… همین است که ازدواجها مشکل شده؛ جوان در سنّ ازدواج ــ چه دختر، چه پسر ــ قادر به ازدواج نیست؛ چرا؟ چون پدر و مادرش دچار رودربایستی قوموخویشها هستند؛ مهریّهی فلانجور، جهیزیّهی فلانجور، تجمّلات فلانجور، مهمانی فلانجور! هزینههای ازدواج بالا رفته. از این مسابقهی تجمّلگرایی باید بیرون بیایید؛ یک عدّهای در تجمّلگرایی مسابقه راه انداختهاند؛ باید خودتان را از این مسابقه خارج کنید. این یکی از عیوب کار ما است.
مسابقهٔ به رخ کشیدن مارکهای خارجی؛ بلای اجتماعی و اخلاقی
جهش صادرات؛ اگر تولید باشد، صادرات هم جهش پیدا خواهد کرد و باز برای کشور ایجاد ثروت و تولید ثروت خواهد کرد. یک فایدهی دیگر، کمرنگ شدن مسابقهی به رخ کشیدن مارکهای خارجی [است]. امروز یکی از بلاهای اجتماعی و اخلاقی بزرگ ما این است که مارکهای خارجی را به رخ هم میکشیم؛ این لباس، این کفش، این کیف، این محصول، مال فلان کارخانهی معروف خارجی است. بنده به رخ دیگری میکشم، او به رخ دیگری میکشد؛ یک مسابقهای در این مورد به راه میافتد؛ ما درواقع، این بلای فرهنگی و این مشکل فرهنگی را بهوسیلهی رونق تولید میتوانیم در کشور کم کنیم یا جلویش را بگیریم.
مبارزه با تجملگرایی در ترویج سبک زندگی اسلامی ایرانی
- مبارزه با اشرافیت و تجملگرایی و مظاهر فرهنگ غرب.
گلایه از نصب افراطی عکسهای بزرگ رهبری در مسیر سفر کرمانشاه
من یک گلایهی کوچکی هم دارم؛ چند روز است منتظر فرصتی بودم که این گلایه را هم عرض بکنم. آن گلایه این است که من وقتی توی خیابانهای کرمانشاه رفتم، دیدم به شکل غیر متعارفی عکسهای بزرگی از چهرهی این حقیر در مسیر نصب شده - به افراط، به اسراف - حتّی به نظرم در راه پاوه که میرفتیم، من دیدم در بعضی جاها توی جاده هم عکس نصب کردهاند؛ چرا؟ این همه عکس! این کار چند تا اشکال دارد: یکی اینکه اینها هزینهبر است، خرج دارد - من اطلاع دارم، میدانم - و کاری است کاملاً غیر لازم، با هزینهی سنگین؛ خب، این توجیهی ندارد. ثانیاً این نحوهی کار کردن و عکس زدن و تبلیغهای اینجوری، مناسب وضع ما و شأن نظام جمهوری اسلامی و …
صرف پول در تجملات و چشموهمچشمی به جای تولید و کمک به فقرا
در مصارف گوناگون شخصی و خانوادگی، اسرافِ فردی صورت میگیرد. تجملگرائیها، چشم و همچشمیها، هوسرانی افراد خانواده، مرد خانواده، زن خانواده، جوان خانواده، چیزهای غیر لازم خریدن؛ اینها از موارد اسراف است. وسائل تجملات، وسائل آرایش، مبلمان خانه، تزئینات داخل خانه؛ اینها چیزهائی است که ما برای آنها پول صرف میکنیم. پولی که میتواند در تولید مصرف شود، سرمایهگذاری شود، کشور را پیش ببرد، به فقرا کمک کند، ثروت عمومی کشور را زیاد کند، این را ما صرف میکنیم به این چیزهای ناشیشدهی از هوس، چشم و همچشمی، آبروداریهای خیالی. مسافرت میروند، میآیند، میهمانی درست میکنند - گاهی خرج آن میهمانی، از مسافرت مکهای که رفتهاند، بیشتر است! - عروسی میگیرند، عزا میگیرند؛ هزینهای که برای این میهمانیها مصرف میکنند، هزینههای گزافی است؛ انواع غذاها! چرا؟ چه خبر است؟ در کشور ما هنوز هستند کسانی …
ریشهکنی تجمل و اشرافیگری و اسراف با عمل مسئولان، نه با حرف
سادهزیستی - بخصوص در خود آقای رئیسجمهور - خوب و برجسته است و چیز باارزشی است؛ در مسئولین هم - کما بیش؛ یک جایی کمتر، یک جایی بیشتر - بحمدالله هست. سادهزیستی چیز بسیار باارزشی است. ما اگر بخواهیم تجمل و اشرافیگری و اسراف و زیادهروی را - که واقعاً بلای بزرگی است - از جامعهمان ریشهکن کنیم، با حرف و گفتن نمیشود؛ که از یک طرف بگوئیم و از طرف دیگر مردم نگاه کنند و ببینند عملمان جور دیگر است! باید عمل کنیم. عمل ما بایستی مؤید و دلیل و شاهد بر حرفهای ما باشد تا اینکه اثر بکند. این خوشبختانه هست. فاصلهتان را با طبقات ضعیف کم کردهاید و کم نگه دارید و هر چه که ممکن است آن را کمتر کنید. این سهتا خصوصیت و امتیاز است.
لزوم تخریب و ترویج نکردن زندگی اشرافی و تجملاتی
… کرامت انسانىِ آنها از بین نرود. من میبینم در بعضی از کارهایی که در این زمینه صورت میگیرد، بهطور دقیق این معنا رعایت میشود. آن پسربچه یا دختربچهیی که میآید هدیهیی به فلان صندوق میدهد، حرفی از او پخش میشود که خیلی خوب و شیرین و لطیف است و در آن اهانت نیست؛ منتها در کنار دامن زدن به دغدغهی عدالت اجتماعی و رسیدگی به فقرا، زندگی اشرافی و تجملاتىِ پوچ و بیهوده را هم تخریب کنید؛ این زندگی واقعاً در خور تخریب است. زندگی تجملاتی نباید بههیچوجه ترویج شود؛ بلکه باید تخریب شود و نقطهی منفی بهحساب بیاید. چرا بیخود تجملگرایی رواج پیدا کند؟ اگر یک نفر دلش میخواهد متجمل باشد، ما چرا باید آن را ترویج کنیم؟ توجه کنید که ما به فقیر باید عزتنفس و حس مناعت بدهیم و به غنی باید کمک به فقیر را بیاموزیم. بههرحال در کل زندگی جامعه، باید از زندگی اشرافی و تجملاتی …
نقد بهانهتراشی برای تجملسازی در وزارتخانه با نمونهٔ سنگهای گرانقیمت
… - انواع و اقسام سنگهای گرانقیمتی را که ما در کشور داریم، آورده و در وزارتخانهاش کار کرده است! من در اینجا او را خواستم و به او گفتم: شما چرا این کار را کردی؟ گفت: وقتی مسافران خارجی به وزارتخانه میآیند، این سنگها جلوِ چشمشان قرار گیرد و مشتری پیدا شود! شما را به خدا، این منطق، قابل قبول است!؟ ما این همه خرج کنیم و سنگهای وزارتخانه را - که دارد یا ندارد - جمع کنیم و سنگ جدید نصب کنیم، برای اینکه مشتری پیدا کنیم! شما میتوانید در سالن اصلی وزارتخانه خود چارچوب بزرگی را به طول پنج و عرض سه متر درست کنید و انواع و اقسام سنگهایتان را به شکل بسیار بدیع و زیبا در آنجا بچینید - کسانی هستند که کارشان همین چیدنهاست - بعد هر میهمانی آمد، به عنوان ادای احترام، او را به آنجا …
نهی مسئولان از زندگی مسرفانه و متجملانه
مسؤولان اسلامی نباید در رفتار و عملِ خودشان مسرفانه و متجمّلانه زندگی کنند. بالاتر از آن، نباید طوری زندگی کنند که روش اسرافآمیز و تجمّلآمیز به یک فرهنگ تبدیل شود. این هم نقطه بعدی است که اهمیتش از اوّلی بیشتر است، یا لااقل کمتر نیست. فرض بفرمایید اگر به وسیله یک نفر در سطح عالی و در میان صاحبان مناصب حکومت اسلامی، کیفیّت آرایش …
دوری زمامداران از اسراف و تجمل بهعنوان یکی از ارزشهای انقلاب
ارزش دیگر، دوری از اسراف و تجمّل در سطح زمامداران است. البته تجمّل و اسراف در همه جا بد است؛ اما آن چیزی که مردم را وادار میکرد که نسبت به این قضیه حسّاسیت نشان دهند، رفتارهای مسرفانه و متجمّلانه و ولخرجیها با مال مردم در سطح حکومت بود. این از آن چیزهایی بود که مردم نمیخواستند. نظام اسلامی بر اساس این ارزش …
انعکاس تجمل مسئولان در زندگی مردم بهعنوان درس عملی
… یعنی یک وقت انسان به یک چیزِ غیر لازم پایبند میشود که دون شأن انسان است؛ بعلاوه، مسرفانه است؛ تضییع سرمایهها، تضییع اموال و تضییع موجودیها در آن هست. این یک بعد قضیه است که اصل اسراف بد است؛ اصل تجمّل همراه با اسراف و همراه با زیاده روی است و بد است؛ لیکن جنبه دومی دارد که اهمیتش کمتر از جنبه اوّل نیست و آن انعکاس تجمّل شما در زندگی مردم است. بعضیها از این غفلت میکنند. وقتی شما جلوِ چشم مردم، وضع اتاق و دفتر و محیط کار و محیط زندگی را آنچنانی میکنید، این یک درس عملی است و هرکسی این را میبیند، بر او اثر میگذارد. حدّاقل این را باید رعایت کرد. فضا را، فضای تجمّلاتی و تجمّلگرایی و عادت کردن به تجمّل قرار ندهیم؛ چون امروز اگر این روحیه تجمّلگرایی در جامعه ما رواج پیدا کند - که متأسفانه تا میزان زیادی هم رواج پیدا کرده است - بسیاری از مشکلات اقتصادی و اجتماعی و اخلاقی …
رشد دوبارهٔ تجملگرایی پس از اوایل انقلاب و خطر آن برای زنان
من این را هم اینجا یک جمله عرض بکنم؛ این گرایش به تجمّلگرایى که مدّتها بود در جامعهى ما بتدریج کم شده بود یا در اوایل انقلاب مثلاً خانمها اعتنائى نمیکردند به تجمّلات و به این زَروزیورها و مانند اینها، متأسّفانه باز این چیزها آنطور که شنیده میشود، در جامعهى ما دارد رشد میکند. زنهاى اندیشمند و بافکر و بامعرفت جامعهى ما، باید این را خطر بدانند. نباید زنها به سمت تجمّلگرایى سوق پیدا کنند. البتّه در مردها هم این خطرى است؛ منتها در زنها این خطر بیشتر است؛ امکان آن زیادتر است؛ وانگهى در موارد بسیارى مردها تحت تأثیر زنهایشان قرار میگیرند در این قضیّه. و باید شماها واقعاً با این قضیّه مبارزه کنید. خودهاتان هم مراقبت کنید. تظاهر به تجمّل و …
لزوم دوری سپاه از تجمل و رفاهزدگی و عشرتطلبی
رقابتهاى منفى میان افراد و بخشهاى گوناگون و میدان دادن به شایعهها و سوءظنها بیمارى خطرناکى است که باید هرگز به کالبد جوان و نیرومند سپاه راه نیابد و فضاى معطّرى را که هدفهاى الهى و انگیزهى جهاد پدید مىآورد، آلوده نسازد. تجمّل و رفاهزدگى و عشرتطلبى ــ که بحمدالله ساحت سپاه از آن دور است ــ به هیچ بهانه در این مجموعهى پاکنهاد نباید نفوذ کند و وسوسهها نباید عزم شما مردان حقطلب را متزلزل سازد. شما خود و خانوادههاى فداکارتان شایستگى آن را دارید که الگوى همهى انسانهاى خدوم و سربلند باشید، و باید این شایستگى را حفظ کنید.
نقد خودروهای لوکس و پرشمار مسئولان به بهانهٔ امنیت
گزارشهاى نومیدکنندهاى گاهى از یک جاهایى میرسد که انسان واقعاً عرق شرم بر پیشانىاش مىنشیند از بعضى از این گزارشها. رعایت کنید! ماشین لوکس، نو، سیستم بالا، جدید؛ سؤال میکنیم چرا، [میگوید] اشکال امنیّتى دارم! چه اشکال امنیّتىاى؟ بنشینند آقایان مسئول در شوراى امنیّت کشور یا جاهاى دیگر، معیّن کنند؛ ببُرید یک جایى مسئله را. من هم اگر باید دخالت کنم، بگویید یک جایى دخالت کنم. این چه وضعى است که همینطور بىحسابوکتاب جلوى هر وزارتخانهاى، جلوى هر ادارهاى، دهها ماشین مال مسئولین آنجا …
نقد تفاخر در جهیزیه و برگزاری مراسم عقد در هتلها
یا فرض بفرمایید که اینجا را که یک امر عاطفى و انسانى و وجدانى است، تبدیل میکنند به صحنهى تفاخر و تنافس:[7] «جهیزیّهی ما این چیزها را داشت، آیا جهزیّهی دختر شما یا خودتان اینها را دارد؟» [یا میگویند] ما عقدمان را در فلان جا و فلان سالن گرفتیم. حالا متأسّفانه مرسوم شده در هتلها میگیرند که بسیار کار بدى است. حتّى بعضى از افرادى که از آنها توقّع هم نیست،گاهى شنیده میشود و دیده میشود در هتلها، سالنها براى تفاخر به همدیگر [مراسم میگیرند]؛ نه، عقد را در خانهتان، در اتاق خانهتان، در حیاط خانهتان، در حیاط همسایهتان بگیرید. دعوت کنید مردم را؛ همینطور که همیشه بوده؛ یک محیط اُنس خانوادگى است. عدّهاى دوست، عدّهاى قوموخویش، عدّهاى همردیفهاى دختر یا پسر، مثلاً فرض کنید که دوستان پسر در محیط …
زیان تجملات زیاده از حد و رقابتی برای جامعه، نه در حد معقول
تجمّلات براى یک جامعه مضر است، بد است. آن کسانى که با تجمّلات مخالفت میکنند، معنایش این نیست که از لذّتهاى آن و از خوشىهاى آن بىاطّلاعند؛ نه، کار مضرّى است براى جامعه؛ مثل یک داروى مضر، مثل یک خوراکى مضر. جامعه زیان میکند با تجمّلات؛ البتّه تجمّلات زیادى. در حدّ معقول و متداول نه، ایرادى ندارد؛ امّا وقتى که همینطور مدام پاى رقابت و مسابقه به میان آمد، خب اصلاً از حدّ خودش تجاوز میکند، جاهاى دیگرى میرود و این براى جامعه مضر است. ما حالا آن کار مضر را بیاوریم در عرصهى ازدواج و بخواهیم از آن استفاده کنیم، این دیگر غلط اندر غلط خواهد شد؛ بسیار بد است. مهمانىهاى پُرسروصدا و هتل و خرجهاى زیاد و مانند اینها که در روزنامه هم اخیراً نوشته بودند[8] یک موردى را ــ و چقدر خوب کردند که نوشتند …
دنبال زندگی اشرافی و متجملانه بودن دون شأن روحانی
بىاعتنائى البتّه با برخوردارى در حدّ متوسّط منافاتى ندارد. دنبال دنیا دویدن، هر چیزى را که از جلوههاى زندگى مرفّه و راحت و خوب و اشرافى و متجمّلانه است و اهل دنیا لحظهبهلحظهی عمرشان در دنبال این چیزها است، خواستن و به دنبال آن بودن و براى آن تلاش کردن، دون شأن اهل علم است؛ دون شأن روحانى است. این را باید مردم از ما ببینند و احساس کنند.
سوق دادن زن به تجمل و مصرفگرایی، ستمی بزرگ و لزوم برنامهریزی برای مقابله
… ندارد؛ در جامعهى ما بایستى آن شکلى که اسلام خواسته باشد: زن شأن حقیقى خودش را پیدا کند و هیچ ستمى و ظلمى به خاطر زن بودن به او نبایستى بشود. این یک چیز بسیار بدى است؛ چه ستمهایى که اسم آن هم ستم است، چه ستمهایى که اسم آن ستم نیست امّا در حقیقت ستم است؛ مثل همین سوق دادن به تجمّلگرایى و مصرفگرایى و آرایشهاى بیهوده و مخارجِ زیادىِ سنگین و تبدیل شدن به یک وسیلهى مصرف که این ستم بزرگى است بر زن و شاید بشود گفت که هیچ ظلمى از این بالاتر نیست؛ زیرا که او را از آرمانها و از اهداف تکاملى خودش بکلّى غافل میکند، منصرف میکند، سرگرم میکند به یک چیزهاى خیلى کوچک و حقیر. این کارى بوده که در رژیم ظالم پادشاهى انجام شده و حالا باید جلوى آن گرفته میشد. اوایل انقلاب البتّه خیلى هم خوب بود لکن بعدها باز یک غفلتهایى شده که باید حسابى نسبت به آن برنامهریزى کرد.
لزوم ریشهکنی یا تعدیل مصرفگرایی و تجمل در جامعهٔ اسلامی
… و اوجها و آرمانها در اسلام یک چیز قطعى و حتمى است. خب زن مثل مرد، مثل همهى خلایق باید در این سَمت حرکت کند و این نمیسازد با گرایشهاى غلیظ به خود و رفتن در لاک چیزهاى صد درصد شخصى، آن هم بىارزش؛ در جامعهى اسلامى و نظام اسلامى آنها بایستى ریشهکن بشود. این گرایش به مصرف و تجمّلگرایى و مانند اینها که در جوامع جاهلى رشد داده میشود، در جامعهى اسلامى باید ریشهکن میشد، یا لااقل در یک حدّ متوسّطى قرار میگرفت و افراطى نمیشد؛ کمااینکه الان ملاحظه میشود که متأسّفانه قشرهایى از مردم، باز سرگرم همان سرگرمىهاى گذشته هستند که باب جوامع دور از اسلام و دور از معنویّت و حقیقت است؛ خب، این غلط است.
ننگ بودن سرگرمی به زر و زیور و مد برای زن انقلابی
… [یعنی] پشت به آن سمت و رو به سمت نور، رو به سمت رشد، رو به سمت فهم علمی و اخلاقی و سیاسی و حضور در میدانها و رشد شخصیّتهای بشری و فایده بخشیدن برای جامعه به معنای واقعی. مواظب باشید از این راه برنگردید. زنها مواظب باشند این راه مبارک انقلاب را گم نکنند. امروز سرگرم شدن به زر و زیور، برای زن مسلمان ایرانیِ انقلابی عیب است. امروز سر و سینه و دست را از زیورآلات پُر کردن و زیور و آرایش و مد و لباس را بت خود قرار دادن، برای زن انقلابیِ مسلمانِ ایرانی ننگ است. آن کسی که در پی اینگونه چیزها است، ارزشش پایین است. طلا برای زن، ارزشآفرین نیست؛ بیاعتنائی به طلا ارزشآفرین است. مد برای زن، ارزشآفرین نیست؛ بیاعتنائی نسبت به مدهای دامگونهی ساخته و پرداختهی دشمنان، ارزش است. زن مسلمان شخصیّت خودش را پیدا کرده است؛ مواظب باشید این شخصیّت را گم نکند.ازدواجها در دوران انقلاب و به برکت انقلاب آسان شد؛ …
نگرانی از رواج تجملگرایی و اسراف و مصرفگرایی در میان مردم
۷) اینجانب از اینکه کسانى میکوشند تا در میان مردم ما رسم تجمّلگرایى و اسراف و ولخرجى را شایع کنند، شدیداً نگران و متأسّفم؛ و از اینکه مردم فداکار و انقلابى ایران در امور شخصى به مصرفگرایى سوق داده شوند و قناعت انقلابى را از یاد ببرند، به خدا پناه میبرم. آنان که تجمّلات و زیادیهاى غیرضرور و ولخرجمآبانه را از روى بیدردىِ ناشى از وسعت و توانایى مالى انجام میدهند به خود آیند و به انفاق روى آورند؛ و آنان که با سختى و تنگدستى، بر خود چنین چیزى را تحمیل میکنند، از این امر خسارتبار دست بکشند. براى متمکّنینْ …
الگوگیری مردم از تجمل صاحبان مناصب و سرایت آن به جامعه
… بکنند به یک فرهنگ. اینهم نقطۀ بعدی است که از آن اولی اهمیتش بیشتر است، لااقل کمتر نیست؛ فرهنگ نشود در جامعه. فرض بفرمایید ازلحاظ کیفیتِ آرایشِ محل زندگی و محل کار، کیفیت زندگی در درون خانواده، چگونگی ازدواج فرزندان، مهریهها، جهیزیهها، و ازاینقبیل چیزها؛ خب، اینها وقتیکه بهوسیلۀ یک نفر در سطح عالی، در میان صاحبان مناصب حکومت اسلامی، بهشکل غیر اسلامیِ آن ـ بهمعنای مسرفانه ـ اگر انجام بگیرد، این میشود فرهنگ. بقیه نگاه میکنند، یاد میگیرند؛ مهریهها بالا میرود، ازدواجها مشکل میشود، زندگی سخت میشود. بهتدریج آثارش در طول مدتی کوتاه یا بلند، در متن جامعه منعکس میشود. (79/9/25)
قطع ارتباط درآمد با کار ریشهٔ تبعیض، تجملات و پیدایش مترفین
… [بیاید]، همهی اینها برای جامعه مضر است. درآمد باید با کار ارتباط مستقیم داشته باشد. آنچه من گفتم معنایش این نیست که فردا، یا شما یا دستگاه دولتی یا خود بنده بتوانیم این کار را انجام بدهیم؛ من میخواهم این فرهنگ در جامعه رشد کند: فرهنگِ ارتباطِ درآمد با کار. خیلی از این تبعیضها، خیلی از این کارهای تجمّلاتی، خیلی از این ثروتهای مضر ــ که آثار فسادش را انسان در جامعه میبیند و کسانی مصداق «مُترَفین»[3] در جامعه هستند که در قرآن ذکر شدهاند[4] ــ خیلی از اینها ناشی از همین است که ارتباط درآمد و سود و بهره با کار قطع شده؛ کار نیست، [امّا] درآمد هست؛ این نمیشود؛ درآمد باید ناشی از کار باشد.
سرایت مسابقهٔ تجمل به طبقات غیراشرافی و لزوم مبارزه با آن
… تحوّلی حرکت کرد. عادات غلطی در بین ما مردم وجود دارد که با اینها بایستی برخورد کرد. با نصیحت و توصیه و راهحلهای جزئی نمیشود کار کرد، یک کار تحوّلی لازم است؛ مثلاً فرض کنید قضیّهی اسراف. در کشور ما اسراف وجود دارد؛ اسراف آب، اسراف موادّ غذائی، اسراف برق. مسابقهی تجمّل؛ که حالا ما اشرافیگری را نفی کردیم و زشت شمردیم که به جای خود مطلبِ کاملاً درستی است لکن مشکل اینجا است که ریختوپاشهای اشرافیگرانه به طبقات غیراشرافی هم در واقع سرایت کرده و متأسّفانه مسابقهی تجمّل در ازدواجها، در خانوادهها و کارهای گوناگون وجود دارد و باید با آن مبارزه کرد. یا بالا رفتن سنّ ازدواج، یا پیری جمعیّت کشور و همین مسائلی که در بیانات بعضی از دوستان هم بود. خب پس همهی اینها حوزههای لزوم تحوّل است، در همهی اینها بایستی تحوّل به وجود بیاید.
خطر رقابت در پوشش و آرایش در عروسیها و مهمانیها
… مردم را، دیگران را؛ مدام میگوییم، تکرار میکنیم؛ خب باید جلو برویم، اسراف را در جامعه کم کنیم. مردهای ما، زنهای ما، جوانهای ما، پیرهای ما، اسراف را -اسراف در لباس، اسراف در خوراک، اسراف در تجمّلات زندگی، اسراف در زینتها و آویزههای گوناگون- [کنار بگذارند]. یا چشموهمچشمی که در این عروسی، در این مهمانی، این خانم اینجوری پوشیده، اینجوری زینت آویخته به خودش، از این نشانهی آرایش و مانند اینها استفاده کرده، من نباید عقب بمانم، اینها همان خطاها و خطرهای بسیار بزرگ است. همینها است که زندگی را خراب میکند، همینها است که در جامعه بیعدالتی به وجود میآورد، و در نهایت همینها است که اقتصاد را نابود میکند. بخش مهمی از نابودیِ اقتصاد به این چیزها برمیگردد. اگر یک جامعهای بخواهد از لحاظ استحکام درونیِ اقتصاد خود به نقطهای برسد که …
قاچاق کالاهای لوکس و خودنمایی نوکیسگان با خودروهای گران
… اصلاح الگوی مصرف صحبت کردهام -در سخنرانیهای اوّل سال، با مسئولین، در جلسات خصوصی، در جلسات عمومی- امّا الگوی مصرف ما هنوز اصلاح نشده؛ ما بد مصرف میکنیم. همین مسئلهی جنس خارجی که من چند روز قبل[6] اینجا در حسینیّه، با جمعی در میان گذاشتم، از همین قبیل است. این قاچاقهای دهها و صدها میلیاردیِ وسایل لوکس، از همین قبیل است. این بچّهبازیهای داخل خیابانها -که بچّهپولدارهای نوکیسه، با آن خودروهای کذائی میآیند دائم راه میروند، دائماً رژه میروند، دائماً پُز میدهند- بهخاطر همین چیزها است؛ اصلاح الگوی مصرف. این را باید از کودکی به این جوان و نوجوان یاد داد.
نهی از چشموهمچشمی در دارایی و تجملات
… تجملّاتی بیشتر، دنبال زندگی بهتر، دنبال درآمد بیشتر. دویدن یک مسابقه است، اهل دنیا در این مسابقه واردند؛ حالا بعضیها زرنگترند در این مسابقه، میروند جلو تا میلیاردها بالا میکِشند، بعضیها به آن زرنگی نیستند. امّا اهل دنیا در مسابقهاند، کسانی که دنیاپرستند. در این مسابقه وارد نشوید. نگویید فلانی دارد، فلانی به دست آورده، من دستم خالی است، من هم باید داشته باشم؛ نه، این نه فقط از آفات بسیج، [که از] آفات هر مؤمن است. خیلیها را ما دیدیم آدمهای خوبی بودند، آدمهای علاقهمندی بودند، وقتی افتادند توی دنیا و زرق و برق و مانند اینها، یواشیواشیواش تیزیها کُند شد، تواناییها کم شد، انگیزهها ضعیف شد. انگیزه که ضعیف شد، …
صرف ثروت در تجملات و سفرهای خارجی بیهوده حرکتی مسرفانه
همت مضاعف و کار مضاعف در سرمایهگذاری، در کارآفرینی. بسیاری از کسانی که سرمایه دارند، پول دارند، درآمدهای کلانی دارند، نمیدانند این درآمدها را چگونه باید صرف کنند. اینجا هم باز همان اصلاح الگوی مصرف خود را نشان میدهد. پول را به جای سرمایهگذارىِ تولیدی، صرف تجملات میکنند؛ سفرهای خارجی بیهوده، بیثمر، پرخرج و احیاناً فسادآور، بهانه برای تغییر وسائل خانه، وسائل زندگی؛ این چیزها یک حرکت مسرفانه است نسبت به ثروت. میشود پول را، درآمد را سرمایهگذاری کرد. امروز وسائل این کار فراهم است. با فعال شدن بورسهائی که در کشور هست، میتوان سرمایهگذاری کرد. همه میتوانند آنچه را که دارند، در سرمایهگذاریها دخالت بدهند.
تجملات اداری و سفرهای بیهوده در سازمانها و لزوم نظارت
… برق هدر میرود. برق را تولید کنیم، بعد با این شبکهی فرسوده آن را هدر بدهیم، که بخش مهمی هدر میرود. یا شبکههای انتقال آب اگر فرسوده باشد، آب هدر میرود. اینها اسرافهای ملی است؛ در سطح ملی است؛ مسئولین آن، مسئولین کشورند. اسراف در سطح سازمان هم اتفاق میافتد. رؤسای سازمانهای گوناگون مصرف شخصی نمیکنند، اما مصرف بیرویّه در مورد سازمان خودشان اتفاق میافتد؛ تجملات اداره، اتاق کار، تزئیناتش، سفرهای بیهوده، مبلمانهای گوناگون؛ باید با مراقبت و نظارت از این کارها جلوگیری کرد. هم در سطح دولت، هم در سطح آحاد مردم، هم در سطح سازمانها بایستی نگاه عیبجویانهی به اسراف وجود داشته باشد. همان طور که عرض کردیم، با حرف هم تمام نمیشود؛ باید برنامهریزی کنند. قوهی مقننه و قوهی مجریه موظفند به پیگیری. برنامهریزی کنند، قانونگذاری کنند، …
پیدایش طبقهای جدید از مسابقهٔ تجملپرستی و پول درآوردن
امروز بدون تردید همهی آن صفآرائیهائی که روز اول علیه این انقلاب بود، وجود دارد؛ بعضی شکل عوض کرده، بعضی صفآرائیها هم بمرور زمان اضافه شده است. امروز متأسفانه همانطور که این جوانها گفتند، مصرفگرائی و مسابقهی تجملپرستی و مسابقهی پول درآوردن و تلاش برای پول کردن، یک طبقهی جدیدی درست کرده. نظام اسلامی با تولید ثروت مخالف نیست، با ایجاد ثروت مخالف نیست، بلکه مشوق اوست. اگر تولید نباشد، اگر ایجاد ثروت نباشد، حیات و بقای جامعه به خطر خواهد افتاد، اقتدار لازم را جامعه به دست نخواهد آورد؛ این یک اصل اسلامی است. اما اینی که آحاد مردم دلشان لک بزند …