رفتن به محتوای اصلی

امیرالمؤمنین (ع)شخص

نام‌های دیگر: امام علی (ع)، علی بن ابی‌طالب (ع)

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

نخستین امام شیعیان و سیره، سخنان و حکومت او.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در مراسم قرائت خطبه عقد ازدواج— ۱۳۵۶/۰۱/۱۱

سیر زمانی

از ۱۳۵۶ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۶۱۴۰۴

فقط سال ۱۳۷۰همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

مواد صلح‌نامه مفصّل است، اما اجمالاً در صلح‌نامه، امام حسن تصریح می‌کند که تو امیرالمؤمنین اسمت نیست، «امیرالمؤمنین» لقب مخصوص خلیفه است، خلیفۀ پیغمبر. که مسلمین به خلیفۀ پیغمبر از زمان عُمَر، امیرالمؤمنین می‌گفتند، و از نظر شیعه امیرالمؤمنین، مخصوص علی‌بن‌ابی‌طالب است، به امام حسن هم امیرالمؤمنین نمی‌گویند. به تو امیرالمؤمنین نمی‌گوییم؛ یعنی تو خلیفۀ رسمی از نظر ما نیستی. ..تصریح می‌کند که حق نداری به جان یکی از افراد شیعه تعرض کنی. تصریح می‌کند که حق نداری حکومت را موروثیِ خاندان خودت بکنی و کسی را بعد از خودت معیّن کنی. و تصریح می‌کند به اینکه بعد از تو حکومت از آنِ حسن است، و اگر او نبود، از آنِ حسین. و تا آن‌وقت البته زمینه آماده شده بود، فکر می‌کرد که زمینه آماده خواهد شد، به‌حسب موازین ظاهری.

شاهدها (۳۸ پاراگراف)

شاگردی امیرالمؤمنین (ع) نسبت به پیامبر اکرم (ص)

البتّه آن بزرگوار مکرّر اظهار کرده و گفته که من آنچه دارم، بخشى و رشحه‌اى[3] از آن چیزى است که نبىّ اکرم (صلّى‌ الله علیه و آله و سلّم) داشته و به من آموخته. در یکى از قضایاى مربوط به زهد امیرالمؤمنین، آن راوى‌اى که رفته خدمت حضرت، میگوید دیدم که این بزرگوار نان خشکى را با کیفیّت کذائى با زحمت میخورد، گفتم که یا امیرالمؤمنین! این‌قدر به خودت زحمت میدهى؟ گریه کرد، گفت: پدرم به قربان آن کسى ــ یعنى پیغمبر اکرم ــ که در تمام مدّت عمر یا شاید مدّت مثلاً حکومت، شکم خود را از نان گندم پُر نکرد![4] این وضع امیرالمؤمنین است و شاگردىِ او نسبت به پیغمبر. به هر حال، آنچه در مقابل ما است از حکومت امیرالمؤمنین، چیز عجیبى است! شاید یک علّتِ اینکه این خطوط زندگى امیرالمؤمنین در این چند سال برجسته است، این باشد که مخالفین عمداً سعى کردند نسبت به آن بزرگوار عیب‌جویى کنند، و از لابه‌لاى عیب‌جویى‌هاى آنها، حقایق زیادى …

جنگ با مدعی ناحق و با کسی که حق بر عهده‌اش را ادا نکند

… پیش گرفته‌ام، فتنه‌گرى و آشوبگرى بکند، نصیحتش میکنیم که برگردد؛ فَاِن اَبىٰ قوتِل؛ [امّا] اگر اِباء کرد، به رویش شمشیر میکشیم؛ صریح [میگوید]؛ اگر کسى از این طریق تخطّى بکند، با شمشیر علوى [مواجه است]. در همین خطبه [میفرماید]: اَلا وَ اِنّى اُقاتِلُ رَجُلَین؛ من با دو کس میجنگم: رَجُلاً اِدَّعى ما لَیسَ لَهُ وَ آخَرَ مَنَعَ الَّذى عَلَیه؛ یکى آن کسى که چیزى را که متعلّق به او نیست ادّعا بکند؛ مالى را، مقامى را، حقّى را که مال او نیست، بخواهد دست بیندازد و بگیرد؛ نفر دوّم کسى است که حقّى را که بر گردن او است و باید اداء بکند، اداء نکند؛ [مثلاً] باید برود به جهاد، نرود؛ باید اداء مال بکند، نکند؛ باید در اجتماع مسلمین شرکت کند، [امّا] نکند؛ [برخورد] قاطع. وَ قَد فُتِحَ بابُ الحَربِ بَینَکم وَ بَینَ اَهلِ القِبلَةِ وَ لا یَحمِلُ هٰذَا العَلَمَ اِلّا اَهلُ البَصَرِ وَ الصَّبر؛[10] [بعد …

تحمیل نکردن زهد شخصی بر خانواده و اهل خانه

… نمیتوانیم. یک نفرى بعداً به من نامه نوشت که بله، شما از زیر بار فرار میکنید؛ براى اینکه آن‌جورى زندگى نکنید، میگویید از ما نخواسته‌اند؛ نه، بحث این نیست که من بگویم یا من بخواهم؛ نه، امثال من کوچک‌تر از آن هستند؛ اصلاً بشر معمولى ضعیف‌تر از این حرفها است! کمااینکه امیرالمؤمنین هم این زهد را در همان زمان بر عیال خودش تحمیل نمیکرد. آن زمان آن کسى که این زهد را داشت، خود على بود؛ حتّى نه امام حسن، حتّى نه امام ‌حسین، حتّى نه همسر بزرگوارش ــ همسران بزرگوارش که بودند و اولادش ــ هیچ جا نداریم که امیرالمؤمنین در خانه‌اش این‌جورى زندگى میکرده؛ نه، خوراک امیرالمؤمنین در یک کیسه‌ى سربه‌مُهر پیچیده بود ــ خوراک شخص خودش ــ مى‌آوردند، باز میکرد، میریخت، میخورد، بعد سر کیسه را مُهر میزد، میگذاشت آنجا؛ [اهل] خانه هم زندگى معمولى خودشان را داشتند. شخص امیرالمؤمنین اصلاً فوق طبیعت معمول بشرى است؛ مگر کسى میتواند این‌جور زندگى بکند؟ درس عجیبى است. این براى این است که من و شما جهت را بفهمیم. مرحوم علّامه‌ى طباطبائى (رضوان الله تعالى علیه) میفرمود ــ من این را …

سرکشی به خانهٔ یتیمان و فقرا در دوران حکومت

… در این قضیّه حق ندارد غیر منطقى فکر بکند. خب، ما مى‌بینیم که زمان نبىّ ‌اکرم (صلّى الله‌ علیه و آله و سلّم) بعد از آنکه آن حکومت حقّه تشکیل شد و سالها هم بعد از آن بزرگوار، همان خط و طریق در آن مسائل به‌اصطلاح خطوط بارز جامعه رعایت میشد تا حدود زیادى. ما زمان امیرالمؤمنین (علیه الصّلاة و السّلام) قضایایى می‌شنویم و مشاهده میکنیم، که حضرت درِ خانه‌ى ایتام میرفتند، درِ خانه‌ى فقرا میرفتند، کسانى که بچّه‌هایشان شب شام نداشتند، مادر اینها را با آب گرمى که روى چراغ گذاشته بود سرگرم میکرد؛ اینها چه سالهایى است؟ چقدر از انقلاب پیغمبر گذشته بود؟ اینها مال سال ۴۰ هجرى به بعد است. درست است؟ یعنى نزدیک چهل سال بعد از هجرت، این حوادث اتّفاق افتاده. خب سى و چند سال بعد از انقلاب، آدم این چیزها را میبیند که وجود داشته.

رئیس حزب‌اللهی‌های تاریخ و سفارش او به نظم

… دمپایى آمد پیش من ــ به او گفتم اگر بعد از این این‌جورى دیدمت، راهت نمیدهم؛ برو! ردّش کردم. بعد، از دفعه‌ى دیگر که آمد، دیدیم بله، پوتین مرتّب است. نمیشود، حزب‌اللهى‌گرى را بعضى اشتباه میکنند با شل و ول بودن و بى‌نظمى و بى‌ترتیبى؛ حزب‌اللهى‌گرى که این نیست. رئیس حزب‌اللهى‌هاى همه‌ى تاریخ یعنى امیرالمؤمنین میفرماید: وَ نَظمِ اَمرِکُم؛[3] منظّم باید بود. نظم چیست؟ همان چیزى که از انسان خواسته‌اند؛ یعنى آن آئینى که از هر کسى خواسته‌اند. هر جا یک نظمى دارد؛ میدان جنگ هم یک نظمى دارد و زىّ نظامى هم یک نظم خاصّى دارد، باید آن نظم را [رعایت کرد]. حالا ان‌شاءالله‌ یک وقتى شما را در آن زىّ خودتان ببینیم تا این را هم به چشم …

بی‌نیازی از کسانی که در جنگ‌هایش تردید کردند

… مقدّس‌‌مآب‌‌هاى زمان امیرالمؤمنین که علىّ‌‌بن‌‌ابی‌طالب دارد با معاویه و با اهل شام، یا با اهل بصره میجنگد، آمدند خدمتش که: یا اَمیرَالمُؤمِنینَ اِنّا قَد شَکَکنا فى هٰذَا القِتال؛[10] شک؟ چه شکّى؟ [گفتند] خب برادر مسلمانند؛ ما را بفرست برویم مرزدارى کنیم. گفت خب بروید؛ حاجتى به شما نداریم. واقعاً هم امیرالمؤمنین به امثال این افراد [نیاز نداشت] ــ حالا میگویند ربیع‌بن‌خثیم از اصحاب عبدالله‌بن‌مسعود [این را گفته]؛ من قطعاً نسبت نمیدهم ــ رفتند از دُور امیرالمؤمنین پراکنده شدند با همین خیالات باطل. امروز من و شما آنها را نمى‌‌پسندیم.

امر به معروف و نهی از منکر در بازارهای کوفه تا آخرین روز

امیرالمؤمنین مانند دیروز و دیشبى نماز را با مردم خوانده است، شاید با آنها حرف زده است، آنها او را دیده‌اند، باز هم تازیانه‌بردوش در میان بازارهاى کوفه راه رفته و امر به معروف و نهى از منکر کرده؛ بیمارى‌اى در وجود او نبوده. پیش از صبح، آن بزرگوار براى اقامه‌ى نماز به مسجد رفته است، مردم را از خواب بیدار کرده، صداى آن بزرگوار را باز هم شنیده‌اند، مشغول خواندن نافله شده؛ و ضبط کردهاند که امیرالمؤمنین در آن نافله‌اى که در آن ضربت خورد، چه خواند. این آیات …

سن ایشان بنا بر روایات مختلف و قول مشهور

بر حسب روایات مختلف، سنین عمر آن بزرگوار را از ۵۸ سال و ۶۰ سال تا ۶۵ سال و شصت و چند سال ذکر کرده‌اند. [بنا بر] مشهور، عمر آن بزرگوار ۶۳ سال است؛ همان سنّ نبىّ ‌اکرم (صلّى ‌الله‌ علیه و آله و سلّم)، لکن بیشترین معارفى که از این بزرگوار نقل شده، مربوط است به آن چهار سال‌ و نُه ماه یا ده ماه حکومت آن حضرت، که هنگامه‌اى است از شگفتى! هر چه انسان نگاه میکند، مىبیند واقعاً مثل یک اسطوره است؛ براى ذهن معمولى …