قدرت تحلیل؛ من سابقها مکرّر گفتهام اگر یک ملّتى قدرت تحلیل خودش را از دست بدهد، فریب خواهد خورد. اصحاب امام حسن قدرت تحلیل نداشتند؛ نمیتوانستند بفهمند که قضیّه چیست؛ چه دارد میگذرد. اصحاب امیرالمؤمنین، آنهایى که دل او را خون کردند، همه مغرض نبودند، خیلى از آنها قدرت تحلیل نداشتند؛ مثل خوارج ــ که حالا خوارج را عرض میکنم ــ قدرت تحلیلشان ضعیف بود؛ یک آدم نابابى، یک آدم بدجنسى، یک آدم زباندارى پیدا میشد، میکشاند مردم را به یک طرف، شاخص را گم میکردند. در جادّه، شاخص باید همیشه مورد نظر باشد. اگر شاخص را گم کردید، زود اشتباه میکنید. اشتباه میکردند. امیرالمؤمنین میفرمود: وَ لا یَحمِلُ هٰذَا العَلَمَ اِلّا اَهلُ البَصَرِ وَ الصَّبر؛ اوّل، بصیرت، هوشمندى، بینایى، داراى قدرت فهم و تحلیل بودن، و بعد، صبر، …
عظمت یاران خاص در اشتباه نکردن و گم نکردن جبهه در هیچ شرایطی
عظمت امثال عمّار یاسر، به همین است. عظمت اصحاب خاصّ امیرالمؤمنین (علیه الصّلاة و السّلام) در همین است که در هیچ شرایطی دچار اشتباه نشدند و جبهه را گم نکردند. بنده دیدم در جنگ صفّین در موارد متعدّد ــ البتّه مخصوص جنگ صفّین هم نیست، یک وقت دیگری من راجع به عمّار در یک سخنرانی،[13] مفصّل صحبت کردهام و این حرف را هم گفتهام ــ و در بسیاری از آن جاهایی که یک نکتهای مورد اشتباه قرار میگرفت برای جمعی از مؤمنین، آن کسی …
عظمت عمار و اصحاب خاص در گمنکردن جبههٔ حق در هیچ شرایطی
… آدمهای حسابی ثبت شده است؛ اما اشتباه میکردند، اشتباهی به عظمت اشتباه گرفتن جبهۀ حق با باطل؛ بزرگترین اشتباهها این است. اشتباههای کوچک، قابل بخشش است، آن اشتباهی که قابل بخشش نیست، این است که کسی جبهۀ حق را با جبهۀ باطل اشتباه کند و نتواند آن را بشناسد. عظمت امثال عمار یاسر، به همین است. عظمت آن اصحاب خاص امیرالمؤمنین علیهالصلاةوالسلام در همین است که در هیچ شرایطی دچار اشتباه نشدند و جبهۀ [حق] را گم نکردند. (69/2/6)