رفتن به محتوای اصلی
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

تربیت انسان‌ها و جایگاه آن در دعوت انبیا و انقلاب اسلامی.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:پیام نوروزی به مناسبت آغاز سال ۱۳۶۹— ۱۳۶۹/۰۱/۰۱

سیر زمانی

از ۱۳۶۹ تا ۱۴۰۰
۱۳۶۹۱۴۰۰

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

اساس انقلاب اسلامى هم بر انسان‌سازى است و انسان‌سازى در مرتبه‌ى اوّل، تعمیر دل است؛ آباد کردن جان است. دنیایى که در آن، زَر و زیور و نعمت باشد امّا انسان از انسانیّت و اخلاق و دین‌دارى بهره‌اى نبرده باشد، به اهل دنیا هم لذّتى نخواهد داد؛ آسایشى به بشر نخواهد بخشید. آسایش انسان ناشى است از آن روحیه و اخلاقى که از دین باید استمداد بشود و سرچشمه بگیرد. دنیایى که در آن اخلاق نباشد، معنویّت نباشد، دین نباشد، همین میشود که امروز شما در سایه‌ى ننگین و سنگین قدرت ابرقدرت‌ها و تجاوزگران عالم مشاهده میکنید و مى‌بینید که چه بر سر ملّتها آورده‌اند و دارند مى‌آورند؛ [این] بر اثر بى‌دینى است.
اوّلاً از همه سازندگیها بالاتر، سازندگی انسانی است؛ یعنی سازندگی انسانها، سازمانهای انسانی و تشکیلات بشری، مثل نیروهای مسلّح. ثانیاً، اگر کشوری نتواند اقتدار خود را در عرصه سازندگىِ نیروهای مسلّح نشان دهد، دیگر سازندگیهای او زیر سؤال خواهد رفت و مورد تردید قرار خواهد گرفت. زیرا آن که از موجودیّت، کیفیّت، پیشرفت و سازندگی دفاع میکند، نیروهای مسلّح است. جمهوری اسلامی، به فضل پروردگار در این عرصه هم بهترین و شایسته‌ترین امتحانها را داده است. از اوّلِ انقلاب - بخصوص در دوران دفاع مقدّس - بازسازی شگفت‌آور و پرشکوهِ ارتشِ جمهورىِ اسلامىِ ایران؛ ایجاد و تأسیس اعجاب‌انگیز سپاه پاسداران انقلاب اسلامی؛ حرکت عظیمِ کم‌نظیر یا بی‌نظیرِ ایجاد بسیج عمومىِ مردمی و به کار گرفتن نیروهای مؤمن و بازوان توانا در بخشهای مختلف، از معجزات نظام جمهوری اسلامی است و اقتدار نظام را نشان میدهد. امروز عرصه دیگری است تا ارتش جمهوری اسلامی ایران با حضور خود، با قدرت خود، با مهارت خود، با سازماندهی مستحکم خود، با همکاری نیروی زمینی و نیروی هوایی و با به کارگیری ابزارهای پیچیده و بسیار کارآمد و فرماندهی‌های مدبّرانه، بتواند سازندگی نظام جمهوری اسلامی ایران را در این بخش عظیم، یک بار دیگر نشان دهد و ثابت کند.
یک نکته‌ که نکته‌ی اصلی است، طرح این سؤال و پاسخ به این سؤال است که چه منطقی پشت سر آموزش و پرورش، این دستگاه عظیم، قرار دارد؟ نه ‌فقط در کشور ما؛ در همه‌ی کشورهای دنیا. اینکه یک تشکیلات به این عظمت درست میکنند، یک لشکر فرهنگی در واقع به وجود می‌آید از دانش‌آموز و معلّم و کارمندان گوناگون و مدیران مختلف، منطق این کار چیست؟ میدانیم پاسخ مجملش را. منطق، انسان‌سازی است؛ یعنی مادّه‌ی خامی که کودکِ مثلاً شش‌ساله و هفت‌ساله است، وارد این کارخانه میشود و دوازده سال در این کارخانه زیر و رو میشود و یک محصولی، یک برون‌دادی باید از این کارخانه خارج بشود؛ آن برون‌داد چیست؟ انسان شایسته؛ منتها تعریف «انسان شایسته» در مکاتب مختلف، تفکّرات مختلف، کشورهای مختلف، جوامع مختلف، مختلف است؛ همه «انسان شایسته» را یک جور نمیدانند؛ برای همین هم هست که نوع آموزشها و پرورشها در جوامع گوناگون، یکسان نیست. ما در جمهوری اسلامی همین هدف را دنبال میکنیم؛ ما میخواهیم در این مجموعه‌ی دوازده‌ساله انسان تربیت بشود. خصوصیّت این دوازده سال هم این است که بهترین زمانهای فراگیری است؛ یعنی در این سنین، یادگیری آسان‌تر، ماندگارتر، و بهتر و شایسته‌تر است؛ از این جهت مهم است.

شاهدها (۳۲ پاراگراف)

تربیت انسان شایسته در دورهٔ دوازده‌سالهٔ تحصیل

… و پرورش، این دستگاه عظیم، قرار دارد؟ نه ‌فقط در کشور ما؛ در همه‌ی کشورهای دنیا. اینکه یک تشکیلات به این عظمت درست میکنند، یک لشکر فرهنگی در واقع به وجود می‌آید از دانش‌آموز و معلّم و کارمندان گوناگون و مدیران مختلف، منطق این کار چیست؟ میدانیم پاسخ مجملش را. منطق، انسان‌سازی است؛ یعنی مادّه‌ی خامی که کودکِ مثلاً شش‌ساله و هفت‌ساله است، وارد این کارخانه میشود و دوازده سال در این کارخانه زیر و رو میشود و یک محصولی، یک برون‌دادی باید از این کارخانه خارج بشود؛ آن برون‌داد چیست؟ انسان شایسته؛ منتها تعریف «انسان شایسته» در مکاتب مختلف، تفکّرات مختلف، کشورهای مختلف، جوامع مختلف، مختلف است؛ همه «انسان شایسته» را یک جور نمیدانند؛ برای همین هم هست که نوع آموزشها و پرورشها در جوامع گوناگون، یکسان نیست. ما در جمهوری اسلامی همین هدف را دنبال میکنیم؛ ما …

برتری سازندگی انسان‌ها و سازمان‌های انسانی بر همهٔ سازندگی‌ها

اوّلاً از همه سازندگیها بالاتر، سازندگی انسانی است؛ یعنی سازندگی انسانها، سازمانهای انسانی و تشکیلات بشری، مثل نیروهای مسلّح. ثانیاً، اگر کشوری نتواند اقتدار خود را در عرصه سازندگىِ نیروهای مسلّح نشان دهد، دیگر سازندگیهای او زیر سؤال خواهد رفت و مورد تردید قرار خواهد گرفت. زیرا آن که از موجودیّت، کیفیّت، پیشرفت و سازندگی دفاع میکند، نیروهای مسلّح است. جمهوری اسلامی، به فضل پروردگار …

انسان‌سازی و تعمیر دل به‌عنوان اساس انقلاب اسلامی

اساس انقلاب اسلامى هم بر انسان‌سازى است و انسان‌سازى در مرتبه‌ى اوّل، تعمیر دل است؛ آباد کردن جان است. دنیایى که در آن، زَر و زیور و نعمت باشد امّا انسان از انسانیّت و اخلاق و دین‌دارى بهره‌اى نبرده باشد، به اهل دنیا هم لذّتى نخواهد داد؛ آسایشى به بشر نخواهد بخشید. آسایش انسان ناشى است از آن روحیه و اخلاقى که از دین باید استمداد بشود و سرچشمه بگیرد. دنیایى که …

لزوم پرورش شخصیت‌هایی که خود مصداق معارف و احکام اسلامی باشند، نه بسنده کردن به موعظه

و اگر خواصّ جامعه همّت کنند برای تولید یک چنین شخصیّت‌هایی‌، هر یک از اینها خواهد توانست جامعه را در مواقع حسّاس نجات بدهد؛ واقعاً این جوری است. ما اکتفا نکنیم به همین که حالا کسانی را تربیت کنیم، یا موعظه‌ کنیم، یا از این کارها، که حالا بالاخره باری‌به‌هرجهت، یک چیزی را قبول کنند؛ نه، سعی دستگاه‌ها بر این باشد ــ بحمدالله جامعةالمصطفیٰ در این زمینه‌ها میتواند مرکز فعّالی باشد؛ در قم، مراکزی که اخیراً مدیریّت کارآمدِ حوزه بحمدالله به وجود آورده میتواند یک چنین چیزهایی را تمهید کند؛ بعضی از دستگاه‌های تبلیغی هم در این زمینه خوب کار میکنند ــ شخصیّت‌هایی را درست کنیم که این شخصیّت‌ها خودشان مصداق باشند برای معارف الهی، معارف اسلامی و احکام اسلامی. اگر یک چنین شخصیّت‌هایی درست بشوند، آن وقت دیگر تشکیل تمدّن اسلامی یک چیز قطعی خواهد بود؛ یعنی دیگر مورد تردید نخواهد بود.

مهم‌ترین کار و منشأ همهٔ دستاوردها

… شما جوانها است. خیلی از شما که دارید این حرفها را می‌شنوید، آن روزها را ندیده‌اید، درک نکرده‌اید، هنوز به دنیا نیامده بودید امّا اتّفاق افتاده؛ این تاریخ شما است، این گذشته‌ی شما است، این هویّت شما است؛ این هویّت را هر چه میتوانید حفظ کنید؛ حرف من این است. من میگویم مهم‌ترینِ کارها -که همه‌ی این چیزهایی که من گفتم و ده‌ها برابرِ این، ناشی از آن است- عبارت است از انسان‌سازی، نیروی انسانی؛ قوّت هویّت و شخصیّتِ یک جمع و انسانهایی که آن جمع را تشکیل میدهند؛ این از همه چیز مهم‌تر است؛ انسان‌سازی کنید. در نیروی هوایی یک جوانی مثل شهید بابایی درست شد، مثل شهید ستّاری درست شد و مثل بقیّه‌ی شهدایی که فراوانند -شهدای بزرگ- و همه‌ی اینها به برکت انقلاب اسلامی بود. در رژیم طاغوت استعدادها وجود داشت، امّا به فعلیّت نمیرسید؛ آنچه توانست مِسها را تبدیل کند به طلا، …

لزوم سازندگی اخلاقی و معنوی در کنار علم به‌عنوان راه جدید علم

… که در قیامت پیش می‌آید، به‌وسیله‌ی همین بمب اتم‌هایی که آمریکا و روسیه و بعضی کشورهای دیگر دارند، قابل تحقّق است، قابل انجام گرفتن است. این خطر بزرگی است برای بشریّت، برای تمدّن، برای انسان، برای مادّه و معنا؛ این به‌خاطر علم است، علم گاهی این‌جوری میشود. پس ما بایستی دستگاه علمی خودمان را مراقبت کنیم و یک راه جدیدی برای علم درست کنیم. آن چیست؟ آن عبارت است از سازندگی اخلاقی و معنوی در کنار علم؛ لذا تذکّرات ما، یک مقداری مربوط به مسائل علمی است، یک مقداری مربوط به آن مسائل اخلاقی و سازندگی اخلاقی و معنویِ نیروی انسانی است.

انسان‌سازی، هدف تبلیغ و از بزرگ‌ترین کارها

… شده است - پیغمبر در همه جا؛ در بحبوحه‌ی جنگ، در هنگام ساختن، در هنگام عبادت کردن، در هنگام گفتگو کردن با مردم، بنای هویت انسان‌های مخاطبِ خودش را فراموش نکرد؛ پیغمبر در غوغای جنگ‌های خطرناک مثل احزاب، بدر و اُحد هم انسان‌سازی میکرد. آیات قرآن را ملاحظه کنید! «انسان‌سازی» هدفِ این تبلیغ است و این، یکی از بزرگترین کارهاست.

سازندگی انسان در خود و فرزندان و زیردستان و امت، بزرگ‌ترین کار

… یا فریاد سیاسی بلند کند. البته این هم در مواقعی لازم است. بله؛ لازم است انسان فریاد سیاسی هم بزند. بعضی این طور خیال نکنند که وقتی ما به مسأله فرهنگ اشاره میکنیم، منظور فریاد کشیدن بر سر دشمن است؛ نه. البته آن هم جای خودش کار لازمی است؛ اما فقط آن نیست. کار سازندگی انسان بر روی خود، بر روی فرزندان، زیردستان و کسان و بر روی امّت اسلامی، بزرگترین کارهاست. دشمن دائم پنجه میزند، برای این که بتواند این سدّ عظیم را به نحوی متزلزل یا نازک و نفوذ پذیر کند. دشمن که رها نمیکند.

برتری تربیت انسان‌های صالح و الگو بر هر فتح و پیروزی

یک‌ وقتى امام در یکى از پیامهایشان فرمودند که «فتح‌الفتوح» انقلاب اسلامى عبارت است از تربیت جوانهایى که این‌ جور در راه خدا مخلصانه به آب‌ و آتش میزنند.[2] حقیقتاً هم انسان‌سازى، تربیت انسانهاى صالح، ایجاد آدمهاى اُسوه که انسان بتواند به آنها افتخار بکند، از هر فتحى بالاتر است، از هر بُردى باارزش‌تر است. خب، حالا شما جزو آن جوانها هستید؛ به دلایل متعدّدى.

انسان مطلوب اسلام انسان کامل از همه جهت، نه صرفاً اهل ذکر و تسبیح

البته در آن انسانی که مورد نظر است، علم و تجربه و ایجاد خلقیات برجسته و فضیلتها و حالت بلندنظری و پختگی و آبدیدگی یک آدم هست، که شما در تاریخ، یک بخش از آن را تأمین میکنید. انسان باب اسلام، آن نیست که مینشیند ذکر میگوید و تسبیح می‌اندازد؛ یک انسان کامل از همه جهت است. شما ببینید تاریخ با آن سعه‌ی دیدی که به ما میدهد، در ساختن چنین انسانی، چه نقشی میتواند داشته باشد.

هدف اصلی انقلاب‌های الهی و بعثت انبیا

… اخلاق الهى و معنوى باشد. در همین دعاهاى ماه رجب ــ که امسال نوزدهم دى در ماه رجب واقع شد و این یک فرصت مضاعفى است ــ مشاهده کنید که چه کوششى در این ادعیه و ادعیه‌ى دیگر میشود تا انسان در باطن و در قلب خود متحوّل بشود و زیور اخلاق الهى و انسانى را پیدا کند. این انسان‌سازى است؛ این، مقصود و هدف اصلى از همه‌ى انقلابهاى الهى و بعثت انبیا است: اَللهُمَّ اِنّى اَساَلُکَ صَبرَ الشّاکِرینَ لَکَ وَ عَمَلَ الخائِفینَ مِنکَ وَ یَقینَ العابِدینَ لَک؛[3] این مایه‌ى دعاها است. در درون خود باید آن نور معنویّت را، آن شکر را، آن صبر را، آن یقین را، آن عبادت را، آن ذکر را برافروزیم و روشن کنیم تا این ملّت بتواند الگو بشود براى ملّتهاى دیگر؛ تا بتواند سعادت براى خود و ملّتهاى دیگر بیاورد؛ تا بتواند از بلیّاتى که انسانها به خاطر …

انسان‌سازی، مهم‌ترین کار هر انقلاب

حقیقتاً این یک واقعیّتى است که براى یک انقلاب، انسان‌سازى از همه چیز مهم‌تر است. اگر انقلاب، انسان‌سازى نکند، هیچ کار نکرده. اگر کسى فکر بکند، دلیل این معنا واضح است؛ یعنى واقعاً استدلال نمیخواهد این حرف، چون دنیا بدون انسان صالح، یک پدیده‌ى بى‌جان و کور و تاریکى است. آن چیزى که به عالم خاکى جان میبخشد و ارزش میدهد، به او نور میدهد، براى او معنا و مضمون به ‌وجود مى‌آورد، انسان است. …

بازگشت همهٔ بدی‌های عالم و زندگی به بدی‌های انسان‌ها

همه‌‌ى بدى‌‌ها و زشتى‌‌ها در عالم و در متن زندگى، برمیگردد به بدى‌‌ها و زشتى‌‌ها در انسانها؛ اگر انسانها خوب باشند، زندگى خوب است، زندگى شیرین است. اگر هواهاى نفسانى و شیطان درونى انسان بر اعمال انسان حاکم نباشد، امور زندگى با روشى که مورد رضا و پسند رحمان است، تحقّق پیدا خواهد کرد و جریان خواهد یافت. این انسانها هستند که متن زندگى را و واقعیّت جهان را و عالم را، تلخ و شیطانى و زشت و همراه با رنج و درد و …

تحول عمیق در انسان‌ها مایهٔ تحول در زندگی آنان

هر جا انسانها خوب شدند، زندگى هم خوب خواهد شد؛ هر جا انسانها در خود تحوّلى عمیق به‌‌ وجود آوردند، در زندگى آنها هم تحوّلى عمیق به‌‌ وجود خواهد آمد. اگر مى‌‌بینیم که در این دنیاى بزرگ، زشتى و بى‌‌عدالتى و تبعیض و فقر و تلخى و نشانه‌‌ها و خصوصیّات شیطانى‌‌ای وجود دارد، باید ردّ پا و عامل این همه را در وجود انسانها و در شیطان درونى انسانها بیابیم.

تربیت مدیران لایق و انسان‌های شجاع و باایمان به دست پیامبر از آغاز ورود به مدینه

… تلاش و مجاهدت دوران سخت سیزده‌سالۀ مکه هستند، یک عده‌ای آنها بودند ـ با اختلاف مرتبه‌ای که داشتند ـ یک عده هم کسانی بودند که قبل از آنکه پیغمبر بیاید، در یثرب با پیام پیغمبر به‌وجود آمده بودند؛ از قبیل سعدبن‌معاذها[18] و ابی‌ایوب‌ها[19] و دیگران و دیگران. بعد هم که پیغمبر آمدند، از لحظۀ ورود انسان‌سازی را شروع کردند. مدیران لایق، انسان‌های بزرگ، انسان‌های شجاع، باگذشت، باایمان، قوی، بامعرفت. روزبه‌روز از‌این‌قبیل انسان‌ها پیغمبر درست می‌کند به‌عنوان ستون‌های مستحکم این بنای شامخ و رفیع.

تخلق به اخلاق اسلامی، نه صرف دانستن معارف، سازندهٔ مسلمان

خط دوم در صحیفۀ سجادیه، انسان‌سازی است. فقط دانستن کافی نیست؛ شدن، کافی است. دانستن معارف اسلامی، کسی را مسلمان نمی‌کند؛ تخلّق[2] به کیفیّات و اخلاقیات اسلامی است که انسان را یک مسلمان می‌سازد. توکل به خدا، تقوای الهی، اجتناب از محرمات، عمل به واجباتِ دشوار، ارتباط دائمی با خدا، نترسیدن از هیچ قدرتی جز قدرت الهی، همۀ امور را به خدای متعال مرتبط و متصل‌کردن و از او کمک‌طلبیدن، احساس قدرت انسان در ارتباط با منبع لایزال قدرت، یعنی وجود مقدس پروردگار؛ …

تبدیل مردم مستعد جنایت و فساد به انسان‌های باعظمت با دعوت اسلام

وقتی انسان نگاه می‌کند، می‌بیند مردمی که همه‌گونه اقتضای جنایت و فساد در آنها هست، وقتی زیر سابِ دعوت اسلام قرار می‌گیرند، آن دستگاه ساینده که پیغمبر به کار می‌اندازد، وقتی‌که روی اینها می‌افتد، انسان یکهو می‌بیند که همان وحشیِ دیروز، همان جانیِ دیروز، همان آدم نتراشیده، نخراشیدۀ دیروز، که شما هیچ رویش حساب نمی‌کردید، شد یک انسان بسیار باعظمت.

انسان‌سازی با وحی و دعوت به‌عنوان هدف نبوت

… برای دکانمان؛ برای عنوانمان؛ برای فرزندانمان؛ برای نام نیکمان، بالاخره به خودمان برمی‌گردد. ابی‌ذر تمام آنچه که به خودش برمی‌گردد، فدا می‌کند برای خدا، برای هدف، برای آن جهتی که در راه آن جهت دارد حرکت می‌کند. انسانی آن‌جور، تبدیل می‌شود به انسانی این‌جور. چه چیزی می‌کند این را؟ وحیِ نبوت، دعوتِ نبوت؛ از سنگ‌های سیاه و تیره، آیینه‌های صاف و روشن می‌سازد و این هدفِ نبوت است، انسان درست‌کردن.

ساختن شخصیت دینی مخاطب با تبلیغ منطق، ارزش‌ها و اخلاق دینی

… آن، همه‌ی آن چیزهایی است که در اسلام به عنوان ارزش، مورد حمایت جان و حرم و ناموس حضرت ابی‌عبداللَّه (علیه‌السّلام) قرار گرفت، که همه‌ی پیغمبران و اولیای الهی دیگر و وجود مقدس رسول‌اللَّه هم همین‌طور عمل کردند، که البته مظهرش حسین‌بن‌علی (علیه‌السّلام) است. ما میخواهیم منطق دین، ارزش‌های دینی، اخلاق دینی و همه‌ی چیزهایی را که در بنای یک شخصیت انسانی بر مبنای دین تأثیر دارد، تبلیغ کنیم؛ برای این‌که مخاطب ما به همین شخصیت دینی تبدیل شود.

تحول انسان، اساس همهٔ تحولات عالم

… که یک ملت تن به پستی و سستی و ذلّت دهد - نیز جزو وظایف اسلامی است. پیغمبر عظیم‌الشأن اسلام در هر نشست و برخاستی، بر روی یکایک مردمی که با او روبه‌رو میشدند، اثر میگذاشت و انسانها را، هم در سایه‌ی استقرار نظام اسلامی و هم با تربیت فردی، منقلب و متحوّل میکرد. تحوّل انسان، اساس همه‌ی تحوّلات عالم است.

پرورش مدیران لایق و انسان‌های باایمان از آغاز ورود پیامبر به مدینه

… بزرگوار پیغمبر بودند - با اختلاف مرتبه‌ای که داشتند - اینها معلول و محصول تلاش و مجاهدت دوران سخت سیزده‌ساله مکه بودند. یک عدّه هم کسانی بودند که قبل از هجرت پیغمبر، در یثرب با پیام پیغمبر به وجود آمده بودند؛ از قبیل سعدبن‌معاذها و ابیایّوب‌ها و دیگران. بعد هم که پیغمبر آمد، از لحظه ورود، انسان‌سازی را شروع کرد و روزبه‌روز مدیران لایق، انسانهای بزرگ، شجاع، با گذشت، با ایمان، قوی و بامعرفت به عنوان ستونهای مستحکم این بنای شامخ و رفیع، وارد مدینه شدند. هجرت پیغمبر به مدینه - که قبل از ورود پیامبر به این شهر، یثرب نامیده میشد و بعد از آمدن آن حضرت، مدینةالنّبی نام گرفت - مثل نسیم خوش بهاری بود که در فضای این شهر پیچید و همه احساس کردند کأنّه گشایشی به‌وجود آمده است؛ لذا دلها متوجّه و بیدار شد. وقتی که مردم …

نیاز تمدن‌سازی به هدایت افکار و پرورش روح ایمان در انسان‌ها

شرط دوم، پرورش انسان است. حال در آن‌جایی که فکر و انسان باید تولید شود، ببینید نقش‌آفرینان چه کسانی هستند. این نقش‌آفرینان کسانی هستند که باید بتوانند افکار را هدایت کنند. این یک بُعد قضیه است. چون این راه جز با پای ایمان و نیروی ایمان و عشق طیشدنی نیست، باید کسانی باشند که بتوانند روح ایمان را در انسانها پرورش دهند. بدون شک مدیران جامعه جزو نقش‌آفرینانند؛ سیاستمداران جزو نقش‌آفرینانند؛ متفکّران و روشنفکران جزو نقش‌آفرینانند؛ آحاد مردم هر کدام به نحوی میتوانند در خور استعداد خود نقش‌آفرینی کنند؛ اما نقش علمای دین، نقش کسانی که در راه پرورش ایمان مردم از روش دین استفاده …

کار بزرگ روحانی در ساختن انسان‌های والا و باایمان

طلبه‌ی جوان وقتی که وارد حوزه‌ی علمیه میشود و درس حوزه را میخواند و برنامه‌ی حوزه را عمل میکند، چشمش به این است که بتواند در این حرکت عظیم مردمی نقش بیافریند؛ نه لزوماً نقشی همانند نقش امام؛ نقشهای آگاهیبخش و هدایت کننده مثل نقش پیامبران. آن‌قدر آدم‌سازی و پرورش انسانهای والا و باایمان مهم است که اگر یک روحانی همّت خود را صرف کند و در طول زمان بتواند تعدادی انسانِ مناسب و استوار را بسازد، کار بزرگی را انجام داده است. طلبه‌ی جوان و فاضل جوان به فکر آن است که در این حرکت عظیم مردمی، در این خطّ مستقیمی که نظام الهی و اسلامی به سمت آن سرانجامِ بسیار درخشان و بزرگ خود حرکت میکند، بتواند نقش ایفا کند و این حرکت را حتمیّت و تسهیل ببخشد. البته امروز نظام اسلامی با چالشهای بزرگی …

ناکافی بودن ده سال برای نفوذ تربیت نبوی در اعماق جان مردم جاهلی

مردمی را که در آن جوّ بار آمدند، میشود در طول ده سال تربیت کرد، آنها را انسان کرد، آنها را مسلمان کرد؛ اما نمیشود این را در اعماق جان آنها نفوذ داد؛ بخصوص آن‌چنان نفوذ داد که بتوانند به نوبه خود در دیگران هم همین تأثیر را بگذارند.

نوسازی معنوی نظام و انسان‌سازی با برنامه‌ریزی برای جوانان و همهٔ مردم

… که بر عهده‌ى همه است ــ و هیچ ‌کس خالى از وظیفه‌ى اجتماعى نیست ــ وظیفه‌ى فردى را، وظیفه‌ى شخصى و اخلاقى را براى خودشان وظیفه‌ى مهمّى بدانند. بنده احساس میکنم که ما احتیاج داریم که در زمینه‌ى اخلاق و تزکیه و تهذیب، بر روى نفوس خودمان و نفوس دیگران کار کنیم. این نوسازى معنوى نظام اسلامى و ملّت مسلمان ایران، این مجاهدت بزرگ را لازم دارد و این هم یکى از پیامهاى بزرگ بعثت است و امیدوارم خداى متعال تفضّل کند، ما بتوانیم به برکت تمسّک و توسّل به ذیل عنایت پروردگار و استناره‌ى[5] از آیات کریمه‌ى قرآن و کلمات نبىّ اکرم و ائمّه‌ى معصومین (علیهم السّلام) فضاى زندگى خودمان را، فضاى کشور را هر چه بیشتر اخلاقى، معنوى و همراه با صفا و صمیمیّت قرار بدهیم و آن وسیله‌ى اساسى‌اى را که اسلام توانسته است با آن موفّقیّتهاى خود را به وجود بیاورد ــ که آن، انسان‌سازى است ــ هم در مورد خودمان و هم ان‌شاءالله‌ با برنامه‌ریزی‌هاى دقیق در مورد جوانهاى کشور و همه‌ى آحاد کشور تأمین کنیم و ان‌شاءالله‌ با نیرو و نشاط بیشترى بتوانیم این راه را ادامه بدهیم.

انسان‌سازی جمهوری اسلامی در رأس همهٔ سازندگی‌های آن

… را نشان دهند و بزرگترین حماسه‌ها را بیافرینند، نشانگر اقتدار جمهوری اسلامی ایران در عرصه سازندگی است. در فتح خرمشهر - که این روزها مزیّن به یاد این حادثه بزرگ و پرافتخار است - نیروهای مسلّح، با هماهنگی شگفت‌آور، پیچیده‌ترین تاکتیکهای جنگی را عمل کردند. بخشهای مختلف - زمینی، هوایی، توپخانه و پدافند هوایی - با هم توانستند پیچیده‌ترین شیوه‌های جنگی را اعمال کنند و انسانهای کارآزموده، مجرّب و ساخته شده در کوره گداخته امتحانهای دشوار در نظام جمهوری اسلامی،ثابت کردند که انسانسازی جمهوری اسلامی، در رأس همه سازندگیهای آن، یک نمونه برجسته و ممتاز و عالی است. خدا را سپاسگزاریم که جمهوری اسلامی ایران توانسته است بعد از دوران دفاع مقدّس، سازندگی کشور را در ابعاد مختلف شروع کند و به پیش ببرد و اقتدار خود را به دوستان و دشمنانش نشان دهد.

فساد و تاریکی و رنج دنیای انسان‌های تربیت‌نشده

… کردن حقوق ضعفا در عالم نبود؛ یعنی این‌همه برادرکشی و محرومیت و فاصله طبقاتی وجود نداشت. همه بدبختیهایی که در طول تاریخ بشر بوده است، امروز هم که قرن پیشرفتهای عظیم علمی است، عیناً در دنیا دیده میشود. این همه باعث میشود که انسان، فرصت و توفیق تکامل پیدا نکند. در این صورت، انسانها ناقص و تربیت نشده باقی میمانند و دنیای انسان تربیت نشده، دنیای فاسد و سیاه و ظلمانی و پر از رنج و دردی است که در گذشته تاریخ به مانشان داده است و امروزهم به چشم خودمان در سطح عالم مشاهده میکنیم.

دشواری تربیت عناصر صالح در حوزه و دشوارتر بودن آن در جامعه

… دین است که آدمها را درست بسازند؛ وَالّا اگر فرض کنیم که امروز جاهایى را که یُقال[6] اینکه آدمهاى غیر دینىِ غیر متصلّب در دین هستند، اگر بخواهیم خالى کنیم، معلوم نیست جاى آنها را از آن آدمهاى مورد نظر که آرمانى هستند و غایت مطلوب هستند، اصلاً بشود پُر کرد؛ باید آدم ساخت. آدم‌سازى مشکل است. شما به خود حوزه نگاه کنید، ببینید چقدر طلبه‌سازى و آدم‌سازى و عنصر صالح براى کارهاى گوناگون دشوار است ــ که حالا میرسیم به مسئله‌ى حوزه ــ در سطح جامعه از این هم سخت‌تر است.

ناممکن بودن جایگزینی سریع کارکنان دوران شاه و خرابی برنامه‌ها از نبود نیروی تربیت‌شده

خب، این پیشرفت عظیمى است که رادیوى ما، تلویزیون ما، وسایل جمعى ما در این راه دارند حرکت میکنند. نه اینکه لابه‌لاى آن چیز بد نیست؛ چرا، هست. آن هم از همان قبیل چیزهایى است که باید در بلندمدّت درست بشود. آن هم اشتباه است اگر کسى خیال کند که ما میتوانیم در ظرف مدّت کوتاهى سیزده هزار یا دوازده هزار پرسنل رادیو و تلویزیون زمان شاه را که بین آنها متخصّص هست، فنّى هست، نویسنده هست، کارگردان هست، هنرپیشه هست ــ همه ‌چیز بین آنها هست؛ فراوان، انواع و اقسام ــ در ظرف مدّت سیزده سال دگرگونشان کنیم از این رو به آن رو، و جایگزین همه‌، جوانهاى متدیّنِ مسلمان بیاوریم. یک تعدادى البتّه آمده‌اند، به همان تعداد برنامه‌ها خوب شده. هر جا مى‌بینید برنامه خراب است، نشانه‌ى این است که ما آدمش را نتوانستیم درست کنیم.

ریشهٔ اشکالات رسانه در نداشتن نیروی انسانی تربیت‌شده

… هم من سروکار دارم با آنها یعنى من هیچ رها نکرده‌ام این قضیّه را. من این دو سه سال اخیر به‌ قدرى به رادیو و تلویزیون برخورد کرده‌ام و رسیده‌ام که در طول این مدّت، این مقدار به اینها برخورد نشده. خیلى هم خوب شده، نسبتاً پیش رفته، امّا خب اشکال فراوان است. آنجایى که اشکال هست، مال این است که ما آدمش را نداریم؛ این را بدانید. آدمش را که داشته باشیم، خوب خواهد شد. آن جایى که آدمش را داریم، خوب است. آن فیلمى که در تلویزیون نشان داده میشود، شما که نشسته‌اید پاى آن فیلم، قلبتان از شوق به رضوان الهى میلرزد ــ که از این فیلم‌ها هست؛ اشک انسان را در مى‌آورد ــ آن فیلم مال آن بچّه‌مسلمان‌هاى ساخته‌شده‌ى بعد از انقلاب است.است. آن فیلمی که شما در آن اشکالات …