رفتن به محتوای اصلی

ایمان

نام‌های دیگر: ایمان به خدا، ایمان، عزم و جهاد

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

باور قلبی به خدا و دین، شرایط و آثار آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در نشست سه‌جانبه با شهید مطهری و دکتر شریعتی— ۱۳۵۵/۱۰/۱۰

سیر زمانی

از ۱۳۵۵ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۵۱۴۰۴

فقط سال ۱۳۷۲همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

امروز مى‌بینید که دنیا در چه وضعى است؛ امپراتورى‌ها چطور دارند تجزیه میشوند؛[6] ملّتها چطور دارند سر بلند میکنند؛ اسلام چگونه دارد سیطره‌ى معنوى خودش را بر دلها آشکار میکند. پس ما باید درس بگیریم. هرجا هستیم، هر کار داریم، باید اوّل، نیّتمان کسب رضاى الهى باشد؛ اساسى‌ترین بخش قضیّه همین است. خدا را باید خشنود کرد با عمل صالح. عمل و صلاح، با هم. ما صلاح بدون عمل نداریم. در قرآن بعد از ایمان، عمل صالح است. اگرچه ایمان هم طبق بعضى از روایات، عمل است: اَلایمانُ هُوَ العَمَل؛ عملِ جوانحى است، عمل قلبى است؛ اراده‌اى است که انسان بر قلب خود و بر روح خود حاکم میکند و اراده ‌کردن گاهى، شاید هم همیشه، مشکل‌تر و سنگین‌تر است از عمل کردن به جوارح و به جسم؛ مشکل قضیّه‌ى ما گاهى آنجا است. عمل باشد و در خطّ صلاح باشد؛ و معیار و فارق صلاح و فساد این است که ما آن کار را براى رضاى خدا انجام میدهیم یا نه. بدیهى است که وقتى انسان میخواهد کارى را براى رضاى خدا انجام بدهد، وقتى این احساس از ما متمشّى[7] میشود که بررسى کرده باشیم و حُسن عمل را و مطلوبیّت عمل را فهمیده باشیم، بعد آن را براى رضاى خدا انجام بدهیم. پس در بطن کسب رضاى خدا، آگاهى و هوشیارى و توجّه همه‌جانبه و تدبیر الهى مؤمن و مانند اینها هست.
باید از تجهیزات و جنگنده‌ها و دیگر وسایل موجود - حتّی یک تفنگ معمولی - نگهداری کنیم. تفریط و اسراف در سرمایه‌های ارتش، ممنوع و حرام شرعی است. هیچ کس حق ندارد این تفریط را بکند؛ همچنان که تفریط نیروهای انسانی نیز همین گونه است. شما حق ندارید عناصر کارآمد را معطّل بگذارید. کار شایسته و خوب باید از انسانهای کارآمد دریافت شود. باید این گردونه به طور دائم حرکت کند. این چیزها را در نظر داشته باشید و مهمتر این که به پشتیبان و تضمین کننده موفقّیت همه اینها که روح ایمان است، توجّه کنید. یک موجود بیایمان، اگر در حدّ اعلای تخصّص هم باشد، به درد بخور نیست؛ باید ایمان داشته باشد. ایمان آن جایی است که دل انسان احساس استقرار میکند. آدم بیایمان، دمدمی مزاج، مذبذب و غیر قابل اعتماد است. ایمان را در خود و در بخشهای زیر مسؤولیتتان تقویت کنید. از این توصیه‌هاست که دشمن ناکام میشود و میترسد.
ایمان هم یعنی این که انسان واقعاً مؤمنانه وارد میدان شود. سعی کنید ایمانتان را قوی کنید. الحمدللَّه همه شما دلهایتان پاک و صاف است و ایمانها در دلهایتان میدرخشد - انسان میتواند این را حس کند - در عین حال بکوشید آن را عمیق کنید، تا با هر حادثه‌ای متزلزل نشود. با مطالعات خوب، با استفاده از انسانهای والا و استادهای خوب، آن را تقویت کنید.

ایمان و معنویت، رمز پیروزی‌های بزرگ دوران جنگ

خب، این سؤال مطرح است که این پیروزى‌هاى بزرگ براى ما چگونه به ‌وجود آمد؟ پاسخ یک چیز است: در سایه‌ى ایمان و معنویّت؛ آن چیزى که شما آن را مثل یک سرمایه‌ى ارزشمندى همواره در دست داشته‌اید و به کمک آن کار کردید. ابزار جنگى در جنگ بلاشک یک عامل فوق‌العاده مهم است امّا عامل تعیین‌کننده نیست؛ زیرا ابزار را انسان به ‌کار میبرد؛ تا انسان چه‌ جور انسانى باشد؛ انسان قوى، انسان متّکى به خود، انسان نترس از مرگ، یا انسان ضعیف، انسانى که میخواهد خود را در سایه‌ى ابزار پنهان …

ایمان آگاهانه و شور مردم به اسلام و قرآن به‌عنوان نعمت الهی

یکى از نِعَم پروردگار به ملّت ایران، همین ایمان آگاهانه و این شور و هیجانى است که امروز نسبت به قرآن و اسلام و آرمانهاى اسلامى در دلهاى آنها موج میزند. امروز که من از تبریز براى آمدن به هشترود خارج شدم ــ که تقریباً این راه را ما در مدّت دو ساعت و نیم طى کردیم ــ در بین راه هر جایى که جمعى از مردم ایستاده بودند و به ما اظهار محبّت میکردند، من نشانه‌ى یک شیفتگى شدیدى نسبت به انقلاب و نسبت به اسلام در وَجَنات …

ایمان و اعتقاد، نه توان جسمی، عامل اصلی مبارزه و مقاومت

ببینید، من در یک جمله‌ى ساده و کوتاه عرض بکنم: یک ملّت با ایمان و اعتقادش مبارزه میکند؛ اصلاً مبارزه و جنگیدن و مقاومت کردن، با ایمان است، نه با دست و چشم و بدن؛ دست و چشم و بدن ابزار است. یک آدم سالم، قوى، تیراندازِ ماهر، آگاه از همه‌ى فنون جنگى، ایمان ندارد که باید جنگید؛ یک نفر هم ناوارد، تفنگ گرفتن را هم بلد نیست که چه‌ جورى تفنگ به دستش بگیرد امّا معتقد است که باید با چنگ و دندان جنگید؛ از این دو کدامشان بهتر میجنگند؟ آن ‌که جنگیدن بلد است …

ایمان قوی لازمهٔ تحمل تمسخر و فشار اکثریت قدرتمند

… نداشت. ایمان این مؤمنین آن ‌قدر قوى بود که در مقابل آن مسخرگى‌ها تاب آوردند و فشار افکار عمومى قدرتمندان جامعه را علیه خودشان تحمّل کردند. مردمان فرودستى هم بودند: هُم اَراذِلُنا بادِىَ الرَّأى؛(۸) مردمان طبقه‌ى سه و چهار جامعه‌ى آن روز شاید محسوب میشدند. حالا شما فکر کنید یک جمعیّت کمى، در مقابل یک جمعیّت زیادى که آن جمعیّت زیاد پول دارند، قدرت دارند، زبان دارند، تبلیغات دارند، این جمعیّتِ کمِ اطرافِ پیغمبر را مسخره میکنند، اهانت میکنند، و اینها تحمّل میکنند؛ این، ایمان قوى میخواهد. این ایمان قوى را اطرافیان نوح، مؤمنین به نوح داشتند. بعد که مسئله‌ى کشتى‌سازى پیش آمد، باز ایمان اینها بیشتر واضح شد. نیامدند پیش پیغمبرشان فشار بیاورند که آقا این چه کارى است که میکنى؛ در خشکى کشتى میسازى؟ مایه‌ى مسخره‌ى ما شدى! نه، تحمّل کردند. یک کار عجیب‌غریبى را فرض کنید؛ (مثلاً) در یک میدان بزرگى وسط یک …

غلبهٔ انسان مرتبط با خدا بر علل مادی و لمس آن در دوران دفاع

… در دفتر کرام‌الکاتبین و در علم واسع الهى و در دیوان اجر و مزد و پاداش پروردگار هم ثبت و ضبط است. و آن حادثه عبارت است از دفاع هشت‌ساله‌ى جانانه‌ى ملّت ایران که شما برادران در این دفاع و در این حماسه‌ى بزرگ نقش بسیار برجسته و تعیین‌کننده‌اى را داشته‌اید. البتّه همه‌ى نیروهاى مسلّح ــ از ارتش و دیگران ــ هر کدام نقشى داشتند که خداى متعال ان‌شاءالله ‌به آنها اجر و پاداش عنایت خواهد فرمود، ولیکن سپاه با حضور خود و فداکارى صادقانه‌ى خود که مصداق این آیه‌ى شریفه است که «صَدَقوا ما عاهَدُوا اللهَ عَلَیه»[2] یک حقیقتى از حقایق اسلام را زنده کرد و آن اینکه بشر ــ همین بشر معمولى و اسیر علل و اسباب عادّى ــ وقتى که با خدا رابطه برقرار میکند، چگونه آن سلطه‌ى عظیم و اقتدار معنوى را پیدا میکند که حتّى بر علل و عوامل تردیدناپذیر عالم مادّه هم غلبه پیدا میکند. خب، این را ما در قرآن دانسته بودیم و در معارف اسلامى در این شکّى نبود امّا دانستن کجا و دیدن و لمس کردن کجا؟ و با آن فداکارى‌هایى که در این دوران هشت‌ساله شما نشان دادید و دیگر فداکارانى که در این میدان وارد شدند، این را ما احساس کردیم، لمس کردیم و دیدیم.

کار بزرگ نسل تربیت‌شدهٔ اسلام به برکت ایمان و توکل

اى جوانهاى مؤمن، اى تربیت‌شده‌هاى واقعى اسلام! این را چه کسى داشت؟ این از کدام دلها میجوشید؟ نسل ما تربیت‌شده‌ى اسلام نبود، شما تربیت‌شده‌ى اسلامید؛ شما هستید آن نسلى که یک مرد الهى و معنوى که نظیر او را امّت ما در تاریخ خود کم دیده است، به شما که نگاه میکرد، دل او موج میزد از امید. نسل تربیت‌شده‌ى اسلام به برکت ایمان و توکّل و اعتقاد به خدا، اعتقاد واقعى به ارزشهاى الهى و اسلامى توانست یکى از بزرگ‌ترین کارهاى دنیا را بکند. مگر شوخى است؟ شما کدام کشور را امروز در دنیا سراغ دارید ــ بروید سراغ قوى‌ترین کشورها ــ که اگر همه‌ى دنیا با [دشمن] او همدست بشوند، بتواند سر پاى خود بِایستد و دچار تزلزل نشود؟ بروید در ذهن خودتان این کشورهاى قوى دنیا را یکى پس از دیگرى ببینید آیا چنین …

ناکافی بودن ادعای ایمان و اثبات آن در عمل به دست ملت ایران

… که در اینجا به فضل الهى بوفور وجود دارد، متأسّفانه در آنجاهایى که باید باشد کم است؛ بعضى جاها هم اصلاً نیست. امروز دنیاى اسلام بیش از همه‌ چیز به این احتیاج دارد که جوانهاى مسلمان و آحاد ملّتهاى مسلمان به وعده‌هاى الهى اطمینان پیدا کنند، قرآن را باور کنند. اینکه ما بگوییم ما ایمان داریم، ما مسلمانیم، ما مسلمان واقعى هستیم که کافى نیست؛ اینکه بیایند جمهورى اسلامى را و امتحان‌داده‌هاى ملّت ما را، این ملّتى را که ایمان خودش را در عمل ثابت کرده است تخطئه کنند و بگویند آقا آن چیزى که شما میگویید ایمان واقعى نیست و اسلام واقعى نیست، اسلام واقعى این چیزى است که ما میگوییم، با حرف که کارى درست نمیشود، مطلبى ثابت نمیشود. خب، همه حرف میزنند، [امّا] ملّت ما که حرف میزند، این حرف را در میدان عمل ثابت کرده. ما در این پانزده سال اجازه نداده‌ایم که قدرتهاى استکبارى در سرنوشت ما و مسائل ما اندک ‌دخالتى بکنند. بسم‌الله‌! این ایمان ما؛ وَلَمّا رَءَا المُؤمِنونَ الاَحزابَ قالوا هٰذا ما وَعَدَنَا اللهُ وَ رَسولُهُ وَ صَدَقَ اللهُ وَ رَسولُه؛[6] مردم ما وقتى دیدند شرق و …

وجود ایمان همراه با عشق و آگاهی در مردم سراسر کشور

… که یک عشق معنوى بر فضاى زندگى شما مردم پرتو افکنده است. در میان شما عدّه‌اى هم جانبازند، بعضى هم آزاده هستند؛ حتّى ما که همین ساعتى قبل به یکى از روستاهاى هشترود رفتیم،[2] آنجا هم چند خانواده‌ى شهید و چند جانباز با خانواده‌هایى باروحیه و قوى، زیارت کردیم. امروز هر جاى این کشور که یک انسان باانصاف قدم بگذارد، ایمانِ همراه با عشق را در مردم خواهد دید؛ البتّه بعضى جاها عشقشان پُرشورتر، ایمانشان همراه با احساسات و عواطف گرم‌تر و فاخرترى است؛ شما مردم آذربایجان از این قبیل هستید. همه‌‌جاى این کشور، عشق و ایمان و آگاهى و علاقه‌ى به آرمانهاى اسلامى هست.