… یا یک زن و شوهر در چنین خانههایی زندگی میکنند!؟ این کار چه لزومی دارد؟ سالها قبل بعضی از سریالهایی که از سیما پخش میشد، هرچند کیفیت آنها مثل سریالهای الان نبود - عقبتر بود - لیکن فضای زندگی در آنها، متواضعانه و در یک خانهی معمولی بود؛ آنطوری خوب است. زندگی را لزوماً نباید اعیانی و اشرافی و متجملانه معرفی کرد. فضای تبلیغی صدا و سیما اینطوری باشد. البته گاهی در این خصوص هم به ما تذکر میدهند و مطالبی میگویند. تبلیغات رسانهیی و گاهی تبلیغهای خیلی پُررنگ که مردم را به طرف مصرفگرایی سوق میدهد، با برنامهیی که فرضاً شما ساختهاید تا مصرفگرایی را تقبیح کنید، عملاً در …
دشوار شدن ازدواج به سبب فرهنگ تکاثر و تفاخر و ازدواجهای پرتشریفات خانوادهٔ برخی مسئولان
… کنید. من از ازدواجهای دانشجویی که هرسال برگزار میشود، بسیار خشنود و خرسندم. اگر عادت کنند که ازدواجها را ساده، بیپیرایه و بیتشریفات انجام دهند، فکر میکنم که بسیاری از مشکلات حل خواهد شد. اساس ازدواج در اسلام بر سادگی است. در اوایل انقلاب نیز همینطور بود؛ منتها متأسفانه این فرهنگِ تکاثر و تفاخر و سرمایهداری یک خرده کار را مشکل کرد. متأسفانه بعضی از مسؤولان هم با ازدواجهای کذایی خانوادههایشان، مشکلاتی را درست کردند.
بالابردن سطح زندگی و نیازهای کاذب بهویژه از سوی متمکنان
... یعنی خدای متعال اینها را کفایت خواهد کرد. ازدواج بکنید. ازدواج در وضع معیشت آنها دشواری خاصی بوجود نمیآورد. بلکه به عکس خداوند آنها را از فضلش غنی هم میکند. این را خدای متعال فرموده است. بله، ما برای خودمان به قول معروف به جای خَرج، بَرج درست میکنیم. اضافههای زندگی و نیازهای کاذب بهوجود میآوریم. بله، البته مشکل پیش میآید. تقصیر کیست؟ در درجهی اول تقصیر متمکن است. آن کسانی که امکانات دارند، سطوح را بالا میبرند. بعد هم تقصیر بعضی از مسئولین است، که بالاخره باید بگویند. باید وسایل را فراهم کنند، فراهم نمیکنند. نمیخواهیم بگوییم که دولتها برای جوانها و برای ازدواجشان وظایفی ندارند. اما این باید برای جامعه اسلامی جا بیفتد که ازدواج یک ضرورت است، باید انجام بگیرد. باید …
صرف میلیونها برای میهمانی و کار تجملی در برابر محرومیت روستاها
یک کار مهم دیگر، مبارزه با تبعیض است. تبعیض، یعنی به جای ملاحظه قابلیتها، به جای ملاحظه استحقاق، به جای ملاحظه خدا و قانون، ملاحظه رابطهها بشود! نتیجه، این بشود که اگر به اهل یک روستا چند میلیون داده شود، زندگی یک روستا متحوّل میگردد و آن روستا محروم نمیماند؛ اما اشخاصی هم پیدا میشوند که میلیونها را صرف خواستههای حقیر و کوچک، صرف یک میهمانی، صرف یک کار تجمّلی، صرف یک کار غیرضروری - و احیاناً مضر - بکنند!
تذکر به مسئولان دولتی دربارهٔ استفاده از اتومبیلهای گرانقیمت
همین قضیهی اتومبیلی که شما میگویید، من در جلسهای آقایان مسؤولان دولتی را دعوت نمودم، با آنها راجع به همین قضیه صحبت کردم و چیزهایی گفتم. البته یک مقدار هم عمل کردند و بالاخره بعضیها اتومبیلهای گرانقیمت را کنار گذاشتند؛ لیکن بتدریج باز یواش یواش این کارها را میکنند. دستگاههایی که مسؤولان این کار هستند، باید مراقبت کنند؛ مدیران و رؤسا باید مراقبت کنند؛ مردم هم باید اقدام در این زمینه را بخواهند. به نظر من، گفتن این مسائل در محیط دانشجویی و در مواجهه با مسؤولان، خودش هشدار دهنده و کمک کنندهی به این است که انشاءالله به …
پیوند تجملگرایی و تقلید از الگوی غربی با کمدانشی
امروز متدیّنترین، انقلابیترین، پاکترین و با ایمانترین دختران و زنان جوان ما، در میان قشرهای تحصیلکرده هستند. کسانی که اهل تجمّل و چسبیدن به زر و زیورآلات هستند و یا کورکورانه و چشم بسته میخواهند از الگوهای غربی در لباس و پوشاک و وضع زندگی تقلید کنند، غالباً از سواد و معلومات و معرفت کافی بهره ندارند. کسی که معلومات داشته باشد، میتواند رفتار خود را کنترل کند و آن را با هر چه حقّ و حقیقت و خوب است، تطبیق دهد. بنابراین، در میدان علمی، همه راههای فعّالیت باید برای زنان باز باشد. دختران، حتّی در روستاها هم درس بخوانند. توصیه من به پدران و مادران این است که …
اولویت خرید کتاب بر وسایل تزیینی و تجملاتی
… دستشان است. من فکر میکنم که همه خانوادههای ایرانی باید اینگونه باشند. توقّع من، این است. باید پدرها و مادرها، بچهها را از اوّل با کتاب محشور و مأنوس کنند. حتّی بچههای کوچک باید با کتاب اُنس پیدا کنند. باید خریدِ کتاب، یکی از مخارج اصلی خانواده محسوب شود. مردم باید بیش از خریدن بعضی از وسایل تزییناتی و تجمّلاتی - مثل این لوسترها، میزهای گوناگون، مبلهای مختلف و پرده و... -، به کتاب اهمیّت بدهند. اوّل کتاب را مثل نان و خوراکی و وسایل معیشتی لازم بخرند؛ بعد که این تأمین شد به زواید بپردازند. خلاصه، باید با کتاب اُنس پیدا کنند. در غیر این صورت، جامعه ایرانی به هدف و آرزویی که دارد - که حقّ او هم هست - نخواهد رسید. البته من این را فراموش نکنم که از وزارت ارشاد بهخاطر انجام همه توصیههای ما در سال گذشته در هنگام مصاحبه - پایان بازدید - تشکّر کنم. …
تجملات و ریختوپاش ثروتمندان مایهٔ اختلال روانی در زندگی دیگران
… و بیجهت را با این همه ریخت و پاش ترتیب دادید؟ میگویند داریم و میکنیم! آیا این دلیل کافی است که دارم و میتوانم خرج کنم؟ نه؛ این دلیل به هیچ وجه دلیل قانع کنندهای نیست. باید به قدر نیاز و حاجت، خرج و مصرف کرد. بخصوص کسانی که اموال عمومی را مصرف میکنند. آنها هم مانند کسانی که اموال خودشان را بیحساب و کتاب خرج میکنند، مخاطب این مطلبند و نباید زیادی مصرف کنند.بعضی افراد، پولدارند و درآمدی انشاءاللَّه از راه حلال دارند - آنها که از راه حرام کسب درآمد کنند که وضعشان بدتر است - اینها هم اگر در خرج کردن و وضع زندگی و تجمّلات بیهوده و بیجا و اعیان منشی، ریخت و پاش و اسراف کنند، بیانضباطی مالی و اقتصادی انجام دادهاند. این کارها اسمش ریختوپاش است و ریختوپاش امری نکوهیده و ناپسند است. این کارها زندگی دیگران را از لحاظ روانی مختل میکند. شما مثلاً مبالغ زیادی مواد خوراکی در فلان مهمانی معمولی مصرف میکنید؛ در حالی که لازم نیست و در کنار شما و در همسایگی شما در یک محلّ دورتر، ولو در اقصی نقاط کشور، کسانی به این مواد غذایی برای ادامه زندگی خود و فرزندان و عزیزانشان نیاز مبرم دارند. آیا این کار …
بیارزشی تشریفات و جشن اسرافآمیز در هتلها نزد خدا
نکتهی سوم این است که سعی کنید از اول، زندگی را ساده و بیتشریفات شروع کنید. طوری نباشد که از اول کار، تشریفات و زیادهخواهیها را وارد زندگی کنید. بدانید که ترجیح و ارزش پیش خدا، با پول و تشریفات و مهمانی اسرافآمیز و جشن گرفتن در هتلهای گرانقیمت نیست. اینها هیچ ارزشی پیش خدا ندارد. ارزش، در ایمان، در تقوا و در جهاد است.
نقد استفاده از امکانات منصب برای رفاه شخصی و تجملات
این، عرف دنیاست. امّا در جمهوری اسلامی چه؟ در اینجا این مسائل باید به چشم یک مسؤولیت و وظیفه محض تلقّی شود. به عنوان یک کار تلقی شود؛ کاری که سخت است و هرچه بالاتر میرود سختتر هم میشود. باید به عنوان یک مسؤولیت و یک تعهّد به آن نگریسته شود. نه اینکه وقتی امکانات پیدا کردیم، آن را برای تهیه لوازم رفاه شخصی، تشریفات، اسرافها و تجمّلات و غیره، بهترین فرصتها تلقّی کنیم. چه نمایندگی مجلس باشد، چه سِمَتی در دستگاههای عالی دولتی باشد، چه مسؤولیتهای بالای نظامی باشد، چه مسؤولیتهای بالای قضایی باشد، تفاوت نمیکند. نباید به این امکانات به عنوان یک طعمه و یک غنیمت نگاه شود و بگوییم: «حالا که رسیدیم، پس دیگر بهرهبرداری کنیم!» همه …
پرهیز حضرت فاطمه (س) از تجملات با گشوده شدن راه غنایم
… علیها، مثل کانونی برای مراجعات مردم و مسلمانان است. او دخترِ کارگشای پیغمبر است و در این شرایط، زندگی را با کمال سرافرازی به پیش میبرد: فرزندانی تربیت میکند مثل حسن و حسین و زینب؛ شوهری را نگهداری میکند مثل علی و رضایت پدری را جلب میکند مثل پیغمبر! راه فتوحات و غنایم که باز میشود، دختر پیغمبر ذرّهای از لذّتهای دنیا و تشریفات و تجمّلات و چیزهایی را که دل دختران جوان و زنها متوجّه آنهاست، به خود راه نمیدهد. عبادت فاطمه زهرا، سلام الله علیها، یک عبادت نمونه است.
پرهیز مسئولان از تشریفات و تجملگرایی بهویژه در منطقهٔ محروم
… بحمدالله از لحاظ مدیریتى، وضع استان خوب است. یکى از مشکلات این بوده که مدیرها زود به زود عوض مىشدهاند. انشاءالله با حضور آقاى نکویى، که تجربه هم نشان داده جزو استاندارهاى ماندگارند - سابقهى باختران نشان مىدهد - چندسالى بشود برنامهریزى کرد و کار کرد. انشاءالله مسؤولین دستگاههاى مختلف، با صمیمیت، با صفا، دور از آنچه که به عنوان عیب عرض شد، دور از این تشریفات، زیادهرویها و تجملگراییها - بخصوص در این منطقهى محروم - دست به دست هم بدهند تا کارها انجام شود.
ناسازگاری افزایش تجمل و زر و زیور با پیروی از فاطمه (س)
ما باید شایستگى خودمان را ثابت کنیم. مگر نمیگوییم که آن بزرگوار جهیزیّهاش آن چیزهایى بود که با شنیدن آنها اشک انسان جارى میشود؟ مگر نمیگوییم که براى دنیا و زیور دنیا هیچ ارزشى این زن والامقام قائل نبود؟ مگر میشود ما ــ مردِمان، زنمان ــ روزبهروز تجمّل و تشریفات و تجمّلگرایى و زر و زیور و چیزهاى پوچ زندگى را بیشتر کنیم، مهر دخترهایمان را زیادتر کنیم ــ اوایل گاهى بعضىها عقد مىبستند یک خردهاى مثلاً مهریّهها را گران قرار میدادند، ما شوخى میکردیم، میگفتیم شما که میخواهى مثلاً فلان قدر سکّه قرار بدهى، پس یکدفعه بگو ۷۲ سکّه؛ حالا دیدیم واقعى شده اینها! مهریّههاى گرانقیمت چه خبر است! ــ [آن وقت] شما که پدر آن دختر هستید، میتوانید ادّعا کنید که پیروِ پدر فاطمه (سلام الله علیها) هستید؟ اینجورى نمیشود؛ باید فکرى بکنیم به حال خودمان.
مانع پیمودن راه الگوهای اسلامی برای زن
… از فهم درست، هوشیارى در درک موقعیّتها، انتخاب بهترین کارها ــ ولو با فداکارى همراه باشد ــ و ایستادن پاى همهچیز براى انجام تکلیف بزرگى که خدا بر دوش انسانها گذاشته است. این زنى که الگویش فاطمهى زهرا باشد یا زینب کبرى (علیهما السّلام) باشد، این[طور] است. اگر زن به فکر تجمّلات و خوشگذرانىها و هوسهاى زودگذر و تسلیم شدن به احساسات بىبنیاد و بىریشه باشد، آن راه را نمیتواند برود. باید این وابستگىها را که مثل تار عنکبوت است بر پاى یک انسان رهرو، از خود دور کند تا بتواند آن راه را برود. کمااینکه زن ایرانى در دوران انقلاب همین کار را کرد، در دوران جنگ همین کار را کرد و انتظار این است که در همهى دوران انقلاب همین کار را بکند. امّا الگوى زن ایرانى در این راه همانى است که گفته شد؛ زینب الگو است.
از عوامل انحراف زنان و جامعه
به اعتقاد بنده گرایش به سمت مُدگرایى در زنان و تجمّلگرایى و تازهطلبى و افراط در کار آرایش و نمایش در مقابل مردان، یکى از بزرگترین عوامل انحراف جامعه و انحراف زنان ما است. در مقابل اینها خانمها بایستى مقاومت کنند.
نقد گرایش طلبگی به تجملات بهعنوان عیبی بزرگ
… حوزههاى علمیّه. اینجور نباشد که طلبه تا خانهاش دو خیابان تا محلّ درس فاصله دارد، به فکر ماشین شخصى بیفتد. ماشین چیست؟ از اوّل، بناى کار طلبگى بر عسرت[12] بود و بىاعتنائى به زخارف دنیوى؛ نه اینکه فوراً به فکر بیفتیم که حالا یک ماشین شخصى، یک خانهى کذائى؛ نه آقا، باید یک حدّاقلّ معیشتى [باشد] ــ البتّه جورى که ذهن انسان مشغول آن چیزها نباشد و بتواند درسش را راحت بخواند و کار لازم و مورد توقّع را انجام بدهد ــ امّا اینجور نباشد که طلبگى هم تبدیل بشود به یک چیزى مثل بعضى کارهاى دیگرى که بعضى میکنند: دنبال تجمّلات و دنبال زخارف و مانند اینها. این خیلى عیب بزرگى است که باید بشدّت از این جلوگیرى بشود.
غلط بودن افزودن روزافزون تجملات در زندگی شخصی
… صحیح نیست، این کار عاقلانه نیست، این کار منطبق بر خواست و مصلحت اسلامى نیست. پیغمبر، امیرالمؤمنین و خانوادهى پیغمبر، [مهریّهی] دخترهاى خودشان را همان ۲۵ اوقیّه ــ همان مقدار مثقال نقرهاى که به پول حالا شاید هفت هشت ده هزار تومان، دوازده هزار تومان میشود؛ این حساب را دو سه سال قبل کردیم، شاید حالا یک خرده بیشتر بشود ــ [میکردند.] این وضع زندگىهاى تجمّلآمیز، این روزبهروز افزودن بر ظواهر تجمّلاتى در زندگىهاى شخصى غلط است. البتّه گاهى اوقات میشود مظاهر عمومى را، یک خیابان را، یک میدان را ممکن است که لازم باشد خیلى هم قشنگ و زیبا درست بکنند؛ آن محلّ بحث نیست؛ بحث سر شخص من و شما است.
رد باور لزوم تجمل و تکبر و اسراف برای حاکمان
… ما این باور غلط را عوض کرد؛ نشان داد که رهبر محبوب و معشوق یک ملّت و رهبر بزرگى براى مسلمانان عالم، میتواند زاهدانه زندگى کند؛ به جاى کاخهاى مجلّل، در یک حسینیّه از دیدارکنندگان پذیرایى کند؛ با لباس انبیا و با زبان انبیا و با اخلاق انبیا با مردم برخورد بکند. تجمّل، تشریفات، اسراف، برخورداریهاى زیادى، خودرأیى، تکبّر، استکبار، جزو لوازم حتمى براى حکّام و زمامداران نیست؛ اگر دلهایشان به نور معرفت و حقیقت روشن شده باشد. چنین چیزى، هم در زندگى خود امام و هم در آن دستگاهى که او به وجود آورد به فضل پروردگار مشاهده شد؛ که یکى از معجزات بزرگ این بزرگوار است.
مسابقهٔ مادیات و پول و تجمل و کشش انسان به شرکت در آن
واقعاً سخت است؛ ممکن است بعضی افراد خیال کنند نمیشود، اما مسابقه است؛ مسابقۀ مادیات، مسابقۀ پول، مسابقۀ تجمل، مسابقۀ درآمد بیشتر و هزینهکردن بیشتر و دستودلبازی بیشتر و تنعّم و تکیّف[11] بیشتر؛ یک عدهای افتادند در میدان مسابقه. شما در بازیکردن، چیزی کمتر از آنها ندارید، میخواهید شما هم در این مسابقه شرکت کنید. حتماً دیدهاید اسبهایی را که برای مسابقه پرورش یافتهاند، وقتیکه در میدان مسابقه، اسبها مشغول به تاختوتازند، اسبی که به مسابقه عادت کرده است و توانایی مسابقه را دارد، اگر نگهش دارید، زنجیر میجَود، روی پا بند نیست و میخواهد او هم راه بیفتد. نفْس انسان …
ریشهٔ فرهنگی زندگیهای تقلیدی، تجملاتی و اشرافی
… خطاهایی که ما در بخشهای مختلف انجام میدهیم، ناشی از فرهنگ حاکم بر ذهن ما است. اگر ما اسراف داریم، اگر ما تقلید کورکورانه داریم، اگر ما سبک زندگی غلط داریم، اینها ناشی از مشکلات فرهنگی است؛ فرهنگِ حاکم بر ذهنها است که در عمل، این مشکلات را به وجود میآورد. زندگیهای تقلیدی، زندگیهای تجمّلاتی و اشرافیگری، غالباً منشأ و ریشهی فرهنگی دارد. در واقع نرمافزار این حوادث، فرهنگ کشور و فرهنگ حاکم غلط و انحرافیای است که بر بعضی ذهنها مسلّط است.
نقد روی آوردن به مارکهای خارجی برای پز و خودنمایی
یک بُعد دیگرِ این مسئلهی تعادل در مصرف و مدیریت مصرف این است که ما از تولید داخلی استفاده کنیم؛ این را همهی دستگاههای دولتی توجه داشته باشند - دستگاههای حاکمیتی، مربوط به قوای سهگانه - سعی کنند هیچ تولید غیر ایرانی را مصرف نکنند؛ همت را بر این بگمارند. آحاد مردم هم مصرف تولید داخلی را بر مصرف کالاهائی با مارکهای معروف خارجی - که بعضی فقط برای نام و نشان، برای پز دادن، برای خودنمائی کردن، در زمینههای مختلف دنبال مارکهای خارجی میروند - ترجیح بدهند. خود مردم راه مصرف کالاهای خارجی را ببندند.
ساعتها آرایش زنان اعیان در دوران طاغوت نمونهٔ انحطاط
… و شرط و بیبندوباری در روابط زن و مرد وجود داشته باشد، این موجب فساد خواهد شد. اگر به صورت افراطی به شکل مُدپرستی درآید، این به فساد خواهد انجامید. اگر این مقوله زیباسازی و رسیدن به سر و وضع و لباس و امثال اینها، مشغله اصلی زندگی شود، انحراف و انحطاط است؛ مثل اینکه در دوره طاغوت، آن خانمهای اعیان و اشراف، پشت میز آرایش مینشستند. فکر میکنید چند ساعت مینشستند؟ شش ساعت! این واقعیت دارد و ما خبرهای دقیق داشتیم که شش ساعت مینشستند! یک انسان، این مدّت برای آرایش صرفِ وقت کند که میخواهد مثلاً به عروسی برود و موی سرش را، یا صورتش را اینطوری درست کند! اگر کار به این شکل درآید، انحراف و انحطاط است؛ اما فینفسه، رسیدن به سر و وضع و لباس، بدون اینکه در آن خودنمایی و تبرّج باشد، عیبی ندارد.
غبطهٔ افراد ضعیفالنفس به خانههای عالی و تجملات
«ولا تغبط احداً بکثرة المال». به کسانی که مال زیاد دارند غبطه نخور. این از آن دردهای مبتلا به ماست که کم و بیش در زندگی بعضی افراد ضعاف النفوس جریان دارد و آنها به خاطر خانههای عالی و تجمّلات فراوان و مراکب زیاد غبطه میخورند! «فان مع کثرة المال تکثر الذنوب کواجب الحقوق». مال که زیاد شد، حقوق هم زیاد میشود و به همین خاطر گناهان هم زیاد میشوند. معلوم میشود که وقتی حقوق زیاد شد، انسان نمیتواند آن را ادا کند، والاّ اگر میتوانست ادا کند، گناهی در کار نبود. این در صورتی است که مال از …
ستایش نشدن کشورها در تاریخ به سبب تجملات و مصرف زیاد
برادران عزیز، عناصر رزمندهى نیروهاى مسلّح! براى ملّتها آنچه بیش از همه مایهى افتخار است ــ بر حسب تجربههاى تاریخى ــ عبارت است از قدرت دفاع و قدرت سازندگى؛ در معیار تقویم[3] و ارزشگذارى بر روى ملّتها، آنچه در بالاى صفحه قرار میگیرد این دو توانایى است. هرگز در تاریخ، کشورى را به خاطر مثلاً وسعت بازرگانىاش یا تجمّلات زندگى یا مصرف زیاد و از اینگونه چیزها ستایش نمیکنند ــ مگر زبانهاى سطحىجو و مغزهاى سطحىنگر ــ امّا ملّتهایى را که توانستهاند در مواقع حسّاس از خود دفاع کنند، تاریخ ستایش میکند؛ چشمهاى ژرفنگر به چشم تجلیل بر آنها مینگرند و همچنین به ملّتهایى که توانستهاند پس از ضربههاى هولناک و ویرانىهاى وسیع دوباره خود را با سازندگى و قدرت نوآورى به حال اوّل بلکه بهتر برگردانند.
پندار غلط افزودن به زندگی شخصی تجملاتی پس از انقلاب
وقتی قرار است اختلاف طبقاتی باقی بماند، وقتی قرار است تحجّرِ دلِ انسانها باقی بماند، وقتی قرار است یک دگرگونی روحی بهوجود نیاید، وقتی قرار است بازهم مردم در این تصورِ غلط باشند که باید هرچه میتوانند به زندگیِ شخصیِ تجملاتیِ لوکس خودشان بیفزایند و آن را توسعه بدهند بهاصطلاح، چه لزومی داشت که انقلابی انجام بگیرد؟ و این فاجعه، آن روز اتفاق افتاده. (59/2/13)
خطر روی آوردن به تجملات شخصی بهجای تکلیف و آرمان الهی
… کار میآید، یعنی این خصلتها میآید، یعنی این فضیلتها میآید، یعنی این ارزشها مطرح میشود. اگر این ارزشها را نگه داشتید، نظام امامت باقی میماند؛ آنوقت امثال حسینبنعلی علیهالصلاةوالسلام دیگر به مذبح برده نمیشوند؛ اما اگر اینها را از دست دادیم چه؟ اگر بهجای توجه به تکلیف و وظیفه و آرمان الهی، به فکر تجملات شخصیِ خودمان افتادیم چه؟ اگر جوان مؤمن را، جوان بااخلاص را ـ که هیچچیز نمیخواهد جز اینکه میدانی باشد که در راه خدا مجاهدت کند ـ در انزوا انداختیم و آن آدم پررویِ افزونخواهِ پرتوقعِ بیصفایِ بیمعنویت را مسلط کردیم چه؟ آنوقت همهچیز دگرگون خواهد شد. اگر در صدر اسلام، فاصلۀ بین …
زر و زیورهای زائد و دروغین انفاق نیست چون خلأی را پر نمیکند
… بهظاهر هم برای کارهای نیک خرج میکنند، تا از زبان قرآن به آنها بگوییم که بدبختترین مردمند، زیرا کارشان انفاق نیست. ﴿قُل هَل نُنَبِّئُكُم بِالاَخسَرينَ اَعمالاً الَّذينَ ضَلَّ سَعيُهُم فِی الحَياةِ الدُّنيا وَ هُم يَحسَبونَ اَّهنُم يُحسِنونَ صُنعاً﴾[17]. این پولهایی که خرج میشود، این زر و زیورهایی که بر پیکر گرسنۀ یک عده مردم آویخته میشود، این پیرایههای زیادی و دروغین؛ اینها انفاق نیست، چرا؟ چون خلئی را پر نمیکند.