رفتن به محتوای اصلی

امیرالمؤمنین (ع)شخص

نام‌های دیگر: امام علی (ع)، علی بن ابی‌طالب (ع)

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

نخستین امام شیعیان و سیره، سخنان و حکومت او.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در مراسم قرائت خطبه عقد ازدواج— ۱۳۵۶/۰۱/۱۱

سیر زمانی

از ۱۳۵۶ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۶۱۴۰۴

فقط سال ۱۳۷۶همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

مواد صلح‌نامه مفصّل است، اما اجمالاً در صلح‌نامه، امام حسن تصریح می‌کند که تو امیرالمؤمنین اسمت نیست، «امیرالمؤمنین» لقب مخصوص خلیفه است، خلیفۀ پیغمبر. که مسلمین به خلیفۀ پیغمبر از زمان عُمَر، امیرالمؤمنین می‌گفتند، و از نظر شیعه امیرالمؤمنین، مخصوص علی‌بن‌ابی‌طالب است، به امام حسن هم امیرالمؤمنین نمی‌گویند. به تو امیرالمؤمنین نمی‌گوییم؛ یعنی تو خلیفۀ رسمی از نظر ما نیستی. ..تصریح می‌کند که حق نداری به جان یکی از افراد شیعه تعرض کنی. تصریح می‌کند که حق نداری حکومت را موروثیِ خاندان خودت بکنی و کسی را بعد از خودت معیّن کنی. و تصریح می‌کند به اینکه بعد از تو حکومت از آنِ حسن است، و اگر او نبود، از آنِ حسین. و تا آن‌وقت البته زمینه آماده شده بود، فکر می‌کرد که زمینه آماده خواهد شد، به‌حسب موازین ظاهری.

مظلوم‌ترین انسان مقتدر دنیا

من پارسال گفتم که این ملت، مثل امام خود - امیرالمؤمنین علیه‌السّلام - است. امیرالمؤمنین، مظلومترین انسان مقتدر دنیا بود. شما به قدرت و اقتدار امیرالمؤمنین کسی را نمیشناسید؛ اما مظلومتر از امیرالمؤمنین هم کسی را نمیشناسید! ملت ایران، مثل امام خودش است. ما در زمان خودمان، هیچ ملتی را با این نشاط و سرزندگی و اقتداری که ملت ایران در این دو دهه ظاهر شده است، نمیشناسیم؛ اما مظلومترین ملتها هم ملت ایران است! چه کسی از همه بیشتر به او ظلم کرده است؟ شیطان بزرگ!

پیوند همیشگی با مردم، چه در دوران کنار گذاشتن از حکومت و چه در حکومت

… که در اسلام، از آن به «ولایت» تعبیر میشود و حقّ او بود از او سلب کردند - البته ولایت معنوی، آن چیزی که در امامت تشیّع فرض شده است و وجود دارد، در هر حال هست و بسته به ولایت ظاهری نیست - و نه در دوره‌های دیگر، از ارتباط و اتّصال با مردم خالی نبوده است. در همان وقت هم امیرالمؤمنین یکی از آحاد ملت و جزو مردم است. منزوی و منعزل و کناره‌جوی از مردم نیست. آن وقتی هم که به حکومت میرسد، یک حاکم به تمام معنا مردمی است.

جمع اقتدار و مظلومیت در جنگ‌های تحمیلی، شهادت و اختفای مرقد

… یک ملّت مظلوم است؛ مظلومیّت شیعیان منحصر نیست به آنجایى که مثلاً در یک کشور بزرگى هزار خانوار شیعه زندگى میکنند؛ حتّى در ایران هم شیعیان مظلومند. مظلومیّت با قدرت منافاتى ندارد؛ ممکن است یک شخصى یا یک ملّتى در کمال اقتدار هم باشد، امّا مظلوم واقع بشود. امیرالمؤمنین، مولا و مقتداى ما (علیه آلاف التّحیّة و الثّناء) در نهایت اقتدار و در نهایت مظلومیّت بود؛ آن سه جنگى که بر آن بزرگوار تحمیل شد در دوران خلافت کوتاهش و بعد شهادت مظلومانه‌اش، و بعد اختفاء مرقد مطهّرش تا سالها ــ بیش از یک قرن ــ معناى مظلومیّت این بزرگوار است. ملّت ایران هم مظلوم است، شیعیان در بسیارى از نقاط عالم همین‌جور هستند. علّت اصلى را هم باید در این جستجو کرد که مکتب اهل‌بیت (علیهم‌ ‌السّلام) از اوّل بر اساس مبارزه‌ى با تحریف و کشاندن جریان ایمان اسلامى به میل قدرتهاى حاکم حرکت کرده است؛ کسى که در زندگى …

کشته شدن به سبب عدالت و ناکامی در ریشه‌کنی بدی به‌دلیل نامساعدی زمینه

… موعود (ارواحنا فداه) باشد که آمادگى در او باشد، قابلیّت در او باشد، وَالّا میشود مثل انبیا و اولیاى طول تاریخ. چه علّتى داشت که بسیارى از این انبیاى بزرگ اولوا‌العزم آمدند، [امّا] نتوانستند دنیا را از بدی‌ها پاک کنند، پیراسته کنند؟ چون زمینه‌ها آماده نبود. امیرالمؤمنین علىّ‌بن‌‌ابى‌طالب (علیه الصّلاة و السّلام) با آن قدرت الهى، با آن علم متّصل به معدن علم الهى، با آن نیروى اراده، با آن زیبایى‌ها و درخشندگی‌هایى که در شخصیّت آن بزرگوار وجود داشت، با آن توصیه‌هاى پیغمبر اکرم درباره‌ى او، چرا در زمان خودش، در همین مدّت کوتاه نتوانست ریشه‌ى بدى را بخشکاند؟ خود آن بزرگوار را [هم] از سر راه برداشتند. قُتِلَ فى مِحرابِ عِبادَتِهِ لِشِدَّةِ عَدلِه؛[3] تاوان عدالت امیرالمؤمنین جان ایشان بود که از دست رفت؛ چرا؟ چون زمینه، زمینه‌ى نامساعد بود؛ زمینه را نامساعد کرده بودند، زمینه را زمینه‌ى دنیاطلبى کرده بودند؛ آن کسانى که در مقابل امیرالمؤمنین صف‌آرایى کردند در اواخر یا در اواسط حکومت این بزرگوار، کسانی بودند که زمینه‌هاى دینى‌شان زمینه‌هاى مستحکم و مادّه‌ى غلیظ متناسب دینى نبود؛ عدم آمادگى این‌جور …

تشبیه تقوا به اسب راهوار و خطا به اسب سرکش

… فقط براى این نیست که وقتى مُردید و رفتید آن دنیا، خدا به شما اجر خواهد داد؛ نخیر، تقوا زندگى این نشئه را اداره میکند. اداره‌ی صحیح زندگىِ این نشئه است که آن نشئه را میسازد. نداشتن تقوا موجب میشود انسان دچار غفلت بشود، و غفلت، انسان را با مغز به زمین میزند؛ که امیرالمؤمنین تقوا را به اسب راهوارِ نجیبِ در اختیارى تشبیه میکند که صاحب آن بر آن مى‌نشیند و او را هدایت میکند، صاحبِ خود را بدون هیچ دغدغه‌اى میبرد به آنجایى که باید ببرد. و خطا را که مقابل تقوا است تشبیه میکند به اسب سرکش و نانجیب و ناهموارى که وقتى صاحبش نشست، افسار را از دست او میکَند و میبرد به جایى که نمیخواهد و اراده ندارد برود؛ مثلاً او را به زمین میکوبد.[6] تقوا در امور زندگى هم اثر میبخشد.

شخصیت جاذب فرزانگان عالم و شاگرد کوچک در برابر پیامبر (ص)

در همین ابعادی که همه انسانها میتوانند بفهمند، این وجود عظیم‌الشّأن، با هیچیک از بزرگانِ بشر قابل مقایسه نیست. مثلاً ملاحظه بفرمایید، وجود مقدّس علی‌بن‌ ابی‌طالب علیه‌الصّلاة والسّلام، چشم بسیاری از فرزانگان عالَم را در گذشته و حال، به خود جلب کرده است و او را شخصیتی بزرگ و موجودی شبه افسانه‌ها دانسته و توصیف کرده‌اند. اما همین شخصیت، با این ابعاد عظمت، در مقابل وجود مقدّس نبىّ‌اکرم، یک شاگرد و یک فرزند کوچک و کسی است که در مقابل آن عظمت، برای خود شأنی نمیشناسد. این طور ملاحظه کنید که در مجموعه وجودِ با عظمت نبىّ‌اکرم که چون اقیانوسی بیکران است، شخصیت امیرالمؤمنین گم است. از این جا میشود ابعاد آن عظمت را حدس زد.

دلباختگی نویسندگان غیرمسلمان به حضرت به انگیزهٔ عدالت

در قطعاتی از تاریخ که حاکمیت اسلام، حاکمیت حقیقی بوده است - مثل دوران امیرالمؤمنین علیه‌السّلام، یا بعضی از دوران دیگر صدر اسلام - همان مقدار از عدالت اسلامی که باقی مانده، دلها را به خود جذب کرده است. شما ببینید چند نفر از نویسندگان و دانشمندان غیرمسلمان، درباره امیرالمؤمنین علیه‌السّلام کتاب نوشته‌اند و راجع به عدالت آن حضرت سخن گفته‌اند؛ به انگیزه عدالت، علی علیه‌السّلام را شناخته‌اند و به او دل باخته‌اند. عدالت، این‌گونه است. اگر جامعه‌ای که براساس اسلام به وجود می‌آید، در میان خود، عدالت اجتماعی و عدالت حقوقی و عدالت قضایی و عدالت اجرایی داشته باشد، عدالت به معنای مطلق کلمه در میان مردم اجرا شود و تقسیم صحیح ثروت باشد، خود این عدالت در این جامعه، عاملی برای …

پرداختن به استغفار در دعای کمیل

دعای کمیل را ببینید! امیرالمؤمنین علیه‌الصّلاة والسّلام در دعای کمیل - که طبق روایات، این دعا از آن بزرگوار صادر شده است - انشاءً و در اوّل بار، با شروع دعا به استغفار میپردازد. اوّل، خدا را به اسمش، به قدرتش، به عظمتش، به صفات جلال و جمالش سوگند میدهد و بعد از آن همه قسم دادن، شروع میکند به استغفار کردن: «اللّهم اغفرلی الذّنوب التی تهتک العصم»[4] ، تا آخر. دعای ابیحمزه ثمالی و دعاهای گوناگون دیگر از این انسانهای بزرگ،