رفتن به محتوای اصلی

احکام شرعی

نام‌های دیگر: احکام اسلام، احکام الهی، احکام سفر، شریعت، شریعت اسلامی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

دستورهای فقهی اسلام و لزوم رعایت و اجرای آن‌ها در زندگی فرد، جامعه و قانون‌گذاری.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:تلگراف به محمد رضا پهلوی درباره انجمن‌های ایالتی و ولایتی‌— ۱۳۴۱/۰۷/۱۷

سیر زمانی

از ۱۳۴۱ تا ۱۳۶۷
۱۳۴۱۱۳۶۷

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

شاهدها (۱۰۱ پاراگراف)

درخواست پیشاپیش میز جداگانه در دیدارهای خارجی

و اما آن مطلب سوّمتان، درباره میزی که مشروبِ مُحرَم است، مثل مسکرات، سر آن میز نشستن به حسب اسلام حرام است. بله، حتی کسی که هیچ مشروبات هم نمی‌خورد و سر یک میزی اگر یک ظرف مسکر باشد، سر آن میز حرام است بنشیند. این حکم خداست و البته استعمالش دیگر معلوم است. بنا بر این، البته وقتی که شما آنجا بروید، به شما احترام می‌کنند؛ چیزی را که بخواهید می‌کنند؛ بگویید میزتان را علی‌ حده کنند. و جلوتر بگویید.

لزوم حاکمیت اسلام در ادارات، بازار، دانشگاه و دادگستری

… جمهوری اسلامی به این نیست که ما فقط بگوییم که ما جمهوری اسلامی را می‌خواهیم، یا رای بدهیم. رای دادن اسباب این نمی‌شود که جمهوری اسلامی تحقق داشته باشد. بله، البته الآن رسماً ایران جمهوری اسلامی است؛ لکن در جمهوری اسلامی احکام اسلام باید در آن جاری بشود. یعنی در هر جای ایران، در اداراتش، در وزارتخانه‌هایش، در بازارش، در محله‌هایش، در دانشگاهش، در دادگستری، همه جا باید اسلام باشد. آنکه ملت ما می‌خواهند و خدای تبارک و تعالی می‌خواهد که ما باشیم این است که ما همه جای مملکت را به صورت اسلامی درآوریم. در صورتی که در زمان طاغوت همه جا خراب بود. حالا هم باز خرابی هست.

امید به اجرای احکام اسلام در سراسر کشور و بلاد مسلمین

ما باز جمهوری اسلامی را به آن طور که می‌خواهیم تحقق پیدا نکرده. البته الآن رژیم فعلی به حسب رفراندمی که شد رژیم جمهوری اسلامی است؛ لکن ما مقصودمان نبود که فقط رای بدهیم به جمهوری اسلامی و برویم کنار؛ ما جمهوری اسلامی را می‌خواهیم که احکام اسلام در آن جمهوری تحقق پیدا بکند. احکام اسلام در سرتاسر کشور؛ و ان شاء الله در سرتاسر بلاد مسلمین؛ و امید است که سرتاسر کشورهای همه جا باشد.

درست شدن همهٔ امور با عمل به موازین الهی

… فروخته‌اند. اینها هست. نه اینکه یک کسی خودش زمینی را احیا کرده، و بروند از او بگیرند. این حرفها نیست در کار؛ اسلام این حرفها را ندارد که برای هوای نفس اشخاص مال مردم را از آنها بگیرد [چنین‌] نیست. مال مردم روی حقوق حقه شرعی و روی موازین الهی باید درست بشود. و اگر موازین الهی عمل بشود، همه امور درست می‌شود.

عمل به احکام خدا و علاقه به اسلام شرط پیروزی و پیشرفت کشور

… و می‌ترسیدند. اگر ما اهل حق باشیم و اگر ملت ما اهل حق باشند، نمی‌گذارند که رژیمهای فاسد هر کاری می‌خواهند بکنند، و مانع می‌شوند از اینکه اجانب در مملکتشان حکمفرمایی کنند. من امیدوارم که همه ما اهل حق باشیم؛ و همه به قرآن کریم و اسلام سر به پیش بیاوریم؛ و همه عامل به احکام خدای تبارک و تعالی باشیم که اگر همه عامل باشیم به احکام خدا و علاقه داشته باشیم به اسلام، مملکتمان پیروز خواهد شد و [رو] به پیشرفت خواهد رفت. تمام نقصها این است که حق را نمی‌گذارند تحقق پیدا کند، و اهل حق را نمی‌گذارند تحقق پیدا کنند؛ و ما باید با تمام جدیت حق را زنده کنیم، و اسلام را زنده کنیم، و قرآن کریم را زنده کنیم؛ و یک جمهوری اسلامی که حق است متحقق کنیم تا اینکه تمام در زیر سایه حق زندگی …

امید به اجرای عینی احکام اسلام که کسی را جز به تقوا برتری نمی‌دهد

ان شاء الله خداوند همه شما را تایید کند، و همه ما با شما در تحت لوای اسلام و برای خدا و برای قرآن همه با هم این نهضت را حفظ بکنیم؛ و برسانیم به آنجایی که احکام اسلام را در خارج عیناً ببینیم، آن احکامی که همه قشرها را- علی السوا- هیچ کس را بر هیچ کس ترجیح نداد؛ الّا به تقوا، الّا به خداشناسی.

رسیدن همهٔ اقشار و مستضعفان به حقوق خود با تحقق قوانین اسلام

… به حق خود می‌رسید. شما جدیت کنید که در این زمانی که حساسترین موقعهاست برای ما و برای اسلام، از تفرقه‌اندازیهایی که شیاطین می‌کنند جلوگیری کنید؛ شیطنت شیاطین را خنثی کنید. جدیت کنید تا جمهوری اسلامی تحقق پیدا کند؛ جدیت کنید تا قانون جدید اسلام تحقق پیدا بکند. با تحقق قانون اسلام، با تحقق قوانین الهی، با تحقق قوانین مترقی قرآن، همه شما به حقوقتان می‌رسید؛ همه اقشار مستضعف به حقوق خودشان می‌رسند. چپاولگری دفن شد و دفن می‌شود؛ تعدی و ظلم دفن شد و دفن می‌شود.

تکلیف همه به مراعات احکام اسلام

… روز عید ملت ما باشد؛ که رسیدند به قدرت ملی و خودشان سرنوشت خودشان را به دست خواهند گرفت. ما به همه ملت تبریک عرض می‌کنیم و من این روز را بر ملت عزیز خودمان، به همه اقشارشان، تبریک عرض می‌کنم. مبارک باد بر شما این عید! مبارک باد بر شما این جمهوری اسلامی! لکن همه مکلفیم که احکام اسلام را مراعات کنیم. باید بازار ما بازار اسلامی باشد؛ بازار ما از بی‌انصافی باید شستشو بشود. باید دولت ما و همه دولتهایی که بعدها می‌آیند همه‌روی موازین اسلامی باشد، وزارتخانه‌ها روی موازین اسلامی‌ باشند، ادارات دولتی روی موازین اسلامی باشند. باید مملکتی که رنگِ طاغوت دارد مبدل …

محدودیت‌های شرعی مانند منع قمار و شراب به صلاح جامعه

… معنا که بعد از این چه خواهد شد: زنها حق رای دارند- از غرب بالاتر است این مسائلی که برای زنها ما قائل هستیم- حق رای دادن دارند، حق انتخاب دارند، حق انتخاب شدن دارند. همه اینها هست. تمام معاملاتشان به اختیار خودشان است، و آزاد هستند. اختیار شغل را آزاد هستند. البته در شرق[1] برای مردها یک محدودیتهایی هست که آن محدودیتها به صلاح خود مردها هست و آن محدودیتها، یعنی در آنجاهایی که مَفْسَده هست برای مرد، از قماربازی جلوگیری می‌کند اسلام، از شرابخواری جلوگیری می‌کند اسلام، از هروئین جلوگیری می‌کند اسلام؛ برای اینکه مفسده دارند. برای همه یک محدودیتهایی هست، و محدودیتهای شرعی و الهی. محدودیتهایی است که به صلاح خود جامعه است؛ نه این است که برای جامعه یک چیزی مثلًا نافع بوده است که محدودیت برایش ایجاد کرده‌اند.

قوانین اسلام چه توسعه‌دهنده چه محدودکننده به صلاح انسان

… اول می‌توانند اختیاراتی برای خودشان‌ قرار بدهند که نه مخالف شرع باشد و نه مخالف حیثیت خودشان. می‌توانند از اول شرط کنند که اگر چنانچه مرد فساد اخلاق داشت، اگر بد زندگی کرد با زن، اگر بدخُلقی کرد با زن، وکیل باشند در طلاق، اسلام برای آنها حق قرار داده است. اسلام اگر محدودیتی برای مردان و زنان قایل شده است همه به صلاح خودتان بوده است. تمام قوانین اسلام، چه آنهایی که توسعه می‌دهد چه آنهایی که تحدید می‌کند، همه بر صلاح خود شماست، برای خود شماست. همان طوری که حق طلاق را با مرد قرار داده است، حق این را قرار داده است که شما در وقت ازدواج شرط کنید با او که اگر چه کردی یا چه کردی، من وکیل باشم در طلاق. و اگر این شرط را کرد دیگر نمی‌تواند او را معزول کند. اگر این ... شرط در ضمن عقد واقع شد نمی‌تواند او را …

جامعیت قوانین اسلام فراتر از حد فکر بشر

… شود و همه جانبه پیاده شود، بهترین شکل ممکن خواهد بود؛ هم مشکل فقر را از میان می‌برد و هم از فاسد شدن یک عده به وسیله تصاحب ثروت جلوگیری می‌کند و در نتیجه کل جامعه را از فساد حفظ می‌کند و هم مانع رشد استعدادها و شکوفایی قدرت ابتکار و خلاقیت انسانها نمی‌شود. و جامعیت و همه جانبه بودن قوانین اسلام آن چنان است که اگر کسی آن را بشناسد، معترف خواهد شد که از حد و مرز فکر بشر بیرون است و ممکن نیست زاییده قدرت علمی و تفکر انسان باشد.

اجرای همهٔ احکام اسلام و اثبات عملی مترقی بودن آنها

- مطلب مورد نظر این است که نظامی که مخالف نظام اسلام است در همه چیز، هم فرهنگش بر خلاف نظام اسلام است، هم ارتشش، و هم اقتصادش، و هم سیاستش، بایستی منقلب شود و نظام اسلامی تحقق پیدا کند. پس از اینکه نظام اسلامی تحقق پیدا کرد، آن وقت مجلس هست، آرای وکلای مجلس هست، تمام اینها هست ...، ما می‌خواهیم همه احکام اسلامی را جاری کنیم و عملًا ثابت خواهیم کرد که احکام اسلام مترقی است و بهتر از این است که دزد را ببرند و دزد بیرون بیاورند.

احکام اسلام برای رفع نیازهای ماورای طبیعی و تربیت و سعادت انسان

… چه احکامی که مربوط به حکومت است، چه احکامی که مربوط به اجتماع است، چه احکامی که مربوط به افراد است، [چه‌] احکامی که مربوط به فرهنگ اسلامی است؛ تمام اینها موافق با احتیاجات انسان هست؛ یعنی هر مقداری که انسان احتیاج دارد، احتیاج به طبیعت دارد، احکام طبیعی هست؛ این احتیاجات به ماورای طبیعت که- من و شما الآن از آن غافل هستیم- انسان دارد، آن هم احکام دارد اسلام؛ برای اینکه آن احتیاجات را رفع بکند، و به عبارت دیگر، برای اینکه تربیت کند ما را و ما را سعادتمند کند.

اوامر و نواهی انبیا، برخی برای تنظیم اجتماع و بسیاری برای ماورای طبیعت

… چیزهاست که اگر چنانچه این چیزها را عمل کند انسان یا اعتقاد به آن پیدا کند، مثل سم قاتل می‌ماند، به مراتبش که یکوقت مسموم می‌کند انسان را، لکن قابل علاج است؛ یک وقت مسموم می‌کند و اگر تا آخر برود [و جذب بدن شود]، دیگر علاج هم ندارد. اینها هم برای ما گفته‌اند؛ گفته‌اند «نکنید، این کار را نکنید، این کار را نکنید.» البته یک مقدار از اموری که آنها فرموده‌اند «بکنید و نکنید»، باز برای تنظیم عالم طبیعت است و اجتماع است، لکن پاره‌ای، بسیاری از امورْ راجع به تنظیم امور اجتماع نیست؛ راجع به ماورای طبیعت است. انسان چون یک مجموعه‌ای است که احتیاج به همه چیز دارد، انبیا آمده‌اند که آن همه احتیاجات انسان را، هر چه احتیاج دارد انسان، برای انسان بیان کنند که انسان اگر عمل بکند به سعادت تمام می‌رسد.

اجرای احکام اسلام ضامن استقلال و آزادی مسلمین

امام: من امیدوارم که این نهضت اسلامی ایران، که مشخصاً اسلامی است و برای تحقق اهداف اسلام است که آن اهداف انسانی کامل است، پیروز شویم، و آنچه آمال ما بوده است که اسلام و احکام آن- که ضامن استقلال و آزادی مسلمین است- اجرا شوند. امیدوارم این پیروزی حاصل شود. این مسلمین، همان طور که اسلام دستور داده است با هم متحد شوند و با هم ید واحده باشند تا آمال و آرزوها حاصل شوند؛ و احکام اسلام در همه جای عالم اجرا شوند. از خداوند تعالی توفیق همه مسلمین را خواستارم.

لزوم مطابقت همهٔ تصرفات انسان با قانون شرعی برای رشد

… شود به شهوات غیر سالم، به تعدی به حقوق مردم، به تعدی به چیزهایی که از غیره است؛ و اینجا که هستید، این چند روزی که همه هستیم و هستید که زیاد طولانی نیست، این چند روز را صرف کنید در این تجارتی که برای شما آن تجارت اثرش تا ابد، تا آخر هیچ وقت نیست که قطع بشود؛ در عین حالی که همه ابواب نعمتهای الهی، درب آن به روی شما باز است و شما هم استفاده کنید آزادانه در آن نعمتهای الهی، اما حدودش باید محفوظ باشد؛ یعنی تصرفات ما باید مطابق قانون باشد. تمام کارهایی که ما می‌کنیم باید مطابق قانون شرعی باشد، تا اینکه انسان رشد پیدا بکند.

اجرا نشدن احکام اسلام در طلاق، نکاح و معاملات در ایران

… نرفته و شریف هستند. زیاد است باز بین اینها؛ زیاد است که خون دل می‌خورند بیچاره‌ها از این گرفتاری؛ با آنها هم باید روابط داشته باشند تا یک روزی که بشود قیام بشود و با قیام این آدمْ نباشد، ان شاء الله حکومت اسلامی باشد، ان شاء الله احکام اسلام جریان پیدا کند. الآن که از احکام اسلام در ایران خبری نیست. طلاقش مطابق احکام اسلام است؟ نکاحش مطابق احکام اسلام است؟ معاملاتش مطابق احکام اسلام [است‌]؟ چه چیزش اسلام است؟ همین من می‌روم زیارت حضرت رضا؛ درست می‌شود با این! یک ریاکاری کار را درست می‌کند؟! مردم دیگر گول می‌خورند از تو؟! خداوند ان شاء الله ایرانی‌ها را بیدار کند و از این بیدارتر؛ حوزه‌های دینی را حفظ کند؛ حوزه‌های اسلامی را حفظ کند. خداوند ان …

وصیت به قضای احتیاطی دو سه سال نماز و روزه

5- دو- سه سال احتیاطاً نماز و روزه از قِبَل این جانب قضا شود، اگر در کَمَره مِلکی دارم یا منافع شخصی در آن، بدهند و الّا احمد تبرّع[9] کند و مختار است در این تبرّع.

سفارش به پرداخت وجه نماز و روزه به نحو سابق

ان شاء الله تعالی با سلامت و سعادت قرین باشید. ماها بحمد الله تعالی مزاجاً سلامت هستیم. از شما امید دعای خیر دارم. در موضوع وجه برای روزه و نماز[1] به همان نحو سابق بدهید بهتر است. در صورتی که قبول نکرد طور دیگر عمل شود. به آقا شیخ هم بگویید به دیگران بگوید. از سلامت خودتان مطلعم کنید. به همه دخترها و خانم خودتان سلام برسانید. حسن[2] را می‌بوسم.

وظیفهٔ اهل علم در حفظ احکام اسلام

ما وظیفه نداریم؟ آقا، این قرآن، این قرآن کریم پیش ما امانت است؛ ما وظیفه نداریم حفظ این قرآن کریم را بکنیم؟ حفظ این احکام اسلام را ما وظیفه نداریم بکنیم؟ وظیفه ما همین است که یک مطالب اصولی را بحث کنیم تا آخر. بعد از پنجاه سال که مطالب اصولی هم خیلی درست شده است، وقتی که اخلاقش را، عرض می‌کنم آدابش را، آداب دینی‌اش را اینها ... اینها نیست این طور. باید از اول این مطلب را شما در نظر داشته باشید، شما جوانید …

زیر پا گذاشتن یک‌یک احکام اسلام به اسم تعالیم اسلام

… ملل شرق به حال عقب افتادگی باقی باشند، حکومت قرون وسطایی، حکومت سرنیزه و زجر و حبس، حکومت اختناق و سلب آزادی، حکومت وحشت و قلدری است. با اسم مشروطیت، بدترین شکل حکومت استبداد و خودسری و با نام اسلام، بزرگترین ضربه به پیکر قرآن کریم و احکام آسمانی است. با اسم تعالیم عالیه اسلام، یک یک احکام اسلام را زیر پا گذاشته و اگر- خدای نخواسته- فرصت یابید، خواهید گذاشت و با گزافه دعوی ترقی و تعالی، کشور را به حال عقب افتادگی نگه داشته‌اید. اینها حقایق تلخی است که باید دنیا را مطلع کنم و انگشت روی بعضی بگذارم تا آنها که غافل هستند یا تغافل می‌کنند، احساس وظیفه کنند و از ریاکاریها و سالوس بازیهای شماها گول نخورند.

نهی از بازی با احکام خدا به نام دین مترقی و به اسم قرآن

از قهر خدا بترسید؛ از قهر ملت بهراسید؛ با احکام خدای تعالی به نام دین مترقی بازی نکنید؛ با اسم قرآن به احکام مسلمه آن لطمه نزنید؛ با حوزه‌های دینیه به اسم سرباز وظیفه پوچ و بیفایده و با خدمتگزاران به فرهنگ و ملت، این نحو سلوک وحشیانه نکنید. و بالاخره علمای امت را وادار نکنید که با شماها به طور دیگر سلوک کنند.

حکم وجه دستگردان‌شده با اهل علم متوفی بسته به وکالت او از حاکم شرع

به همان نحو که عمل می‌کردند مجازند عمل کنند، و دو ثلث دیگر را به وکلای این جانب در قم برسانند. وکیل قم، آقای اسلامی[1] است در منزل حقیر در غیاب آقای اشراقی. آنچه با آن شخص دستگردان نموده‌اند، اگر به عنوان وکالت از حاکم شرع بوده باید به آن حاکم برسد. و اگر به عنوان شخص خودش بوده احتیاط آن است که با اجازه حاکم شرع به ورثه او بدهند[2]

رد ادعای کهنگی احکام اسلام و ناتوانی آن از پاسخ به خواسته‌های ملل

… دول اسلامی و بر ممالک اسلامی و بر ملت اسلام پیش آمده است، از جمله آنها، این است که از سالهای بسیار بعید و طولانی مشغول شده‌اند، یک مدت زیادی دول استعمارطلب مشغول شده‌اند پیغمبر اسلام را کوچک کنند؛ یک مدتهای زیاد دنبال این رفتند که پیغمبر اسلام را کوچک کنند. بعدش دنبال این رفتند که احکام اسلام یک احکامی است که مال هزار سال پیش از این است و حالا چه و چه شده است و مملکت مترقی شده است و امثال ذلک، و اسلام نمی‌تواند اشباع کند آن خواسته‌های ملل را. آقا شما از اسلام چه دیدید؟ شما تمام مطبوعاتتان، تمام تلویزیونهایتان، تمام رادیوهایتان، تمام گفتارتان، نطقهایتان در مجالس، همه اینها برای شکستن احکام اسلام است. سوء نیت هم اگر ندارید، شما را واداشتند به این معنا- اما تهدیداً او تطمیعاً یا اغفالًا.[5] ان شاء الله اغفال باشد، خیانت نباشد؛ …

دعوت به عمل به قوانین الهی و نفی ارتجاع بودن آن

امروز هم، روحانیت قیام کرده است، نهضت کرده است؛ ملت به تَبَع روحانیت نهضت کرده است؛ ملتهای اسلام بیدار شده‌اند، نهضت کرده‌اند؛ خواسته‌های روحانیت عمل به قوانین اسلام است؛ این ارتجاع است؟ رسول اکرم مرتجع بود؟ قوانین آسمانی، قوانین الهی، که ما برای آن این قدر اهانت می‌شویم، این قدر زجر می‌کشیم، دعوت به عمل کردن به قوانین آسمانی ارتجاع است؟ خدای تبارک و تعالی مرتجع است؟ جبرئیل امین، واسطه وحی الهی، مرتجع است؟ پیغمبر اکرم مرتجع است؟ ائمه هُدی‌ مرتجع هستند؟ علمای از صدر اسلام تا امروز که از خودشان چیزی ندارند؛ آنها قوانین اسلام را، قوانین وحی را به مردم ابلاغ می‌کنند؛ ابلاغ قوانین الهی ارتجاع است؟

مطالبهٔ تعیین موارد ادعایی ارتجاع در احکام اسلام

و اگر چنانچه قوانین را قبول دارید، اگر اسلام را قبول دارید (که ما تَبَع او هستیم و اسلام سرمنشا همه آزادیها، همه آزادگیها، همه بزرگیها، همه آقاییها، همه استقلالها هست) [اگر] اسلام را قبول دارید، این احکام اسلام کجایش ارتجاع است؟ بفرمایید کجای احکام اسلام را آقایان ارتجاع سیاه می‌دانند؟ بفرمایند بیایند تفاهم کنند. آخر اینکه تو[1] بروی آنجا برای خودت صحبت بکنی و هر جا پیش می‌آید یک صحبتی بکنی و: «خیر؛ کهنه‌پرستی را ما می‌کوبیم، چطور می‌کنیم»، رجز بخوانی، اینکه نمی‌شود. خوب بیا بنشین بگو: آقا، اینکه پیغمبر فرموده است، این ارتجاع سیاه است؛ تا …

وعدهٔ پشتیبانی از حکومت در صورت خضوع به احکام اسلام

خمینی را اگر دار بزنند تفاهم نخواهد کرد. با سرنیزه نمی‌شود اصلاحات کرد. با نوشتن «خمینیِ خائن» به دیوارهای تهران که مملکت اصلاح نمی‌شود! دیدید غلط کردید؟ دیدید اشتباه کردید؟ خاضع به احکام اسلام شوید ما شما را پشتیبانی می‌کنیم. اگر از آزاد نمودن ما برنامه دیگری دارند، اگر خیال دیگری در سر دارند، اگر می‌خواهند آشوب کنند، بسم الله! بفرمایند

صلاح کشور در حفظ احکام اسلام و آرامش دل‌ها

پس از اهدای تحیت و دعا، به طوری که در روزنامه‌ها منتشر است، دولت در انجمنهای ایالتی و ولایتی، «اسلام» را در رای دهندگان و منتخبین شرط نکرده؛ و به زنها حق رای داده است. و این امر موجب نگرانی علمای اعلام و سایر طبقات مسلمین است. بر خاطر همایونی مکشوف است که صلاح مملکت در حفظ احکام دین مبین اسلام و آرامش قلوب است. مستدعی است امر فرمایید مطالبی را که مخالف دیانت مقدسه و مذهب رسمی مملکت است از برنامه‌های دولتی و حزبی حذف نمایند تا موجب دعاگویی ملت مسلمان شود.

لزوم پرداخت توسط شخص توانا و ندادن آن به وارث

آن شخص که می‌تواند قرض شرعی او را بدهد، باید بدهد و شما تحویل بگیرید و به وارث ندهید. با آن اشخاص اگر علم ندارند که کمک به اسرائیل می‌دهند مانع ندارد معامله؛[1] لکن جنابعالی خصوصی بگویید که مشهور نشود.