رفتن به محتوای اصلی

هوای نفس

نام‌های دیگر: هوا و هوس، هواهای نفسانی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

خواهش‌های نفس و پیروی از آن‌ها.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:اجازه نامه به آقای سید محمد نبوی زاده، در امور حسبیه و شرعیه‌— ۱۳۴۴/۰۸/۰۱

سیر زمانی

از ۱۳۴۴ تا ۱۳۶۸
۱۳۴۴۱۳۶۸

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

شاهدها (۱۰۷ پاراگراف)

عمده بودن از بین رفتن آن و نیاز به ریاضت در طول عمر

… بود از صدر اسلام تا آخر الزمان، و یکی هم عید 15 شعبان ولی عصر- ارواحنا له الفداء- که او تا ازل احیا می‌کند دین خدای تبارک و تعالی را. و ما امیدواریم که ملت ما در این سال نو به طوری عمل بکند که سیره انبیا بوده است. به طوری عمل بکند که سیره اولیا بوده است. و عمده این است که هواهای نفس از بین برود. انسان در طول عمر مبتلای به این هوای نفس است که محتاج به ریاضت است. و من که گوینده‌ام موفق نشدم به این عمل. و من امیدوارم که ملت ایران و همه مسلمانان دنیا یک تحولی پیدا کنند در این سال نو که برای خدا کار کنند. برای سلطه خودشان نباشد. برای پیروزی خودشان نباشد. برای هواهای نفسانی نباشد. و خداوند ان شاء الله همه را توفیق بدهد که …

دعا برای نجات از قید نفس اماره و نفوس خبیث

من زاید می‌دانم که در خدمت آقایان که هستم، مطلبی بگویم. من دعا می‌کنم و بنایم هم بر این است که به دعا کفایت کنم. من دعا می‌کنم که خداوند تبارک و تعالی ما را از قید و بند نفس اماره نجات بدهد. من عرض می‌کنم که خداوندا، ما گرفتار هستیم؛ گرفتار در دست خودمان هستیم؛ گرفتار به نفوس خودمان هستیم و گرفتار به نفوس خبیثه‌ای که بر ضد اسلام و مسلمین عمل می‌کند، ما را و همه را از این گرفتاری نجات بده. خداوندا، تو فرمودی که ما دعا کنیم و تو استجابت کنی؛ رَبَّنا آتِنا فِی الدُّنْیا حَسَنَهً وَ فِی الآخِرَهِ حَسَنَهً.[1] و من باید عرض کنم که احتمالًا حسنه این نیست که ما حسنه دنیا؛ مال و اموال تهیه کنیم، ما مقام تهیه کنیم. در این آیه شریفه، خیلی نکات هست، ولی …

لزوم توصیه به نزاع نکردن بر سر امور نفسانی

… دسته دیگر را، این برای این است که ما ضعیفیم در ایمان. اگر ما قوی در ایمان بودیم، شما ملاحظه می‌کنید اگر همه انبیا در یک روز جمع بودند هیچ همچو اختلافاتی نداشتند. خوب، البته ما این طور نیست که بتوانیم اختلافات آرا را رفع کنیم. اختلافات آرا هست و باید هم باشد. اما آن چیزی که لازم است این است که به مردم، به دستجات مختلف، به همه ائمه جمعه، ائمه جماعات، روحانیون سراسر کشور و سایر قشرها این معنا توصیه بشود که در سر یک چیزهایی که مربوط به نفسانیت است نزاع نکنند. آن طور نیست که بعضی نزاعها مربوط به اسلام باشد، به خدا باشد. برای خدا انسان نمی‌شود اهانت کند به مومن، برای خدا انسان نمی‌شود که کشف ستر مومن بکند، اینها همه برای این است که نفسیت انسان این جوری است.

سرکشی نفس سرچشمهٔ همهٔ جنگ‌ها و نزاع‌ها از خانواده تا جهان

تمام این جنگها و تمام این نزاعهایی که در این عالم واقع می‌شود، چه در یک عایله واقع بشود یا در همه عالم، که آن هم یک عایله است، تمام اینها از همین سرکشی نفس است. و ضیافت الله در آنجا، که ما دعوت بر آن شدیم، این است که وارد بشویم در آنجا و ترک کنیم آن شهوات نفسانیه را، و این بسیار مشکل است. شهوات جسمانی آسانتر است ترکش تا شهوات بالاتر، تا برسید به شهوات نفسانی. تا آن آخر انسان مبتلاست به این شهوات نفسانی. و ضیافت الله …

خواسته‌ها و هواهای نفسانی سرچشمهٔ تمام مفاسد عالم

… شده است، ملاحظه کند که تمام آن چیزی که در گفتار اهل معرفت علمی است، در ادعیه ما، فوق اوست. اگر انکار کردید، انکار آنها را هم کردید، انکار اقوال ائمه- علیهم السلام- را هم کردید، و لو نمی‌دانید. و این انکار، سد راه انسان است؛ نمی‌گذارد انسان یک قدم بالا برود. و این مآرب[7] نفسانی و هواهای نفسانی سرچشمه تمام مفاسدی است که در عالم هست؛ این مفاسدی که دنیا را به آتش زده است و دنیا در آتش، از دست آنها می‌سوزد.

اگر از هوا پیروی و جبهه‌گیری شود، خذلان دنیا و آخرت

و چنانچه یکوقت خدای نخواسته هواهای نفسانی در کار بیاید و انسان تبعیت از هوای خودش بکند و بخواهد در مقابل هم جبهه‌گیری بکند، خدای نخواسته اگر یک‌ همچو امری واقع بشود، بدانید که ما مخذول[2] دنیا و آخرت خواهیم بود. و لهذا در این عید، در این مقطع از زمان، در این چیزی که برای ما الآن پیش آمده است و آن روزی که روز نو است، سال نو است و محفوف به دو عید بزرگ است، ما باید از آنها تبعیت کنیم و اخوت خودمان را در همه جا حفظ کنیم.

مهم قضیه و دام انسان در همهٔ امور

و من از خدای تبارک و تعالی خواستارم که این اخوت را بین همه ارگانها، بین مجلسیها و بین دولت، قوه قضایی و سایر مردم، بین همه قشرهای ملت حفظ کند، و ما این تبعیت را از موالی خودمان بکنیم که ان شاء الله با سعادت از این دنیا برویم. و مهم قضیه هوای نفس است. در همه امور آن چیزی که انسان را به دام می‌اندازد هوای نفس انسان است.

کم کردن و مهار آن، تنها راه جلوگیری از اختلاف

آیا تکلیف ما این نیست که جلوی این اختلافات را بگیریم؟ تکلیف شرعی ما، تکلیف عقلی ما، تکلیف وجدانی ما این نیست که نگذاریم یک وقت- خدای نخواسته- بین اقشار اختلاف پیدا بشود؟ او به این است که هواهای نفسانی کم بشود، غیر از این راهی ندارد. اگر هواهای نفسانی در کار باشد، این منجر به اختلاف می‌شود، و لو اینکه هر مقدار هم یک نفری آدمی باشد که به ظواهر خیلی اعتقاد داشته باشد و خیلی هم دنبال ظواهر باشد، لکن وقتی که در قلبش هوای نفسانی باشد قهراً آن هوای نفسانی او را دنبال می‌کند. این هوای نفسانی در همه هست، تعرضش نمی‌شود کرد، لکن بعضیها مهار می‌کنند و بعضیها مهار نمی‌کنند. اینکه می‌گویم در همه، یعنی همه مردم متعارف نه اولیای خدا.

میزان تشخیص: رضایت واقعی به سپردن مسئولیت به دیگری

میزان را خود انسان در باطنش غالباً می‌فهمد و اگر بخواهد بفهمد هم میزان دارد. این آدمی که در راس یک امری واقع هست، پیش خودش یک وقت شاید فکر کند که اگر این امر دست آن یکی باشد، بهتر از من است، ببینید راضی هست واقعاً بین خودش و خدای خودش که او باشد و خودش نباشد؟ اگر دید راضی هست به این امر، بداند که یک چیزی از عالم غیب درش هست و اگر راضی نیست بداند که عیب درش هست، نفسانیت درش هست. البته ما نمی‌توانیم از نفسانیت خودمان را به طور مطلق جلوگیری کنیم، ما همچو قدرتی نداریم، اما قدرت این را داریم که جلوی خودمان را بگیریم اظهار نکنیم. قدرت نداریم اگر با یک کسی واقعاً مخالفیم، مخالفت را در قلبمان هم نداشته باشیم، اما قدرت این را داریم که در …

همت در کاستن از هواهای نفسانی و استمداد از خداوند

پسرم! سعی کن که به این پیروزی دست یابی، یا دست به بعض مراحل آن. همّت کن و از هواهای نفسانیه که حدّ و حصر ندارد، بکاه، و از خدای متعال- جلّ و علا- استمداد کن که بی‌مدد او کس به جایی نرسد.

منشأ هر اختلاف، خواستن کار برای خود

… این نباشد که من ارتشی هستم، من سپاهی هستم، من بسیجی هستم؛ همه احساس این را کنید که ما خدمتگزار اسلامیم. وقتی بنا شد همه خدمتگزار اسلام باشید، اختلاف دیگر پیش نمی‌آید. شما بدانید که اگر تمام انبیا- علیهم السلام- در یک عصر مجتمع می‌شدند، هیچ اختلافی نداشتند. اختلاف برای این است که انسان، هر کسی می‌خواهد پیش خودش، برای خودش یک کاری انجام بدهد، هر اختلافی از هوای نفس پیدا می‌شود. وقتی انسان بخواهد برای خودش یک مسئله‌ای را درست کند، می‌بیند که آن رفیقش شاید جلو بیفتد، این یک قدری جلوتر می‌رود، او یک قدر، یک وقت می‌بینید که اختلاف حاصل می‌شود.

شرط به نتیجه رسیدن کار الهی، دست برداشتن از هواهای نفسانی

شما هم اگر بخواهید انسان باشید، ارزش انسانی داشته باشید، برای شکم نباشد برای شرف باشد کارهایتان، برای انسانیت باشد، برای خدا باشد، اگر بخواهید که کارهایتان که برای خدا باشد به نتیجه برسد، باید دست از هواهای نفسانی بردارید. شیطان از انسان دست بردار نیست. قسم خورده است برای خدا، من در ذهنم این است که به خدا تشر رفته است، که قسم خورده است که نمی‌گذارم اینها چیزی بشوند؛ الّا عِبادکَ مِنْهُمُ‌ المُخْلَصین[6] شما با یک همچو دشمن قسم‌خورده‌ای مواجه هستید، به جنگ او بروید، در شهرهایتان …

کشیده‌شدن تدریجی انسان از خلاف کوچک تا کفر

همه ما و شما باید بدانیم که شیطان خارج و داخل و نفس اماره بتدریج انسان را از خلافهای کوچک به بزرگ و بزرگتر می‌کشاند که یکوقت از کفر سر در می‌آورد. پس خلاف کوچک را بزرگ شمارید و شماریم، و فساد را از سرچشمه جلو گیریم. از خداوند متعال مدد می‌خواهیم که همه ما را حفظ نماید، خصوصاً از شیطان نفس که مادر «بُت» هاست.[5]

افزایش خواسته‌ها و هواها با رسیدن به حکومت بالاتر

… که هستند، ملاحظه کنند که به اندازه ضرورت مشاور بگیرند، به اندازه ضرورت خدمتگزار بگیرند، نه به اندازه دلخواه. و این معنا را باید همه ما بدانیم که دلخواههای ما آخر ندارد. گمان نباید بکنیم که اگر ما به آنجا رسیدیم، تمام شد مساله، آنجا که رسیدیم بیشتر خواهد شد. امروز حکومتهای کوچک تقاضاهای کوچک دارند، هواهای کوچک دارند، لکن این طور نیست که این هواها محدود بشود. وقتی به یک حکومت بالاتر رسیدند، تقاضاها زیادتر می‌شود، هواهای نفس بیشتر می‌شود. وقتی رئیس جمهور یک کشور پهناور مثلًا امریکا یا شوروی یا هندوستان شدند، آن وقت هوایشان بالاتر می‌رود، قانع نیستند به آنجا، حدود ندارد، انسان لا حد است در همه چیز. گمان نکند انسان که اگر یک جایی دارد که درش زندگی می‌کند، یک جا بهتر پیدا کند، آنجا وقتی رفت راحت است. آنجا تازه اول این است که یک جای بالاتر داشته باشد.

آفت انسان و برخاسته از فطرت توحید

… چهار سالها می‌گذرد و همه حکومتها همین طور است، می‌گذرد. آن که نخواهد گذشت اعمالی است که ما انجام بدهیم، که اینها ثابت است، در دفترهای خدا ثابت است. اعمال خوب به ما برمی‌گردد، اعمال بد به ما برمی‌گردد، همه چیز از خود ما هست و به ما برمی‌گردد، عکس العمل ماست. باید توجه داشته باشند، همه توجه داشته باشیم به اینکه آفت انسان، هوای نفس انسان است و این در همه هست، سرچشمه می‌گیرد از آن فطرت توحید.

سرچشمهٔ همهٔ فسادها و لزوم مهار سرکشی نفس

می‌بینید که قدرتمندهایی که قدرتشان زیاد است، بیشتر دنبال قدرت هستند، بیشتر دنبال توسعه قدرت خودشان هستند. آنها هم اگر فضا را بگیرند و دریا را بگیرند و زمین را بگیرند و آسمان را بگیرند، قانع نیستند. اگر انسان جلوی خودش را نگیرد، این سرکشی‌ای که حدّ و حدود ندارد، انسان را به باد فنا می‌دهد. باید سرکشی را جلویش را گرفت، و این نَفْس را مهار کرد. در همه امور، در تمشیت همه امور باید انسان آنچه را که مصلحت اسلام است، کسانی که متصدی امور هستند، آن چیزهایی که مصلحت اسلام است، آن چیزهایی که مصلحت ملت اسلام است، در نظر بگیرند. از هواهای نفسانی که سرچشمه همه فسادها هست، جلو بگیرند. گمان نکنند که ما حالا اینجا را می‌خواهیم کافی است، خیر! هیچ چیز برای انسان کافی نیست. قلب انسان قدرت مطلق طلب است؛ یعنی قدرت خدا، می‌خواهد فانی در او بشود و این حد ندارد، لا حد است. لکن چون ما مطلع نیستیم، نمی‌فهمیم، از این جهت، گمان می‌کنیم این چیزها را …

پرهیز از مقام برای هوس و بی‌ارزشی مقامات دنیوی

فرزندم! پس از من ممکن است پیشنهاد خدمتی بر تو شود، در صورتی که قصدت خدمت به جمهوری اسلامی و اسلام عزیز است رد مکن؛ و اگر خدای نخواسته برای هواهای نفسانی و ارضای شهوات است، از آن اجتناب کن که مقامات دنیوی ارزش آن ندارد که خود را در راه آنها تباه کنی.

ناتوانی اسیران هوای نفس از جهاد و دفاع از حریم الهی

… به آستانه محضر حق تعالی‌ نمایید، و لبیک گویان برای حق نفی شریک به همه مراتب کنید و از «خود»، که منشا بزرگ شرک است، به سوی او- جلّ و علا- هجرت نمایید. و امید است برای جویندگان، آن موتی که دنبال هجرت است حاصل آید؛ و اجری را که «علی الله» است دریافت نمایند. و اگر جهات معنوی به فراموشی سپرده شود، گمان نکنید که بتوان از چنگال شیطان نفس رهایی یابید. و تا در بند خویشتن خویش و هواهای نفسانی خود باشید، نمی‌توانید جهاد فی سبیل الله و دفاع از حریم الله نمایید. شما عزیزان قدری به خود آیید و سلحشوران جمهوری اسلامی را که پیروزیهای خداپسندانه‌ای برای اسلام و کشور اسلامی کسب کرده‌اند، و اکنون جمعی از شهدای زنده آنان با شما در مناسک حج شریک هستند، بنگرید؛ و از تحول عظیمی که موجب این همه فداکاری در آنان شده است عبرت …

سرچشمهٔ تمام مفاسد دنیا و آخرت بودن نفس

… ما هستند از این کشورهای اسلامی، با مودّت، با دوستی، دائماً مسئولین ما این حرف را می‌زنند، لکن آنها از باب این که وارد به ضیافه الله نشده‌اند- عَلی‌ قُلُوبِهِمْ حِجاب[5]، صُمٌّ بُکْمٌ عُمْیٌ فَهُمْ لا یَعْقلِوُن[6]- با دست خودشان، خودشان را فانی می‌کنند. تمام مفاسد از خود آدم است. از نفس انسانی است، از جای دیگر به ما چیزی نمی‌رسد، هر چی می‌رسد از ماست- «انَّما هِیَ اعْمالَکُمْ تَرُدُّ الَیْکُمْ»- همه چیزهایی است که از خود ما هست؛ چه مفاسدی که در دنیا بر بشر وارد می‌شود، از فساد خود آدم است، فساد حکومتهاست، نفسهای خبیثه است، و چیزهایی که در آن عالم به ما می‌رسد، آنها هم از خود ماست. بهشت را اعمال شما آباد می‌کند و جهنم را هم اعمال ما می‌افروزد. ما الآن در صراط هستیم، همان صراطی که یک طرفش دنیاست، یک طرفش عاقبت. و ما الآن در صراط داریم حرکت می‌کنیم. این پرده که برداشته شد، آن وقت صراط جهنم که از متن جهنم می‌گذرد، یعنی، آتش دورش را گرفته، …

جنگ‌افروزی‌های منطقه برخاسته از هوای نفس

اگر تهذیب نفس باشد، نه از جنگ می‌ترسد کسی، نه از صلح ابا دارد؛ از هیچی باک ندارد. اما وقتی تهذیب نفس نیست، می‌گوید: اگر جنگ نکنیم، شاید آن طرف ما چه بکند. این جنگ‌افروزیهایی که الآن می‌بینید در منطقه دارد می‌شود، روی همین معناست، روی هوای نفس است، هوای نفس وادار می‌کند که به یک کشوری حمله کنند. هوای نفس وادار می‌کند که منطقه را به آتش بکشند و انسان می‌سوزد در این هوای نفس خودش، در همین عالم هم می‌سوزد. و ما حالا هم به همه کشورهای منطقه نصیحت می‌کنیم، نصیحت بر همه- همه باید نصیحت کنند هم را- نصیحت می‌کنیم که از این جانور دست بردارید، این آدم شدنی نیست. این صدام محال است که آدم بشود. از این دست بردارید، خودتان را مبتلا نکنید به آن چیزی که نباید مبتلا بشوید. …

بت نفس مادر بت‌ها و مانع راه به سوی خدا

آنان که انکار مقامات عارفان و منازل سالکان کنند، چون خودخواه و خودپسند هستند هر چه را ندانستند حمل به جهل خود نکنند و انکار آن کنند تا به خودخواهی و خودبینی‌شان خدشه وارد نشود «مادر بُتها بُتِ نفس شماست»[56] تا این بت بزرگ و شیطان قوی از میان برداشته نشود راهی به سوی او- جلّ و علا- نیست، و هیهات که این بت شکسته و این شیطان رام گردد. از معصوم نقل شده که: شَیْطانی‌ آمَنَ بِیَدی[57] از این نقل معلوم شود که هر کس را هر چه بزرگ مرتبت باشد شیطانی است و اولیای خدا موفق شده‌اند به مهار کردن بلکه مومن نمودن آن.

عامل واگذاری نفت و آبرو و ستم بر ملت‌ها

… اینها نشسته‌اند تماشا می‌کنند. در صورتی که اینها اگر ده روز راه را بر آنها ببندند، همه‌شان تسلیم می‌شوند. اگر این کشورهای اسلامی، همین کشورهای منطقه، هم اگر همین کشورهای خلیج و منطقه ده روز جلوی نفتشان را بگیرند، دنیا به صدا در می‌آید، دنیا تسلیم‌شان می‌شود. لکن اینها نفتشان را تقدیم می‌کنند، آبرویشان را تقدیم می‌کنند، کشورشان را تقدیم می‌کنند، ملت‌شان را تقدیم می‌کنند، برای چه؟ برای یک هوای نفس باطل. دنیا را این هوای نفس دارد از بین می‌برد. هوای نفس است که وادار می‌کند که اینها برای خاطر اینکه چهار روز زندگی مرفه به خیال خودشان بکنند، ملت‌های خودشان را این طور تحت ستم قرار می‌دهند.

عامل لشکرکشی شوروی به افغانستان و آمریکا به لبنان

هوای نفس است که شوروی را بر می‌دارد می‌آورد در افغانستان و آن کارها را انجام می‌دهد. هوای نفس است که امریکا را می‌آورد در لبنان این کار را می‌کند، و عمالش را در ایران مامور می‌کند برای اینکه، این فسادها را بکنند. همه فسادهای دنیا زیر سر این قدرت‌های بزرگ است و الّا این کوچک‌ها اهمیتی ندارند.

سرچشمهٔ اختلافات میان مبارزان

… تشکیل دهیم و احکام خدا را جاری سازیم. حضرت امیر- علیه السلام- در راس زهاد[2] بود و حکومت می‌کرد، ولی حکومت برای خودش نبود، بلکه هر چه کوشش می‌کرد برای اسلام بود. شما مجاهده کنید تا هر چه در دل دارید زدوده شود، که اگر برای خدا خالص شدید در پیروزیتان موثر است. باید اتکایتان فقط به خدا باشد، و این نمی‌شود مگر اینکه از نفسانیات بکاهید منشا اختلافات از هوای نفس است. هر کجا اختلاف بین خودتان دیدید، مطمئن باشید که از هوای نفس سرچشمه گرفته است. البته اختلاف بین انبیا و افراد مقابل آنها و اسلام و کفر همیشه بوده است، ولی‌ آن اختلاف از عبودیت سرچشمه می‌گیرد. شما اختلافاتی را که از نفسانیت سرچشمه می‌گیرد باید از بین ببرید و مطمئن باشید که اگر کارهایتان از الوهیت سرچشمه نگیرد و از وحدت اسلامی بیرون …

ریشهٔ همهٔ گرفتاری‌ها و لزوم زدودن آن در جوانی

… که آن ظلمی را که خدا به من کرده است هیچ کس به هیچ کس نکرده، برای اینکه من این بچه‌ها را با ناز و نعمت بزرگ کرده‌ام، حالا دارد من را می‌برد. و این مساله خطرناک است برای انسان، خطر جدی دارد برای انسان که انسان گمان کند که شیطان از او دست بر می‌دارد در آخر عمر. از حالا، حالا که فرصت هست- وقتی که پیرمرد شدید مثل من دیگر نمی‌توانید کاری بکنید- از حالا که جوان هستید و قوای جوانی محفوظ است جدیت کنید به اینکه هوای نفس را از نفس خودتان خارج کنید. همه گرفتاری‌ها روی همین هوای نفس است. در تعیین رهبر، در تعیین رهبری، نه دسته‌بندی باشد که خیر، ما می‌خواهیم آن کسی که با ما دوست است باشد، و نه اشکال باشد به اینکه این چون با من خیلی دوست نیست، نباشد. حق را ملاحظه کنید؛ آنکه مرضیّ خداست، نه آنکه مرضیّ نفس شیطانی ماست. مساله مهم است، اهمیت حیاتی …

هشدار از پیروی هوا و طول امل به استناد حدیث پیامبر

… مسائل، باید دنبال این باشند که کمک بکنند. و الآن ما کارمان آنی که در راس امور است همه می‌دانید که الآن جنگ است. اگر این حل شود مسائل دیگر چیزی نیستند، حل می‌شوند ان شاء الله. خداوند همه شما را حفظ کند و موفق کند و سلامت بدارد و برای اسلام همه ما خدمت کنیم. و ان شاء الله هواهای نفسانی را کنار بگذاریم و آن چیزی را که به حسب حدیث پیغمبر اکرم است که: انَّ اخوَفَ ما اخافُ عَلَیْکُمْ اثْنان[2] یکی اتّباع هواست، یکی هم طول امل است. هواها از بین برود، طول املها از بین برود. این طور نیست که ما همیشه باشیم، دیر و زود دارد، زود و دیر دارد، چند روز این، چند روز آن، چند روز آن، هر کسی پنج روز نوبت اوست و بعدش وارد می‌شود به یک دنیایی که دنیای همیشگی است، ابدی است، یا ابدی در نعمت، ان شاء الله شماها باشید یا خدای نخواسته طور دیگر. بنا …

ناسازگاری خودپرستی با خداپرستی و لزوم علاج مردم از هواهای نفسانی

… ما نباید از تاریخ عالم عبرت بگیریم که یک نفر موسی پاشد و با فرعون چه کرد؟ ما باید عبرت بگیریم. آقا آن روز پیغمبر اکرم عده‌ای همراهش نبود، خودش بود و خودش با همه دشمنها، حتی عشیره خودش دشمنش بودند. لکن اتکال به خدا، توجه به او، فنای در او، کار را پیش برد. نمی‌شود که انسان هم خودپرست باشد و هم خداپرست. نمی‌شود که انسان هم منافع خودش را ملاحظه کند و هم منافع اسلام. باید یکی از این دو تا باشد، یا باید الهی باشد یا شیطانی، این دو راه است. شما علاج بکنید مردم را به اینکه از این هواهای نفسانی بیرون بروند.

میل به زورگویی و خضوع مردم، نشانهٔ آن

… همه می‌دانید که برای قدرت طلبی و جاه طلبی [بود.] و امریکا هم همین و همه قدرتها هم همین و این ممکن است که در شما هم پیدا بشود، در ما هم پیدا بشود. شیطان فقط نمی‌رود سراغ صدام و امریکا و شوروی. او همه جا هست و مظاهر شیطان، که نفس اماره خود ماست، پیش همه هست. چنانچه یک وقت دیدید که حب این را دارید که به مردم زور بگویید، حب این را دارید که مردم پیش شما خاضع باشند، بدانید که از آن حظ شیطانی پیشتان هست. و این حظ شیطانی است که پیش قدرتمندها هست و قدرتمندها را آن طور جسور می‌کند. و همین حظ شیطانی پیش آنهایی که خاضع در مقابل این قدرتمندان می‌شوند،- با اینکه امکانات اینکه در جلوی آنها بایستند، دارند- این همان حظ شیطانی است. همان است که شیطان را با آدم درگیر کرد …

لزوم فدا کردن امیال شخصی برای اسلام در زمان گرفتاری اسلام

و لهذا، فرضاً که شما ملاحظه کنید که، یا آنها ملاحظه کنند که بعضیها مخالف- مثلًا- میلشان یا موافق چه عمل می‌کنند، امروز نباید انسان امیال خودش را در نظر بگیرد. یک روزی که گرفتاری اسلام و حیثیت اسلام در میان است و می‌بینید که همه قدرتمندها و همه تبلیغات بر ضد همه هست و از اول هم بر ضد همه و خصوص پاسدار عزیز بوده است، باید انسان تمام امیال خودش را فدای میل اسلام، حکم و احکام اسلام بکند. همان طور که شما و همه این رزمندگان ما واقعاً، یک چهره‌هایی هستند که انسان از خودش خجالت می‌کشد که با آنها مواجه بشود؛ کسانی که جان خودشان را که سرمایه همه چیز است دیگر برای انسان، این را فدا دارند می‌کنند برای اسلام و ماها این توفیق را نداریم، نمی‌توانیم، …

خدعهٔ نفس و شیطان با نام خدا و خدمت به خلق

و تو ای فرزندم، از جوانی خود استفاده کن و با یاد او- جلّ و علا- و محبّت به او و رجوع به فطرت الله بزیست و عمر را بگذران. و این یاد محبوب هیچ منافات با فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی در خدمت به دین او و بندگان او ندارد بلکه تو را در راه او اعانت می‌کند، ولی بدان که خدعه‌های نفس امّاره و شیطان داخلی و خارجی زیاد است و چه بسا انسان را با اسم خدا و اسم خدمت به خلق خدا از خدا بازمی‌دارد و به سوی خود و آمال خود سوق می‌دهد.