آنها را به خود جلب و جذب کرده است، شعارهای جالبی که غالباً با عمل هم توأم بوده است، اینها را به خود جذب کرده و به این مکتب گرویده‌اند، این یک مسئله است؛ آن عمیق‌نگری در امر افکارِ اسلامی، مسئلۀ دیگری است، آن در زیر منگنۀ شَدید تمرین‌های اسلامی قرارگرفتن، به میدان‌های دشوار جهاد، به انواع گوناگونش قدم‌گذاشتن و آبدیده‌شدن، مسئلۀ دیگری است، که مردم غالباً محروم بودند.

آمادگی بهترین نسل‌ها برای تربیت اسلامی

چیزى که در اهمّیّت آموزش‌وپرورش بنده عرض بکنم و شما ندانید، وجود ندارد. حقیقت مسئله همین چیزى است که همه‌ى ما میدانیم؛ یعنى آینده‌ى کشور در دستهاى شما است؛ در دستهاى آموزش‌وپرورش و معلّمین کشور است. بهترین نسلها، آماده‌ترین آنها براى تعلّم و تربّى به تربیت اسلامى در اختیار شما هستند.